Language of document : ECLI:EU:F:2013:130

WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ
(druga izba)

z dnia 16 września 2013 r.

Sprawa F‑92/11

Carla Faita

przeciwko

Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu (EKES)

Służba publiczna – Mobbing – Wniosek o udzielenie wsparcia – Uzasadnienie decyzji

Przedmiot:      Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której C. Faita żąda, po pierwsze, stwierdzenia nieważności odmownej decyzji Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) z dnia 14 czerwca 2011 r. w sprawie zażalenia złożonego w dniu 14 lutego 2011 r., a po drugie, zasądzenia od EKES na jej rzecz kwoty 15 000 EUR tytułem naprawienia rzekomo doznanej krzywdy.

Orzeczenie:      Skarga zostaje oddalona. Carla Faita pokrywa własne koszty oraz zostaje obciążona trzema czwartymi kosztów poniesionych przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zostaje obciążony jedną czwartą swoich kosztów.

Streszczenie

1.      Urzędnicy – Obowiązek wspomagania ciążący na administracji – Wniosek o udzielenie wsparcia – Pojęcie – Wniosek o wydanie decyzji lub przyznanie odszkodowania na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego – Zaprzestanie działań określonych we wniosku – Brak wpływu

(regulamin pracowniczy, art. 24)

2.      Skargi urzędników – Interes prawny – Skarga urzędnika będącego domniemaną ofiarą mobbingu na odmowną decyzję w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia – Przejście skarżącego na emeryturę przed wniesieniem skargi – Zachowanie interesu prawnego

(regulamin pracowniczy, art. 91)

3.      Skargi urzędników – Zarzuty – Zarzut dotyczący istnienia mobbingu – Obowiązek uwzględnienia całego istotnego kontekstu faktycznego

4.      Postępowanie sądowe – Skarga wszczynająca postępowanie – Wymogi formalne – Zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów

5.      Skargi urzędników – Uprzednie zażalenie w drodze administracyjnej – Decyzja o oddaleniu – Brak obowiązku zastąpienia przez administrację uzasadnienia kwestionowanego aktu

(regulamin pracowniczy, art. 90)

6.      Urzędnicy – Obowiązek wspomagania ciążący na administracji – Zakres stosowania – Zakres – Kontrola sądowa – Granice

(regulamin pracowniczy, art. 24)

7.      Urzędnicy – Mobbing – Pojęcie – Awans domniemanej ofiary – Okoliczność niewykluczająca istnienia mobbingu

(regulamin pracowniczy, art. 12a)

8.      Urzędnicy – Mobbing – Pojęcie – Oceny zawarte w sprawozdaniu z oceny – Poszlaki niemające rozstrzygającego charakteru w kwestii istnienia mobbingu

(regulamin pracowniczy, art. 12a)

9.      Urzędnicy – Obowiązek wspomagania ciążący na administracji – Wykonanie w obszarze mobbingu – Obowiązek przestrzegania przez domniemaną ofiarę procedury przewidzianej w regulaminie wewnętrznym instytucji w zakresie złożenia wniosku o udzielenie wsparcia – Brak

(regulamin pracowniczy, art. 24)

10.    Urzędnicy – Obowiązek wspomagania ciążący na administracji – Zakres stosowania – Zakres – Granice

(regulamin pracowniczy, art. 24)

11.    Urzędnicy – Mobbing – Pojęcie – Urzędnik pozbawiony funkcji zastępcy kierownika wydziału – Okoliczności niestanowiące mobbingu

(regulamin pracowniczy, art. 12a)

1.      Za wniosek o udzielenie wsparcia należy uznać nie tylko wniosek złożony przez urzędnika, który z uwagi na swój status i swe obowiązki uważa się obecnie za ofiarę gróźb, obelg, zniewag, zniesławień lub ataków na swą osobę lub na swe mienie lub których celem są członkowie jego rodziny, lecz również jakikolwiek wniosek urzędnika o to, by organ powołujący wydał decyzję lub wypłacił mu odszkodowanie z przyczyny związanej z art. 24 regulaminu pracowniczego, nawet w wypadku gdy zaprzestano niezgodnych z prawem działań.

