Language of document : ECLI:EU:C:2019:378

Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 8 maja 2019 r.(*)

Odwołanie – Służba publiczna – Urzędnicy – Konkurs – Wyrok stwierdzający nieważność – Zakres stwierdzenia nieważności – Wyważenie wchodzących w grę interesów – Stwierdzenie nieważności list rezerwy kadrowej – Stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zatrudnienia laureatów znajdujących się na tych listach

W sprawie C‑243/18 P

mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 3 kwietnia 2018 r.,

Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Programu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej, reprezentowane przez G. Poszlera i R. Hanaka, działających w charakterze pełnomocników,

strona wnosząca odwołanie,

w której drugą stroną postępowania jest:

Yosu Galocha, zamieszkały w Madrycie (Hiszpania), reprezentowany przez adwokat A. Asmaryan Degtyarevą,

strona skarżąca w pierwszej instancji,

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: J.C. Bonichot, prezes izby, C. Toader, A. Rosas (sprawozdawca), L. Bay Larsen i M. Safjan, sędziowie,

rzecznik generalny: M. Bobek,

sekretarz: A. Calot Escobar,

uwzględniając pisemny etap postępowania,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2019 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1        W swoim odwołaniu Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Programu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej (zwane dalej „Fusion for Energy”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 25 stycznia 2018 r., Galocha/Wspólne Przedsięwzięcie Fusion for Energy (T‑561/16, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2018:29), na mocy którego Sąd stwierdził w szczególności nieważność list rezerwy kadrowej postępowania w sprawie naboru F4E/CA/ST/FGIV/2015/001, a także decyzji Fusion for Energy o zatrudnieniu laureatów znajdujących się na tych listach.

 Okoliczności powstania sporu i zaskarżone przed Sądem decyzje

2        Fusion for Energy, „wspólne przedsięwzięcie” w rozumieniu art. 45 traktatu Euratom, powstało na mocy decyzji Rady 2007/198/Euratom z dnia 27 marca 2007 r. (Dz.U. 2007, L 90, s. 58). Stosownie do art. 4 załącznika do wspomnianej decyzji, zatytułowanego „Osobowość prawna”, owo wspólne przedsięwzięcie posiada osobowość prawną i na terytorium każdego z jego członków posiada zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych o najszerszym zakresie przyznanym osobom prawnym przez ich właściwe ustawodawstwa krajowe.

3        Yosu Galocha pracował od dnia 23 kwietnia 2014 r. w ośrodku Fusion for Energy w Barcelonie (Hiszpania) jako członek personelu tymczasowego, a od dnia 5 maja 2015 r. jako zewnętrzny podwykonawca. W lutym 2016 r. wygasła umowa zawarta przez Fusion for Energy z przedsiębiorstwem, które zatrudniało Y. Galochę, i od tej pory nie pracował on już w siedzibie Fusion for Energy.

4        W dniu 5 lutego 2015 r. Fusion for Energy opublikowało w swojej witrynie internetowej ogłoszenie o naborze F4E/CA/ST/FGIV/2015/001 w celu ustanowienia dwóch list rezerwy kadrowej członków personelu kontraktowego wspierających kontrolę kosztów: pierwszej – liczącej czterech laureatów – na potrzeby ośrodka w Barcelonie, i drugiej – liczącej czterech laureatów – na potrzeby ośrodka w Cadarache (Francja).

5        Laureaci mieli zostać zatrudnieni w charakterze członków personelu kontraktowego na podstawie art. 3a Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”), na niepodlegający przedłużeniu maksymalny okres trzech lat. Punkt 3 rozpatrywanego ogłoszenia o naborze odsyłał w kwestiach informacji dodatkowych dotyczących postępowania w sprawie naboru członków personelu kontraktowego do przewodnika dla kandydatów umieszczonego online w witrynie internetowej Fusion for Energy, a także do WZIP.

6        Sekcja 5 przewodnika dla kandydatów dostępnego w trakcie postępowania w sprawie naboru nosił tytuł „Przegląd postępowania w sprawie naboru”.

7        Przewidziano w niej w szczególności ustanowienie komisji do spraw naboru.

8        W pkt 5 sekcji 1 tego przewodnika, zatytułowanej „Ocena kandydatur”, akapit trzeci stanowił, że zakwalifikowani kandydaci o najwłaściwszych profilach zostaną wezwani do uczestnictwa w egzaminach ustnym i pisemnym. W pkt 5 akapit piąty przewidziano, że bardziej szczegółowe informacje dotyczące daty, godzin i miejsca przeprowadzenia tych egzaminów zostaną wskazane w wezwaniach przesłanych zakwalifikowanym kandydatom. Wreszcie z pkt 5 akapit szósty wynikało, że w zależności od liczby kandydatów mogą oni zostać wezwani na egzamin ustny i pisemny w tym samym dniu lub egzaminy te mogą być rozłożone na więcej dni.

9        Punkt 5 sekcji 2 przewodnika dla kandydatów, zatytułowanej „Nabór”, zawierał kolejno tytuły: „Egzamin ustny”, „Egzamin pisemny” i „Aspekty proceduralne egzaminów”.

10      W tytule dotyczącym egzaminu ustnego wskazano, że wspomniany egzamin został opracowany, aby umożliwić członkom komisji do spraw naboru ocenę ogólnej prezentacji i motywacji kandydata, jego zdolności do wykonywania zadań opisanych w tytule „Zakres obowiązków” spornego ogłoszenia o naborze, jego specjalistycznej wiedzy w rozpatrywanej dziedzinie, umiejętności wypowiedzi w językach roboczych Fusion for Energy oraz zdolności do przystosowania się do wielokulturowego środowiska.

