Language of document : ECLI:EU:C:2019:505

Wydanie tymczasowe

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

GIOVANNIEGO PITRUZZELLI

przedstawiona w dniu 18 czerwca 2019 r.(1)

Sprawy połączone C152/18 P i C153/18 P

Crédit mutuel Arkéa

przeciwko

Europejskiemu Bankowi Centralnemu (EBC)

Odwołanie – Polityka gospodarcza i pieniężna – Artykuł 127 ust. 6 TFUE – Rozporządzenie (UE) nr 1024/2013 – Artykuł 4 ust. 1 lit. g) – Nadzór ostrożnościowy nad instytucjami kredytowymi na zasadzie skonsolidowanej – Rozporządzenie (UE) nr 468/2014 – Artykuł 2 pkt 21 lit. c) – Rozporządzenie (UE) nr 575/2013 – Artykuł 10 – Grupa podlegająca nadzorowi ostrożnościowemu – Instytucje kredytowe trwale powiązane z organem centralnym






1.        Obydwie niniejsze sprawy połączone dotyczą dwóch identycznych odwołań wniesionych przez instytucję kredytową prawa francuskiego, Crédit mutuel Arkéa (zwaną dalej „CMA”), zmierzających do uchylenia dwóch wyroków Sądu(2), również niemal identycznych, którymi Sąd ten oddalił wniesione przez CMA skargi o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Europejskiego Banku Centralnego (EBC)(3) ustanawiających wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do grupy Crédit mutuel, do której należy CMA.

2.        Sprawy te dają Trybunałowi sposobność, z jednej strony, do dokonania po raz pierwszy wykładni postanowienia art. 127 ust. 6 TFUE, stanowiącego podstawę prawną umożliwiającą powierzenie EBC zadań dotyczących nadzoru ostrożnościowego w sektorze bankowym, a z drugiej strony, do dostarczenia wyjaśnień co do podmiotowego zakresu nadzoru ostrożnościowego na zasadzie skonsolidowanej sprawowanego przez EBC w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego nad grupami bankowymi.

I.      Ramy prawne

A.      Prawo Unii

3.        Rozporządzenie Rady (UE) nr 1024/2013 z dnia 15 października 2013 r., powierzające Europejskiemu Bankowi Centralnemu szczególne zadania w odniesieniu do polityki związanej z nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami kredytowymi(4) (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego”) wprowadziło, począwszy od 2014 r., nowy system nadzoru banków strefy euro oraz banków innych uczestniczących państw, których walutą nie jest euro(5), w ramach rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. Jednolity Mechanizm Nadzorczy jest mechanizmem nadzoru finansowego, w skład którego wchodzi EBC i właściwe organy krajowe.

4.        Wśród różnych zadań nadzorczych powierzonych EBC w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego art. 4 ust. 1 lit. g) rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego powierza EBC „sprawowanie nadzoru skonsolidowanego nad jednostkami dominującymi instytucji kredytowych mającymi siedzibę w jednym z uczestniczących państw członkowskich, w tym nad finansowymi spółkami holdingowymi i finansowymi spółkami holdingowymi o działalności mieszanej”.

5.        Rozporządzenie w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego jest uzupełnione i doprecyzowane przez rozporządzenie EBC (UE) nr 468/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r., ustanawiające ramy współpracy pomiędzy Europejskim Bankiem Centralnym a właściwymi organami krajowymi oraz wyznaczonymi organami krajowymi w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego(6) (zwane dalej „rozporządzeniem ramowym w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego”).

