Language of document : ECLI:EU:F:2013:116

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

(τρίτο τμήμα)

της 11ης Ιουλίου 2013

Υπόθεση F‑9/12

CC

κατά

Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

«Υπαλληλική υπόθεση — Αγωγή αποζημιώσεως — Εξωσυμβατική ευθύνη — Γενικός διαγωνισμός — Πταίσματα διαπραχθέντα κατά τη διαχείριση του πίνακα ικανοτήτων — Μέτρα εκτελέσεως αποφάσεως — Υποχρέωση διατηρήσεως εγγράφων — Απώλεια ευκαιρίας»

Αντικείμενο:      Αγωγή ασκηθείσα δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, το οποίο έχει εφαρμογή στη Συνθήκη ΕΚΑΕ βάσει του άρθρου 106α της Συνθήκης αυτής, με την οποία η CC ζητεί, κατ’ ουσίαν, την αποκατάσταση της ζημίας που της προκάλεσαν διάφορα πταίσματα που διαπράχθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη διαχείριση του πίνακα ικανοτήτων που καταρτίσθηκε κατόπιν του διαγωνισμού EUR/A/151/98 και στον οποίο είχε εγγραφεί κατόπιν της εκδόσεως της αποφάσεως του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [νυν Γενικού Δικαστηρίου] της 5ης Μαρτίου 2003, T‑24/01, [CC] κατά Κοινοβουλίου (στο εξής: ακυρωτική απόφαση).

Απόφαση:      Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποχρεούται να καταβάλει στη CC ποσό 15 000 ευρώ. Η προσφυγή απορρίπτεται κατά τα λοιπά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο φέρει τα δικαστικά του έξοδα και καταδικάζεται στα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η CC.


Περίληψη

1.      Υπαλληλικές προσφυγές-αγωγές — Αγωγή αποζημιώσεως — Τήρηση εύλογης προθεσμίας — Κριτήρια εκτιμήσεως

(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91)

2.      Υπάλληλοι — Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων — Προϋποθέσεις — Ζημία — Παράνομη καταστροφή από θεσμικό όργανο εγγράφων σχετικών προς επιχειρηθείσες ενέργειες ως προς επιτυχόντα διαγωνισμού εγγεγραμμένο στον πίνακα ικανοτήτων — Καταστροφή μη αποστερούσα τον επιτυχόντα από κάθε δυνατότητα αποζημιώσεως — Δεν υφίσταται ζημία

(Άρθρο 340 ΣΛΕΕ)

3.      Υπαλληλικές προσφυγές-αγωγές — Προθεσμίες — Αίτημα αποζημιώσεως απευθυνόμενο σε θεσμικό όργανο — Τήρηση εύλογης προθεσμίας — Κριτήρια εκτιμήσεως

(Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 46· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 90 § 1)

4.      Υπάλληλοι — Πρόσληψη — Διαγωνισμός — Υποχρέωση του θεσμικού οργάνου που τον διοργανώνει να ενημερώσει τα λοιπά θεσμικά όργανα περί των αποτελεσμάτων — Δεν υφίσταται — Εξαίρεση — Ύπαρξη διαβεβαιώσεων προς τούτο ικανών να θεμελιώσουν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη — Παραβίαση — Υπηρεσιακό πταίσμα

5.      Υπάλληλοι — Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων — Προϋποθέσεις — Έλλειψη νομιμότητας — Ζημία — Αιτιώδης σύνδεσμος — Έννοια — Απώλεια ευκαιρίας απορρέουσα από την παράνομη απόρριψη υποψηφιότητας — Κριτήρια αποτιμήσεως της ζημίας

(Άρθρο 340 ΣΛΕΕ))

6.      Υπάλληλοι — Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων — Προϋποθέσεις — Υλική ζημία προκληθείσα σε επιτυχόντα διαγωνισμού στον οποίο δεν δόθηκαν οι ίδιες ευκαιρίες προσλήψεως με αυτές που προσφέρθηκαν στους λοιπούς επιτυχόντες — Επανορθώσιμη ζημία

(Άρθρο 340 ΣΛΕΕ)

7.      Υπάλληλοι — Εξωσυμβατική ευθύνη των θεσμικών οργάνων — Ηθική βλάβη — Αιτιώδης σύνδεσμος — Βάρος αποδείξεως — Δεν υφίσταται

(Άρθρο 340 ΣΛΕΕ)

1.      Το ζήτημα κατά πόσον ο ενάγων άσκησε αγωγή αποζημιώσεως εντός εύλογης προθεσμίας δεν πρέπει να εκτιμάται συνολικώς αλλά λαμβανομένου υπόψη καθενός από τα προβαλλόμενα πταίσματα, καθώς και της ημερομηνίας επελεύσεως της οφειλόμενης σε καθένα από τα πταίσματα αυτά ζημίας.

