Language of document : ECLI:EU:C:2018:4

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

JULIANE KOKOTT

της 11ης Ιανουαρίου 2018 (1)

Υπόθεση C626/16

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Σλοβακικής Δημοκρατίας

«Παράβαση – Άρθρο 260 ΣΛΕΕ – Μη εκτέλεση της αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2013, C‑331/11, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) – Αντικείμενο της διαδικασίας – Διαδικασία πριν από την άσκηση προσφυγής – ʹΟχληση – Οδηγία 99/31/ΕΚ – Υγειονομική ταφή αποβλήτων – Χώρος υγειονομικής ταφής Žilina – Považský Chlmec»






I.      Εισαγωγή

1.        Ως γνωστόν, η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία την οποία προβλέπει το άρθρο 258 ΣΛΕΕ έχει κρίσιμη σημασία για την οριοθέτηση του αντικειμένου της διαφοράς στη διαδικασία λόγω παραβάσεως. Η Επιτροπή, προτού προσφύγει στο Δικαστήριο προκειμένου αυτό να διαπιστώσει παράβαση του δικαίου της Ένωσης εκ μέρους κράτους μέλους, πρέπει να καλέσει καταρχάς το κράτος μέλος να λάβει θέση επί της αιτιάσεώς της, απευθύνοντάς του μια κοινώς καλούμενη όχληση. Εν συνεχεία, η Επιτροπή οφείλει να συγκεκριμενοποιήσει την προβαλλόμενη παράβαση σε σχετική αιτιολογημένη γνώμη και να ορίσει τελική προθεσμία στο κράτος μέλος, εντός της οποίας αυτό πρέπει να παύσει την παράβαση. Μόνον κατόπιν τούτου δύναται η Επιτροπή να ασκήσει προσφυγή και στο πλαίσιο αυτής μπορεί να προβάλει μόνον παραβάσεις οι οποίες έχουν αποτελέσει ήδη αντικείμενο της οχλήσεως και της αιτιολογημένης γνώμης.

2.        Στην προκειμένη διαδικασία, το Δικαστήριο εξετάζει εκ νέου (2) το κατά πόσον οι απαιτήσεις που έχουν διαμορφωθεί για τη διαδικασία λόγω παραβάσεως με βάση το άρθρο 258 ΣΛΕΕ πρέπει να εφαρμόζονται και για τη διαδικασία εκτελέσεως των αποφάσεων δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ. Συναφώς, επιβάλλεται να συνεκτιμηθούν οι διαφοροποιήσεις σε σχέση με το προϊσχύσαν άρθρο 228, παράγραφος 2, ΕΚ, το οποίο προέβλεπε, όπως και το άρθρο 258 ΣΛΕΕ, όχληση και αιτιολογημένη γνώμη, καθόσον το άρθρο 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ δεν προϋποθέτει πλέον αιτιολογημένη γνώμη.

3.        Επιπλέον, τίθεται το ζήτημα της σημασίας που έχει η οριοθέτηση του αντικειμένου της διαφοράς όσον αφορά την απόφαση που πρέπει να εκτελεστεί.

4.        Αφορμή για την εξέταση των ανωτέρω ζητημάτων συνιστά ένας επί μακρόν υφιστάμενος χώρος υγειονομικής ταφής αποβλήτων στη Σλοβακία, η λειτουργία του οποίου ούτε έχει εγκριθεί ούτε έχει παύσει μέχρι σήμερα με βάση την οδηγία περί υγειονομικής ταφής (3). Το Δικαστήριο διαπίστωσε σχετική παράβαση του άρθρου 14 της οδηγίας στην απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (C‑331/11, EU:C:2013:271). Συναφώς, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν οριστική απόφαση κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως πρέπει να έχει ισχύ δεδικασμένου, δηλαδή να μην μπορεί να προσβληθεί πλέον δικαστικώς.

II.    Το νομικό πλαίσιο

5.        Το άρθρο 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής περιέχει διατάξεις σχετικά με την παύση λειτουργίας χώρων υγειονομικής ταφής:

«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα, σύμφωνα με την άδεια, εφόσον χρειαστεί ώστε:

α)      η διαδικασία παύσης της λειτουργίας μέρους ή του συνόλου ενός χώρου ταφής [να] αρχίζει:

i)      όταν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις που ορίζονται στην άδεια ή

ii)      κατόπιν άδειας της αρμόδιας αρχής, μετά από αίτηση του φορέα εκμετάλλευσης ή

iii)      με αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας αρχής·

β)      ο χώρος ταφής ή το μέρος αυτού μπορεί να θεωρείται οριστικά κλειστός μόνον αφού η αρμόδια αρχή έχει διενεργήσει τελική επιτόπια επιθεώρηση, έχει αξιολογήσει όλες τις εκθέσεις που έχει υποβάλει ο φορέας και του έχει κοινοποιήσει την έγκριση της παύσης της λειτουργίας. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν περιορίζει την ευθύνη του φορέα εκμετάλλευσης βάσει των όρων χορήγησης της άδειας·

γ)      μετά την οριστική παύση λειτουργίας του χώρου ταφής, ο φορέας εκμετάλλευσής του είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση, την παρακολούθηση και τον έλεγχό του κατά τη φάση της μετέπειτα μέριμνας καθόσον χρόνο μπορεί να ζητήσει η αρμόδια αρχή, λαμβάνοντας υπόψη το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο χώρος μπορεί να ενέχει κινδύνους.

Ο φορέας εκμετάλλευσης γνωστοποιεί στην αρμόδια αρχή τις τυχόν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον που διαπιστώνονται κατά τον έλεγχο και συμμορφώνεται με την απόφασή της για το είδος και το χρονοδιάγραμμα των ληπτέων επανορθωτικών μέτρων·

δ)      εφόσον η αρμόδια αρχή θεωρεί ότι ο χώρος ταφής ενδέχεται να ενέχει κινδύνους για το περιβάλλον (με την επιφύλαξη τυχόν κοινοτικής ή εθνικής νομοθεσίας σε ό,τι αφορά την ευθύνη του κατόχου των αποβλήτων), ο φορέας εκμετάλλευσής του είναι υπεύθυνος για την παρακολούθηση και την ανάλυση των αερίων και των στραγγισμάτων του καθώς και των υπογείων υδάτων στα πέριξ του χώρου σύμφωνα με το παράρτημα III.»

6.        Το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής ορίζει τη διαδικασία σχετικά με τη λειτουργία των υφιστάμενων χώρων υγειονομικής ταφής:

«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να διασφαλίζουν ότι η συνέχιση της λειτουργίας χώρων υγειονομικής ταφής για τους οποίους έχει χορηγηθεί άδεια ή οι οποίοι λειτουργούν ήδη κατά το χρόνο ενσωμάτωσης της παρούσας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο επιτρέπεται μόνον εφόσον ληφθούν τα παρακάτω μέτρα το ταχύτερο δυνατόν και το αργότερο εντός οκτώ ετών μετά την ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1:

α)      εντός ενός έτους μετά την ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1, ο φορέας εκμετάλλευσης χώρου ταφής καταρτίζει και υποβάλλει προς έγκριση στην αρμόδια αρχή σχέδιο διευθέτησης του χώρου, το οποίο περιλαμβάνει τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 8 καθώς και όλα τα επανορθωτικά μέτρα τα οποία κρίνει ότι θα απαιτηθούν προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του παραρτήματος I, παράγραφος 4, της παρούσας οδηγίας, εξαιρουμένων των απαιτήσεων του παραρτήματος I, σημείο 1·

β)      μετά την υποβολή του σχεδίου διευθέτησης, οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν οριστική απόφαση σχετικά με τη συνέχιση της λειτουργίας βάσει του εν λόγω σχεδίου και της παρούσας οδηγίας. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την παύση της λειτουργίας το συντομότερο δυνατόν, βάσει του άρθρου 7 στοιχείο στʹ και του άρθρου 13, των χώρων ταφής που δεν έχουν λάβει, σύμφωνα με το άρθρο 8, άδεια συνέχισης της λειτουργίας·

γ)      βάσει του εγκεκριμένου σχεδίου διευθέτησης του χώρου, οι αρμόδιες αρχές χορηγούν άδεια για την εκτέλεση των αναγκαίων έργων και καθορίζουν μεταβατική περίοδο για την ολοκλήρωση του σχεδίου. Όλοι ανεξαιρέτως οι υφιστάμενοι χώροι υγειονομικής ταφής αποβλήτων τηρούν τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας, εξαιρουμένων των απαιτήσεων του παραρτήματος I, σημείο 1, εντός οκτώ ετών μετά την ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1.

δ)      […]»

III. H πρo της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων

7.        Στην απόφαση της 25ης Απριλίου 2013, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (C‑331/11, EU:C:2013:271), το Δικαστήριο έκρινε ότι η Σλοβακία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, στοιχεία αʹ, βʹ και γʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, καθόσον επέτρεψε τη λειτουργία του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec χωρίς σχέδιο διευθετήσεως και χωρίς να έχει εκδοθεί οριστική απόφαση ως προς το αν ο συγκεκριμένος χώρος υγειονομικής ταφής δύναται να εξακολουθήσει τη λειτουργία του βάσει εγκεκριμένου σχεδίου διευθετήσεως. Η εν λόγω απόφαση στηριζόταν στο ότι δεν είχε υποβληθεί κανένα σχέδιο διευθετήσεως για αυτόν τον χώρο υγειονομικής ταφής.