6.        Artykuł 2 pkt 21 tego rozporządzenia definiuje pojęcie „nadzorowanej grupy”. Zgodnie z tym przepisem za grupę taką uważa się:

„[…],

a)      grupę, której jednostka dominująca jest instytucją kredytową lub finansową spółką holdingową mającą siedzibę w uczestniczącym państwie członkowskim;

b)      grupę, której jednostka dominująca jest finansową spółką holdingową o działalności mieszanej mającą siedzibę w uczestniczącym państwie członkowskim, jeśli koordynator konglomeratu finansowego […] jest organem właściwym do spraw nadzoru [ostrożnościowego] nad instytucjami kredytowymi oraz jest koordynatorem w ramach swojej funkcji jako organ nadzoru [ostrożnościowego] nad instytucjami kredytowymi; [lub]

c)      nadzorowane podmioty, z których każdy ma siedzibę w tym samym uczestniczącym państwie członkowskim, jeśli są one trwale powiązane z organem centralnym, który nadzoruje je [sprawuje nad nimi nadzór ostrożnościowy] na warunkach określonych w art. 10 rozporządzenia (UE) nr 575/2013[(7)] i który ma siedzibę w tym samym uczestniczącym państwie członkowskim”.

7.        Artykuł 10 rozporządzenia nr 575/2013, do którego odwołuje się art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, jest zatytułowany „Odstępstwo w przypadku instytucji kredytowych trwale powiązanych z organem centralnym”. Przepis ten w ust. 1 stanowi:

„Właściwe organy mogą – zgodnie z prawem krajowym – częściowo lub całkowicie odstąpić od stosowania wymogów określonych w częściach od drugiej do ósmej w odniesieniu do instytucji kredytowej lub instytucji kredytowych mających siedzibę w tym samym państwie członkowskim i trwale powiązanych z organem centralnym sprawującym nad nimi nadzór i ustanowionym w tym samym państwie członkowskim, o ile spełnione są poniższe warunki:

a)      zobowiązania organu centralnego i instytucji powiązanych są zobowiązaniami solidarnymi lub zobowiązania jego instytucji powiązanych są całkowicie gwarantowane przez organ centralny;

b)      wypłacalność i płynność organu centralnego oraz wszystkich instytucji powiązanych są monitorowane jako całość na podstawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych tych instytucji;

c)      zarząd organu centralnego jest uprawniony do wydawania poleceń zarządom instytucji powiązanych.

[…]”.

B.      Prawo francuskie

8.        Zgodnie z art. L.511‑30 code monétaire et financier français (francuskiego kodeksu pieniężnego i finansowego, zwanego dalej „CMF”) Confédération nationale du Crédit mutuel (CNCM, krajowe zrzeszenie Crédit mutuel) jest uważane za organ centralny na potrzeby stosowania przepisów CMF dotyczących instytucji kredytowych i spółek finansowych.

9.        Artykuł L.511‑31 CMF stanowi w szczególności, że organy centralne reprezentują powiązane z nimi instytucje kredytowe i spółki finansowe, że mają za zadanie czuwać nad spójnością ich sieci oraz sprawować kontrolę nad należytym funkcjonowaniem powiązanych z nimi instytucji i spółek oraz że podejmują one w związku z tym wszelkie niezbędne środki, w szczególności dla zapewnienia płynności i wypłacalności każdej z instytucji i spółek oraz sieci jako całości.

II.    Okoliczności powstania sporu

10.      Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w zaskarżonych wyrokach, do których odsyłam, jeśli chodzi o bardziej szczegółowe informacje(8).

11.      Na potrzeby niniejszego postępowania ograniczę się do przypomnienia, że Crédit mutuel jest zdecentralizowaną grupą bankową składającą się z sieci lokalnych oddziałów mających status spółdzielni. Każdy lokalny oddział Crédit mutuel ma obowiązek przystąpienia do zrzeszenia regionalnego, a każde zrzeszenie regionalne – do CNCM, które jest organem centralnym sieci w rozumieniu art. L.511‑30 i L.511‑31 CMF.

12.      CMA ma formę société anonyme coopérative de crédit à capital variable (spółdzielczej spółki akcyjnej o kapitale zmiennym) i posiada zezwolenie na prowadzenie działalności instytucji kredytowej. Spółka ta jest członkiem grupy Crédit mutuel.

