Language of document : ECLI:EU:C:2014:172

Sprawa C‑61/12

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Litewskiej

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Rejestracja pojazdów silnikowych – Artykuły 34 TFUE i 36 TFUE – Dyrektywa 70/311/EWG – Dyrektywa 2007/46/WE – Ruch prawostronny w państwie członkowskim – Ustanowiony dla celów rejestracji obowiązek przeniesienia na lewą stronę układu kierowniczego samochodów osobowych umieszczonego po prawej stronie

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 20 marca 2014 r.

1.        Zbliżanie ustawodawstw – Pojazdy silnikowe – Procedura wspólnotowej homologacji typu – Układ kierowniczy pojazdów silnikowych – Dyrektywy 2007/46 i 70/311 – Rejestracja nowych pojazdów, w których układ kierowniczy jest umieszczony z tej samej strony co kierunek ruchu drogowego – Przepisy krajowe nakładające w odniesieniu do tych pojazdów obowiązek przeniesienia kierownicy na przeciwną stronę w momencie ich rejestracji – Niedopuszczalność

(dyrektywa 2007/46 Parlamentu Europejskiego i Rady, art 4 ust. 3; dyrektywa Rady 70/311, art. 2a)

2.        Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym – Rejestracja wcześniej zarejestrowanych w innych państwach członkowskich pojazdów używanych, w których układ kierowniczy jest umieszczony z tej samej strony co kierunek ruchu drogowego – Przepisy krajowe nakładające w odniesieniu do tych pojazdów obowiązek przeniesienia kierownicy na przeciwną stronę w momencie ich ponownej rejestracji – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające – Bezpieczeństwo drogowe – Proporcjonalność – Brak

(art. 34 TFUE)

1.        Uzależniając rejestrację na swym terytorium nowych samochodów osobowych z układem kierowniczym umieszczonym z tej samej strony co kierunek ruchu drogowego od przełożenia koła kierownicy na przeciwną stronę, państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 2a dyrektywy 70/311 w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do układów kierowniczych pojazdów silnikowych i ich przyczep, art. 4 ust. 3 dyrektywy 2007/46 ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów.

Układy kierownicze pojazdów są w sposób szczególny przedmiotem dyrektywy 70/311, której art. 2a zabrania państwom członkowskim ustanawiania w szczególności zakazu rejestracji pojazdów z powodów dotyczących układu kierowniczego, jeżeli odpowiadają one przepisom owej dyrektywy. Prawdą jest, że dyrektywy 2007/46 i 70/311 zawierają odniesienia do „kierunku ruchu drogowego […] prawostronnego/lewostronnego”, co powinno zostać wskazane na dokumencie informacyjnym do celów homologacji pojazdu. Wskazania tego należy dokonać także na świadectwie zgodności, wedle którego pojazd jest przystosowany do ruchu prawo- lub lewostronnego. Jednakże przepisy te nie mogą dotyczyć zasadniczych elementów konstrukcji pojazdu, takich jak umieszczenie kierownicy, lecz jedynie innych elementów, takich jak instalacja świateł, wycieraczki lub systemy widzenia pośredniego pojazdów. W istocie dostosowania, których można wymagać, nie powinny obejmować przeniesienia miejsca kierowcy, co stanowiłoby zasadniczą interwencję w ukształtowanie konstrukcji pojazdu, sprzeczną z brzmieniem i celem dyrektywy 70/311, lecz powinny obejmować jedynie ingerencje o minimalnym nasileniu.

W konsekwencji kwestia pozycji miejsca kierowcy w pojeździe jest objęta ramami harmonizacji dokonanej przez dyrektywy 2007/46 i 70/311, w związku z tym państwa członkowskie nie mogą wymagać dla celów rejestracji na ich terytorium nowego pojazdu, aby ze względów bezpieczeństwa przenieść miejsce kierowcy owego pojazdu na stronę przeciwną do kierunku ruchu drogowego.

(por. pkt 44, 48, 50, 52; sentencja)

2.        Uzależniając rejestrację na swym terytorium używanych wcześniej zarejestrowanych w innych państwach członkowskich samochodów osobowych z układem kierowniczym umieszczonym z tej samej strony co kierunek ruchu drogowego od przełożenia koła kierownicy na przeciwną stronę, państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 34 TFUE.

Takie przepisy krajowe stanowią środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w przywozie, zakazany przez art. 34 TFUE w zakresie, w jakim uniemożliwia on dostęp do rynku pojazdom, które są legalnie produkowane i rejestrowane w innych państwach członkowskich. Jednakże uregulowanie to może być uzasadnione nadrzędnymi względami, pod warunkiem że jest odpowiednie dla zapewnienia realizacji założonego celu i nie wykracza poza to, co niezbędne do jego osiągnięcia. Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa drogowego bez wątpienia stanowi jeden z nadrzędnych względów interesu ogólnego, który może uzasadniać przeszkodę w swobodnym przepływie towarów.

Jednakże istnieją środki i rozwiązania w mniejszym stopniu naruszające swobodę przepływu towarów niż sporny środek i jednocześnie nadające się do istotnego zmniejszenia ryzyka, które może nieść ze sobą uczestniczenie w ruchu pojazdów, w których kierownica znajduje się z tej samej strony co kierunek ruchu drogowego. W tym względzie państwa członkowskie dysponują zakresem uznania dla celów ustanowienia środków, nadających się do tego, by zgodnie z aktualną wiedzą techniczną zapewnić kierowcy takiego pojazdu wystarczającą widoczność zarówno, do tyłu, jak i do przodu. Zatem omawiany środek nie może zostać uznany za konieczny dla osiągnięcia zamierzonego celu i nie jest on zgodny z zasadą proporcjonalności.

(por. pkt 57–59, 68, 69; sentencja)