(βλ. σκέψη 54)

2.      Η καταστροφή, εκ μέρους θεσμικού οργάνου της Ένωσης, εγγράφων σχετικών με τις ενέργειες στις οποίες προέβη το θεσμικό αυτό όργανο προς ενημέρωση των θεσμικών και άλλων οργάνων της Ένωσης περί της εγγραφής ενάγοντος στον πίνακα ικανοτήτων στο πλαίσιο διαγωνισμού, η οποία θεωρείται παράνομη λόγω του ότι η διάρκεια διατηρήσεως των εν λόγω εγγράφων υπολείφθηκε της προθεσμίας εντός της οποίας επιτρέπεται η άσκηση αγωγής αποζημιώσεως, δεν στερεί από τον αιτούντα κάθε δυνατότητα αποζημιώσεως. Αν το εν λόγω θεσμικό όργανο είχε υποχρέωση ενημερώσεως των λοιπών θεσμικών και άλλων οργάνων της Ένωσης περί της εγγραφής του αιτούντος στον εν λόγω πίνακα, θα βαρυνόταν με την απόδειξη της εκπληρώσεως της υποχρεώσεως αυτής. Ως εκ τούτου, το ότι το θεσμικό όργανο περιήλθε αυτοβούλως σε θέση αδυναμίας αποδείξεως της αλήθειας των ισχυρισμών του δεν μπορεί παρά να τελεί σε βάρος του. Υπ’ αυτή την έννοια, η καταστροφή δεν μπορεί συνεπώς να προκαλέσει, αφ’ εαυτής, ζημία στον ενάγοντα.

(βλ. σκέψη 71)

3.      Οσάκις τα αιτήματα έχουν αυστηρώς αποζημιωτικό χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι δεν κατατείνουν στην ακύρωση συγκεκριμένης πράξεως αλλά αποκλειστικώς στην αποκατάσταση ζημιών που φέρονται ως οφειλόμενες σε σειρά πταισμάτων ή παραλείψεων που, ελλείψει οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος, δεν μπορούν να θεωρηθούν βλαπτικές πράξεις, η διοικητική διαδικασία οφείλει, επί ποινή απαραδέκτου, να εκκινεί με αίτηση του ενδιαφερομένου προς την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή για αποκατάσταση της προβαλλόμενης ζημίας και να συνεχίζεται με την υποβολή ενδεχόμενης διοικητικής ενστάσεως κατά της αποφάσεως με την οποία απορρίπτεται η σχετική αίτηση. Εν όψει της σιωπής του άρθρου 90, παράγραφος 1, του ΚΥΚ, η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεως αποζημιώσεως πρέπει να είναι εύλογη, πράγμα που πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων που προσιδιάζουν στην περίπτωση και, ιδίως, της σημασίας της διαφοράς για τον θιγόμενο, της πολυπλοκότητας της υποθέσεως και της συμπεριφοράς των διαδίκων στη διαφορά. Εντούτοις, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η εκτίμηση αυτή, είναι δυνατή η λυσιτελής εξεύρεση σημείου συγκρίσεως στην προβλεπόμενη στο άρθρο 46 του Οργανισμού του Δικαστηρίου πενταετή παραγραφή όσον αφορά την αγωγή περί εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης. Η προθεσμία παραγραφής εκκινεί αφ’ ης στιγμής επήλθε πράγματι η ζημία σε βάρος του παθόντος.

(βλ. σκέψεις 80, 81 και 95)

Παραπομπή:

ΔΕΕ: 17 Ιουλίου 2008, C‑51/05 P, Επιτροπή κατά Cantina sociale di Dolianova κ.λπ., σκέψη 63

ΔΔΔΕΕ: 2 Μαΐου 2007, F‑23/05, Giraudy κατά Επιτροπής, σκέψη 69· 11 Μαΐου 2010, F‑30/08, Νανόπουλος κατά Επιτροπής, σκέψεις 116 και 117· 8 Φεβρουαρίου 2011, F‑95/09, Skareby κατά Επιτροπής, σκέψη 52

4.      Από το γεγονός ότι θεσμικά και άλλα όργανα της Ένωσης, πέραν αυτού η αυτών που διοργάνωσαν διαγωνισμό, μπορούν να προσλαμβάνουν επιτυχόντες εγγεγραμμένους στον πίνακα ικανοτήτων που προέκυψε από τον εν λόγω διαγωνισμό δεν καθίσταται δυνατή η συναγωγή οποιασδήποτε υποχρεώσεως, εις βάρος του επιφορτισμένου με τη διεξαγωγή διαγωνισμού θεσμικού ή άλλου οργάνου, να ενημερώνει το σύνολο των θεσμικών και άλλων οργάνων της Ένωσης περί των αποτελεσμάτων του.

