Language of document : ECLI:EU:C:2014:169

Υπόθεση C‑167/12

C. D.

κατά

S. T.

(αίτηση του Employment Tribunal, Newcastle upon Tyne
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Προδικαστική παραπομπή — Κοινωνική πολιτική — Οδηγία 92/85/ΕΟΚ — Μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων — Άρθρο 8 — Κατά νόμο μητέρα που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας — Άρνηση χορηγήσεως σε αυτήν άδειας μητρότητας — Οδηγία 2006/54/ΕΚ — Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών εργαζομένων — Άρθρο 14 — Λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση κατά νόμο μητέρας όσον αφορά τη χορήγηση άδειας μητρότητας»

Περίληψη — Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 18ης Μαρτίου 2014

1.        Κοινωνική πολιτική — Προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων —Έγκυες, λεχώνες και γαλουχούσες εργαζόμενες — Οδηγία 92/85 — Δικαίωμα σε άδεια μητρότητας — Κατά νόμο μητέρα που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας — Εργαζόμενη που δεν εμπίπτει στο άρθρο 8 της οδηγίας 92/85 — Ευχέρεια των κρατών μελών να εφαρμόζουν ή να εισάγουν πιο ευνοϊκές διατάξεις

(Οδηγία 92/85 του Συμβουλίου, άρθρο 8)

2.        Κοινωνική πολιτική — Άνδρες και γυναίκες εργαζόμενοι — Πρόσβαση σε απασχόληση και όροι εργασίας — Ίση μεταχείριση — Οδηγία 2006/54 — Μη χορήγηση άδειας μητρότητας στην κατά νόμο μητέρα — Λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση λόγω εγκυμοσύνης ή άδειας μητρότητας — Δεν υφίσταται

(Οδηγία 2006/54 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 2 §§ 1, στοιχεία α΄ και β΄, και 2, στοιχείο γ΄, και 14· οδηγία 92/85 του Συμβουλίου, άρθρο 8)

1.        Η οδηγία 92/85, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων, έχει την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να χορηγούν άδεια μητρότητας βάσει του άρθρου 8 της οδηγίας αυτής σε εργαζόμενη έχουσα την ιδιότητα της κατά νόμο μητέρας που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας, ακόμα και όταν μπορεί να θηλάσει το τέκνο αυτό μετά τη γέννηση ή ακόμα και όταν πράγματι το θηλάζει.

2.        Τόσο από τον σκοπό της οδηγίας 92/85, όσο από το γράμμα του άρθρου 8 αυτής, το οποίο κάνει ρητώς λόγο περί τοκετού, καθώς και από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η άδεια μητρότητας την οποία προβλέπει το άρθρο 8 της οδηγίας αυτής έχει ως σκοπό την προστασία της υγείας της μητέρας του τέκνου στην ιδιαίτερη και ευάλωτη κατάσταση στην οποία αυτή βρίσκεται λόγω της εγκυμοσύνης της. Συναφώς, μολονότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι σκοπός της άδειας μητρότητας είναι επίσης η προστασία των ειδικών σχέσεων μεταξύ της γυναίκας και του τέκνου της, εντούτοις ο σκοπός αυτός αφορά μόνο τον χρόνο μετά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Από τα ανωτέρω έπεται ότι η χορήγηση άδειας μητρότητας βάσει του άρθρου 8 της οδηγίας 92/85 προϋποθέτει ότι η εργαζόμενη που λαμβάνει την άδεια αυτή κυοφόρησε και γέννησε το τέκνο. Υπό τις συνθήκες αυτές, εργαζόμενη η οποία έχει την ιδιότητα κατά νόμο μητέρας που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διατάξεως αυτής, ακόμη και στην περίπτωση που μπορεί να θηλάσει το τέκνο μετά τη γέννησή του ή θηλάζει όντως το τέκνο αυτό. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να προβλέπουν την υποχρεωτική χορήγηση δικαιώματος για άδεια μητρότητας δυνάμει του εν λόγω άρθρου στην εργαζόμενη αυτή.

Επιπλέον, η οδηγία 92/85 έχει ως αντικείμενο τον καθορισμό ορισμένων ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά την προστασία κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων ή γαλουχουσών εργαζομένων. Επομένως, η οδηγία αυτή ουδόλως αποκλείει τη δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν ή να εφαρμόζουν ευνοϊκότερες νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των κατά νόμο μητέρων που έχουν αποκτήσει τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να λάβουν άδεια μητρότητας λόγω της γεννήσεως του τέκνου αυτού.

(βλ. σκέψεις 35-37, 40-43, διατακτ. 1)

3.        Το άρθρο 14 της οδηγίας 2006/54, για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, παράγραφοι 1, στοιχεία α΄ και β΄, και 2, στοιχείο γ΄, της οδηγίας αυτής, έχει την έννοια ότι δεν συνιστά δυσμενή διάκριση λόγω φύλου η άρνηση εργοδότη να χορηγήσει άδεια μητρότητας σε κατά νόμο μητέρα που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας.

Πράγματι, η μη χορήγηση άδειας μητρότητας σε μια τέτοια περίπτωση συνιστά δυσμενή διάκριση συνδεόμενη κατά τρόπο άμεσο με το φύλο, κατά την έννοια του στοιχείου α΄ της διατάξεως αυτής, εάν ο ουσιαστικός λόγος της μη χορηγήσεως αυτής ισχύει αποκλειστικά για τους εργαζόμενους ενός εκ των δύο φύλων. Πάντως, μια τέτοια άμεση δυσμενής διάκριση δεν υφίσταται όταν, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, ο κατά νόμο πατέρας που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας τυγχάνει της ίδιας ακριβώς μεταχειρίσεως όπως και η κατά νόμο μητέρα σε μια συγκρίσιμη περίπτωση, τουτέστιν ούτε αυτός δικαιούται άδεια μετ’ αποδοχών που αντιστοιχεί σε άδεια μητρότητας. Επιπλέον, δεν υφίσταται έμμεση δυσμενής διάκριση κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας, όταν από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύεται ότι η επίμαχη μη χορήγηση άδειας θα έθιγε ειδικότερα τις γυναίκες εργαζόμενες σε σχέση με τους άνδρες εργαζόμενους.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 2006/54, οποιαδήποτε λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση γυναίκας λόγω εγκυμοσύνης ή άδειας μητρότητας κατά την έννοια της οδηγίας 92/85, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων, συνιστά διάκριση υπό την έννοια της οδηγίας 2006/54. Εντούτοις, αφενός, μια κατά νόμο μητέρα που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας δεν μπορεί, εξ ορισμού, να υφίσταται λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση λόγω εγκυμοσύνης, δεδομένου ότι δεν κυοφόρησε το τέκνο αυτό. Αφετέρου, δεδομένου ότι η οδηγία 92/85 δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να χορηγούν άδεια μητρότητας σε εργαζόμενη έχουσα την ιδιότητα της κατά νόμο μητέρας που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας, η κατά νόμο μητέρα αυτή δεν υφίσταται λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση ως προς τη λήψη άδειας μητρότητας, κατά την έννοια της οδηγίας 92/85.

(βλ. σκέψεις 46, 47, 49, 51-53, 55, διατακτ. 2)