Language of document : ECLI:EU:F:2013:203

WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ
(pierwsza izba)

z dnia 12 grudnia 2013 r.

Sprawa F‑129/12

CH

przeciwko

Parlamentowi Europejskiemu

Służba publiczna – Akredytowani asystenci parlamentarni – Wcześniejsze rozwiązanie umowy – Wniosek o udzielenie wsparcia – Mobbing

Przedmiot:      Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której CH żąda stwierdzenia nieważności decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 19 stycznia 2012 r. o rozwiązaniu z nią umowy o pracę w charakterze akredytowanego asystenta parlamentarnego, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 15 marca 2012 r. oddalającej jej wniosek o udzielenie wsparcia oraz w razie konieczności o stwierdzenie nieważności decyzji oddalających zażalenia na te decyzje, a także o zasądzenie od Parlamentu na jej rzecz kwoty 120 000 EUR tytułem odszkodowania.

Orzeczenie:      Stwierdza się nieważność decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 19 stycznia 2012 r. o rozwiązaniu z CH umowy o pracę w charakterze akredytowanego asystenta parlamentarnego. Stwierdza się nieważność decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 15 marca 2012 r. oddalającej wniosek CH o udzielenie wsparcia z dnia 22 grudnia 2011 r. Parlament Europejski wypłaci CH kwotę 50 000 EUR. Parlament Europejski pokrywa własne koszty postępowania oraz koszty poniesione przez CH.

Streszczenie

1.      Urzędnicy – Akredytowani asystenci parlamentarni – Zwolnienie z powodów dotyczących kwestii wzajemnego zaufania – Poszanowanie prawa do obrony – Obowiązek wysłuchania zainteresowanego

[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2 lit. a); warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 5a, art. 139 ust. 1 lit. d)]

2.      Urzędnicy – Akredytowani asystenci parlamentarni – Zwolnienie z powodów dotyczących kwestii wzajemnego zaufania – Obowiązek uzasadnienia – Uznanie przysługujące organowi upoważnionemu do zawierania umów – Zakres

[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 31 ust. 1; warunki zatrudnienia innych pracowników, art. 5a, art. 139 ust. 1 lit. d)]

3.      Urzędnicy – Mobbing – Źródło mobbingu – Domniemany sprawca mobbingu – Poseł do Parlamentu Europejskiego – Włączenie

(regulamin pracowniczy, art. 12a ust. 1, 2)

4.      Urzędnicy – Obowiązek wspomagania ciążący na administracji – Wykonanie w obszarze mobbingu – Złożenie wniosku o udzielenie wsparcia – Zwolnienie następujące po złożeniu wniosku o udzielenie wsparcia – Wniosek, który nie staje się bezprzedmiotowy w następstwie rozwiązania umowy z wnioskodawcą

(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 31 ust. 1; regulamin pracowniczy, art. 12a, 24)

5.      Urzędnicy – Obowiązek wspomagania ciążący na administracji – Wykonanie w obszarze mobbingu – Ustalenie tożsamości sprawcy mobbingu – Zakres obowiązku wspomagania

(regulamin pracowniczy, art. 12a, 24; regulamin Parlamentu, art. 9 ust. 2)

6.      Skargi urzędników – Skarga o odszkodowanie lub zadośćuczynienie – Stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu niezapewniające stosownego zadośćuczynienia krzywdzie – Przyznanie odszkodowania pieniężnego

(art. 340 ust. 2 TFUE)

1.      W odniesieniu do decyzji o zwolnieniu akredytowanego asystenta parlamentarnego, która została podjęta z powodu utraty zaufania wydana przez organ upoważniony do zawierania umów zatrudnienia bez wysłuchania zainteresowanego, należy wskazać, że zgodnie z art. 41 ust. 2 lit. a) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej każdy ma prawo do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację. Decyzja o zwolnieniu stanowi indywidualny środek wpływający negatywnie na sytuację zainteresowanego, któremu w związku z tym przysługuje prawo do bycia wysłuchanym.