13.      Decyzją z dnia 1 września 2014 r. EBC ustalił, że grupa Crédit mutuel jest istotną nadzorowaną grupą. W decyzji tej EBC uznał w szczególności, że CNCM stanowi najwyższy szczebel konsolidacji w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego oraz że CMA jest podmiotem należącym do grupy Crédit mutuel.

14.      Pismem z dnia 19 września 2014 r. CMA przekazała EBC swoją analizę wskazującą na brak możliwości podlegania nadzorowi ostrożnościowemu EBC za pośrednictwem CNCM.

15.      Po wymianie korespondencji z CMA i CNCM w dniu 17 czerwca 2015 r. EBC wydał decyzję określającą wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do grupy Crédit mutuel(9). W decyzji tej EBC uznał w szczególności, że jest organem nadzoru ostrożnościowego nad CNCM na zasadzie skonsolidowanej oraz właściwym organem odpowiedzialnym za nadzór podmiotów wymienionych w tej decyzji, w tym CMA.

16.      W dniu 14 września 2015 r. Administracyjna Rada Odwoławcza(10), do której wystąpiła CMA, wydała opinię stwierdzającą zgodność z prawem decyzji EBC z dnia 17 czerwca 2015 r. Odpowiadając na argumenty podniesione przez CMA, Rada ta uznała w szczególności, po pierwsze, że nie ma wymogu, aby „organ centralny” w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, obligatoryjnie posiadał status instytucji kredytowej. Po drugie, Rada ta stwierdziła, że grupa Crédit mutuel spełnia przesłanki określone w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, do którego odsyła art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.

17.      W następstwie tej opinii w dniu 5 października 2015 r. EBC wydał pierwszą sporną decyzję, która uchyliła decyzję z dnia 17 czerwca 2015 r., zastępując ją decyzją o identycznej treści(11).

18.      Następnie w dniu 5 grudnia 2015 r. EBC wydał drugą sporną decyzję, która ustanowiła nowe wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do grupy Crédit mutuel oraz podmiotów wchodzących w jej skład.

III. Postępowanie przed Sądem i zaskarżone wyroki

19.      Dwoma pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniach 3 grudnia 2015 r. i 3 lutego 2016 r. CMA wniosła dwie skargi, o zasadniczo identycznej treści, dotyczące stwierdzenia nieważności odpowiednio pierwszej spornej decyzji i drugiej spornej decyzji.

20.      Na poparcie wniesionych do Sądu skarg CMA podniosła w każdej z nich trzy zarzuty, z których tylko dwa są istotne dla rozpatrywanych odwołań. W swoich skargach CMA kwestionowała zasadniczo zgodność z prawem obydwu spornych decyzji w zakresie, w jakim organizują one skonsolidowany nadzór ostrożnościowy nad grupą Crédit mutuel za pośrednictwem CNCM. W ramach zarzutu pierwszego w obydwu skargach CMA podnosiła, że skoro CNCM nie ma statusu instytucji kredytowej, to nie można go uznawać za organ centralny w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. W ramach zarzutu drugiego w obu skargach CMA podnosiła, że EBC błędnie uznał, iż grupa Crédit mutuel spełnia przesłanki ustanowione w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, do którego odsyła art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego(12).

21.      W zaskarżonych wyrokach Sąd oddalił skargi CMA w całości.

IV.    Żądania stron

22.      W swoich odwołaniach CMA wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonych wyroków.

23.      EBC wnosi do Trybunału o odrzucenie odwołań jako przynajmniej częściowo niedopuszczalnych oraz o ich oddalenie jako bezzasadnych w pozostałym zakresie, a także o utrzymanie w mocy zaskarżonych wyroków i obciążenie CMA kosztami postępowania.