11      W tytule „Egzamin pisemny” przewidziano, że w ramach tego egzaminu zostaną uwzględnione szczególne kompetencje związane z nieobsadzonym stanowiskiem, którego dotyczy postępowanie w sprawie naboru, jakość wypowiedzi kandydata na piśmie i jego prezentacja, a także ogólne i językowe umiejętności w zakresie, w jakim są one niezbędne dla wykonania powierzonych mu zadań.

12      W tytule „Aspekty proceduralne egzaminów” w akapicie drugim wskazano, że ocena kandydatów zostanie zakończona dopiero po wzięciu przez każdego z nich udziału w obu egzaminach, ustnym i pisemnym, i że owa ocena będzie oparta na wyniku uzyskanym w ramach obu egzaminów. W akapicie piątym przypomniano w szczególności, że wszelki kontakt z członkami komisji do spraw naboru jest zakazany.

13      W dniu 26 lutego 2015 r. Y. Galocha zgłosił swoją kandydaturę w postępowaniu w sprawie naboru wszczętym na podstawie spornego ogłoszenia o naborze.

14      Wiadomością elektroniczną z dnia 17 kwietnia 2015 r. wydział zasobów ludzkich Fusion for Energy wezwał Y. Galochę na rozmowę. W piśmie załączonym do wiadomości elektronicznej poinformowano go, że rozmowa potrwa około 45 minut i odbędzie się głównie w języku angielskim, aby umożliwić członkom komisji do spraw naboru ocenę jego ogólnej prezentacji i motywacji, jego zdolności do wykonywania zadań opisanych w tytule „Zakres obowiązków” spornego ogłoszenia o naborze, jego specjalistycznej wiedzy w rozpatrywanej dziedzinie, umiejętności wypowiedzi w językach roboczych Fusion for Energy i zdolności do przystosowania się do wielokulturowego środowiska. W liście tym nie zawarto żadnego odniesienia do egzaminu pisemnego.

15      W dniu 11 maja 2015 r. Y. Galocha wziął udział w egzaminie ustnym w ramach rozpatrywanego postępowania w sprawie naboru.

16      Ani jemu, ani pozostałym kandydatom nie przesłano żadnego wezwania na egzamin pisemny.

17      Wiadomością elektroniczną z dnia 4 czerwca 2015 r. kierownik wydziału zasobów ludzkich Fusion for Energy powiadomił Y. Galochę w imieniu komisji do spraw naboru, że w świetle wyników egzaminów ustnego i pisemnego, w których uczestniczył, komisja do spraw naboru postanowiła nie umieszczać jego nazwiska na listach rezerwy kadrowej.

18      W tym samym dniu Y. Glocha złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie tej decyzji przez komisję do spraw naboru. We wniosku tym wskazał, że nie przeprowadzono żadnego egzaminu pisemnego, i wniósł o stwierdzenie nieważności wyników naboru przeprowadzonego jedynie na podstawie egzaminu ustnego, a także o ponowne zorganizowanie egzaminu pisemnego przed przyjęciem końcowej decyzji przez komisję do spraw naboru.

19      Również w tym samym dniu Y. Galocha wniósł zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), mającego zastosowanie do członków personelu kontraktowego na mocy art. 117 WZIP, do organu upoważnionego do zawierania umów o pracę (zwanego dalej „OUZU”), czyli dyrektora Fusion for Energy. Podstawę jego zażalenia stanowił ten sam argument i te same żądania stwierdzenia nieważności i ponownego przeprowadzenia postępowania co te przedstawione komisji do spraw naboru.

20      Wiadomością elektroniczną z dnia 3 lipca 2015 r. komisja do spraw naboru oddaliła wniosek Y. Galochi o ponowne rozpatrzenie sprawy.

21      Listy rezerwy kadrowej sporządzone na podstawie wyników rozpatrywanego postępowania w sprawie naboru zawierały po cztery nazwiska laureatów. Nie należało do nich nazwisko Y. Galochi.

22      W dniu 25 czerwca 2015 r. jeden z laureatów znajdujących się na tych listach otrzymał ofertę zatrudnienia przez Fusion for Energy. Objął on stanowisko w dniu 1 sierpnia 2015 r. w Cadarache. W dniu 10 lipca 2015 r. inny laureat otrzymał propozycję zatrudnienia przez Fusion for Energy. Objął on stanowisko w dniu 1 listopada 2015 r. w Cadarache.

 Postępowanie w pierwszej instancji

23      Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej w dniu 18 sierpnia 2015 r., Y. Galocha wniósł skargę, w której wnosił do Sądu do spraw Służby Publicznej o:

–        stwierdzenie nieważności zorganizowanego przez Fusion for Energy postępowania w sprawie naboru na stanowiska pracownika pomocniczego ds. kontroli kosztów, oznaczonego sygnaturą F4E/CA/ST/FGIV/2015/001;

–        stwierdzenie nieważności list rezerwy kadrowej sporządzonych w następstwie rozpatrywanego postępowania w sprawie naboru;

–        stwierdzenie nieważności powołania wybranych kandydatów na obsadzane stanowiska i objęcia stanowisk przez kandydatów zaproponowanych przez komisję do spraw naboru i wybranych przez dyrektora Fusion for Energy;

–        stwierdzenie zasadności ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie naboru na stanowiska pracownika pomocniczego ds. kontroli kosztów;

–        stwierdzenie, że właściwe jest przeprowadzenie egzaminu pisemnego w ramach ponownego postępowania w sprawie naboru na stanowiska pracownika pomocniczego ds. kontroli kosztów i stwierdzenie zasadności jego bezzwłocznego przeprowadzenia w celu wyłonienia kandydatów;

–        uznanie, że możliwość nieprzeprowadzenia przez Fusion for Energy egzaminu pisemnego w ramach postępowań w sprawie naboru, którą przewidziano w zaktualizowanym przewodniku dla kandydatów, stanowi nadużycie, oraz unieważnienie tego uprawnienia;

–        zarządzenie wszelkich środków, jakie Sąd uzna za stosowne, w celu przeprowadzenia ponownego postępowania w sprawie naboru zgodnie z regułami ustanowionymi w spornym ogłoszeniu o naborze i z regułami wskazanymi w przewodniku dla kandydatów, o którym mowa we wspomnianym ogłoszeniu, w tym konieczności obowiązkowego przeprowadzenia egzaminu ustnego i pisemnego;

–        obciążenie Fusion for Energy kosztami postępowania.

