Language of document : ECLI:EU:C:2017:419

Sprawa C529/15

postępowanie wszczęte przez Gerta Folka

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgerichtshof)

Odesłanie prejudycjalne – Odpowiedzialność za środowisko naturalne – Dyrektywa 2004/35/WE – Artykuł 17 – Możliwość stosowania w czasie – Eksploatacja elektrowni wodnej uruchomionej przed terminem transpozycji tej dyrektywy – Artykuł 2 pkt 1 lit. b) – Pojęcie „szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu” – Przepisy prawa krajowego wyłączające wszelkie szkody objęte pozwoleniem – Artykuł 12 ust. 1 – Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska naturalnego – Legitymacja procesowa czynna – Dyrektywa 2000/60/WE – Artykuł 4 ust. 7 – Bezpośrednia skuteczność

Streszczenie – wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 1 czerwca 2017 r.

1.        Środowisko naturalne – Zapobieganie i zaradzanie szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu – Odpowiedzialność za środowisko naturalne – Dyrektywa 2004/35 – Stosowanie w czasie – Szkody wyrządzone środowisku naturalnemu po dacie upływu terminu transpozycji dyrektywy, lecz spowodowane eksploatacją instalacji oddanej do użytku przed tą datą – Możliwość stosowania dyrektywy

(dyrektywa 2004/35 Parlamentu Europejskiego i Rady, zmieniona dyrektywą 2009/31, art. 17)

2.        Środowisko naturalne – Zapobieganie i zaradzanie szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu – Odpowiedzialność za środowisko naturalne – Dyrektywa 2004/35 – Pojęcie „szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu” – Uregulowanie krajowe wykluczające z pojęcia szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu każdą szkodę objętą pozwoleniem udzielonym na podstawie przepisów krajowych dotyczących wody – Niedopuszczalność

[dyrektywa 2004/35 Parlamentu Europejskiego i Rady, zmieniona dyrektywą 2009/31, art. 2 pkt 1 lit. b)]

3.        Środowisko naturalne – Polityka wspólnotowa w dziedzinie polityki wodnej – Dyrektywa 2000/60 – Cele środowiskowe – Obowiązek wdrożenia koniecznych środków dla zapobieżenia pogorszeniu się stanu mas wód powierzchniowych lub wód podziemnych – Możliwość odstępstwa dla projektów o nadrzędnym interesie ogólnym – Warunki określone w art. 4 ust. 7 tej dyrektywy – Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek kontrolowania poszanowania warunków określonych w tym przepisie, w celu ustalenia czy występuje szkoda wyrządzona środowisku naturalnemu, w rozumieniu dyrektywy 2004/35, w wypadku wydania pozwolenia bez zbadania zachowania tych warunków – Brak

[dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2000/60, art. 4 ust. 7 lit. a)–d); 2004/35 zmieniona dyrektywą 2009/31, art. 2 pkt 1 lit. b)]

4.        Środowisko naturalne – Zapobieganie i zaradzanie szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu – Odpowiedzialność za środowisko naturalne – Dyrektywa 2004/35 – Procedury odwoławcze – Uregulowanie krajowe niepozwalające uprawnionym do rybactwa na wszczęcie procedury odwoławczej w odniesieniu do szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu – Niedopuszczalność

(dyrektywa 2004/35 Parlamentu Europejskiego i Rady, zmieniona dyrektywą 2009/31, art. 12, art. 13)

1.      Artykuł 17 dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że z zastrzeżeniem weryfikacji spoczywających na sądzie odsyłającym dyrektywa ta ma zastosowanie ratione temporis do szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu, które wystąpiły po dniu 30 kwietnia 2007 r., ale które zostały spowodowane eksploatacją instalacji, która uzyskała pozwolenie wodnoprawne i została oddana do użytku przed tą datą.

(zob. pkt 25; pkt 1 sentencji)

2.      Dyrektywę 2004/35, zmieniona dyrektywą 2009/31, a w szczególności jej art. 2 pkt 1 lit. b), należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona przepisowi prawa krajowego, który wyklucza w sposób ogólny i automatyczny zakwalifikowanie szkód mających znaczący negatywny wpływ na ekologiczny, chemiczny lub ilościowy stan lub ekologiczny potencjał danych wód jako „szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu”, z tego tylko powodu, że szkody te są objęte pozwoleniem wydanym na podstawie tego prawa krajowego.

(zob. pkt 34; pkt 2 sentencji)

3.      W wypadku gdy pozwolenie zostało wydane na podstawie przepisów krajowych bez zbadania warunków określonych w art. 4 ust. 7 lit. a)–d) dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, sąd krajowy nie jest zobowiązany do tego, by samemu badać, czy warunki przewidziane w tym przepisie zostały spełnione, celem ustalenia, czy występują szkody wyrządzone środowisku naturalnemu w rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. b) dyrektywy 2004/35, zmienionej dyrektywą 2009/31.

Na organach krajowych właściwych w zakresie wydania pozwolenia na przedsięwzięcie spoczywa bowiem obowiązek skontrolowania, czy spełnione są warunki określone w art. 4 ust. 7 lit. a)–d) dyrektywy 2000/60, zanim owe organy wydadzą to pozwolenie, bez uszczerbku dla ewentualnej kontroli sądowej. Prawo Unii nie zobowiązuje natomiast w żaden sposób sądów krajowych do tego, by przejmowały zadania właściwego organu i by same badały te warunki, jeżeli organ ten wydał pozwolenie bez przeprowadzenia takiego badania.

(zob. pkt 39, 40; pkt 3 sentencji)

4.      Artykuły 12 i 13 dyrektywy 2004/35, zmienionej dyrektywą 2009/31, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisowi prawa krajowego takiemu jak ten w postępowaniu głównym, który nie pozwala uprawnionym do rybactwa na wszczęcie procedury odwoławczej dotyczącej szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu w rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. b) tej dyrektywy.

(zob. pkt 50; pkt 4 sentencji)