8.        Κατόπιν ερωτήματος της Επιτροπής, η Σλοβακία ενημέρωσε, στις 7 Ιουνίου 2013, ότι είχε σκοπό να παύσει τη λειτουργία του χώρου υγειονομικής ταφής. Ακολούθως, στις 21 Νοεμβρίου 2013, η Επιτροπή ζήτησε επισήμως από τη Σλοβακική Δημοκρατία, σύμφωνα με το άρθρο 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, να λάβει θέση επί της εκτελέσεως της αποφάσεως και έταξε στο εν λόγω κράτος μέλος προθεσμία δύο μηνών η οποία έληξε την 21η Ιανουαρίου 2014.

9.        Απαντώντας στην ανωτέρω όχληση, καθώς και στο πλαίσιο περαιτέρω επικοινωνίας, η Σλοβακική Δημοκρατία ανέλυσε τα μέτρα τα οποία είχε λάβει με σκοπό την παύση λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec.

10.      Από την επικοινωνία αυτή προκύπτει καταρχάς ότι το αργότερο από τις 8 Ιανουαρίου 2014 δεν μπορούν να αποτεθούν στον συγκεκριμένο χώρο ταφής επιπλέον απόβλητα.

11.      Πέραν τούτου, οι αρμόδιες αρχές είχαν αποφασίσει από το 2013 να παύσουν τη λειτουργία των τμημάτων 2a και 2b του χώρου υγειονομικής ταφής, αλλά μετά τη λήξη της ως άνω προθεσμίας, στις 10 Απριλίου 2014, ανακάλεσαν την απόφαση τους προκειμένου να προβούν σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Στις 15 Αυγούστου 2016 αποφάσισαν εκ νέου να παύσουν τη λειτουργία των εν λόγω τμημάτων. Η ανώτερη διοικητική αρχή επιβεβαίωσε την απόφαση αυτή στις 9 Νοεμβρίου 2016.

12.      Ωστόσο, η διαδικασία λήψεως αποφάσεως σχετικά με το εναπομείναν τμήμα 2c του χώρου υγειονομικής ταφής ανεστάλη λόγω υφιστάμενης διαφοράς ως προς την κυριότητα επί των αντίστοιχων επιφανειών.

13.      Η Επιτροπή όμως κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σλοβακική Δημοκρατία δεν έχει εκτελέσει ακόμη πλήρως τη σχετική απόφαση. Ως εκ τούτου, αποφάσισε να ασκήσει προσφυγή δυνάμει του άρθρου 260 ΣΛΕΕ.

14.      Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

1)      να διαπιστώσει ότι, μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα σε εκτέλεση της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι η Σλοβακική Δημοκρατία είχε παραβεί τις υποχρεώσεις τις οποίες υπείχε από το άρθρο 14, στοιχεία αʹ έως γʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, η Σλοβακική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει από το άρθρο 260, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ·

2)      να καταδικάσει τη Σλοβακική Δημοκρατία να καταβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στον λογαριασμό «Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης»:

α)      χρηματική ποινή ύψους 6 793,80 ευρώ ανά ημέρα καθυστερήσεως στη λήψη των αναγκαίων μέτρων, εκ μέρους της Σλοβακικής Δημοκρατίας, σε εκτέλεση της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), από της δημοσιεύσεως της αποφάσεως στην παρούσα υπόθεση μέχρι τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, εκ μέρους της Σλοβακικής Δημοκρατίας, σε εκτέλεση της αποφάσεως του Δικαστηρίου Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271)·

β)      κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 743,60 ευρώ ανά ημέρα, κατ’ ελάχιστον συνολικά έως 939 000 ευρώ, για κάθε ημέρα καθυστερήσεως στη λήψη των αναγκαίων μέτρων, εκ μέρους της Σλοβακικής Δημοκρατίας, σε εκτέλεση της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), από την 25η Απριλίου 2013, ημερομηνία δημοσιεύσεως της εν λόγω αποφάσεως:

–        έως τη δημοσίευση της αποφάσεως στην παρούσα υπόθεση, ή

–        έως τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, εκ μέρους της Σλοβακικής Δημοκρατίας, σε εκτέλεση της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), εφόσον η ημερομηνία αυτή προηγείται της δημοσιεύσεως της αποφάσεως στην παρούσα υπόθεση·

3)      να καταδικάσει τη Σλοβακική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

15.      Η Σλοβακική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο:

1)      να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη,

2)      επικουρικώς, να απορρίψει την προσφυγή εν μέρει ως απαράδεκτη και κατά τα λοιπά ως αβάσιμη ή να την απορρίψει στο σύνολό της ως αβάσιμη·

3)      όλως επικουρικώς, να μειώσει το ποσό των χρηματικών κυρώσεων που έχει προτείνει η προσφεύγουσα·

4)      να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

16.      Οι διάδικοι υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις. Στις 14 Νοεμβρίου 2017, μετά το πέρας της έγγραφης διαδικασίας, η Σλοβακία υπέβαλε στο Δικαστήριο περαιτέρω στοιχεία σχετικά με την παύση λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής και την τρέχουσα νομοθετική διαδικασία. Τα στοιχεία αυτά όμως ουδόλως μεταβάλλουν την προτεινόμενη, εν προκειμένω, κρίση της διαφοράς.

IV.    Νομική εκτίμηση

17.      Πρέπει να εξετασθεί καταρχάς το παραδεκτό της προσφυγής, εν συνεχεία η εκτέλεση της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) και, τέλος, το ζήτημα των χρηματικών κυρώσεων.

1.      Επί του παραδεκτού της προσφυγής

18.      Η Σλοβακία εκτιμά ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη. Συναφώς, στηρίζεται στο ότι η Επιτροπή της προσάπτει, στο πλαίσιο της προσφυγής, ότι η λειτουργία του επίδικου χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων δεν έχει παύσει πλήρως κατά την έννοια του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Εντούτοις, η τήρηση της εν λόγω διατάξεως δεν αποτέλεσε αντικείμενο της πρώτης αποφάσεως ούτε η παράβασή της προβλήθηκε από την Επιτροπή όταν αυτή ζήτησε από το οικείο κράτος να υποβάλει τις παρατηρήσεις του όπως προβλέπει το άρθρο 260 ΣΛΕΕ.

1.      Επί του αντικειμένου της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271)

19.      Πράγματι, η απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) δεν αφορά το άρθρο 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Αντιθέτως, περιορίζεται στη διαπίστωση παραβάσεως του άρθρου 14, στοιχεία αʹ, βʹ και γʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Η παράβαση αυτή προκύπτει από το γεγονός ότι η Σλοβακία επέτρεψε τη λειτουργία του χώρου υγειονομικής ταφής χωρίς σχέδιο διευθετήσεως και χωρίς να έχει εκδοθεί οριστική απόφαση ως προς το αν ο συγκεκριμένος χώρος υγειονομικής ταφής δύναται να εξακολουθήσει τη λειτουργία του σύμφωνα με εγκεκριμένο σχέδιο διευθετήσεως.

20.      Βάσει στενής γραμματικής ερμηνείας, η διαπίστωση αυτή μπορεί να εκληφθεί υπό την έννοια ότι το Δικαστήριο έκρινε ως παράβαση του άρθρου 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής μόνον την έγκριση της λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής.

21.      Ωστόσο, τέτοιες εκτιμήσεις του Δικαστηρίου πρέπει να ερμηνεύονται κατά το πνεύμα της διατάξεως την οποία αφορά η παράβαση. Το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, λοιπόν, απαγορεύει όντως τη συνέχιση λειτουργίας υφιστάμενων χώρων υγειονομικής ταφής, εάν δεν πληρούνται οι προβλεπόμενες στην εν λόγω διάταξη προϋποθέσεις.

22.      Όπως αναγνωρίζει όμως και η Σλοβακία, το άρθρο 14, στοιχείο βʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής παρέχει στα κράτη μέλη δύο δυνατότητες προκειμένου να συμμορφωθούν προς τις υποχρεώσεις τους σε σχέση με τους συγκεκριμένους υφιστάμενους χώρους υγειονομικής ταφής. Είτε χορηγούν άδεια για τη συνέχιση λειτουργίας τους σύμφωνα με την οδηγία περί υγειονομικής ταφής, είτε λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την παύση της λειτουργίας το συντομότερο δυνατόν, βάσει του άρθρου 7, στοιχείο στʹ, και του άρθρου 13, των χώρων ταφής που δεν έχουν λάβει άδεια συνέχισης λειτουργίας (4).

23.      Όσον αφορά το ενδεχόμενο της περαιτέρω λειτουργίας, το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ήδη ότι οι υποχρεώσεις που ορίζει το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής δεν εξαντλούνται διά της οριστικής εγκρίσεως βάσει σχεδίου διευθετήσεως. Αντιθέτως, επιβάλλεται να εφαρμοσθούν τα προβλεπόμενα μέτρα ώστε ο χώρος υγειονομικής ταφής να λειτουργεί σύμφωνα με την οδηγία (5).