24.      Komisja Europejska wnosi do Trybunału o oddalenie odwołań i obciążenie CMA kosztami postępowania.

25.      CNCM, której wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta został uwzględniony przez prezesa Trybunału postanowieniem z dnia 20 września 2018 r., popiera żądania EBC i Komisji oraz wnosi do Trybunału o obciążenie CMA kosztami postępowania.

V.      Analiza prawna

26.      Na poparcie obydwu odwołań CMA podnosi dwa zarzuty.

27.      Zarzut pierwszy dotyczy naruszeń prawa przy dokonywaniu wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego oraz art. 10 rozporządzenia nr 575/2013. CMA zarzuca Sądowi zasadniczo, że błędnie orzekł, iż przepisy te umożliwiają EBC zorganizowanie skonsolidowanego nadzoru ostrożnościowego instytucji powiązanych z organem centralnym, nawet gdy ów organ centralny nie ma statusu instytucji kredytowej.

28.      W zarzucie drugim CMA podnosi, że Sąd błędnie uznał, iż grupa Crédit mutuel stanowi nadzorowaną grupę w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, podczas gdy zdaniem CMA grupa ta nie spełnia przesłanki wyrażonej w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013.

29.      Przed przystąpieniem do analizy zarzutów podniesionych przez CMA na wstępie należy zbadać dopuszczalność odesłania dokonanego przez tę spółkę, na wstępie jej odwołań, do załączonego pisma, w którym profesor uniwersytecki na zlecenie spółki CMA analizuje zaskarżone wyroki pod kątem prawa regulacyjnego oraz nadzoru bankowego.

30.      Pragnę w tym względzie zauważyć, że z orzecznictwa wynika, iż wyłącznie dowodowa i dokumentacyjna funkcja załączników oznacza, że w przypadku gdy załączony do odwołania dokument zawiera okoliczności prawne, na których opierają się niektóre zarzuty lub argumenty sformułowane w skardze, takie okoliczności muszą być zawarte w treści samego odwołania, do którego załączono ten dokument, lub przynajmniej muszą być dostatecznie w nim zidentyfikowane. Mając na względzie tę funkcję załączników, nie jest bowiem obowiązkiem Trybunału poszukiwanie i odnajdywanie w załącznikach zarzutów lub argumentów, które Trybunał mógłby uznać za podstawę odwołania lub poszczególnych zarzutów w nim podniesionych(13).

31.      W tym przypadku ogólnikowe i zbiorcze odesłanie do rozpatrywanego pisma dokonane przez spółkę CMA w jej odwołaniach jest niejasne i nie jest jednoznacznie powiązane z żadnym zarzutem. CMA w żadnym razie nie wskazuje konkretnie na argumenty zawarte w tym piśmie, które miałyby stanowić uzasadnienie dla argumentów podnoszonych w ramach zarzutów podnoszonych w odwołaniach. W tych okolicznościach odesłanie to, według mnie, należy uznać za niedopuszczalne, w związku z czym treść omawianego pisma nie powinna być brana pod uwagę jako okoliczność prawna, na której oparte są zarzuty i argumenty podnoszone przez CMA w odwołaniach.

A.      Zarzut pierwszy odwołań dotyczący wymogu posiadania przez organ centralny statusu instytucji kredytowej, aby grupa mogła zostać uznana za „nadzorowaną”

32.      W ramach zarzutu pierwszego w obydwu odwołaniach, który to zarzut został podzielony na dwie części, spółka CMA podnosi, że Sąd naruszył prawo przy dokonywaniu wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. Zdaniem CMA przepis ten należy interpretować w ten sposób, że wymaga on, aby organ centralny, o którym mowa w tym akcie, posiadał status instytucji kredytowej. Wymóg taki można wywieść zarówno z art. 2 pkt 21 lit. c) samego rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego (pierwsza część zarzutu), jak i z art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, do którego odsyła powyższy przepis (druga część zarzutu).