(zob. pkt 48)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑95/09 Skareby przeciwko Komisji, 8 lutego 2011 r., pkt 25, 26

2.      Urzędnik lub były urzędnik uważający się za ofiarę mobbingu, który zaskarżył przed sądem odmowne rozstrzygnięcie instytucji w przedmiocie zbadania co do istoty wniosku o udzielenie wsparcia, zachowuje zasadniczo interes prawny, nawet w sytuacji gdy zaprzestano podnoszonych przez niego działań lub gdy skarżący nie żąda naprawienia szkody wynikającej z mobbingu ani wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko sprawcy domniemanego mobbingu, ani stwierdzenia nieważności jednego z aktów, które jego zdaniem przyczyniały się do mobbingu, bowiem ewentualne uznanie przez administrację istnienia mobbingu może samo w sobie mieć dobroczynny skutek na proces terapeutyczny powrotu do zdrowia osoby, wobec której stosowano mobbing. W tym względzie okoliczność, że domniemana ofiara została przeniesiona na emeryturę przed wniesieniem skargi, nie odbiera jej interesu prawnego.

(zob. pkt 55)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: ww. sprawa Skareby przeciwko Komisji, pkt 26

3.      Aby ocenić istnienie nieprzychylnych działań w ramach skargi dotyczącej domniemanego mobbingu, sąd Unii powinien uwzględnić cały istotny kontekst faktyczny. Decyzja jest okolicznością faktyczną, która może stanowić poszlakę takich działań do uwzględnienia wraz z innymi czynnikami, bez potrzeby badania jej zgodności z prawem, a upływ terminów do skorzystania ze środków prawnych w jej względzie nie może stanowić przeszkody ku temu, by sąd stwierdził istnienie mobbingu. Jest tak tym bardziej, że możliwe jest, iż mobbing ujawni się dopiero po upływie terminów do wniesienia skargi na decyzję, która była jej wyrazem.

(zob. pkt 57)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑68/09 Barbin przeciwko Parlamentowi, 15 lutego 2011 r., pkt 109

4.      Wystarczy, by co najmniej jeden zarzut przedstawiony na poparcie jednego z żądań mógł zostać zidentyfikowany przez osobę dochowującą przeciętnej staranności w argumentacji rozwiniętej przez skarżącego, aby skarga była dopuszczalna. Jeśli można z łatwością wskazać kilka zarzutów przedstawionych na jej poparcie, skarga nie może zostać uznana za niedopuszczalną.

(zob. pkt 61)

5.      Ponieważ administracja nie ma obowiązku zajmować stanowiska wobec każdego z argumentów przedstawianych przez urzędnika w jego wniosku, to w sytuacji gdy decyzja zawiera istotne dla sprawy uzasadnienie, administracja nie ma powodu odchodzić od tego uzasadnienia, gdy rozstrzyga w przedmiocie zażalenia na tę decyzję, poprzez zastąpienie go nowym uzasadnieniem, które różni się od poprzedniego.

(zob. pkt 66)

6.      Dokonywana przez sąd Unii kontrola podejmowanych przez administrację działań w odniesieniu do wniosku o udzielenie wsparcia ogranicza się do kwestii tego, czy działanie danej instytucji opierało się na ważnej podstawie, w szczególności czy utrzymała się w rozsądnych granicach i nie skorzystała ze swego uznania w oczywiście błędny sposób. W tym względzie wystarczy, by jeden z przedstawionych przez organ powołujący powodów był ważny i wystarczający, by decyzja była zgodna z prawem.

W przypadku kwestii zgodności z prawem odmownej decyzji w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia bez wszczynania dochodzenia administracyjnego sąd winien zbadać zasadność tej decyzji w świetle okoliczności, które w chwili jej wydawania zostały podane do wiadomości administracji, w szczególności przez zainteresowanego we wniosku o udzielenie wsparcia.

(zob. pkt 85, 98)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑154/05 Lo Giudice przeciwko Komisji, 25 października 2007 r., pkt 137 i przytoczone tam orzecznictwo

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑113/07 Šimonis przeciwko Komisji, 14 kwietnia 2011 r., pkt 69, 70

7.      Okoliczność, że urzędnik został awansowany, nie pozwala wykluczyć, iż był on ofiarą mobbingu lub nieprzychylnych działań ze strony swego przełożonego, tym bardziej że o awansie urzędnika postanowiono wbrew opinii jego przełożonego.