24.      Ομοίως, σε περίπτωση αρνήσεως της συνέχισης λειτουργίας χώρου υγειονομικής ταφής, δεν αρκεί μόνον να παύσει η περαιτέρω απόθεση αποβλήτων. Απαιτείται να εφαρμοσθούν τα αναγκαία μέτρα για την παύση της λειτουργίας (6). Πιο συγκεκριμένα, τέτοιοι χώροι υγειονομικής ταφής εξακολουθούν να συνιστούν πηγές περιβαλλοντικών κινδύνων ακόμη και χωρίς την απόθεση επιπλέον αποβλήτων. Μόνον η οριστική παύση λειτουργίας σύμφωνα με την οδηγία περί υγειονομικής ταφής μειώνει τους κινδύνους σε τέτοιον ανεκτό βαθμό.

25.      Εάν κράτος μέλος δεν επιλέξει να εγκρίνει τη συνέχιση λειτουργίας, αλλά να παύσει τη λειτουργία χώρου υγειονομικής ταφής κατ’ εφαρμογή του άρθρου 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, επιβάλλεται να συμμορφωθεί και προς τις απαιτήσεις του άρθρου 13.

26.      Δεν υφίσταται άλλη οδός όταν το κράτος μέλος εφαρμόζει το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, εφόσον το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ήδη την παράβαση της εν λόγω διατάξεως.

27.      Επομένως, η τήρηση του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής περιλαμβάνεται εμμέσως πλην σαφώς στο αντικείμενο της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) και μπορεί να επιβληθεί δυνάμει του άρθρου 260 ΣΛΕΕ.

2.      Επί του αντικειμένου της διαδικασίας που προηγήθηκε της ασκήσεως προσφυγής

1)      Επί της οχλήσεως

28.      Η Σλοβακία υποστηρίζει επίσης ότι η προσφυγή διευρύνει το αντικείμενο της διαδικασίας έναντι της αρχικής οχλήσεως της Επιτροπής της 21ης Νοεμβρίου 2013, με την οποία ζητούσε από τη Σλοβακία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της επί της αιτιάσεως ότι δεν είχε εφαρμόσει πλήρως την απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271). Τέτοια διεύρυνση είναι, κατά την άποψή της, απαράδεκτη.

29.      Η Σλοβακία είχε γνωστοποιήσει ήδη ότι έχει σκοπό να κλείσει τον συγκεκριμένο χώρο υγειονομικής ταφής πριν της απευθύνει η Επιτροπή την ανωτέρω όχληση.

30.      Ωστόσο, η Επιτροπή έκρινε ότι τα ανακοινωθέντα μέτρα δεν είναι επαρκή. Πιο συγκεκριμένα, εξέφρασε δύο αντιρρήσεις.

31.      Πρώτον, το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής απαιτεί ο φορέας εκμετάλλευσης του χώρου ταφής να υποβάλει σχέδιο διευθετήσεως. Τούτο όμως δεν συνέβη ούτε ανακοινώθηκε. Επίσης, οι αρμόδιες αρχές δεν έλαβαν οριστική απόφαση βάσει τέτοιου σχεδίου.

32.      Δεύτερον, στον χώρο υγειονομικής ταφής δεν πρέπει να εφαρμοσθούν οι κανόνες για την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης (7), αλλά οι ειδικότερες διατάξεις που αφορούν τους χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων, ήτοι η ρύθμιση που μεταφέρει την οδηγία περί υγειονομικής ταφής στο εσωτερικό δίκαιο της Σλοβακίας. Η Επιτροπή, δηλαδή, στηρίζεται στις διαπιστώσεις που περιέχουν οι σκέψεις 32 έως 36 της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), βάσει των οποίων η χορήγηση αδείας για τον χώρο υγειονομικής ταφής πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους κανόνες που διέπουν τους χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων.

33.      Στην προσφυγή, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι αρμόδιες αρχές της Σλοβακίας έλαβαν μεν απόφαση περί παύσεως λειτουργίας για ορισμένα τμήματα του χώρου υγειονομικής ταφής (τμήματα 2a και 2b), αλλά δεν την έχουν εφαρμόσει ακόμη πλήρως σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής και, επιπλέον, η απόφαση περί παύσεως λειτουργίας δεν έχει αποκτήσει ακόμη ισχύ δεδικασμένου. Η Επιτροπή προβάλλει επίσης την αιτίαση ότι για άλλο τμήμα του χώρου υγειονομικής ταφής (τμήμα 2c) δεν έχει ληφθεί καν απόφαση περί παύσεως λειτουργίας.

34.      Εάν το Δικαστήριο εκτιμούσε με αυστηρά κριτήρια τη σύμπτωση περιεχομένου μεταξύ της οχλήσεως και της προσφυγής, θα μπορούσε, το πολύ, να γίνει δεκτή ως αντικείμενο της προκειμένης διαδικασίας η αιτίαση σχετικά με την απουσία οριστικής ή απρόσβλητης αποφάσεως περί παύσεως λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής. Πράγματι, η όχληση της 21ης Νοεμβρίου 2013 έθιγε το ζήτημα της απουσίας οριστικής αποφάσεως.

35.      Αντιθέτως, από το περιεχόμενο της οχλήσεως δεν προκύπτει ρητώς ούτε συνάγεται ενδεχόμενη παράβαση του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Με αυστηρά κριτήρια, λοιπόν, η προβολή της αιτιάσεως αυτής θα ήταν απαράδεκτη στο πλαίσιο της ένδικης διαδικασίας.

36.      Εντούτοις, είναι αμφίβολο αν μπορεί να απαιτηθεί τέτοιου είδους ομοιομορφία ως προς το αντικείμενο της οχλήσεως και της προσφυγής.

37.      Υπέρ της ομοιομορφίας συνηγορεί η νομολογία που αφορούσε το προϊσχύσαν άρθρο 228, παράγραφος 2, ΕΚ (νυν άρθρο 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ). Το επιτρεπόμενο αντικείμενο προσφυγής ασκηθείσας δυνάμει του εν λόγω άρθρου οριοθετείται από την προηγηθείσα διαδικασία την οποία προβλέπει η διάταξη αυτή, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να μην μπορεί να διευρύνει στην προσφυγή της το αντικείμενο της διαφοράς προβάλλοντας νέες αιτιάσεις σε σχέση με τις αιτιάσεις που περιέχονταν στην αιτιολογημένη γνώμη (8).

38.      Το Δικαστήριο έχει τονίσει επίσης ότι η Επιτροπή, με την αιτιολογημένη γνώμη που συντάσσει κατ’ εφαρμογή του άρθρου 228, παράγραφος 2, ΕΚ, υποχρεούται να διευκρινίσει τα σημεία ως προς τα οποία το συγκεκριμένο κράτος μέλος δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση. Επομένως, το αντικείμενο της διαφοράς δεν μπορεί να επεκταθεί σε υποχρεώσεις οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στην αιτιολογημένη γνώμη, διότι τούτο θα συνιστούσε παράβαση ουσιώδους τύπου, η οποία θα έθιγε το νομότυπο της διαδικασίας (9).

39.      Ωστόσο, λόγω των τροποποιήσεων που επέφερε η Συνθήκη της Λισσαβώνας, το άρθρο 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ δεν απαιτεί πλέον την υποβολή αιτιολογημένης γνώμης από την Επιτροπή.

40.      Από την κατάργηση της αιτιολογημένης γνώμης συνάγεται το συμπέρασμα ότι επιβάλλεται πλέον η εφαρμογή ιδιαιτέρως αυστηρών κριτηρίων ως προς τον καθορισμό του επίδικου αντικειμένου με βάση το περιεχόμενο της οχλήσεως. Υπό αυτό το πρίσμα, η όχληση πρέπει να ορίζει με ακρίβεια το επίδικο αντικείμενο. Πράγματι, η όχληση αυτή συνιστά τη μοναδική, επισήμως διατυπωμένη, θέση της Επιτροπής που θα μπορούσε να συγκεκριμενοποιήσει το αντικείμενο της διαφοράς στο πλαίσιο διαδικασίας που κινείται σύμφωνα με το άρθρο 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ (10).

41.      Αντιθέτως, δεν συνηγορεί υπέρ της συμπτώσεως του περιεχομένου της οχλήσεως και της προσφυγής το ότι η Συνθήκη της Λισσαβώνας δεν κατήργησε την όχληση αλλά την αιτιολογημένη γνώμη, ενώ θα μπορούσε να καταργηθεί η όχληση όπως είχε συζητηθεί και στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση (11). Θα συνιστούσε αντίφαση όμως η κατάργηση ενός σταδίου με αυστηρότερες απαιτήσεις και εν συνεχεία η αυστηροποίηση των απαιτήσεων στο εναπομείναν στάδιο.

42.      Επιπλέον, η συντόμευση της προ της ασκήσεως προσφυγής διαδικασίας είχε ως σκοπό να καταστεί αποτελεσματικότερος και απλούστερος ο μηχανισμός κυρώσεων λόγω μη συμμορφώσεως προς αποφάσεις του Δικαστηρίου (12). Η αυστηροποίηση των απαιτήσεων στο πλαίσιο της οχλήσεως δεν συνάδει προς τον σκοπό αυτόν.

