Language of document : ECLI:EU:C:2013:771

Sprawa C‑50/12 P

Kendrion NV

przeciwko

Komisji Europejskiej

Odwołanie – Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynek worków przemysłowych z plastiku – Możliwość przypisania spółce dominującej naruszenia popełnionego przez spółkę zależną – Odpowiedzialność solidarna spółki dominującej z tytułu zapłaty grzywny nałożonej na spółkę zależną – Przewlekłość postępowania przed Sądem – Zasada skutecznej ochrony sądowej

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 26 listopada 2013 r.      

1.        Konkurencja – Normy Unii – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny – Argumenty dotyczące domniemania decydującego wpływu wywieranego przez spółkę dominującą na spółki zależne, w których posiada ona 100% ich kapitału – Obowiązek przedstawienia dowodów przez spółkę chcącą obalić to domniemanie

[art. 81 ust. 1 WE (obecnie art. 101 ust. 1 TFUE)]

2.        Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja w przedmiocie zastosowania reguł konkurencji

(art. 296 TFUE)

3.        Konkurencja – Normy Unii – Naruszenie popełnione przez spółkę zależną – Przypisanie spółce dominującej – Odpowiedzialność solidarna za zapłatę grzywny – Zakres – Spółka dominująca i spółka zależna, które stanowiły w okresie popełnienia naruszenia przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 81 WE, które przestało istnieć w tej formie w dniu przyjęcia decyzji nakładającej grzywnę – Konsekwencje dla określenia kwoty grzywny

[art. 81 ust. 1 WE (obecnie art. 101 ust. 1 TFUE); rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2]

4.        Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Zasada równego traktowania – Różnice między przedsiębiorstwami wynikające z zastosowania maksymalnej kwoty – Dopuszczalność

[art. 81 ust. 1 WE (obecnie art. 101 ust. 1 TFUE); rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2]

5.        Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawa podstawowe – Poszanowanie zapewnione przez Trybunał – Prawo każdej osoby do rzetelnego procesu sądowego – Dochowanie rozsądnego terminu – Zapisanie w europejskiej konwencji praw człowieka – Zapisanie w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do skutecznej ochrony sądowej

(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47)

6.        Postępowanie sądowe – Czas trwania postępowania przed Sądem – Rozsądny termin – Spór co do istnienia naruszenia reguł konkurencji – Niedotrzymanie rozsądnego terminu – Konsekwencje

(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47 akapit drugi)

7.        Postępowanie sądowe – Czas trwania postępowania przed Sądem – Rozsądny termin – Kryteria oceny

(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47 akapit drugi)

8.        Odpowiedzialność pozaumowna – Wniosek oparty na przewlekłości postępowania przed Sądem – Warunki – Bezprawność – Szkoda – Związek przyczynowy – Kryteria oceny – Skład orzekający

(art. 256 TFUE, 269 TFUE, 340 TFUE; Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47 akapit drugi)

1.        Zobacz tekst orzeczenia.

(por. pkt 27–34)

2.        Zobacz tekst orzeczenia.

(por. pkt 41–48)

3.        Gdy odpowiedzialność zarówno spółki dominującej, jak i odpowiedzialność spółki zależnej, opierają się na okoliczności, że te dwie spółki stanowiły dwie części jednego podmiotu gospodarczego, który naruszył art. 81 WE, Uznaje się, że spółka dominująca sama dopuściła się naruszenia reguł konkurencji prawa Unii. Wynika stąd, że w odniesieniu do zapłaty grzywny istniejący stosunek solidarności między dwiema spółkami tworzącymi taki podmiot gospodarczy nie może ograniczać się do rodzaju kaucji składanej przez spółkę dominującą w celu zagwarantowania uiszczenia grzywny nałożonej na spółkę zależną.