Διαφέρει η περίπτωση κατά την οποία το θεσμικό όργανο που διοργανώνει τον διαγωνισμό επέτρεψε επανειλημμένως να εννοηθεί από επιτυχόντα ότι είχε ενημερώσει τα λοιπά θεσμικά και άλλα όργανα της Ένωσης περί της εγγραφής του σε πίνακα ικανοτήτων του διαγωνισμού και ότι τους είχε διαβιβάσει το βιογραφικό του σημείωμα. Όμως, οσάκις θεσμικό όργανο παρέχει σε πρόσωπο διαβεβαιώσεις με τη μορφή σαφών, απαλλαγμένων αιρέσεων και συγκλινουσών πληροφοριών, προερχομένων από εγκεκριμένες και αξιόπιστες πηγές, το πρόσωπο δικαιούται να προσδοκά, κατ’ εφαρμογή της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο θα συμμορφωθεί προς τις διαβεβαιώσεις που παρέσχε. Αν το παραλείψει, το εν λόγω θεσμικό όργανο διαπράττει πταίσμα δυνάμενο να θεμελιώσει ευθύνη της Ένωσης.

Υπό τις συνθήκες αυτές, παράλειψη ενημερώσεως των λοιπών θεσμικών και άλλων οργάνων της Ένωσης συνιστά πταίσμα δυνάμενο να θεμελιώσει ευθύνη της Ένωσης. Το συμπέρασμα αυτό δεν τίθεται εν αμφιβόλω από το γεγονός ότι ο επιτυχών είχε μεριμνήσει να ενημερώσει ο ίδιος ορισμένα θεσμικά και άλλα όργανα της Ένωσης. Πράγματι, το γεγονός αυτό ενδέχεται να έχει απλώς μειώσει τη ζημία που υπέστη ο επιτυχών, δεν αφαιρεί όμως από τη συμπεριφορά του διοργανούντος τον διαγωνισμό θεσμικού οργάνου τον πταισματικό της χαρακτήρα.

(βλ. σκέψεις 99, 100, 104 και 105)

5.      Σε ζητήματα εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης, η ζημία πρέπει να αποδεικνύεται προσηκόντως και να είναι βεβαία. Συνεπώς, οσάκις η προβαλλόμενη ζημία συνίσταται σε απώλεια ευκαιρίας, αφενός, η απολεσθείσα ευκαιρία πρέπει να ήταν πραγματική και, αφετέρου, η απώλεια αυτή πρέπει να επήλθε οριστικώς.

Απαιτείται η ύπαρξη άμεσης και βέβαιης σχέσεως αιτίου προς αιτιατό μεταξύ του διαπραχθέντος πταίσματος και της προβαλλόμενης ζημίας. Η προϋπόθεση αυτή δεν αποκλείει εν τούτοις την περίπτωση, οσάκις η φερόμενη ως επελθούσα ζημία οφείλεται στην απώλεια μιας ευνοϊκής δυνατότητας, να αποζημιώνεται το θιγόμενο πρόσωπο όχι για την απώλεια δικαιώματος προς πραγμάτωση αυτής της δυνατότητας, αλλά για την απώλεια της ευκαιρίας δημιουργίας της.

Μόνον οσάκις πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις, ήτοι οσάκις η απολεσθείσα ευκαιρία ήταν πραγματική και η απώλεια οριστική, δικαιούται το θιγόμενο πρόσωπο να αποζημιωθεί για απώλεια ευκαιρίας, δηλαδή, προκειμένου περί της απώλειας της ευκαιρίας να προσληφθεί από θεσμικό όργανο της Ένωσης, να επιτύχει την καταβολή της αμοιβής που θα είχε εισπράξει αν είχε διορισθεί δόκιμος υπάλληλος, υπολογιζόμενης κατ’ εφαρμογή συντελεστή που αντανακλά την πιθανότητα πραγματώσεως της ευκαιρίας αυτής εν απουσία του διαπραχθέντος πταίσματος.

Συναφώς, το γεγονός ότι η απολεσθείσα ευκαιρία ήταν μικρής σημασίας δεν αποτελεί εμπόδιο στην κατάφαση αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ του διαπραχθέντος πταίσματος και της επελθούσας ζημίας. Πράγματι, το ότι η απολεσθείσα ευκαιρία ήταν ισχνή δεν συνδέεται με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου, αλλά αποκαλύπτει μόνον το γεγονός ότι η επελθούσα ζημία είναι μικρή. Επιπροσθέτως, τυχόν απαίτηση να είναι σοβαρή η απολεσθείσα ευκαιρία προκειμένου να είναι αποζημιωτέα θα κατέληγε στο να αποκαθίστανται μόνον οι ζημίες ορισμένου εύρους, ενώ η Ένωση οφείλει στους υπαλλήλους και το λοιπό προσωπικό πλήρη αποκατάσταση των ζημιών που τους έχει προκαλέσει.

