Language of document : ECLI:EU:C:2015:686

Υπόθεση C‑216/14

Ποινική δίκη

κατά

Gavril Covaci

(αίτηση του Amtsgericht Laufen
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Προδικαστική παραπομπή — Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις —Οδηγία 2010/64/ΕΕ — Δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία — Γλώσσα διαδικασίας — Ποινική απόφαση περί καταδίκης σε χρηματική ποινή εκδοθείσα κατά τη συνοπτική διαδικασία — Δυνατότητα προβολής αντιρρήσεων σε διαφορετική γλώσσα από τη γλώσσα διαδικασίας — Οδηγία 2012/13/ΕΕ — Δικαίωμα ενημερώσεως στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών — Δικαίωμα ενημερώσεως σχετικά με την ποινική κατηγορία — Επίδοση ποινικής αποφάσεως εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία — Σχετικές λεπτομέρειες — Υποχρεωτικός διορισμός αντικλήτου από τον κατηγορούμενο — Έναρξη της προθεσμίας προβολής αντιρρήσεων από της επιδόσεως στον αντίκλητο»

Περίληψη — Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα)
της 15ης Οκτωβρίου 2015

1.        Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις — Δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία — Οδηγία 2010/64 — Πεδίο εφαρμογής — Αντιρρήσεις κατά μη αμετάκλητης καταδικαστικής ποινικής αποφάσεως εκδοθείσας στο πλαίσιο απλοποιημένης διαδικασίας — Εμπίπτουν

(Οδηγία 2010/64 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 1)

2.        Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις — Δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία — Οδηγία 2010/64 — Περιεχόμενο — Εθνική ρύθμιση επιβάλλουσα στον αποδέκτη πράξεως περιέχουσας ποινική καταδίκη να προσφύγει κατά της εν λόγω πράξεως στη γλώσσα διαδικασίας του κράτους μέλους που εξέδωσε την πράξη — Επιτρέπεται — Όρια — Εισαγωγικό δικόγραφο ενδίκου μέσου που συνιστά ουσιώδες έγγραφο

(Οδηγία 2010/64 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 1 έως 3)

3.        Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις — Δικαίωμα ενημερώσεως στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών — Οδηγία 2012/13 — Δικαίωμα των υπόπτων ή των κατηγορουμένων να ενημερώνονται σχετικά με τα δικαιώματά τους και τις εναντίον τους ποινικές κατηγορίες — Περιεχόμενο

(Οδηγία 2012/13 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 1, 3 και 6)

4.        Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις — Δικαίωμα ενημερώσεως στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών — Οδηγία 2012/13 — Πεδίο εφαρμογής — Αντιρρήσεις κατά μη αμετάκλητης καταδικαστικής ποινικής αποφάσεως εκδοθείσας στο πλαίσιο απλοποιημένης διαδικασίας — Εμπίπτουν

(Οδηγία 2012/13 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 6)

5.        Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις — Δικαίωμα ενημερώσεως στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών — Οδηγία 2012/13 — Δικαίωμα ενημερώσεως σχετικά με την ποινική κατηγορία — Περιεχόμενο — Επίδοση πράξεως περιέχουσας ποινική καταδίκη — Σχετικές λεπτομέρειες — Εθνική ρύθμιση επιβάλλουσα τον διορισμό αντικλήτου για τα πρόσωπα που δεν διαμένουν στο κράτος μέλος που εξέδωσε την πράξη — Επιτρέπεται — Προϋπόθεση — Ο αποδέκτης πρέπει να έχει στη διάθεσή του ολόκληρη την προθεσμία ασκήσεως ενδίκου μέσου

(Οδηγία 2012/13 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 2, 3 § 1, στοιχείο γʹ, και 6 §§ 1και 3)

1.        Η περίπτωση προσώπου που επιθυμεί να προβάλει αντιρρήσεις κατά εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία ποινικής εις βάρος του αποφάσεως η οποία δεν έχει ακόμη αποκτήσει ισχύ δεδικασμένου εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2010/64, σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία, με αποτέλεσμα το εν λόγω πρόσωπο να πρέπει να απολαύει του δικαιώματος σε διερμηνεία και μετάφραση που διασφαλίζει η εν λόγω οδηγία.

(βλ. σκέψεις 26, 27)

2.        Τα άρθρα 1 έως 3 της οδηγίας 2010/64, σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία, πρέπει να ερμηνεύονται υπό την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική νομοθετική ρύθμιση, η οποία, στο πλαίσιο ποινικής δίκης, απαγορεύει στο πρόσωπο κατά του οποίου έχει εκδοθεί απόφαση κατά τη συνοπτική διαδικασία να προβάλει εγγράφως αντιρρήσεις κατά της εν λόγω αποφάσεως σε γλώσσα διαφορετική από τη γλώσσα διαδικασίας, έστω και αν το εν λόγω πρόσωπο δεν είναι γνώστης της γλώσσας διαδικασίας, υπό τον όρο ότι οι αρμόδιες αρχές δεν θεωρούν, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας, ότι, λαμβανομένων υπόψη της οικείας διαδικασίας και των περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, οι εν λόγω αντιρρήσεις συνιστούν ουσιώδες έγγραφο.