24      Zgodnie z art. 51 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem do spraw Służby Publicznej z dnia 21 maja 2014 r. (Dz.U. 2014, L 206, s. 1) w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 5 października 2015 r. (Dz.U. 2015, C 328, s. 37) opublikowano komunikat z datą wniesienia skargi, nazwą strony pozwanej, przedmiotem i opisem sporu oraz żądaniami skargi.

25      We wniosku o zastosowanie środka tymczasowego, złożonym również w dniu 18 sierpnia 2015 r., Y. Galocha wniósł do prezesa Sądu do spraw Służby Publicznej o zarządzenie zawieszenia wykonania decyzji, w drodze których Fusion for Energy powołało pracowników pomocniczych ds. kontroli kosztów, a także pomocniczo o zarządzenie zawieszenia wykonywania obowiązków przez tych pracowników w razie gdyby już objęli stanowiska.

26      W dniu 20 sierpnia 2015 r. postępowanie główne w rozpatrywanej sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 91 ust. 4 zdanie drugie regulaminu pracowniczego w oczekiwaniu na odpowiedź na zażalenie Y. Galochi. Zażalenie to zostało oddalone w dniu 30 września 2015 r.

27      W swym wniosku w przedmiocie środka tymczasowego Y. Galocha podnosił w szczególności, że w wypadku stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji o powołaniu pracownicy, którzy zostali powołani, przy ponownym postępowaniu w sprawie naboru, które miałoby zostać przeprowadzone, skorzystaliby na wiedzy teoretycznej i praktycznej, której nabyliby w trakcie pełnionych przez nich obowiązków od momentu powołania. Zdaniem Y. Galochi istniało także „potencjalne ryzyko”, że Fusion for Energy potraktowałoby wspomnianych pracowników korzystniej w nowym postępowaniu w sprawie naboru, gdyż zatrudnienie kandydata posiadającego już doświadczenie nabyte na stanowisku do obsadzenia byłoby dla niego korzystne.

28      Wniosek w przedmiocie środków tymczasowych został oddalony postanowieniem z dnia 1 października 2015 r., Galocha/Wspólne Przedsięwzięcie Fusion for Energy (F‑117/15 R, EU:F:2015:114), ze wskazaniem, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. W tym postanowieniu prezes Sądu do spraw Służby Publicznej stwierdził, że „na pierwszy rzut oka” podniesiony przez Y. Galochę zarzut dotyczący naruszenia spornego ogłoszenia o naborze i przewodnika dla kandydatów jest zasadny i że istnieje zatem fumus boni iuris. W pkt 30 tego postanowienia prezes wskazał, że „stwierdzona prima facie niezgodność z prawem nie dotyczy wyłącznie sytuacji [Y. Galochi], lecz ma wpływ na całość postępowania w sprawie naboru”.

29      W tym postanowieniu prezes Sądu do spraw Służby Publicznej orzekł, co następuje:

„29      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem decyzje wydane w następstwie konkursu przeprowadzonego w celu stworzenia listy rezerwy kadrowej nie mogą wyrządzić nieodwracalnej szkody kandydatowi znajdującemu się w gorszej sytuacji z racji nieprawidłowości, której dopuszczono się podczas konkursu, ponieważ w sytuacji, gdy w ramach takiego konkursu dany egzamin zostanie uznany za niezgodny z prawem, prawa kandydata są właściwie chronione, jeśli komisja konkursowa i [organ upoważniony do zawierania umów o pracę (OUZU)] ponownie rozważą swoje decyzje i poszukają sprawiedliwego w jego przypadku rozwiązania, bez konieczności kwestionowania wyników konkursu w całości lub unieważnienia powołań dokonanych w jego następstwie (postanowienie z dnia 1 lutego 2007 r., Bligny/Komisja, F‑142/06 R, EU:F:2007:20, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).

30      Orzecznictwo przytoczone w powyższym punkcie dotyczy jednak działań podejmowanych w następstwie konkursów otwartych, a nie po bardziej ograniczonych egzaminach selekcyjnych, takich jak ten, w któym [Y. Galocha] uczestniczył. Ponadto o ile w skardze w postępowaniu głównym żądał on stwierdzenia nieważności listy rezerwy kadrowej i powołań do służby, które nastąpiły, z okoliczności sprawy wynika, że w wyniku spornego postępowania w sprawie naboru powstały jedynie dwie listy rezerwy kadrowej, zawierające łącznie ośmiu laureatów, oraz powołano jednego z nich, a drugie powołanie było w toku w chwili złożenia przedmiotowego wniosku. Ponadto niezgodność z prawem stwierdzona prima facie nie dotyczy wyłącznie sytuacji [Y. Galochi], lecz ma wpływ na postępowanie w sprawie naboru w całości. W związku z tym orzecznictwo [postanowienie z dnia 1 lutego 2007 r., Bligny/Komisja (F‑142/06 R, EU:F:2007:20)], które opiera się na zasadzie proporcjonalności, w niniejszym przypadku nie znajduje zastosowania i nie może prowadzić do odrzucenia wniosku o zawieszenie wykonania ze względu na brak pilnego charakteru.