(zob. pkt 89)

8.      Okoliczność, że sprawozdania z oceny urzędnika nie zawierały ocen negatywnych, nie pozwala wykluczyć istnienia mobbingu lub nieprzychylnego zachowania wobec niego, ponieważ takie zachowanie mogło się mieć miejsce poza ramami postępowania w sprawie oceny. Zawartych w sprawozdaniu z oceny ocen, zarówno negatywnych, jak i pozytywnych, nie można bowiem jako takich uznać za poszlaki tego, że wspomniane sprawozdanie zostało sporządzone w celu mobbingu.

(zob. pkt 90)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑15/07 K przeciwko Parlamentowi, 2 grudnia 2008 r., pkt 39

9.      Okoliczność, że urzędnik nie podjął kroków w zakresie przewidzianego w regulaminie wewnętrznym instytucji postępowania w sprawie mobbingu, nie stanowi przeszkody w tym, aby organ powołujący zbadał, czy formułowane w ramach kierowanego do administracji wniosku o udzielenie wsparcia twierdzenia pokrywają się z rzeczywistością. Przepis wykonawczy może bowiem wyłącznie zapewniać ramy prawne skorzystania przez tego urzędnika z przewidzianego w regulaminie pracowniczym prawa, nie ograniczając jednak jego zakresu, a tym samym zainteresowana instytucja nie może uzależnić skorzystania przez tego urzędnika z prawa złożenia wniosku o udzielenie wsparcia od uprzedniego skorzystania z wewnętrznej procedury, która nie została przedstawiona w regulaminie pracowniczym. W szczególności o ile pożądane jest skorzystanie z procedur wewnętrznych wprowadzonych ogólnymi przepisami wykonawczymi, o tyle procedury takie nie mogą pozbawiać urzędników ich wynikającego z regulaminu pracowniczego prawa do złożenia zażalenia lub wniesienia skargi do sądu Unii na dany akt bez skorzystania wcześniej z procedur wewnętrznych.

(zob. pkt 91)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawy połączone F‑138/06 i F‑37/08 Meister przeciwko OHIM, 18 maja 2009 r., pkt 138–140

10.    O ile w obliczu zajścia niezgodnego z porządkiem i spokojem służby organ powołujący powinien podjąć działania, o tyle nie może on być zobowiązany do prowadzenia dochodzenia na podstawie zwykłych twierdzeń niepopartych dowodami lub co najmniej zaczątkiem dowodu. W celu bowiem ochrony praw osób, których może dotyczyć dochodzenie, wspomniany organ powinien przed jego rozpoczęciem upewnić się, że dysponuje poszlakami mogącymi wspierać jego ewentualne podejrzenia. W rezultacie to do urzędnika, który złożył wniosek na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego, należy przedstawienie zaczątku dowodu na rzeczywisty charakter ataków, których według niego jest ofiarą. Wyłącznie w obliczu takich okoliczności instytucja powinna podjąć stosowne działania.

(zob. pkt 97)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 224/87 Koutchoumoff przeciwko Komisji, 26 stycznia 1989 r., pkt 15, 16

Sąd Unii Europejskiej: sprawa T‑308/10 P Komisja przeciwko Nanopoulosowi, 12 lipca 2012 r., pkt 152

11.    Okoliczność, że kierownik wydziału postanawia, aby urzędnik nie zastępował go więcej podczas jego nieobecności, nie może stanowić dowodu na mobbing lub nieprzychylne zachowanie ze strony kierownika, ponieważ każdy kierownik wydziału może swobodnie wybierać urzędnika czy pracownika, który zastępuje go podczas nieobecności, zważywszy, że zgodnie z regulaminem pracowniczym to on pozostaje w pierwszej kolejności odpowiedzialny za wydział. W tym względzie okoliczność, że urzędnik ma określony staż pracy w wydziale czy nawet posiada wysoką grupę zaszeregowania, nie przyznaje mu prawa do sprawowania obowiązków zarządzania personelem ani również wykonywania zadań zarządczych.

(zob. pkt 100)