Language of document : ECLI:EU:C:2016:897

Sprawa C443/15

David L. Parris

przeciwko

Trinity College Dublin i in.

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Labour Court)

Odesłanie prejudycjalne – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78/WE – Artykuł 2 – Zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i wiek – Krajowy system emerytalno-rentowy – Wypłata renty rodzinnej partnerowi cywilnemu – Warunek – Zawarcie związku partnerskiego przed ukończeniem 60. roku życia przez ubezpieczonego w tym systemie – Związek cywilny – Niemożność w danym państwie członkowskim przed 2010 r. – Ustalony trwały stosunek – Artykuł 6 ust. 2 – Uzasadnienie odmiennego traktowania ze względu na wiek

Streszczenie – wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 24 listopada 2016 r.

1.        Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Zakres stosowania – Krajowy system emerytalny przewidujący wypłatę renty rodzinnej małżonkowi lub zarejestrowanemu partnerowi członka – Włączenie – Warunki

(art. 157 TFUE; dyrektywa Rady 2000/78)

2.        Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną – Renta rodzinna przyznana w ramach zawodowego programu emerytalnego – Uregulowanie krajowe uzależniające prawo pozostałych przy życiu zarejestrowanych partnerów członków programu do uzyskania takiego świadczenia od warunku wymagającego zawarcia zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem przez członka wieku 60 lat – Prawo krajowe niepozwalające członkowi na zawarcie zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem tej granicy wieku – Brak dyskryminacji

(dyrektywa Rady 2000/78, art. 2)

3.        Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek – Renta rodzinna przyznana w ramach zawodowego programu emerytalnego – Uregulowanie krajowe uzależniające prawo pozostałych przy życiu zarejestrowanych partnerów członków programu do uzyskania takiego świadczenia od warunku wymagającego zawarcia zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem przez członka wieku 60 lat – Prawo krajowe niepozwalające członkowi na zawarcie zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem tej granicy wieku – Brak dyskryminacji – Możliwość ustalenia przez państwa członkowskie, w ramach systemu zabezpieczenia społecznego pracowników, wieku przystąpienia do systemu lub uprawnienia do otrzymywania świadczeń emerytalnych lub z tytułu niezdolności do pracy

(dyrektywa Rady 2000/78, art. 2, art. 6 ust. 2)

4.        Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Zakaz dyskryminacji ze względu na łączny skutek orientacji seksualnej i wieku – Renta rodzinna przyznana w ramach zawodowego programu emerytalnego – Uregulowanie krajowe uzależniające prawo pozostałych przy życiu zarejestrowanych partnerów członków programu do uzyskania takiego świadczenia od warunku wymagającego zawarcia zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem przez członka wieku 60 lat – Prawo krajowe niepozwalające członkowi na zawarcie zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem tej granicy wieku – Brak dyskryminacji

(dyrektywa Rady 2000/78, art. 1, 2, art. 6 ust. 2)

1.      Zobacz tekst orzeczenia.

(zob. pkt 33–40)

2.      Artykuł 2 dyrektywy 2000/78 ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie krajowe, które w ramach zawodowego programu emerytalnego uzależnia prawo pozostałych przy życiu zarejestrowanych partnerów członków programu do uzyskania renty rodzinnej od warunku wymagającego zawarcia zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem przez członka wieku 60 lat, w sytuacji gdy prawo krajowe nie zezwalało danemu członkowi na zawarcie zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem tej granicy wieku, nie stanowi dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.

Państwa członkowskie mają bowiem swobodę w zakresie wprowadzenia małżeństwa dla osób tej samej płci lub alternatywnej formy prawnego uznania ich relacji, a także w razie potrzeby określenia, od jakiej chwili takie małżeństwo lub taka alternatywna forma będą wywoływać skutek.

W rezultacie prawo Unii, a w szczególności dyrektywa 2000/78, nie zobowiązuje danego państwa członkowskiego ani do wprowadzania przed dniem wejścia w życie ustawy dotyczącej związków cywilnych, małżeństwa lub formy związku cywilnego dla par homoseksualnych, ani do przyznania skutków retroaktywnych ustawie o związkach partnerskich oraz przepisom przyjętym na podstawie tej ustawy, ani też – w odniesieniu do renty rodzinnej – do określenia środków przejściowych względem par tej samej płci, na wypadek gdyby członek programu osiągnął już wiek 60 lat w chwili wejścia w życie wspomnianej ustawy.

(zob. pkt 59, 60, 62; pkt 1 sentencji)

3.      Artykuł 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy 2000/2 ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie krajowe takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które w ramach zawodowego programu emerytalnego uzależnia prawo pozostałych przy życiu zarejestrowanych partnerów członków programu do uzyskania renty rodzinnej od warunku wymagającego zawarcia zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem przez członka wieku 60 lat, w sytuacji gdy prawo krajowe nie zezwalało danemu członkowi na zawarcie zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem tej granicy wieku, nie stanowi dyskryminacji ze względu na wiek.

Takie uregulowanie traktuje rzeczywiście mniej korzystnie członków, którzy zawarli małżeństwo lub zarejestrowany związek partnerski po ukończeniu 60. roku życia, niż członków, którzy zawarli małżeństwo lub zarejestrowany związek partnerski przed osiągnięciem 60. roku życia, a zatem wprowadza odmienne traktowanie bezpośrednio oparte na kryterium wieku.

Jednakże omawiane uregulowanie określa wiek nabycia praw do świadczenia z tytułu starości i tym samym taki przepis jest objęty art. 6 ust. 2 dyrektywy 2000/78.

W tym względzie wspomniany przepis, uzależniając uzyskanie prawa do korzystania z renty rodzinnej od warunku wymagającego zawarcia przez członka małżeństwa lub zarejestrowanego związku partnerskiego przed ukończeniem wieku 60 lat, przewiduje tylko granicę wieku dla uzyskania prawa do tego świadczenia. Innymi słowy – uregulowanie krajowe określa wiek w odniesieniu do uzyskania dostępu do renty rodzinnej wynikającej z omawianego programu emerytalnego.

(zob. pkt 67, 68, 74, 75, 78; pkt 2 sentencji)

4.      Artykuł 2 i art. 6 ust. 2 dyrektywy 2000/78 ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie krajowe, które w ramach zawodowego programu emerytalnego uzależnia prawo pozostałych przy życiu zarejestrowanych partnerów członków programu do uzyskania renty rodzinnej od warunku wymagającego zawarcia zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem przez członka wieku 60 lat, w sytuacji gdy prawo krajowe nie zezwalało danemu członkowi na zawarcie zarejestrowanego związku partnerskiego przed osiągnięciem tej granicy wieku, nie może prowadzić do dyskryminacji ze względu na łączny skutek orientacji seksualnej i wieku, jeśli uregulowanie to nie stanowi dyskryminacji ani ze względu na orientację seksualną, ani ze względu na wiek rozpatrywane oddzielnie.

W tym względzie o ile wprawdzie dyskryminacja może wynikać z kilku przyczyn określonych w art. 1 dyrektywy 2000/78, o tyle nie istnieje żadna nowa kategoria dyskryminacji wynikającej z połączenia kilku z tych przyczyn, takich jak orientacja seksualna i wiek, której istnienie można by stwierdzić, gdy nie została ustalona dyskryminacja ze względu na wspomniane przyczyny rozpatrywane oddzielnie.

(zob. pkt 80, 82; pkt 3 sentencji)