31      Przy tym jednak organ, który musi wszcząć od nowa lub wznowić postępowanie w sprawie naboru po wyroku stwierdzającym nieważność powołań dokonanych po zakończeniu tego postępowania, nie może przy ocenie dyplomów i osiągnięć kandydatów brać pod uwagę doświadczenia zdobytego przez nich podczas wykonywania obowiązków związanych z ich unieważnionym powołaniem. W podobnym wypadku bowiem staż pracy i doświadczenie zdobyte przez powołanych laureatów, których powołanie zostało unieważnione, będą uznane za niebyłe. W wypadku wznowienia postępowania w sprawie naboru do wspomnianego organu należy właśnie dołożenie starań, w kontekście oceny osiągnięć kandydatów, aby nie przyznawać zainteresowanym nienależnej korzyści. W odniesieniu do »potencjalnego ryzyka«, iż OUZU będzie traktował w sposób uprzywilejowany pracowników powołanych w wyniku spornego postępowania w sprawie naboru – jest to zwykłe stwierdzenie i nie można zakładać, że OUZU będzie dział niezgodnie z prawem, czyli weźmie pod uwagę doświadczenie zdobyte przez beneficjentów powołań, których nieważność została stwierdzona”.

30      W dniu 1 października 2015 r. Sąd do spraw Służby Publicznej wznowił postępowanie główne.

31      Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2016/1192 z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie przekazania Sądowi właściwości do rozpoznawania w pierwszej instancji sporów między Unią Europejską a jej pracownikami (Dz.U. 2016, L 200, s. 137) niniejsza sprawa została przekazana Sądowi w stanie, w jakim znajdowała się w dniu 31 sierpnia 2016 r.

32      W odpowiedzi na skargę Fusion for Energy wskazało, że tylko dwaj kandydaci otrzymali umowę i że jeden z nich podjął pracę w dniu 1 sierpnia 2015 r., a drugi w dniu 1 listopada 2015 r. Zwróciło ono ponadto uwagę, że, w następstwie wniosku o zastosowanie środków tymczasowych, postanowiło zawiesić korzystanie z list rezerwy kadrowej w oczekiwaniu na wydanie orzeczenia w sprawie. W odpowiedzi na pytanie Sądu Fusion for Energy wyjaśniło, że istnieje tylko jedna lista rezerwy kadrowej, podzielona na dwie części, jedną dotyczącą kandydatów dla siedziby w Barcelonie, a drugą dla Cadarache, i że w obu tych częściach umieszczeni byli ci sami laureaci.

33      W dniu 14 września 2017 r. odbyła się rozprawa.

 Zaskarżony wyrok

34      Sąd uznał, że poddając ocenie Y. Galochę i pozostałych zakwalifikowanych kandydatów bez przeprowadzenia egzaminu pisemnego komisja do spraw naboru nie zastosowała zasad przewidzianych w ogłoszeniu o naborze, mimo że powinna była ich przestrzegać, przez co rozpatrywane postępowanie w sprawie naboru jest nieprawidłowe.

35      W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność decyzji komisji do spraw naboru o nieumieszczeniu nazwiska Y. Galochi na listach rezerwy kadrowej postępowania w sprawie naboru F4E/CA/ST/FGIV/2015/001.

36      Co się tyczy żądania, w którym Y. Galocha domagał się stwierdzenia nieważności list rezerwy kadrowej sporządzonych w następstwie postępowania w sprawie naboru i stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatrudnienia laureatów z tych list, Sąd stwierdził w pkt 65 zaskarżonego wyroku, że co do zasady należy przywrócić sytuację prawną, w jakiej Y. Galocha znajdował się przed naruszeniem prawa przez komisję do spraw naboru.

37      W pkt 66 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, że gdy przywrócenie wcześniejszej sytuacji wiąże się nie tylko ze stwierdzeniem nieważności aktu skierowanego do strony skarżącej i wywołującego dla niej niekorzystne skutki, lecz także stwierdzeniem nieważności dalszych aktów, skierowanych do osób trzecich i dla nich korzystnych, stwierdzenie nieważności tych dalszych aktów orzeka się w konsekwencji jedynie wtedy, gdy przy uwzględnieniu w szczególności niezgodnego z prawem działania, interesów osób trzecich i interesu służby takie stwierdzenie nieważności nie wydaje się stanowić nadmiernie ingerującego środka (wyrok z dnia 31 marca 2004 r., Girardot/Komisja, T‑10/02, EU:T:2004:94, pkt 85).

38      Co się tyczy interesu osób trzecich, Sąd przypomniał także w pkt 67 zaskarżonego wyroku, że mając na względzie zasadę proporcjonalności i zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań, należy uwzględnić uzasadnione oczekiwania tych osób, co może mieć związek w szczególności z umieszczeniem ich nazwisk na liście rezerwy kadrowej i powołaniem na stanowisko do obsadzenia (wyrok z dnia 31 marca 2004 r., Girardot/Komisja, T‑10/02, EU:T:2004:94, pkt 86) lub, w danym wypadku, z decyzją w sprawie złożenia im oferty zatrudnienia.