(zob. pkt 33, 34)

2.      W kwestii tego, czy kiedy właściwy organ upoważniony do zawierania umów otrzymuje od posła wniosek o przedterminowe rozwiązanie umowy z akredytowanym asystentem parlamentarnym z powodu utraty zaufania, jest on zmuszony przyjąć do wiadomości tę utratę zaufania i uwzględnić wniosek o zwolnienie, ponieważ nie dysponuje żadnym zakresem uznania w odniesieniu do wykonania tego wniosku, należy wskazać, że zgodnie z art. 20 ust. 2 przepisów wykonawczych do tytułu VII warunków zatrudnienia innych pracowników, przyjętych w drodze decyzji prezydium Parlamentu, poseł, który wnosi o rozwiązanie umowy z takim akredytowanym asystentem parlamentarnym zobowiązany jest podać ku temu powody, oraz że zgodnie z akapitem drugim organ upoważniony do zawierania umów rozwiązuje umowę po zbadaniu wniosku. Z przepisu tego wynika więc, że organ upoważniony do zawierania umów jest zobowiązany przynajmniej do zbadania zgodności z prawem wniosku o rozwiązanie umowy. W przeciwnym wypadku obowiązek, na mocy którego poseł winien podać powody oraz obowiązek zbadania wniosku przez organ upoważniony do zawierania umów nie miałyby żadnego sensu.

Bez konieczności orzekania o zakresie badania wniosku przez organ upoważniony do zawierania umów na mocy art. 20 ust. 2 przepisów wykonawczych można zatem stwierdzić, że brzmienie tego przepisu wymaga, aby organ upoważniony do zawierania umów kontrolował, czy uzasadnienie przedstawione ewentualnie w tym względzie nie narusza w swojej istocie praw podstawowych i przepisów regulujących stosunki pracy pomiędzy Unią a jej pracownikami, interpretowanych w ich świetle tych praw.

(zob. pkt 39–41)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑406/04 Bonnet przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, 17 października 2006 r., pkt 52

3.      Prawa nadane przez art. 12a regulaminu pracowniczego znajdują zastosowanie, kiedy sprawcą mobbingu jest poseł do Parlamentu Europejskiego. Choć wprawdzie art. 12a ust. 1 regulaminu pracowniczego znajduje zastosowanie tylko do urzędników, to prawdą jest także, iż ust. 2 tego przepisu odnosi się do urzędnika, który padł ofiarą mobbingu, bez wskazania źródła tego mobbingu. Wynika z tego, że ust. 1 tego przepisu jako taki nie zakazuje Parlamentowi działania, kiedy domniemany sprawca mobbingu jest członkiem tej instytucji.

(zob. pkt 51)

4.      Wniosek o udzielenie wsparcia nie staje się bezprzedmiotowy w następstwie rozwiązania umowy z wnioskodawcą. Jeśli bowiem przed dniem rozwiązania umowy wnioskujący o udzielenie wsparcia faktycznie byłby ofiarą mobbingu, okoliczność ta byłaby już ustalona, a rozwiązanie umowy nie mogłoby jej w takim wypadku zatrzeć. Obowiązek udzielenia wsparcia przez Unię nie ustaje w szczególności w chwili zakończenia pełnienia funkcji przez zainteresowanego urzędnika, a taka wykładnia jest w oczywisty sposób niezgodna z celem i zakresem tego obowiązku. W istocie w świetle art. 31 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, zgodnie z którym każdy pracownik ma prawo do warunków pracy szanujących jego zdrowie, bezpieczeństwo i godność, należy uznać, że sensem istnienia tego obowiązku udzielenia wsparcia jest nie tylko interes służby, ale również, jak wynika z brzmienia tego artykułu, interes danej osoby.