43.      Πάντως, υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων άμυνας και της ασφάλειας δικαίου αρκεί, κατά κανόνα, τα κράτη μέλη να ενημερωθούν ότι η Επιτροπή εξετάζει την εφαρμογή του άρθρου 260 ΣΛΕΕ και να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν παρατηρήσεις (13). Το αντικείμενο της διαδικασίας που κινείται βάσει του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ οριοθετείται επαρκώς με την πρώτη απόφαση του Δικαστηρίου. Επίσης, τα κράτη μέλη έχουν πλήρη επίγνωση τόσο της υποχρεώσεώς τους να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεση αποφάσεως του Δικαστηρίου με την οποία διαπιστώνεται παράβασή τους όσο και των συνεπειών που θα μπορούσε να έχει η αθέτηση της ως άνω υποχρεώσεως (14).

44.      Εξάλλου, δεν μπορεί να αναμένεται η Επιτροπή να προσδιορίσει κατά την πρώτη και μοναδική της επίσημη ανακοίνωση όλες τις πιθανές ελλείψεις ως προς την εκτέλεση της αποφάσεως. Τέτοιες απαιτήσεις δεν θα οδηγούσαν σε αποτελεσματικότερη και απλούστερη διαδικασία.

45.      Συνεπώς, στο πλαίσιο της οχλήσεως δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, η Επιτροπή δεν υποχρεούται, καταρχήν, να συγκεκριμενοποιήσει όλους τους πιθανούς λόγους που θα μπορούσαν να στηρίξουν τις αμφιβολίες της σε σχέση με την προσήκουσα εκτέλεση της πρώτης αποφάσεως.

46.      Εντούτοις, ο σκοπός της αποτελεσματικότερης και απλούστερης εκτελέσεως των αποφάσεων του Δικαστηρίου πρέπει να αποτελεί γνώμονα και για την Επιτροπή όσον αφορά την εκ μέρους της εφαρμογή του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ. Τούτο συνεπάγεται, ιδίως, ότι η όχληση δεν μπορεί να παραπλανά το κράτος μέλος, αλλά πρέπει να περιέχει τυχόν χρήσιμες πληροφορίες για την εκτέλεση της πρώτης αποφάσεως. Προς τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή οφείλει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να εκτιμήσει δεόντως τις πληροφορίες που διαθέτει ως προς τις προθέσεις του κράτους μέλους σε σχέση με την εκτέλεση της εν λόγω αποφάσεως. Μόνον αυτή η προσέγγιση, άλλωστε, συνάδει με την υποχρέωση αμοιβαίας καλόπιστης συνεργασίας της Επιτροπής με τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ (15).

47.      Η όχληση της 21ης Νοεμβρίου 2013 δεν πληροί τούτο το κριτήριο. Μολονότι η Επιτροπή γνώριζε την πρόθεση της Σλοβακίας να προβεί σε παύση λειτουργίας, δεν επισήμανε τις απαιτήσεις σχετικά με την παύση λειτουργίας υφιστάμενων χώρων υγειονομικής ταφής. Αντιθέτως, εξέτασε μόνο γενικά ζητήματα της διαδικασίας με βάση το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής και ορισμένες λεπτομέρειες του σλοβακικού δικαίου. Οι εν λόγω αιτιάσεις όμως προβάλλονται μόνον εν μέρει στην προσφυγή.

48.      Επιπλέον, η Επιτροπή είχε τη δυνατότητα, πριν από την άσκηση της προσφυγής, να καταστήσει σαφείς τις αντιρρήσεις της και ιδίως να διευκρινίσει τη σημασία του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής με συμπληρωματικό έγγραφο οχλήσεως. Εξάλλου, μεταξύ της λήψεως της απαντήσεως της Σλοβακίας στην όχληση, στις 14 Ιανουαρίου 2014, και της αποφάσεως της Επιτροπής περί ασκήσεως προσφυγής, στις 16 Ιουνίου 2016 (16), μεσολάβησε περίοδος ανώτερη των δύο ετών. Από την πρώτη απόφαση της 25ης Απριλίου 2013, μάλιστα, είχαν παρέλθει ήδη τρία χρόνια.

49.      Επομένως, μολονότι η Σλοβακία είχε, ασφαλώς, επίγνωση των υποχρεώσεών της από το άρθρο 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, δεν όφειλε να προβλέψει ότι η Επιτροπή θα καθιστούσε την τήρηση των συγκεκριμένων υποχρεώσεων αντικείμενο προσφυγής δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ.

50.      Για τους λόγους αυτούς, εκτιμώ ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη κατά το μέρος που αφορά την παράβαση του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής.

2)      Επί της απαντήσεως της Επιτροπής

51.      Στην απάντησή της, η Επιτροπή προβάλλει επίσης την αιτίαση ότι οι αποφάσεις περί παύσεως λειτουργίας του έτους 2016 δεν παραπέμπουν σε σχέδιο διευθετήσεως. Τούτο συνιστά νέο λόγο προσφυγής ο οποίος θα επιτρεπόταν, βάσει του άρθρου 127, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, μόνον εάν στηριζόταν σε νομικά ή πραγματικά στοιχεία που θα είχαν ανακύψει κατά τη διαδικασία. Αυτό όμως δεν μπορεί να υποστηριχθεί, διότι κατά την άσκηση της προσφυγής η Επιτροπή είχε πλήρη γνώση τουλάχιστον της αποφάσεως της 15ης Αυγούστου 2016 (17). Το επιχείρημα αυτό, λοιπόν, είναι επίσης απαράδεκτο.

3.      Ενδιάμεσο συμπέρασμα

52.      Κατά συνέπεια, η προσφυγή της Επιτροπής είναι παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί επί της ουσίας, μόνο στον βαθμό που αφορά την απουσία οριστικής αποφάσεως κατά την έννοια του άρθρου 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Ωστόσο, για την περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι η αιτίαση περί παραβάσεως του άρθρου 13 προβάλλεται παραδεκτώς, θα εξετάσω επικουρικώς, εν συντομία, και αυτόν τον λόγο προσφυγής στο πλαίσιο της ακόλουθης εξετάσεως σχετικά με το βάσιμο της προσφυγής και των χρηματικών κυρώσεων (τμήματα IV. B. 3. και IV. Γ. 3.). Δεν θα αναλύσω όμως περαιτέρω την επίσης απαράδεκτη αιτίαση περί ελλείψεως σχεδίου διευθετήσεως.

2.      Επί του βασίμου της προσφυγής

53.      Στην απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), το Δικαστήριο έκρινε ότι η Σλοβακία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, στοιχεία αʹ, βʹ και γʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, καθόσον επέτρεψε τη λειτουργία του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec χωρίς σχέδιο διευθετήσεως και χωρίς να έχει εκδοθεί οριστική απόφαση ως προς το αν ο συγκεκριμένος χώρος υγειονομικής ταφής δύναται να εξακολουθήσει τη λειτουργία του βάσει εγκεκριμένου σχεδίου διευθετήσεως.

54.      Κατά την εξέταση του ζητήματος κατά πόσον εκτελέσθηκε μια απόφαση, η ημερομηνία αναφοράς προκειμένου να εκτιμηθεί η ύπαρξη παραβάσεως βάσει του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ είναι η ημερομηνία εκπνοής της προθεσμίας που τάσσεται με το έγγραφο οχλήσεως το οποίο αποστέλλεται βάσει της διατάξεως αυτής (18). Στην προκειμένη υπόθεση, λοιπόν, πρέπει να εξετασθεί η κατάσταση κατά την 21η Ιανουαρίου 2014.

55.      Όσον αφορά την εξέταση της επιβολής κατ’ αποκοπήν ποσού και/ή χρηματικής ποινής δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, είναι κρίσιμη και η κατάσταση κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως του Δικαστηρίου στην προκειμένη διαδικασία. Ιδίως μια χρηματική ποινή δεν δικαιολογείται, καταρχήν, παρά μόνον εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται η παράβαση που συνίσταται στη μη εκτέλεση προηγούμενης αποφάσεως του Δικαστηρίου (19).

56.      Στη συνέχεια, λοιπόν, θα εξετάσω αρχικώς την εκτέλεση της πρώτης αποφάσεως κατά την 21η Ιανουαρίου 2014 και ακολούθως θα εκτιμήσω τη σημερινή κατάσταση.

1.      Επί της εκτελέσεως κατά τη λήξη της προθεσμίας

57.      Όπως επισημάνθηκε ήδη, η εκτέλεση της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) επιτάσσει είτε τη χορήγηση αδείας για τη συνέχιση λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής βάσει σχεδίου διευθετήσεως το οποίο πληροί τις προϋποθέσεις της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής είτε οριστική απόφαση περί παύσεως λειτουργίας η οποία πρέπει να εφαρμοσθεί σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Η Σλοβακία επέλεξε την οδό της παύσεως λειτουργίας, αλλά η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέχρι τούδε ληφθέντα μέτρα είναι ανεπαρκή.

58.      Από την επιχειρηματολογία της Σλοβακίας, η οποία δεν αμφισβητήθηκε, προκύπτει ότι η χρήση του χώρου υγειονομικής ταφής απαγορεύθηκε από τις 7 Ιανουαρίου 2014, δηλαδή δεν αποτίθενται πλέον εκεί άλλα απόβλητα.