1.      Pierwsza część zarzutu pierwszego, dotycząca błędnej wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego

33.      W ramach pierwszej części zarzutu pierwszego spółka CMA kwestionuje przyjętą przez Sąd wykładnię art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, na podstawie której Sąd orzekł, że przepis ten sam w sobie nie wymaga, aby organ centralny posiadał status instytucji kredytowej.

a)      Krótkie streszczenie rozumowania Sądu

34.      W zaskarżonych wyrokach Sąd zastosował wykładnię literalną, celowościową i systemową art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego(14).

35.      W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o wykładnię literalną, Sąd zauważył, że brzmienie rozpatrywanego przepisu nie wskazuje, iż organ centralny powinien posiadać status instytucji kredytowej(15).

36.      W drugiej kolejności, jeśli chodzi o wykładnię celowościową, Sąd wziął za podstawę dwa wskazane przezeń uprzednio cele, jakim służy nadzór ostrożnościowy nad grupami instytucji kredytowych na zasadzie skonsolidowanej(16), a mianowicie: z jednej strony zapewnienie EBC możliwości zrozumienia zagrożeń mogących wpłynąć na instytucję kredytową, które nie są związane z daną instytucją, lecz z grupą, do której ona należy, a z drugiej strony, uniknięcie fragmentacji nadzoru ostrożnościowego nad podmiotami tworzącymi te grupy między różne organy nadzoru, a konkretnie między EBC i organy krajowe.

37.      Mając na względzie te dwa cele, Sąd wywiódł, po pierwsze, że spełnienie przesłanek zawartych w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013 zakłada, że aby stwierdzić istnienie grupy, powinna zachodzić wystarczająco bliska relacja pomiędzy instytucjami powiązanymi z organem centralnym(17).

38.      Nadto Sąd wywiódł z tego, po drugie, że zaakceptowanie podejścia CMA, zgodnie z którym sprawowanie skonsolidowanego nadzoru ostrożnościowego za pośrednictwem organu centralnego nieposiadającego statusu instytucji kredytowej byłoby niemożliwe, „oznaczałoby, że różne instytucje powiązane z organem centralnym, który nie ma statusu instytucji kredytowej, ale spełnia warunki przewidziane w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, podlegałyby, zależnie od ich indywidualnej istotności, albo jedynie nadzorowi EBC, albo bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów krajowych w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, co prowadziłoby do fragmentacji nadzoru ostrożnościowego w sposób sprzeczny zarówno z celami [rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego], jak i z celami rozporządzenia ramowego [w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego]”(18).

39.      W trzeciej kolejności, jeśli chodzi o wykładnię systemową, Sąd zwrócił uwagę, że odpowiednie przepisy rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego nie przewidują możliwości nakładania przez EBC sankcji na organy centralne jako takie. Sąd uznał jednakże, iż skoro nadzór ostrożnościowy na zasadzie skonsolidowanej jest uzupełnieniem nadzoru ostrożnościowego na zasadzie indywidualnej, niemożność nakładania przez EBC sankcji na organy centralne, które nie mają statusu instytucji kredytowej, nie stanowi krytycznej przeszkody w prowadzeniu adekwatnego nadzoru ostrożnościowego, ponieważ EBC jest w stanie wykonywać swoje uprawnienia w odniesieniu do podmiotów powiązanych z tym organem centralnym(19).

40.      W ramach pierwszej części zarzutu pierwszego CMA podnosi trzy argumenty przeciwko tej wykładni przyjętej przez Sąd.