39      W pkt 68 i 69 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał oceny rozpatrywanej sytuacji w następujący sposób:

„68      W okolicznościach niniejszej sprawy laureaci, których nazwiska umieszczono na listach rezerwy kadrowej, w tym laureaci, którzy otrzymali oferty zatrudnienia od Fusion for Energy, nie mogą powoływać się na uzasadnione oczekiwania. W spornym ogłoszeniu o naborze wskazano bowiem, że egzamin pisemny będzie miał miejsce. Listy rezerwy kadrowej sporządzono zaś, i przesyłano wspomnianym osobom oferty zatrudnienia, mimo że kandydaci nie brali udziału w takim egzaminie.

69      Ponadto, mając na względzie charakter tej nieprawidłowości, nie można również stwierdzić, by uznanie za nieważne list rezerwy kadrowej i zawartych w tych listach decyzji w sprawie zatrudnienia laureatów było nadmierne w świetle interesu służby. Z jednej strony nieprawidłowość dotknęła bowiem ocenę wszystkich kandydatów i nie można zatem usunąć tej nieprawidłowości poprzez środki dotyczące jedynie [Y. Galochi]. Z drugiej strony niniejsze postępowanie w sprawie naboru ma jedynie bardzo ograniczony zakres”.

40      W konsekwencji Sąd uwzględnił żądania Y. Galochi i stwierdził nieważność list rezerwy kadrowej postępowania w sprawie naboru F4E/CA/ST/FGIV/2015/001, a także decyzji Fusion for Energy w sprawie zatrudnienia laureatów umieszczonych na tych listach. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie i obciążył Fusion for Energy kosztami postępowania.

 Żądania odwołania

41      W swoim odwołaniu Fusion for Energy wnosi do Trybunału o:

–        uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu w zakresie, w jakim Sąd stwierdził nieważność list rezerwy kadrowej postępowania w sprawie naboru F4E/CA/ST/FGIV/2015/001 oraz decyzji Fusion for Energy w sprawie zatrudnienia laureatów z tych list;

–        obciążenie Y. Galochi kosztami związanymi z postępowaniem odwoławczym oraz kosztami postępowania w zakresie, w jakim prawomocny wyrok Trybunału rozstrzygnie o uchyleniu.

42      Yosu Galocha, skarżący w pierwszej instancji, nie przedłożył odpowiedzi na odwołanie.

 W przedmiocie odwołania

43      Na poparcie swojego odwołania Fusion for Energy podnosi tylko jeden zarzut, dotyczący naruszenia zasady proporcjonalności. W jego ocenie Sąd błędnie orzekł stwierdzenie nieważności list rezerwy kadrowej utworzonych w wyniku spornego postępowania w sprawie naboru i decyzji o zatrudnieniu osób umieszczonych na tych listach.

 W przedmiocie pierwszej części zarzutu

 Argumenty wnoszącej odwołanie

44      W pierwszej części swojego jedynego zarzutu Fusion for Energy podnosi, że Sąd nie przestrzegał zasady proporcjonalności ustanowionej w orzecznictwie, zgodnie z którą w przypadku konkursów mających na celu dobór urzędników stwierdzenie nieważności wszystkich wyników stanowi co do zasady nadmierną sankcję za niezgodne z prawem działanie, niezależnie od charakteru zaistniałych nieprawidłowości i doniosłości wynikających z nich następstw dla wyników konkursu. Natomiast jedynie w dziedzinie awansów sąd Unii Europejskiej bada każdy konkretny przypadek oddzielnie.

45      Fusion for Energy podnosi, że taka zasada powinna była zostać zastosowana w niniejszym przypadku, zważywszy na podobieństwo doboru urzędników i innych pracowników. Procedury te realizują bowiem ten sam cel, ponieważ stanowią one początek stosunku między instytucją Unii Europejskiej a kandydatem, w przeciwieństwie do decyzji w sprawie awansu, która nie zmienia stosunku pomiędzy urzędnikiem a jego instytucją.

 Ocena Trybunału

46      Jak przypomniał Trybunał, gdy sąd Unii orzeka w przedmiocie skutków wynikających ze stwierdzenia nieważności środka dotyczącego procedur doboru personelu Unii, powinien on dążyć do pogodzenia interesów kandydatów poszkodowanych ze względu na nieprawidłowości, jakich dopuszczono się w toku postępowania, oraz interesów pozostałych kandydatów, w związku z czym powinien on uwzględnić nie tylko konieczność zaspokojenia pokrzywdzonych kandydatów, lecz także uzasadnione oczekiwania już wybranych kandydatów (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 lipca 1993 r., Komisja/Albani i in., C‑242/90 P, EU:C:1993:284, pkt 14; a także z dnia 26 marca 2019 r., Hiszpania/Parlament, C‑377/16, EU:C:2019:249, pkt 83).

47      W tym celu sąd ten powinien wziąć pod uwagę charakter rozpatrywanej nieprawidłowości i jej skutki, jak również różne możliwe środki pogodzenia konieczności zaspokojenia pokrzywdzonego skarżącego, sytuacji osób trzecich oraz interesu służby. Jak słusznie zauważył prezes Sądu do spraw Służby Publicznej w trakcie postępowania w przedmiocie środków tymczasowych w niniejszym sporze (postanowienie z dnia 1 października 2015 r., Galocha/Wspólne Przedsięwzięcie Fusion for Energy, F‑117/15 R, EU:F:2015:114, pkt 30), liczba osób dotkniętych nieprawidłowością postępowania w sprawie naboru oraz liczba laureatów stanowią czynniki, które mogą być istotne dla tej oceny.

48      Z tego orzecznictwa wynika, że konsekwencje stwierdzenia nieważności środka odnoszącego się do procedur doboru unijnych kadr należy wyciągać z uwzględnieniem konkretnych okoliczności każdej konkretnej sytuacji. W związku z tym nie istnieje żadna zasada prawna, zgodnie z którą wyniki konkursu nie mogą nigdy zostać unieważnione, ponieważ takie stwierdzenie nieważności siłą rzeczy stanowiłoby konsekwencję niewspółmierną do nieprawidłowości, którą konkurs był dotknięty.