Συγκεκριμένα, αφενός, το δικαίωμα σε διερμηνεία που προβλέπει το άρθρο 2 της οδηγίας 2010/64 έχει ως αντικείμενο την απόδοση από διερμηνέα σε άλλη γλώσσα της προφορικής επικοινωνίας μεταξύ των υπόπτων ή των κατηγορουμένων και των ανακριτικών αρχών, των δικαστικών αρχών ή, όπου χρειάζεται, του συνηγόρου, και όχι τη γραπτή μετάφραση κάθε εγγράφου που προσκομίζουν οι εν λόγω ύποπτοι ή κατηγορούμενοι. Συνεπώς, το εν λόγω άρθρο εξασφαλίζει το πλεονέκτημα της δωρεάν συνδρομής διερμηνέα, εφόσον ο ενδιαφερόμενος προβάλει ο ίδιος προφορικώς αντιρρήσεις κατά της εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία σε βάρος του ποινικής αποφάσεως ενώπιον της γραμματείας του αρμοδίου εθνικού δικαστηρίου, ώστε να συνταχθεί πρακτικό των αντιρρήσεων αυτών, ή, εφόσον ο ενδιαφερόμενος προβάλει αντιρρήσεις εγγράφως, τη συνδρομή συνηγόρου, ο οποίος θα επιφορτισθεί να συντάξει το αντίστοιχο κείμενο στη γλώσσα διαδικασίας. Αντιθέτως, το να απαιτηθεί από τα κράτη μέλη όχι μόνον να επιτρέψουν στους ενδιαφερομένους να ενημερώνονται πλήρως και στη γλώσσα τους σχετικά με τις πράξεις που τους προσάπτονται και να διατυπώνουν τη δική τους εκδοχή επ’ αυτών, αλλά και να αναλαμβάνουν συστηματικά τη μετάφραση κάθε δικογράφου ενδίκου μέσου που ασκούν οι ενδιαφερόμενοι κατά δικαστικής αποφάσεως που εκδίδεται σε βάρος τους θα υπερέβαινε τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2010/64.

Αφετέρου, το προβλεπόμενο στο άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2010/64 δικαίωμα μεταφράσεως ορισμένων ουσιωδών εγγράφων αφορά, κατ’ αρχήν, μόνο τη γραπτή μετάφραση ορισμένων εγγράφων που έχουν συνταχθεί από τις αρμόδιες αρχές στη γλώσσα διαδικασίας προς τη γλώσσα που κατανοεί ο ενδιαφερόμενος. Δεν περιλαμβάνει, κατ’ αρχήν, τη γραπτή μετάφραση προς τη γλώσσα διαδικασίας εγγράφου όπως οι προβληθείσες αντιρρήσεις κατά ποινικής αποφάσεως εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία.

Εντούτοις, δεδομένου ότι το άρθρο 3, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να αποφασίζουν, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, εάν κάθε άλλο έγγραφο, πέραν αυτών που προβλέπονται στο άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας αυτής, είναι ουσιώδες, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να καθορίσει, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τα χαρακτηριστικά της διαδικασίας που εφαρμόζεται για τέτοιου είδους, εκδοθείσα κατά τη συνοπτική διαδικασία, ποινική απόφαση καθώς και την υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιόν του, κατά πόσον οι εγγράφως προβληθείσες αντιρρήσεις κατά ποινικής αποφάσεως εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία πρέπει να θεωρηθούν ουσιώδες έγγραφο που απαιτείται να μεταφραστεί. Κρίσιμο, ως προς το ζήτημα αυτό, είναι το γεγονός ότι για τις εν λόγω αντιρρήσεις, που μπορούν να προβληθούν εγγράφως ή, όταν προβάλλονται προφορικώς, με απευθείας δήλωση ενώπιον της γραμματείας του αρμοδίου δικαστηρίου, δεν υφίσταται υποχρέωση αιτιολογήσεως και πρέπει αυτές να προβληθούν εντός ιδιαιτέρως σύντομης προθεσμίας δύο εβδομάδων από της επιδόσεως της εν λόγω εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία αποφάσεως, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτική παράσταση δικηγόρου, έχουν δε συνταχθεί από τον ενδιαφερόμενο σε γλώσσα της οποίας είναι γνώστης, αλλά η οποία δεν είναι η γλώσσα διαδικασίας.