59.      Τούτο όμως δεν αρκεί, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή. Αντιθέτως, κατά το άρθρο 14, στοιχείο βʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να λάβουν οριστική απόφαση σχετικά με τη συνέχιση λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής. Επομένως, επιβάλλεται είτε να χορηγηθεί νέα άδεια είτε να αποφασισθεί η παύση λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής.

60.      Ασφαλώς, οι αρμόδιες αρχές είχαν αποφασίσει ήδη από τις 21 Οκτωβρίου 2013 την παύση λειτουργίας ορισμένων τμημάτων του χώρου υγειονομικής ταφής, ήτοι των τμημάτων 2a και 2b, αλλά η σχετική απόφαση ανακλήθηκε στις 10 Απριλίου 2014 για να εκτιμηθούν πρώτα οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Αντιθέτως, η διαδικασία περί παύσεως λειτουργίας του εναπομείναντος τμήματος 2c ανεστάλη, διότι αμφισβητούνταν (και εξακολουθεί να αμφισβητείται) η κυριότητα επί των αντίστοιχων επιφανειών.

1)      Επί των τμημάτων 2a και 2b

61.      Καταρχάς, επιβάλλεται να εξετασθεί αν η απόφαση περί παύσεως λειτουργίας των τμημάτων 2a και 2b, η οποία ίσχυε κατά την εκπνοή της προθεσμίας, πρέπει να αναγνωρισθεί ως οριστική απόφαση κατά την έννοια του άρθρου 14, στοιχείο βʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής.

62.      Υπέρ αυτού συνηγορεί το ότι, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, οι αρμόδιες αρχές είχαν σκοπό με την εν λόγω απόφαση να προβούν στην οριστική παύση λειτουργίας των αντίστοιχων τμημάτων.

63.      Βεβαίως, η απόφαση αυτή μπορούσε να προσβληθεί ενώπιον δικαστηρίου, δηλαδή δεν είχε ισχύ δεδικασμένου. Εντούτοις, το άρθρο 14, στοιχείο βʹ, της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής απαιτεί μόνον οριστική απόφαση των αρμόδιων αρχών. Η ισχύς δεδικασμένου, λοιπόν, δεν μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση για τον σκοπό αυτόν.

64.      Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο μιας Ένωσης δικαίου η οποία εγγυάται αποτελεσματική ένδικη προστασία –ιδίως ως προς την επιβολή του δικαίου της Ένωσης (20) – μια διοικητική απόφαση δεν μπορεί να είναι οριστική, υπό την έννοια ότι αποκλείεται ο δικαστικός έλεγχός της, πριν από τη λήξη των προθεσμιών ασκήσεως ένδικων βοηθημάτων. Επίσης, δεν μπορούν οι αρμόδιες αρχές να εμποδίσουν την εμπρόθεσμη προσβολή αποφάσεων. Μολονότι δε το άρθρο 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής προβλέπει μακρά προθεσμία οκτώ ετών για την οριστική απόφαση, δεν θα ήταν δυνατόν να εξασφαλισθεί σε σχέση με τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν κατόπιν αυτής ότι όλες οι ένδικες διαδικασίες θα έχουν περατωθεί κατά τη λήξη της προθεσμίας. Εξάλλου, πρέπει να ληφθεί ως δεδομένο ότι η προθεσμία αυτή δεν καθορίσθηκε ενόψει της ασκήσεως ενδεχόμενων ένδικων βοηθημάτων, αλλά λόγω των πιθανών δυσχερειών κατά τη διευθέτηση ή την παύση λειτουργίας χώρων υγειονομικής ταφής αποβλήτων.

65.      Συνεπώς, πρέπει να αρκεί, κατά κανόνα, το ότι η διοικητική απόφαση –όπως η απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2013– έχει ληφθεί υπό μορφή οριστικής ρυθμίσεως της συγκεκριμένης περιπτώσεως.

66.      Ωστόσο, οι αρμόδιες αρχές ανακάλεσαν την εν λόγω απόφαση στις 10 Απριλίου 2014, δηλαδή μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής παρατηρήσεων που είχε ορισθεί με την όχληση. Πρώτον, η ανάκληση αυτή συνιστά νέα παραβίαση της υποχρεώσεως εκτέλεσης της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), η οποία δεν υφίστατο κατά τον κρίσιμο χρόνο εκπνοής της προθεσμίας. Δεύτερον, η ανάκληση έχει ως αποτέλεσμα, συγχρόνως, ότι η αρχικώς υφιστάμενη απόφαση περί παύσεως λειτουργίας εξαφανίσθηκε αναδρομικώς, δηλαδή και κατά τον χρόνο εκπνοής της προθεσμίας.

67.      Επομένως, η Σλοβακία δεν εκτέλεσε εμπρόθεσμα την επίδικη απόφαση σε σχέση με τα τμήματα 2a και 2b.

68.      Η Σλοβακία υποστηρίζει όμως ότι δεν ήταν δυνατή η ταχύτερη πρόοδος ως προς την παύση λειτουργίας των συγκεκριμένων τμημάτων, διότι απαιτούνταν χρόνος για τις αναγκαίες διοικητικές διαδικασίες.

69.      Συναφώς ισχύει, καταρχήν, ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επικαλούνται διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής τους έννομης τάξεως προς δικαιολόγηση της μη τηρήσεως των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης. Για τον λόγο αυτόν, το Δικαστήριο έχει απορρίψει παρόμοια επιχειρήματα σε σχέση με την εκτέλεση αποφάσεων οι οποίες αφορούν τη νομοθεσία περί αποβλήτων (21), αλλά και την εφαρμογή της οδηγίας περί λυμάτων (22), όπου επιβάλλεται, κατά κανόνα, η υψηλών απαιτήσεων κατασκευή σταθμών επεξεργασίας λυμάτων και αποχετευτικού δικτύου (23).

70.      Η Σλοβακία όμως τονίζει, ιδίως, ότι κατά την οδηγία περί εκτιμήσεως των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (24) ήταν αναγκαία η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Συναφώς, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι η απόφαση περί παύσεως λειτουργίας χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων προϋποθέτει όντως τέτοια εκτίμηση, όταν η παύση λειτουργίας επιτρέπει τροποποίηση –μέσω εργασιών ή επεμβάσεων που τροποποιούν την πραγματική κατάσταση– του επίμαχου χώρου υγειονομικής ταφής, η οποία ενδέχεται να έχει σοβαρές (αρνητικές) (25) επιπτώσεις στο περιβάλλον (26).

71.      Ωστόσο, η ανάγκη εκτιμήσεως των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που επιβάλλεται από το δίκαιο της Ένωσης δεν δύναται να δικαιολογήσει την καθυστέρηση ως προς την εκτέλεση της επίδικης αποφάσεως. Η Σλοβακία θα έπρεπε να γνωρίζει προ πολλού τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία περί υγειονομικής ταφής και τις απαιτήσεις για την εκπλήρωσή τους. Επομένως, είχε αρκετό χρόνο στη διάθεσή της προκειμένου να συμμορφωθεί προς την οδηγία περί υγειονομικής ταφής σε σχέση με τον επίδικο χώρο υγειονομικής ταφής. Εάν υπήρχαν ανυπέρβλητες δυσχέρειες, η Σλοβακία θα έπρεπε να συμφωνήσει παράταση των προθεσμιών κατά την προσχώρησή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004.

72.      Κατά συνέπεια, η Σλοβακία δεν εκτέλεσε την απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) σε σχέση με τα τμήματα 2a και 2b εντός της προθεσμίας η οποία είχε ταχθεί με το έγγραφο οχλήσεως.

2)      Επί του τμήματος 2c

73.      Όσον αφορά το τμήμα 2c του χώρου υγειονομικής ταφής δεν υπήρξε ποτέ απόφαση περί παύσεως λειτουργίας.

74.      Κατά τη Σλοβακία, η καθυστέρηση αυτή οφείλεται σε νομικές διαφορές ως προς την κυριότητα επί των συγκεκριμένων επιφανειών. Οι εν λόγω διαφορές όμως υφίστανται τουλάχιστον από το έτος 2009 και η Σλοβακία δεν εξήγησε τον λόγο για τον οποίο αυτές δεν είχαν επιλυθεί ακόμη κατά την εκπνοή της προθεσμίας. Εν πάση περιπτώσει, τέτοιες διαφορές δεν είναι δυνατόν να δικαιολογήσουν την αποδοχή περιβαλλοντικών κινδύνων που συνδέονται με χώρο υγειονομικής ταφής αποβλήτων ο οποίος δεν έχει παύσει τη λειτουργία του με τον κατάλληλο τρόπο.

75.      Επομένως, η Σλοβακία δεν εκτέλεσε την απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271) ούτε σε σχέση με το τμήμα 2c εντός της προθεσμίας η οποία είχε ταχθεί με το έγγραφο οχλήσεως.

3)      Ενδιάμεσο συμπέρασμα

76.      Κατά συνέπεια, η Σλοβακική Δημοκρατία παρέβη την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 260, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και από την απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), διότι δεν είχε λάβει έως την 21η Ιανουαρίου 2014 οριστική απόφαση περί παύσεως λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec.