49      Wniosek ten potwierdza niedawne orzecznictwo Trybunału, w szczególności w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 26 marca 2019 r., Hiszpania/Parlament (C‑377/16, EU:C:2019:249, pkt 86), w którym Trybunał stwierdził nieważność nie tylko zaproszenia do wyrażenia zainteresowania zatrudnieniem na stanowiskach kierowców z powodu dyskryminujących wymogów dotyczących znajomości języków, ale także bazy danych zawierającej nazwiska kandydatów, którzy mogą zostać zatrudnieni, ponieważ można było uznać, że bazowała ona na tych samych dyskryminujących wymogach.

50      W świetle powyższego należy uznać, że stwierdzenie przez Sąd nieważności całości wyników konkursu nie jest w okolicznościach niniejszej sprawy obarczone wadą naruszenia prawa.

51      W konsekwencji pierwszą część zarzutu podniesionego przez Fusion for Energy należy oddalić jako bezzasadną.

 W przedmiocie części drugiej zarzutu

 Argumenty wnoszącej odwołanie

52      W drugiej części swojego jedynego zarzutu Fusion for Energy podnosi, że Sąd popełnił błąd w zakresie kwalifikacji charakteru naruszenia przez nie prawa w ocenie skutków tego naruszenia. Podkreśla ono, że wszyscy uczestnicy postępowania w sprawie naboru byli traktowani w sposób identyczny, że błąd nie miał wpływu na kryteria doboru i że Fusion for Energy miało prawo przeprowadzić postępowanie w sprawie naboru bez egzaminu pisemnego. Nie chodzi tu więc o istotną niezgodność z prawem, taką jak ta, o której mowa w wyroku z dnia 27 listopada 2012 r., Włochy/Komisja (C‑566/10 P, EU:C:2012:752), uzasadniającą stwierdzenie nieważności późniejszych aktów dotyczących osób trzecich.

53      Fusion for Energy kwestionuje stanowisko przyjęte przez Sąd w pkt 69 zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności późniejszych decyzji nie stanowiło nadmiernej sankcji, ponieważ nieprawidłowość miała wpływ na ocenę wszystkich kandydatów. Podnosi ono, że nieprawidłowość ta mogła nie mieć wpływu na pewnych kandydatów lub mieć zarówno wpływ negatywny, jak i pozytywny. Okoliczności nie są zatem porównywalne do konkursu, którego nieważność stwierdzono z powodu naruszenia zasad językowych faworyzujących niektórych kandydatów w stosunku do pozostałych.

 Ocena Trybunału

54      W tym względzie należy przypomnieć, że zarzucana Fusion for Energy niezgodność z prawem postępowania w sprawie naboru nie polega na dyskryminacji kandydatów w tym postępowaniu, tylko, jak wynika z pkt 46 zaskarżonego wyroku, na tym, że komisja do spraw naboru nie przestrzegała szczegółowych zasad określonych w ogłoszeniu o naborze, którego była obowiązana przestrzegać.

55      Ponadto Fusion for Energy nie wykazało, że Sąd naruszył prawo, gdy na argument, że Fusion for Energy miało prawo przeprowadzić postępowanie w sprawie naboru bez egzaminu pisemnego, odpowiedział w pkt 53 zaskarżonego wyroku, że to sporne ogłoszenie o naborze, nie zaś ogłoszenie, które Fusion for Energy zamierzało lub mogło opublikować, stanowi ramy prawne, w odniesieniu do których musiało dokonać porównania osiągnięć kandydatów.

56      Ponadto, jak wynika z pkt 14 niniejszego wyroku, Y. Galocha został wezwany wiadomością elektroniczną z dnia 17 kwietnia 2015 r. na rozmowę, która miała pomóc członkom komisji do spraw naboru ocenić jego ogólną prezentację i motywację, jego zdolność do wykonywania zadań opisanych w tytule „Zakres obowiązków” spornego ogłoszenia o naborze, jego specjalistyczną wiedzę w rozpatrywanej dziedzinie, umiejętność wypowiedzi w językach roboczych Fusion for Energy i zdolność do przystosowania się do wielokulturowego środowiska. Kryteria te odpowiadają kryteriom egzaminu ustnego opisanym w przewodniku dla kandydatów, o którym mowa w pkt 10 niniejszego wyroku.

57      Jak przypomniano tymczasem w pkt 11 niniejszego wyroku, w przewodniku dla kandydatów napisano, że na egzaminie pisemnym zostaną uwzględnione szczególne kompetencje związane z nieobsadzonym stanowiskiem, którego dotyczy postępowanie w sprawie naboru, jakość wypowiedzi kandydata na piśmie i jej prezentacja, a także ogólne umiejętności i zdolności językowe w zakresie, w jakim są one niezbędne do wykonywania jego zadań.

58      Z powyższego wynika, że każdy z egzaminów dotyczył innych kwestii, a więc skoro egzamin pisemny nie odbył się, kandydaci zostali ocenieni jedynie na podstawie części czynników, które zgodnie z tym przewodnikiem należało uwzględnić.

59      Zatem krytyczne uwagi podnoszone przez Fusion for Energy w odniesieniu do pkt 69 zaskarżonego wyroku nie mogą podważyć wniosku, że nieprawidłowość, którą było obarczone jego działanie, wpłynęła na ocenę wszystkich kandydatów. Brak skutków lub skutki negatywne lub pozytywne wynikłe z przeprowadzenia egzaminu pisemnego mogłyby bowiem prowadzić do różnic w wyborze lub klasyfikacji kandydatów umieszczonych na liście rezerwy kadrowej.