b)      Zgodność wykładni przyjętej przez Sąd z art. 127 ust. 6 TFUE

41.      W ramach pierwszego argumentu, CMA zarzuca Sądowi, że naruszył prawo, nie dokonując wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w sposób, który byłby zgodny z normą wyższego rzędu, którą przepis ten wykonuje, a mianowicie z art. 127 ust. 6 TFUE. Z tego ostatniego postanowienia wynika, że EBC wykonuje swoje zadania dotyczące nadzoru ostrożnościowego wyłącznie w odniesieniu do instytucji kredytowych i instytucji finansowych. Wykładnia art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego zgodna z normą wyższego rzędu zawartą w TFUE powinna doprowadzić Sąd do wniosku, że organ centralny, o którym mowa w tym przepisie, powinien obligatoryjnie posiadać status instytucji kredytowej, aby EBC mógł wykonywać skonsolidowany nadzór ostrożnościowy ze względu na powiązanie z tym organem centralnym. CMA nie podnosi kwestii niezgodności z prawem art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, lecz wyłącznie kwestię wykładni: normę zawartą w prawie wtórnym należy interpretować w sposób zgodny z normą prawną wyższego rzędu, jaką jest TFUE.

42.      Poza tym, zdaniem CMA, wbrew temu, co twierdzi EBC, organ centralny grupy o charakterze spółdzielczym, takiej jak CNCM, nie może być uznany za „inną instytucję finansową” w rozumieniu art. 127 ust. 6 TFUE. CNCM jest bowiem zwykłym zrzeszeniem, które prowadzi działalność o wyłącznie administracyjnym charakterze, natomiast nie prowadzi działalności gospodarczej.

43.      EBC i Komisja twierdzą, że argument ten należy oddalić.

44.      Na wstępie należy przypomnieć, że art. 127 ust. 6 TFUE(20) stanowi, iż Rada Unii Europejskiej „może powierzyć Europejskiemu Bankowi Centralnemu szczególne zadania dotyczące polityk w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i innymi instytucjami finansowymi, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych”(21).

45.      Powyższe postanowienie TFUE stanowi podstawę prawną, w oparciu o którą Rada przyjęła rozporządzenie w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, na podstawie którego z kolei EBC przyjął rozporządzenie ramowe w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.

46.      Przede wszystkim należy zauważyć, że podkreślana przez EBC i Komisję okoliczność(22), iż CMA nie podniosła zarzutu niezgodności z prawem art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w świetle art. 127 ust. 6 TFUE lub w świetle rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, nie może mieć wpływu na argument podniesiony przez CMA. Jak bowiem wyjaśniła w jasny sposób CMA, jej argument dotyczy błędu w przyjętej przez Sąd wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w zakresie, w jakim wykładnia ta jest niezgodna z normą prawną wyższego rzędu zawartą w TFUE. CMA nie podnosi natomiast, że art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego jest niezgodny z powyższą normą prawną wyższego rzędu. Chodzi zatem niewątpliwie o argument dotyczący wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, a nie jego ważności. Możliwość podniesienia takiego argumentu nie jest w żaden sposób uzależniona od przedstawienia zarzutu niezgodności z prawem.

47.      CMA zasadniczo podnosi, że przyjęta przez Sąd wykładnia art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego jest błędna, ponieważ, jak wynika niezbicie z okoliczności, że art. 127 ust. 6 TFUE odwołuje się wyłącznie do nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i innymi instytucjami finansowymi, organ centralny, o którym mowa w rozpatrywanym przepisie prawa wtórnego, winien obligatoryjnie posiadać status instytucji kredytowej, aby EBC mógł sprawować skonsolidowany nadzór ostrożnościowy ze względu na powiązanie z tym organem centralnym.

48.      Argument ten zakłada, moim zdaniem, zawężającą wykładnię samego art. 127 ust. 6 TFUE oraz zawartych w nim pojęć „instytucji kredytowych” i „innych instytucji finansowych”. W myśl podejścia proponowanego przez CMA ów przepis prawa pierwotnego powinien być interpretowany w ten sposób, że Rada nie mogłaby przydzielić EBC, w ramach szczególnych zadań w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego, jakie może powierzać temu bankowi, kompetencji do sprawowania nadzoru ostrożnościowego nad grupą bankową na zasadzie skonsolidowanej, ze względu na okoliczność, że organ centralny, z którym powiązane są poszczególne instytucje kredytowe wchodzące w skład grupy, sam nie posiada statusu instytucji kredytowej.