(zob. pkt 52, 53)

5.      Artykuł 24 regulaminu pracowniczego znajduje zastosowanie, gdy domniemanym sprawcą mobbingu jest poseł. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu jego celem jest ochrona urzędników przed działaniem osób trzecich. Posłowie, nienależący do personelu Parlamentu, są wobec urzędników będących ofiarą ich zachowania osobą trzecią. Zastosowanie art. 24 regulaminu pracowniczego nie jest także wyłączone z racji tego, że Parlament nie dysponuje żadnymi środkami przymusu wobec posłów. W odniesieniu do ochrony urzędników przed działaniem osób trzecich oraz z tego powodu, że instytucje co do zasady nie dysponują środkami przymusu wobec osób trzecich, regulamin przewiduje obowiązek wsparcia pozwalający administracji wspomagać urzędników w dochodzeniu przez nich ochrony za pomocą środków prawa państwa członkowskiego, w którym miały miejsce zarzucane osobie trzeciej czyny.

Należy ponadto przypomnieć, że zgodnie z art. 9 ust. 2 właściwego regulaminu Parlamentu postępowanie posłów odznacza się wzajemnym szacunkiem, opiera się na wartościach i zasadach określonych w podstawowych aktach Unii i cechuje się poszanowaniem powagi Parlamentu. W konsekwencji nic nie stoi na przeszkodzie, aby Parlament, powołując się na ww. przepis, wezwał posła do współpracy w dochodzeniu administracyjnym w celu zweryfikowania zachowania tego ostatniego, które miałoby stanowić mobbing.

Należy jeszcze zauważyć, że wykładnia art. 12a i 24 regulaminu pracowniczego w odniesieniu do uregulowań dotyczących umów z akredytowanymi asystentami parlamentarnymi, zgodnie z którą organ upoważniony do zawierania umów nie może wszcząć dochodzenia administracyjnego w celu zbadania przypadku mobbingu, którego domniemanym sprawcą był poseł, ani wesprzeć akredytowanego asystenta parlamentarnego przeciwko działaniom takiego posła, prowadziłaby do pozbawienia tych przepisów wszelkiej skuteczności i wykluczyłaby w tej sytuacji wszelką formę kontroli, nawet ograniczonej, wniosku o udzielenie wsparcia. Taka wykładnia jest w oczywisty sposób niezgodna z art. 31 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który wyraźnie stanowi, iż każdy pracownik ma prawo do warunków pracy szanujących jego zdrowie, bezpieczeństwo i godność.

(zob. pkt 55, 57–59)

6.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stwierdzenie nieważności aktu obciążonego wadą niezgodności z prawem może samo w sobie stanowić stosowne i co do zasady wystarczające naprawienie każdej krzywdy, jaką taki akt mógł spowodować, chyba że strona skarżąca wykaże, iż doznała krzywdy dającej się oddzielić od niezgodności z prawem stanowiącej podstawę stwierdzenia nieważności i niemożliwej do naprawienia w pełni przez stwierdzenie nieważności aktu.

Bezsporne jest, iż poczucie niesprawiedliwości i niepokoju wywołane u danej osoby koniecznością prowadzenia postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, a następnie postępowania sądowego w celu dochodzenia swoich praw stanowi szkodę wynikającą z samej okoliczności, że administracja dopuściła się niezgodności z prawem. Szkoda ta wymaga odszkodowania, jeśli nie została skompensowana poprzez satysfakcję wynikającą ze stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji.

(zob. pkt 64, 65)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 44/85 Hochbaum i Rawes przeciwko Komisji, 9 lipca 1987 r.; sprawa 77/85, sprawy połączone 294/85, 295/85, pkt 22; Trybunał: sprawa C‑343/87 Culin przeciwko Komisji, 7 lutego 1990 r., pkt 27, 28

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑116/03 Montalto przeciwko Radzie, 9 listopada 2004 r., pkt 127; sprawa T‑10/02 Girardot przeciwko Komisji, 6 czerwca 2006 r., pkt 131

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑6/07 Suvikas przeciwko Radzie, 8 maja 2008 r., pkt 151