60      Wynika stąd, że drugą część zarzutu należy oddalić jako bezzasadną.

 W przedmiocie trzeciej części zarzutu

 Argumenty wnoszącej odwołanie

61      W trzeciej części swojego jedynego zarzutu Fusion for Energy podnosi, że Sąd nie dokonał prawidłowego wyważenia interesów Y. Galochi, kandydatów zatrudnionych lub znajdujących się na listach rezerwy kadrowej oraz interesu służby. Co się tyczy Y. Galochi, zaskarżony wyrok nie ma dla niego jakoby żadnego pozytywnego skutku, ponieważ Y. Galocha nie wystąpił o odszkodowanie, a Sąd nie przychylił się do wniosku o wszczęcie nowego postępowania w sprawie naboru. Natomiast osoby trzecie ucierpiały wskutek zaskarżonego wyroku. Trzeba było bowiem rozwiązać umowy zawarte z niektórymi z nich, a pozostali kandydaci stracili miejsce na listach rezerwy kadrowej.

62      Fusion for Energy zarzuca Sądowi, że uznał w pkt 68 zaskarżonego wyroku, iż laureaci, których nazwiska umieszczono na listach rezerwy kadrowej, w tym laureaci, którzy otrzymali oferty zatrudnienia od Fusion for Energy, nie mogą powoływać się na uzasadnione oczekiwania, ponieważ ogłoszenie o naborze stanowiło, że odbędzie się egzamin pisemny, a żaden taki egzamin nie miał miejsca przed wysłaniem ofert zatrudnienia.

63      Tego rodzaju argument, oparty na tym, że kandydaci powinni mieć świadomość niezgodnego z prawem działania, ponieważ nie złożyli egzaminu pisemnego, jest sprzeczny z orzecznictwem, w którym nie stwierdzano nieważności decyzji korzystnych dla osób trzecich, w sytuacji gdy błąd popełniony przez administrację był znacznie poważniejszy niż ten popełniony przez Fusion for Energy. Powołuje się ono w tym zakresie na wyroki z dnia 5 czerwca 1980 r., Oberthür/Komisja (24/79, EU:C:1980:145) oraz z dnia 27 listopada 2012 r., Włochy/Komisja (C‑566/10 P, EU:C:2012:752). Fusion for Energy podnosi, że w niniejszej sprawie naruszyło swoje własne zasady, czyli przewodnik dla kandydatów, nie zaś przepisy wyższego rzędu w hierarchii norm prawnych, które kandydaci znają lepiej, w związku z czym mogą zdawać sobie sprawę z bezprawnego działania.

64      Co się tyczy interesu służby, Fusion for Energy podnosi, że konieczność rozwiązania umowy pracownika, który będzie musiał się przenieść do innego państwa członkowskiego, w oczywisty sposób grozi pogorszeniem klimatu społecznego w danej instytucji.

 Ocena Trybunału

65      Jak wynika co do istoty z orzecznictwa przytoczonego w pkt 46 i 47 niniejszego wyroku, w sytuacji gdy przywrócenie sytuacji sprzed wydania aktu, którego nieważność stwierdzono, oznacza stwierdzenie nieważności późniejszych aktów dotyczących osób trzecich, stwierdza się w konsekwencji tę nieważność wyłącznie wtedy, gdy zważywszy między innymi na charakter niezgodnego z prawem działania i interes służby, konsekwencja taka nie jest niewspółmierna. Zasady proporcjonalności i ochrony uzasadnionych oczekiwań wymagają bowiem pogodzenia interesu ofiary niezgodnego z prawem działania – polegającego na przywróceniu go w jego prawach – z interesami osób trzecich, których sytuacja prawna mogła wzbudzić w nich uzasadnione oczekiwania.

66      W niniejszej sprawie Sąd nie naruszył prawa, gdy stwierdził w pkt 68 zaskarżonego wyroku, że laureaci, których nazwiska umieszczono na listach rezerwy kadrowej, w tym laureaci, którzy otrzymali oferty zatrudnienia od Fusion for Energy, nie mogą powoływać się na uzasadnione oczekiwania, ponieważ ogłoszenie o naborze stanowiło, że odbędzie się egzamin pisemny, zaś listy rezerwy kadrowej sporządzono i wysłano wspomnianym osobom oferty zatrudnienia bez poddania kandydatów takiemu egzaminowi.

67      Co więcej, należy przypomnieć, że Y. Galocha wniósł skargę o stwierdzenie nieważności, której przedmiot i żądania zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 5 października 2015 r. (Dz.U. 2015, C 328, s. 37), a także wniosek o zastosowanie środka tymczasowego, wskutek którego wydane zostało postanowienie prezesa Sądu do spraw Służby Publicznej z dnia 1 października 2015 r., Galocha/Wspólne Przedsięwzięcie Fusion for Energy (F‑117/15 R, EU:F:2015:114), czyli sprzed daty objęcia stanowiska przez jednego z laureatów, w którym to postanowieniu prezes tego sądu wskazał, że „na pierwszy rzut oka” zarzut podniesiony przez Y. Galochę, dotyczący naruszenia spornego ogłoszenia o naborze i przewodnika dla kandydatów, jest zasadny.