(βλ. σκέψεις 38, 40-44, 47, 49-51, διατακτ. 1)

3.        Όπως προκύπτει από τον συνδυασμό των άρθρων 3 και 6 της οδηγίας 2012/13 σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, το αναφερόμενο στο άρθρο 1 της εν λόγω οδηγίας δικαίωμα ενημέρωσης των υπόπτων ή κατηγορουμένων σχετικά με τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας και τις εναντίον τους κατηγορίες αφορά τουλάχιστον δύο διακριτά δικαιώματα, ήτοι, αφενός, το δικαίωμα των υπόπτων ή των κατηγορουμένων να ενημερώνονται, σύμφωνα με το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας, τουλάχιστον, για ορισμένα δικονομικά δικαιώματα, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα προσβάσεως σε δικηγόρο, το δικαίωμα παροχής νομικών συμβουλών δωρεάν και τις σχετικές προϋποθέσεις τέτοιας παροχής νομικών συμβουλών, το δικαίωμα ενημερώσεως σχετικά με την ποινική κατηγορία, το δικαίωμα διερμηνείας και μεταφράσεως καθώς και το δικαίωμα σιωπής και, αφετέρου, το δικαίωμα ενημερώσεως σχετικά με την ποινική κατηγορία που ορίζεται στο άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας.

(βλ. σκέψεις 54-56)

4.        Η κατάσταση προσώπου το οποίο αφορά ποινική απόφαση εκδοθείσα κατά τη συνοπτική διαδικασία, που είναι απόφαση προσωρινής ισχύος εκδιδόμενη κατόπιν σχετικού αιτήματος της εισαγγελίας για ελάσσονος σημασίας αξιόποινη πράξη, χωρίς ακροαματική διαδικασία ή κατ’ αντιμωλία συζήτηση, και η οποία δεν θα αποκτήσει την ισχύ δεδικασμένου πριν την εκπνοή της ταχθείσας προθεσμίας για την προβολή αντιρρήσεων κατ’ αυτής, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2012/13 σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, με αποτέλεσμα να πρέπει ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να απολαύει του δικαιώματος ενημερώσεώς του σχετικά με την σε βάρος του ποινική κατηγορία και μάλιστα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Αληθεύει, βέβαια, ότι, λόγω του συνοπτικού και απλοποιημένου χαρακτήρα της εν λόγω διαδικασίας, η επίδοση τέτοιας εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία ποινικής αποφάσεως λαμβάνει χώρα μόνον αφού ο δικαστής έχει αποφανθεί επί του βασίμου της κατηγορίας, όμως, με την εν λόγω εκδοθείσα κατά τη συνοπτική διαδικασία απόφαση, ο δικαστής αποφαίνεται μόνον προσωρινώς και η επίδοσή της αποτελεί την πρώτη ευκαιρία που δίνεται στον κατηγορούμενο να ενημερωθεί για την σε βάρος του κατηγορία. Κατά συνέπεια, η επίδοση εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία ποινικής αποφάσεως πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 2012/13, να θεωρηθεί ως μια μορφή ενημερώσεως σχετικά με την σε βάρος του ενδιαφερομένου ποινική κατηγορία, με αποτέλεσμα να απαιτείται η τήρηση των απαιτήσεων του εν λόγω άρθρου.

(βλ. σκέψεις 59-61)

5.        Τα άρθρα 2, 3, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13 σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, πρέπει να ερμηνεύονται υπό την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους, η οποία, στο πλαίσιο ποινικής δίκης, επιβάλλει στον κατηγορούμενο που δεν διαμένει στο εν λόγω κράτος μέλος να διορίσει αντίκλητο για την επίδοση εκδοθείσας κατά τη συνοπτική διαδικασία ποινικής αποφάσεως που τον αφορά, υπό τον όρο ότι ο κατηγορούμενος έχει πράγματι στη διάθεσή του ολόκληρη την ταχθείσα προθεσμία για την προβολή αντιρρήσεων κατά της εν λόγω αποφάσεως.

Συγκεκριμένα, τόσο ο επιδιωκόμενος σκοπός που συνίσταται στην παροχή στον κατηγορούμενο της δυνατότητας να προετοιμάσει την υπεράσπισή του όσο και η ανάγκη αποφυγής κάθε δυσμενούς διακρίσεως μεταξύ, αφενός, των κατηγορουμένων με τόπο διαμονής που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του οικείου εθνικού νόμου και, αφετέρου, των κατηγορουμένων με τόπο διαμονής που δεν εμπίπτει στο εν λόγω πεδίο εφαρμογής, που είναι οι μόνοι που υποχρεούνται να διορίσουν αντίκλητο για την επίδοση των δικαστικών αποφάσεων, επιβάλλουν να έχει ο κατηγορούμενος στη διάθεσή του ολόκληρη την εν λόγω προθεσμία, ήτοι χωρίς η διάρκειά της να μειώνεται κατά το χρονικό διάστημα που χρειάζεται ο αντίκλητος για να διαβιβάσει την εκδοθείσα κατά τη συνοπτική διαδικασία απόφαση στον αποδέκτη της.

(βλ. σκέψεις 65-68, διατακτ. 2)