W przypadku gdy dwie oddzielne osoby prawne, takie jak spółka dominująca i jej spółka zależna nie stanowią już jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 81 WE w dacie wydania decyzji nakładającej na nie grzywnę w związku z naruszeniem reguł konkurencji, każda z nich ma prawo do zastosowania w sposób indywidualny pułapu 10% obrotu. W tych okolicznościach spółka dominująca nie może rościć sobie prawa do skorzystania z pułapu stosowanego względem swojej dotychczasowej spółki zależnej

W konsekwencji spółkę dominującą można obciążyć zapłatą grzywny w kwocie wyższej niż grzywna nałożona na jej spółkę zależną.

(por. pkt 55–58)

4.        Zobacz tekst orzeczenia.

(por. pkt 62–68)

5.        Zobacz tekst orzeczenia.

(por. pkt 77, 78, 106)

6.        Naruszenie przez sąd Unii wynikającego z art. 47 akapit drugi karty podstawowych Unii Europejskiej obowiązku do wydania w rozsądnym terminie orzeczenia w sprawach do niego skierowanych powinno spotkać się z sankcją w postaci skargi o odszkodowanie wniesionej przed Sąd, ponieważ taka skarga stanowi skuteczny ku temu środek.

Z powyższego wynika, że żądanie naprawienia szkody spowodowanej nieprzestrzeganiem przez Sąd rozsądnego terminu do wydania orzeczenia nie może być bezpośrednio przedłożone Trybunałowi w ramach odwołania, lecz należy je złożyć do samego Sądu.

W braku jakiejkolwiek poszlaki wskazującej, że przewlekłość postępowania przed Sądem miała wpływ na wynik sporu, nieprzestrzeganie terminu do wydania rozsądnego orzeczenia nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponadto z uwagi na konieczność zapewnienia poszanowania reguł unijnego prawa konkurencji Trybunał nie może pozwolić wnoszącej odwołanie – na tej tylko podstawie, że naruszono rozsądny termin na wydanie orzeczenia – na zakwestionowanie zasadności lub kwoty grzywny, jeżeli wszystkie jej zarzuty odnoszące się do ustaleń poczynionych przez Sąd w przedmiocie kwoty tej grzywny i ukaranego za jej pomocą zachowania zostały oddalone.

(por. pkt 81, 82, 87, 94, 95)

7.        Zobacz tekst orzeczenia.

(por. pkt 96–98, 102–106)

8.        W ramach oceny żądania naprawienia szkody spowodowanej nieprzestrzeganiem przez Sąd rozsądnego terminu do wydania orzeczenia, do Sądu będzie należało dokonanie oceny zarówno materialnego charakteru podnoszonej szkody, jak i związku przyczynowego między szkodą a przewlekłością spornego postępowania sądowego, podczas badania dostarczonych w tym celu dowodów.

W tym względzie w przypadku skargi o odszkodowanie opartej na naruszeniu przez Sąd art. 47 akapit drugi karty praw podstawowych Unii Europejskiej, polegającym na nieprzestrzeganiu przez niego wymogów związanych z dochowaniem rozsądnego terminu do wydania orzeczenia, do Sądu należy, zgodnie z art. 340 akapit drugi TFUE, uwzględnienie zasad ogólnych mających zastosowanie w porządkach prawnych państw członkowskich przy okazji rozpoznawania skarg dotyczących podobnych naruszeń. W tym kontekście Sąd w szczególności powinien zbadać, czy jest możliwe określenie, poza istnieniem szkody materialnej, wystąpienia szkody niematerialnej, jakiej doznała strona w następstwie przekroczenia terminu i która to szkoda w danym przypadku powinna zostać w odpowiedni sposób naprawiona.

To zatem Sąd – orzekając w innym składzie niż ten, który rozpoznawał spór zapoczątkowujący postępowanie, którego czas trwania jest krytykowany, oraz stosując kryteria zdefiniowane przez Trybunał w celu oceny czy Sąd przestrzegał zasady rozsądnego terminu jest zgodnie z art. 256 ust. 1 TFUE właściwy, aby wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie takich żądań odszkodowawczych.

(por. pkt 99–101)