68      Jeżeli chodzi o interes służby, został on wzięty pod uwagę przez Sąd, gdy ten uznał w pkt 69 zaskarżonego wyroku, że stwierdzenia nieważności list rezerwy kadrowej i decyzji w sprawie zatrudnienia laureatów z tych list nie można uznać za niewspółmierną konsekwencję stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie naboru, gdyż rozpatrywana nieprawidłowość miała wpływ na ocenę wszystkich kandydatów, a zatem nie można jej zaradzić środkami dotyczącymi wyłącznie Y. Galochi. Ponadto Sąd wziął pod uwagę bardzo ograniczony rozmiar postępowania w sprawie naboru, pozwalający sądzić, że wznowienie postępowania lub nowe postępowanie można było uznać za nietrudne.

69      Odnosząc się do uwag Fusion for Energy dotyczących braku korzystnego skutku zaskarżonego wyroku dla Y. Galochi ze względu na to, że nie wystąpił on o odszkodowanie, a jego wniosek o wszczęcie nowego postępowania w sprawie naboru został oddalony, należy wskazać, że Sąd nie naruszył prawa, przypominając w pkt 74 zaskarżonego wyroku, że w ramach skargi wniesionej na podstawie art. 270 TFUE i art. 91 regulaminu pracowniczego sąd Unii nie jest właściwy do kierowania nakazów do administracji (zob. podobnie wyrok z dnia 9 sierpnia 1994 r., Parlament/Meskens, C‑412/92 P, EU:C:1994:308, pkt 71). Jednak choć Sąd nie mógł zatem uwzględnić wniosku o wszczęcie nowego postępowania w sprawie naboru, aspekt ten nie jest sam w sobie wystarczający, by pozbawić Y. Galochę wszelkiego interesu w uzyskaniu stwierdzenia nieważności rozpatrywanego postępowania w sprawie naboru.

70      W tym względzie należy przypomnieć w odniesieniu do zasądzania odszkodowania, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w sporach o charakterze majątkowym Sądowi przysługuje, na podstawie art. 91 ust. 1 zdanie drugie regulaminu pracowniczego, nieograniczone prawo orzekania, w ramach którego może on zasądzić z urzędu, jeśli zaistnieje taka sytuacja, odszkodowanie od strony pozwanej za szkodę spowodowaną jej zawinionym działaniem i w takim przypadku oszacować poniesioną szkodę ex aequo et bono, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy (zob. w szczególności wyroki: z dnia 5 czerwca 1980 r., Oberthür/Komisja, 24/79, EU:C:1980:145, pkt 14; z dnia 21 lutego 2008 r., Komisja/Girardot, C‑348/06 P, EU:C:2008:107, pkt 58; z dnia 20 maja 2010, Gogos/Komisja, C‑583/08 P, EU:C:2010:287, pkt 44).

71      Jednakże z żądań wniesionych przez Y. Galochę wynika, że jego życzeniem było stwierdzenie nieważności wyników postępowania w sprawie naboru, aby mieć możliwość udziału w prowadzonym ponownie lub wznowionym postępowaniu, a nie uzyskanie odszkodowania. Ponadto poprzez stwierdzenie nieważności, po pierwsze, decyzji o nieumieszczeniu nazwiska Y. Galochi na listach rezerwy kadrowej, a po drugie, tych list rezerwy kadrowej oraz decyzji w sprawie zatrudnienia laureatów z tych list, Sąd w sposób dorozumiany uznał, że w niniejszym przypadku należy przywrócić sytuację prawną, w jakiej znajdował się Y. Galocha przed zaistnieniem niezgodnego z prawem działania, a nie przyznać mu odszkodowanie.

72      W odniesieniu do dwóch kandydatów umieszczonych na liście rezerwowej należy stwierdzić, że gdyby wnosząca odwołanie ponownie wszczęła lub wznowiła postępowanie w sprawie naboru z poszanowaniem ogłoszenia o naborze, mieliby oni możliwość wziąć w nim udział. Jeśli chodzi o kandydatów zatrudnionych przez wnoszącą odwołanie, należy stwierdzić, że choć odwołanie nie ma skutku zawieszającego, zgodnie z art. 60 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wnosząca odwołanie nie wniosła o zawieszenie wykonania orzeczenia Sądu. Ponadto, jak stwierdzono w pkt 68 niniejszego wyroku, laureaci nie mogą w tym przypadku powoływać się na uzasadnione oczekiwania, które są szczególnie istotne przy ocenie interesów osób trzecich. W każdym wypadku dwie pierwsze umowy, które obowiązywały od dnia 1 sierpnia 2015 r. i od dnia 1 listopada 2015 r., zostały zawarte na niepodlegający przedłużeniu okres trzech lat. Z powyższego wynika, że zarzut dotyczący ochrony dwóch laureatów zatrudnionych przez wnoszącą odwołanie utracił jakiekolwiek znaczenie.

73      Z całości powyższych rozważań wynika, że Sąd nie naruszył prawa poprzez ustalenie interesów, które należy wziąć pod uwagę, ich wyważenie, rozstrzygnięcie, że stwierdzenie nieważności list rezerwy kadrowej postępowania w sprawie naboru i decyzji Fusion for Energy o zatrudnieniu laureatów z tych list nie jest niewspółmierną konsekwencją stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie naboru, i rozstrzygnięcie o uwzględnieniu żądań drugiego i trzeciego Y. Galochi.

74      W związku z tym trzecią część zarzutu należy oddalić jako bezzasadną.

75      W konsekwencji jedyny zarzut należy oddalić jako bezzasadny.

 W przedmiocie kosztów

76      Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Artykuł 138 § 1 tego regulaminu, mający zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, stanowi, że kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

77      Yosu Galocha nie złożył odpowiedzi na odwołanie, więc Fusion for Energy pokrywa własne koszty.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

1)      Odwołanie zostaje oddalone.

2)      Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Programu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej pokrywa własne koszty.

Podpisy


*      Język postępowania: hiszpański.