2.      Επί της σημερινής καταστάσεως

77.      Η σημερινή κατάσταση διαφέρει από την κατάσταση κατά την εκπνοή της προθεσμίας λόγω της από 15 Αυγούστου 2016 αποφάσεως των αρμόδιων αρχών, ότι τα τμήματα 2a και 2b του χώρου υγειονομικής ταφής δεν θα χρησιμοποιηθούν περαιτέρω, αλλά θα παύσει η λειτουργία τους και θα αποκατασταθούν. Στις 9 Νοεμβρίου 2016 η αρμόδια εποπτεύουσα αρχή επιβεβαίωσε την απόφαση αυτή κατόπιν σχετικής ενστάσεως. Βεβαίως, ασκήθηκε εν τω μεταξύ ένδικο βοήθημα, αλλά τούτο δεν κωλύει την εκτέλεση της αποφάσεως.

78.      Η Επιτροπή αντιτείνει μεν ότι η απόφαση αυτή δεν είναι οριστική, διότι στερείται ισχύος δεδικασμένου, αλλά, όπως επισημάνθηκε ήδη, τέτοια ισχύς δεν συνιστά προϋπόθεση για την ύπαρξη οριστικής αποφάσεως.

79.      Συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της Επιτροπής ότι οι αποφάσεις για τα τμήματα 2a και 2b του χώρου υγειονομικής ταφής δεν είναι οριστικές.

80.      Ωστόσο, δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για την παύση λειτουργίας και την αποκατάσταση του τμήματος 2c.

81.      Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ορθώς προβάλλει την απουσία αποφάσεως σε σχέση με το τμήμα 2c.

82.      Επί του παρόντος, λοιπόν, η Σλοβακική Δημοκρατία παραβαίνει την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 260, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και από την απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), διότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση περί παύσεως λειτουργίας του τμήματος 2c του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec.

3.      Επικουρικώς: επί της εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής

83.      Πάντως, εάν το Δικαστήριο κρίνει παραδεκτή την προσφυγή της Επιτροπής κατά το μέρος που αφορά την παράβαση του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, θα πρέπει να διαπιστωθεί συμπληρωματικώς ακόμη μία έλλειψη ως προς την εκτέλεση της αποφάσεως. Πιο συγκεκριμένα, δεν υφίσταται καμία διαφωνία μεταξύ των διαδίκων ότι η λειτουργία του εν λόγω χώρου υγειονομικής ταφής δεν έπαυσε σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής κατά την εκπνοή της προθεσμίας, ενώ ούτε και σήμερα έχει παύσει κατά την έννοια αυτή.

3.      Επί των χρηματικών κυρώσεων

84.      Κατά την εφαρμογή του άρθρου 260, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, απόκειται στο Δικαστήριο να αποφασίζει, σε κάθε υπόθεση και υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις που έχουν υποβληθεί στην κρίση του, καθώς και ανάλογα με τον βαθμό εξαναγκασμού και αποτρεπτικότητας που κρίνει απαραίτητο, τις κατάλληλες χρηματικές κυρώσεις για να εξασφαλίσει την ταχύτερη δυνατή εκτέλεση της αποφάσεως με την οποία είχε προηγουμένως διαπιστωθεί παράβαση και για να προλάβει την επανάληψη αναλόγων παραβιάσεων του δικαίου της Ένωσης (27).

85.      Οι προτάσεις της Επιτροπής δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο, αλλά αποτελούν απλώς χρήσιμο σημείο αναφοράς. Ομοίως, οι κατευθυντήριες γραμμές, όπως περιέχονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής, δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο, αλλά συμβάλλουν στη διασφάλιση της διαφάνειας, της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας δικαίου κατά τη δράση της Επιτροπής (28).

1.      Επί της χρηματικής ποινής

86.      Τα βασικά κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ποινής, ώστε να εξασφαλίζεται ο χαρακτήρας της ως μέσου εξαναγκασμού, με σκοπό την ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, είναι, καταρχήν, η σοβαρότητα της παραβάσεως, η διάρκειά της (από τον χρόνο της πρώτης καταδίκης) και η ικανότητα πληρωμής του οικείου κράτους μέλους. Κατά την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ιδίως οι συνέπειες που έχει η παράλειψη εκτελέσεως επί των ιδιωτικών και δημόσιων συμφερόντων καθώς και το επείγον του εξαναγκασμού του οικείου κράτους μέλους σε συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις του (29).

87.      Καταρχάς, όσον αφορά τη σοβαρότητα της παραβάσεως, η Επιτροπή την αξιολογεί με συντελεστή σοβαρότητας 2 σε κλίμακα με ανώτατη τιμή το 20, στηριζόμενη στην προσφυγή της η οποία καλύπτει τόσο την απουσία οριστικής αποφάσεως για το σύνολο του χώρου υγειονομικής ταφής όσο και τη μη λήψη μέτρων παύσεως λειτουργίας σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής.

88.      Ωστόσο, όπως επισήμανα ανωτέρω, η προσφυγή είναι απαράδεκτη όσον αφορά τις απαιτήσεις του άρθρου 13 και δεν είναι πλέον βάσιμη σε σχέση με την απόφαση για τα τμήματα 2a και 2b. Σήμερα, απαιτείται μόνο μια οριστική απόφαση για το τμήμα 2c το οποίο καλύπτει περίπου τη μισή επιφάνεια του χώρου υγειονομικής ταφής.

89.      Τούτο συνηγορεί υπέρ ενός συντελεστή αισθητά χαμηλότερου από εκείνον που πρότεινε η Επιτροπή.

90.      Εντούτοις, επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη ότι οι παραβάσεις σχετικά με τη νομοθεσία περί αποβλήτων έχουν, κατά κανόνα, ιδιαίτερη βαρύτητα, ότι, αντιθέτως προς την επιχειρηματολογία των διαδίκων, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν είναι κατ’ ανάγκη τοπικής φύσεως, ότι το πρόβλημα καλύπτει μια σχετικά μακρά περίοδο, αλλά και ότι η Σλοβακία ουδέποτε έχει καταδικαστεί για παραβάσεις της νομοθεσίας περί αποβλήτων.

91.      Το Δικαστήριο έχει κρίνει ήδη ότι η υποχρέωση διαθέσεως των αποβλήτων χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του ανθρώπου και χωρίς να βλάπτεται το περιβάλλον συγκαταλέγεται στους σκοπούς της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος, όπως συνάγεται από το άρθρο 191 ΣΛΕΕ (30). Εξ αυτού συνήγαγε το Δικαστήριο το συμπέρασμα ότι οι επίδικες παραβάσεις της νομοθεσίας περί αποβλήτων ήταν ιδιαιτέρως σοβαρές.

92.      Τούτο ισχύει, καταρχήν, και για παράβαση του άρθρου 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής σε σχέση με μεμονωμένο χώρο υγειονομικής ταφής. Πράγματι, όπως επισήμανε το Δικαστήριο στη σκέψη 34 της αποφάσεως Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), η τήρηση της διατάξεως αυτής συνιστά το θεμέλιο για να θεωρηθεί ότι ο επίδικος χώρος υγειονομικής ταφής πληροί τις απαιτήσεις της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Επομένως, δεν πρόκειται απλώς για τυπική παράβαση (31).

93.      Επιπλέον, η Σλοβακία έπαυσε, εν τέλει, τη λειτουργία του χώρου υγειονομικής ταφής στις 7 Ιανουαρίου 2014. Κατόπιν τούτου, βεβαίως, αποκλείεται η δημιουργία νέων κινδύνων για την υγεία του ανθρώπου και/ή για το περιβάλλον, αλλά το γεγονός αυτό δημιουργεί αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα του συγκεκριμένου χώρου υγειονομικής ταφής να λειτουργήσει σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής. Μάλλον είναι εύλογη η ανησυχία ότι η λειτουργία του κατά το παρελθόν συνδεόταν με σημαντικούς κινδύνους τέτοιας φύσεως. Για να ελεγχθούν οι εν λόγω κίνδυνοι επιβάλλεται τουλάχιστον η λειτουργία του χώρου υγειονομικής ταφής να παύσει κατά τον προβλεπόμενο τρόπο. Αυτό όμως δεν είναι δυνατό χωρίς οριστική απόφαση περί παύσεως λειτουργίας.

94.      Όσον αφορά την επιχειρηματολογία αμφότερων των διαδίκων επί της τοπικής φύσεως ενδεχόμενων βλαβών, πρέπει να σημειωθεί ότι ο επίδικος χώρος υγειονομικής ταφής βρίσκεται στην όχθη του ποταμού Βαγκ ο οποίος είναι εκτεθειμένος σε ενδεχόμενη ρύπανση που μπορεί να εξαπλωθεί κατάντη.