49.      W tych okolicznościach należy zbadać, czy istotnie jest to wykładnia art. 127 ust. 6 TFUE, jaka powinna zostać przyjęta, i czy w związku z tym zastosowana przez Sąd wykładnia art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego jest niezgodna ze znaczeniem przepisu wyższego rzędu zawartego w TFUE.

50.      Nie uważam jednakże, aby była to prawidłowa wykładnia art. 127 ust. 6 TFUE.

51.      Prawdą jest bowiem, że z literalnego punktu widzenia art. 127 ust. 6 TFUE w sposób jednoznaczny umożliwia Radzie powierzenie EBC szczególnych zadań związanych z nadzorem ostrożnościowym wyłącznie w odniesieniu do dwóch typów podmiotów: instytucji kredytowych i innych instytucji finansowych (z wyłączeniem instytucji ubezpieczeniowych). Poza tym zarówno pojęcie „instytucji kredytowych”, jak i pojęcie „instytucji finansowych” zostały zdefiniowane na poziomie prawa wtórnego Unii, w rozporządzeniu nr 575/2013(23).

52.      Jednakże zakres art. 127 ust. 6 TFUE i zawartego w nim upoważnienia Rady do powierzania EBC szczególnych zadań związanych z nadzorem ostrożnościowym w sektorze bankowym powinien niewątpliwie być określany z uwzględnieniem systemu, którego część stanowi ów przepis prawa pierwotnego, oraz celów, którym on służy.

53.      W pierwszej kolejności chciałbym w tym względzie zauważyć, że z punktu widzenia systemowego rozpatrywane postanowienie traktatu FUE, wprowadzone do prawa pierwotnego przez traktat z Maastricht(24), znajduje się w pierwszym artykule rozdziału poświęconego polityce pieniężnej (rozdział 2 tytułu VIII trzeciej części TFUE). Artykuł ten zawiera podstawowe postanowienia określające cele i podział zadań w ramach Europejskiego Systemu Banków Centralnych i EBC(25). Ponieważ rozpatrywane postanowienie wpisuje się w kontekst innych postanowień zawartych w art. 127 TFUE, w stosunku do których jest ono komplementarne(26), jego znaczenie ma charakter systemowy.

54.      Jednakże to właśnie analiza celów, jakim służy art. 127 ust. 6 TFUE, według mnie, sprzeciwia się zawężającej wykładni zawartych w tym postanowieniu pojęć „instytucji kredytowych” i „innych instytucji finansowych”, która to wykładnia prowadziłaby do wyłączenia możliwości powierzenia EBC przez Radę zadań związanych z nadzorem ostrożnościowym nad grupą bankową wyłącznie ze względu na brak posiadania statusu instytucji kredytowej przez organ centralny, z którym powiązane są instytucje kredytowe należące do grupy bankowej, której dotyczy sprawa.

55.      Należy w tym względzie zauważyć, że ogólnie rzecz ujmując, sprawowanie nadzoru ostrożnościowego nad bankami służy ochronie bezpieczeństwa i dobrej kondycji instytucji kredytowych, co stanowi podstawowy warunek dla zapewnienia stabilności systemu finansowego jako całości(27). Jak bowiem dobitnie wykazał kryzys finansowy z 2008 r.(28), istnieje bezpośredni związek pomiędzy stabilnością systemu finansowego, z jednej strony, a bezpieczeństwem i dobrą kondycją dużych instytucji kredytowych i dużych grup bankowych, z drugiej strony(29).