Ασφαλώς, το διαπραχθέν πταίσμα απαιτείται να έχει αποτελέσει την καθοριστική αιτία της μη πραγματώσεως της προβαλλόμενης ευκαιρίας. Πράγματι, η Ένωση δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για πρόκληση ζημίας παρά μόνον αν αυτή απορρέει κατά τρόπο αρκούντως άμεσο από τη μη σύννομη δράση θεσμικού οργάνου, πράγμα που προϋποθέτει ότι η διαπραχθείσα παρανομία υπήρξε η καθοριστική αιτία της απώλειας ευκαιρίας.

(βλ. σκέψεις 115, 116, 118 και 119)

Παραπομπή:

ΔΕΕ: 21 Ιουνίου 1984, 69/83, Lux κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου, σκέψη 13· 9 Σεπτεμβρίου 1999, C‑257/98 P, Lucaccioni κατά Επιτροπής, σκέψεις 22 και 28

ΓΔΕΕ: 5 Οκτωβρίου 2004, T‑45/01, Sanders κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 150· 5 Οκτωβρίου 2004, T‑144/02, Eagle κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 165· 6 Ιουνίου 2006, T‑10/02, Girardot κατά Επιτροπής, σκέψη 96

ΔΔΔΕΕ: 25 Νοεμβρίου 2008, F‑50/07, Hristova κατά Επιτροπής, σκέψη 41· 12 Μαΐου 2011, F‑50/09, Missir Mamachi di Lusignano κατά Επιτροπής, σκέψη 179 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία

6.      Το γεγονός ότι επιτυχών σε διαγωνισμό δεν διορίσθηκε ως υπάλληλος δεν τον εμποδίζει να αξιώσει αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη λόγω παρανομίας της αποφάσεως της εξεταστικής επιτροπής του διαγωνισμού να μην εγγράψει εξαρχής το όνομά του στον πίνακα επιτυχόντων του διαγωνισμού και η οποία συνίσταται στην απώλεια της ευκαιρίας να διορισθεί δόκιμος υπάλληλος.

Πράγματι, το ότι πρόσωπο που εγγράφηκε με καθυστέρηση σε πίνακα ικανοτήτων μπορεί να αποζημιωθεί, αν τελικώς προσληφθεί, για την απώλεια της ευκαιρίας να διορισθεί δόκιμος υπάλληλος νωρίτερα απ’ όσο έγινε ο διορισμός του δεν σημαίνει ότι πρόσωπο που δεν διορίσθηκε ως υπάλληλος κωλύεται να αποζημιωθεί για το ότι δεν μπόρεσε να επωφεληθεί των ιδίων ευκαιριών προσλήψεως με αυτές που προσφέρθηκαν στους λοιπούς επιτυχόντες που είχαν εγγραφεί εξαρχής σε πίνακα ικανοτήτων, ιδίως όταν είναι πρόδηλο ότι οι πιθανότητες προσλήψεως ήταν σημαντικότερες και αντιστοιχούσαν περισσότερο σ' αυτές των οποίων έτυχε τελικώς το εν λόγω πρόσωπο.

(βλ. σκέψη 126)

Παραπομπή:

ΔΔΔΕΕ: 13 Σεπτεμβρίου 2011, AA κατά Επιτροπής, F‑101/09, σκέψεις 81 επ.

7.      Σε θέματα εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης, ο αιτών δεν βαρύνεται με την απόδειξη της υπάρξεως ηθικής βλάβης ή αιτιώδους συνδέσμου, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά μπορούν να συνάγονται από τις περιστάσεις και τη φύση του διαπιστωθέντος πταίσματος. Έτσι, είναι βέβαιον ότι το αίσθημα αδικίας και η ταλαιπωρία που προκαλεί σ’ ένα πρόσωπο το γεγονός ότι υποχρεώνεται να διεξαγάγει εξωδικαστική και στη συνέχεια ένδικη διαδικασία, προκειμένου να επιτύχει την αναγνώριση των δικαιωμάτων του, αποτελεί ζημία δυνάμενη να συναχθεί από το γεγονός και μόνον ότι η Διοίκηση διέπραξε παρανομία.

(βλ. σκέψη 128)

Παραπομπή:

ΔΕΕ: 7 Φεβρουαρίου 1990, C‑343/87, Culin κατά Επιτροπής, σκέψεις 27 έως 28