95.      Κατά τα λοιπά, η παράβαση του δικαίου της Ένωσης κρατεί από τις 16 Ιουλίου 2009, ήτοι από τον χρόνο κατά τον οποίο θα έπρεπε να έχει ληφθεί, το αργότερο, οριστική απόφαση για τη συνέχιση ή την παύση λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής βάσει του άρθρου 14 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, δηλαδή περισσότερο από οκτώ χρόνια. Μετά από την προσχώρησή της στην Ένωση, το 2004, η Σλοβακία είχε, καταρχήν, αρκετό χρόνο στη διάθεσή της για να λάβει τέτοια απόφαση, ακόμη και αν ήταν όντως αναγκαία η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

96.      Αφετέρου, η Σλοβακία επισημαίνει ορθώς ότι ουδέποτε έχει καταδικαστεί από το Δικαστήριο για παράβαση της νομοθεσίας περί αποβλήτων, μολονότι το Δικαστήριο έχει εξετάσει ήδη περιπτώσεις του εν λόγω τομέα και σε σχέση με τη Σλοβακία (32).

97.      Συνολικά, λοιπόν, θεωρώ ότι θα ήταν εύλογο ο συντελεστής σοβαρότητας να ορισθεί μόνο στο 0,5.

98.      Δεύτερον, όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως από τη δημοσίευση της αποφάσεως για την αρχική παράβαση, αυτή πρέπει να προσδιορίζεται λαμβανομένου υπόψη του χρόνου κατά τον οποίο το Δικαστήριο εκτιμά τα πραγματικά περιστατικά στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας (33). Στην υπό κρίση υπόθεση, η διάρκεια της εξεταζόμενης παραβάσεως είναι σημαντική, διότι σε περίπτωση καταδίκης περί τα τέλη Απριλίου του επόμενου έτους θα συμπληρώνονταν πέντε έτη από την 25η Απριλίου 2013 που δημοσιεύθηκε η πρώτη απόφαση, μολονότι απαιτούνταν απλώς η λήψη οριστικής αποφάσεως περί παύσεως λειτουργίας για να αντιμετωπισθεί η προκειμένη αιτίαση. Επομένως, βάσει των κριτηρίων της Επιτροπής η οποία χρησιμοποιεί συντελεστή διάρκειας 0,1 ανά μήνα, ο εν λόγω συντελεστής πρέπει να ορισθεί στο 6.

99.      Κατόπιν τούτου και λαμβανομένης υπόψη της ικανότηταςπληρωμής της Σλοβακίας (34), προκύπτει ημερήσια χρηματική ποινή ύψους 3 345,60 ευρώ. Το Δικαστήριο θα πρέπει να στρογγυλοποιήσει το ποσό αυτό σε 3 300 ευρώ και να το επιβάλει ως χρηματική ποινή η οποία πρέπει να καταβάλλεται ημερησίως έως τη λήψη οριστικής αποφάσεως για το τμήμα 2c του χώρου υγειονομικής ταφής.

2.      Επί του κατ’ αποκοπήν ποσού

100. Το Δικαστήριο είναι αρμόδιο, κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει στον συγκεκριμένο τομέα, να επιβάλλει σωρευτικώς χρηματική ποινή και κατ’ αποκοπήν ποσό. Η αρχή της επιβολής ενός κατ’ αποκοπήν ποσού στηρίζεται κυρίως στην αποτίμηση των συνεπειών της μη εκτελέσεως των υποχρεώσεων του οικείου κράτους μέλους επί των ιδιωτικών και δημοσίων συμφερόντων, ιδίως όταν η παράβαση έχει συνεχιστεί επί μακρό χρονικό διάστημα αφότου εκδόθηκε η απόφαση που τη διαπίστωσε αρχικά. Σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, η επιβολή κατ’ αποκοπήν ποσού πρέπει να αποτελεί συνάρτηση του συνόλου των κρίσιμων στοιχείων που συνδέονται τόσο με τα χαρακτηριστικά της διαπιστούμενης παραβάσεως όσο και με τη συμπεριφορά του κράτους μέλους που εμπλέκεται στη διαδικασία του άρθρου 260 ΣΛΕΕ. Συναφώς, η εν λόγω διάταξη απονέμει στο Δικαστήριο ευρεία εξουσία εκτιμήσεως προκειμένου να αποφασίσει την επιβολή ή μη της εν λόγω κυρώσεως (35).

101. Όσον αφορά το κατ’ αποκοπήν ποσό, η Επιτροπή προτείνει τον υπολογισμό του με βάση ημερήσιο βασικό ποσό ύψους 230 ευρώ, την εφαρμογή του ίδιου συντελεστή «ν» για την ικανότητα πληρωμής, ήτοι 1,64, του ίδιου συντελεστή σοβαρότητας (εν προκειμένω 0,5) και τον πολλαπλασιασμό με τον αριθμό των ημερών που μεσολαβούν μεταξύ της αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2013, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), και της αποφάσεως που θα εκδοθεί στην παρούσα διαδικασία. Ως εκ τούτου, το ποσό που πρέπει να υπολογισθεί για κάθε ημέρα ανέρχεται σε 188,60 ευρώ.

102. Αν η τελευταία απόφαση εκδιδόταν στις 25 Απριλίου 2018, δηλαδή ακριβώς μετά από πέντε έτη, θα προέκυπτε κατ’ αποκοπήν ποσό περίπου 344 195 ευρώ.

103. Ωστόσο, κατά τον προσδιορισμό του κατ’ αποκοπήν ποσού πρέπει να συνεκτιμηθεί ότι η οριστική απόφαση περί παύσεως λειτουργίας των τμημάτων 2a και 2b εκδόθηκε μόλις το 2016 (36). Έως εκείνο το χρονικό σημείο, η παράβαση είχε σχεδόν διπλάσια βαρύτητα, διότι μέχρι τότε δεν είχε ληφθεί η αναγκαία οριστική απόφαση για κανένα τμήμα του χώρου υγειονομικής ταφής. Επομένως, το αρχικό ποσό των 188,60 ευρώ πρέπει να καταβληθεί επιπροσθέτως για 1 575 ημέρες. Δηλαδή, προκύπτουν επιπλέον 297 045 ευρώ.

104. Τούτο συνεπάγεται, κατόπιν στρογγυλοποιήσεως, κατ’ αποκοπήν ποσό 600 000 ευρώ. Το ποσό αυτό είναι μεν μικρότερο από το ελάχιστο κατ’ αποκοπήν ποσό των 939 000 ευρώ, το οποίο προβλέπει η Επιτροπή για τη Σλοβακία, αλλά το θεωρώ προσήκον. Ιδίως, δεν πρόκειται απλώς για ένα συμβολικό ποσό το οποίο θα ήθελε να αποτρέψει η Επιτροπή διά του καθορισμού ελάχιστου ποσού (37).

3.      Επικουρικώς: παράβαση του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής

105. Εάν το Δικαστήριο δεχθεί ότι η παράβαση του άρθρου 13 της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής αποτελεί αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας, θα πρέπει να τετραπλασιάσει το ποσό της χρηματικής ποινής και να τριπλασιάσει το κατ’ αποκοπήν ποσό. Η πρόταση αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση ότι η οριστική απόφαση βάσει του άρθρου 14, στοιχείο βʹ, συνιστά μεν προϋπόθεση της παύσεως λειτουργίας, αλλά τα λοιπά μέτρα παύσεως λειτουργίας που προβλέπει το άρθρο 13 έχουν ουσιωδώς μεγαλύτερη πρακτική σημασία.

V.      Επί των δικαστικών εξόδων

106. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων, κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του.

107. Μολονότι το Δικαστήριο δεν αντιμετωπίζει γενικώς ως μερική ήττα της Επιτροπής τις τυχόν διαφοροποιήσεις από τα αιτήματά της σε σχέση με τη χρηματική ποινή και το κατ’ αποκοπήν ποσό (38), εντούτοις εν προκειμένω η προσφυγή της Επιτροπής είναι, επίσης, εν μέρει απαράδεκτη και εν μέρει αβάσιμη.

108. Συνεπώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τόσο η Επιτροπή όσο και η Σλοβακία έχουν ηττηθεί εν μέρει. Για τον λόγο αυτόν πρέπει καθεμία να φέρει τα δικά της έξοδα.

VI.    Πρόταση

109. Κατά συνέπεια, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:

1)      Η Σλοβακική Δημοκρατία παρέβη την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 260, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και από την απόφαση της 25ης Απριλίου 2013, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), διότι δεν είχε λάβει έως την 21η Ιανουαρίου 2014 οριστική απόφαση περί παύσεως λειτουργίας του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec.

2)      Σε περίπτωση που η Σλοβακική Δημοκρατία δεν έχει λάβει ακόμη, κατά την ημέρα δημοσιεύσεως της παρούσας αποφάσεως, οριστική απόφαση βάσει του άρθρου 14, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 1999/31/ΕΚ περί υγειονομικής ταφής αποβλήτων σε σχέση με το τμήμα 2c του χώρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων Žilina – Považský Chlmec, η οποία είναι αναγκαία προκειμένου να συμμορφωθεί προς την απόφαση της 25ης Απριλίου 2013, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271), καταδικάζει τη Σλοβακική Δημοκρατία να καταβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματική ποινή ύψους 3 300 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστερήσεως της εν λόγω αποφάσεως, από την ημερομηνία δημοσιεύσεως της αποφάσεως που θα εκδοθεί επί της παρούσας υποθέσεως μέχρι τον χρόνο λήψεως της επίμαχης οριστικής αποφάσεως.

3)      Καταδικάζει τη Σλοβακική Δημοκρατία να καταβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 600 000 ευρώ.

4)      Απορρίπτει κατά τα λοιπά την προσφυγή.

5)      Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Σλοβακική Δημοκρατία φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.


1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.


2      Απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑457/07, EU:C:2009:531, σκέψεις 52 επ.).


3      Οδηγία 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων (ΕΕ 1999, L 182, σ. 1).


4      Αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (C‑145/14, EU:C:2015:502, σκέψη 30), και της 25ης Φεβρουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑454/14, EU:C:2016:117, σκέψη 59).


5      Απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑454/14, EU:C:2016:117, σκέψεις 42 επ.).


6      Βλ. απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑454/14, EU:C:2016:117, σκέψη 61).


7      Στην απόφαση Επιτροπή κατά Σλοβακίας (EU:C:2013:271, σκέψεις 32 έως 36), το Δικαστήριο αναφέρει, συναφώς, την οδηγία του Συμβουλίου της 24ης Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (ΕΕ 1996, L 257, σ. 26). Οι διατάξεις αυτές ενσωματώθηκαν, εν τω μεταξύ, στην οδηγία 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) (ΕΕ 2010, L 334, σ. 17).


8      Απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑457/07, EU:C:2009:531, σκέψη 56).


9      Απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑457/07, EU:C:2009:531, σκέψεις 58 και 60).


10      Ομοίως, Hatje, A., «Artikel 260, ΣΛΕΕ (ex-Artikel 228 EGV) [Wirkung und Durchsetzung von Urteilen; Zwangsgeld]», σε: von der Groeben/Schwarze/Hatje, Europäisches Unionsrecht, Nomos, Μπάντεν-Μπάντεν, 2015, σημείο 18.


11      Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Συνελεύσεως, τελική έκθεση της ομάδας εργασίας για τον τρόπο λειτουργίας του Δικαστηρίου (έγγραφο CONV 636/03 της 25ης Μαρτίου 2003, σημείο 28, στοιχείο αʹ).


12      Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Συνελεύσεως, τελική έκθεση της ομάδας εργασίας για τον τρόπο λειτουργίας του Δικαστηρίου (έγγραφο CONV 636/03 της 25ης Μαρτίου 2003, σημείο 28).


13      Απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑610/10, EU:C:2012:781, σκέψη 52).


14      Απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑610/10, EU:C:2012:781, σκέψη 50).


15      Βλ. αποφάσεις της 16ης Οκτωβρίου 2003, Ιρλανδία κατά Επιτροπής (C‑339/00, EU:C:2003:545, σκέψη 71), της 4ης Μαρτίου 2004, Γερμανία κατά Επιτροπής (C‑344/01, EU:C:2004:121, σκέψη 79), και της 10ης Ιουλίου 2014, Νικολάου κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου (C‑220/13 P, EU:C:2014:2057, σκέψη 51).


16      Δελτίο Τύπου IP/16/2099 της Επιτροπής.


17      Σημείο 17 και παράρτημα A.15 του δικογράφου της προσφυγής.


18      Αποφάσεις της 11ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑610/10, EU:C:2012:781, σκέψη 67) και της 25ης Ιουνίου 2013, Επιτροπή κατά Τσεχικής Δημοκρατίας (C‑241/11, EU:C:2013:423, σκέψη 23).


19      Αποφάσεις της 9ης Δεκεμβρίου 2008, Επιτροπή κατά Γαλλίας (C‑121/07, EU:C:2008:695, σκέψη 27), της 7ης Ιουλίου 2009, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑369/07, EU:C:2009:428, σκέψη 59), της 17ης Νοεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑496/09, EU:C:2011:740, σκέψη 42), της 11ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑610/10, EU:C:2012:781, σκέψη 96) και της 28ης Νοεμβρίου 2013, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου (C‑576/11, EU:C:2013:773, σκέψη 43).


20      Απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2016, Lesoochranárske zoskupenie VLK (C‑243/15, EU:C:2016:838, ιδίως σκέψη 50).


21      Αποφάσεις της 2ας Δεκεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑378/13, EU:C:2014:2405, σκέψη 29), και της 7ης Σεπτεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑584/14, EU:C:2016:636, σκέψη 53).


22      Οδηγία του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1991, για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (ΕΕ 1991, L 135, σ. 40), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/15/ΕΚ της Επιτροπής της 27ης Φεβρουαρίου 1998 (ΕΕ 1998, L 67, σ. 29).


23      Βλ., σχετικά, αποφάσεις της 15ης Οκτωβρίου 2015, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑167/14, EU:C:2015:684, σκέψεις 28 επ.), και της 22ας Ιουνίου 2016, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑557/14, EU:C:2016:471, σκέψη 41).


24      Οδηγία 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ 2012, L 26, σ. 1).


25      Ομοίως και οι προτάσεις μου στην υπόθεση Ecologistas en Acción-CODA (C‑142/07, EU:C:2008:254, σημείο 50). Η απόφαση της 25ης Ιουλίου 2008, Ecologistas en Acción-CODA (C‑142/07, EU:C:2008:445, σκέψη 41), πάντως, απαιτεί εκτίμηση ακόμη και σε περίπτωση σημαντικών ευνοϊκών αποτελεσμάτων.


26      Απόφαση της 19ης Απριλίου 2012, Pro-Braine κ.λπ. (C‑121/11, EU:C:2012:225, σκέψη 33).


27      Απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑496/09, EU:C:2011:740, σκέψη 36).


28      Αποφάσεις της 10ης Ιανουαρίου 2008, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑70/06, EU:C:2008:3, σκέψη 34), της 7ης Ιουλίου 2009, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑369/07, EU:C:2009:428, σκέψη 112), της 17ης Νοεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑496/09, EU:C:2011:740, σκέψη 37) και της 17ης Οκτωβρίου 2013, Επιτροπή κατά Βελγίου (C‑533/11, EU:C:2013:659, σκέψη 64).


29      Αποφάσεις της 15ης Οκτωβρίου 2015, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑167/14, EU:C:2015:684, σκέψη 54), και της 22ας Ιουνίου 2016, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑557/14, EU:C:2016:471, σκέψη 70).


30      Αποφάσεις της 2ας Δεκεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑196/13, EU:C:2014:2407, σκέψη 98), και της 7ης Σεπτεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑584/14, EU:C:2016:636, σκέψη 77).


31      Βλ., επίσης, απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑454/14, EU:C:2016:117, σκέψη 63).


32      Παραδείγματος χάρη, στη διάταξη της 28ης Ιανουαρίου 2013, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (C‑305/12, EU:C:2013:38, σκέψη 4), ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου διαπίστωσε ότι η Σλοβακία συμμορφώθηκε προς την υποχρέωσή της να μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη την οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 2008, για τα απόβλητα και την κατάργηση ορισμένων οδηγιών (ΕΕ 2008, L 312, σ. 3), πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της ένδικης διαδικασίας, δηλαδή με καθυστέρηση περίπου δύο ετών. Παρόμοια ήταν και η διαπίστωση του προέδρου του όγδοου τμήματος του Δικαστηρίου στη διάταξη της 19ης Μαΐου 2011, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (C‑253/10, EU:C:2011:325, σκέψη 4), σε σχέση με τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας περί υγειονομικής ταφής, όπου η καθυστέρηση ήταν σαφώς μεγαλύτερη. Αντιθέτως, η απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 2013, Križan κ.λπ. (C‑416/10, EU:C:2013:8), η οποία εκδόθηκε κατόπιν υποβολής αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, δεν περιείχε καμία διαπίστωση ως προς το αν υφίστατο παράβαση του δικαίου της Ένωσης σε σχέση με τον επίδικο, στην περίπτωση εκείνη, χώρο υγειονομικής ταφής αποβλήτων.


33      Αποφάσεις της 2ας Δεκεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑378/13, EU:C:2014:2405, σκέψη 57), και της 7ης Σεπτεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑584/14, EU:C:2016:636, σκέψη 80).


34      Για τον σκοπό αυτόν χρησιμοποιείται, κατά την ανακοίνωση της Επιτροπής C(2016) 5091 τελικό, της 9ης Αυγούστου 2016, βασικό ποσό ύψους 680 ευρώ, πολλαπλασιαζόμενο με τον συντελεστή 1,64. Στην προσφυγή, η Επιτροπή παραπέμπει επίσης στην ανακοίνωσή της C(2015) 5511 της 5ης Αυγούστου 2015, η οποία ίσχυε στις 16 Ιουνίου 2016, δηλαδή όταν αποφάσισε να ασκήσει την προσφυγή.


35      Απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑378/13, EU:C:2014:2405, σκέψεις 71 έως 73).


36      Βλ. απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2014, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑378/13, EU:C:2014:2405, σκέψη 78).


37      Ανακοίνωση της 13ης Δεκεμβρίου 2005 για την «Εφαρμογή του άρθρου 228 της συνθήκης ΕΚ» (SEC[2005] 1658), σημείο 20.


38      Βλ., ιδίως, απόφαση της 22ας Ιουνίου 2016, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑557/14, EU:C:2016:471, σκέψεις 43 και 44, 62 και 63, καθώς και 102), και τις προτάσεις μου στην υπόθεση αυτή (EU:C:2016:119, σημείο 92 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).