56.      Artykuł 127 ust. 6 TFUE należy zatem rozumieć w ten sposób, że ma on na celu umożliwienie Radzie, w sytuacjach gdy uzna to za niezbędne, powierzenie EBC szczególnych zadań dotyczących nadzoru ostrożnościowego nad europejskim sektorem bankowym, aby zapewnić jego bezpieczeństwo i dobrą kondycję gwarantujące stabilność systemu finansowego – do której odwołuje się jednoznacznie art. 127 ust. 5 TFUE – oraz, w ostatecznym rozrachunku, integralność jednej waluty i rynku wewnętrznego.

57.      Należy w tym względzie zauważyć, że w długim okresie od czasu wprowadzenia do prawa pierwotnego, przez traktat z Maastricht w 1992 r., przepisu zawartego w art. 127 ust. 6 TFUE (oraz od czasu utworzenia EBC w 1998 r.), do przyjęcia rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w 2013 r., Rada nie uznawała za konieczne korzystania z przyznanego jej przez to postanowienie uprawnienia do powierzania EBC szczególnych zadań dotyczących nadzoru ostrożnościowego nad bankami.

58.      Jednakże kryzys finansowy z 2008 r., który szybko przekształcił się w kryzys bankowy, uwydatnił nieprawidłowości niezintegrowanego systemu nadzoru ostrożnościowego istniejącego w Unii Europejskiej i odsłonił oczywiste braki regulacyjne, które przyczyniły się do silnego zaostrzenia kryzysu.

59.      W takich okolicznościach stało się zupełnie jasne, że jedynie nadzór ostrożnościowy zintegrowany na szczeblu europejskim jest nadzorem odpowiednim, w sytuacji gdy w Unii rozwinął się rynek wewnętrzny usług bankowych, w ramach którego działalność prowadziło już kilka grup o zasięgu europejskim, aktywnych w różnych państwach członkowskich. Właśnie w takim kontekście Rada przyjęła rozporządzenie w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.

60.      Aby EBC mógł wypełniać cele wskazane w pkt 55 i 56 powyżej oraz aby miał pełną możliwość wykonywania swoich zadań związanych z nadzorem ostrożnościowym, niezbędne jest posiadanie przez tę instytucję uprawnień nadzorczych nie tylko na zasadzie indywidualnej, na szczeblu rozpatrywanych odrębnie instytucji kredytowych, lecz również na zasadzie skonsolidowanej, na szczeblu grup bankowych, do których należy jedna lub kilka instytucji kredytowych.

61.      Przyznanie kompetencji do sprawowania nadzoru ostrożnościowego nad grupami bankowymi na zasadzie skonsolidowanej służy dwóm celom słusznie zidentyfikowanym przez Sąd w zaskarżonych wyrokach – i wskazanym w pkt 36 powyżej – a mianowicie zapewnieniu EBC możliwości zrozumienia zagrożeń mogących wpłynąć na instytucję kredytową, związanych z grupą, do której należy(30), a z drugiej strony, uniknięciu fragmentacji nadzoru ostrożnościowego nad podmiotami tworzącymi grupę. Zwracam nadto uwagę, że CMA nie zakwestionowała tej analizy w odwołaniach.

62.      W świetle tych celów, aby EBC mógł skutecznie wykonywać powierzone mu zadania dotyczące nadzoru ostrożnościowego w przypadku nadzoru nad grupą na zasadzie skonsolidowanej, uprawnienia nadzorcze EBC winny rozciągać się na podmioty niemające statusu instytucji kredytowej lub instytucji finansowej, skoro podmioty te stanowią część grupy bankowej. W takich przypadkach, jak słusznie zauważyła Komisja, powierzone EBC uprawnienia nadzorcze względem podmiotów niebędących bankami nie są uzasadnione ze względu na cechy tych podmiotów lub wykonywaną przez nie działalność, lecz ze względu na okoliczność, że podmioty te stanowią część grupy, do której należą instytucje kredytowe, oraz że nadzór nad takimi instytucjami może być sprawowany w sposób skuteczny wyłącznie na zasadzie skonsolidowanej na poziomie grupy.

63.      W tym kontekście, mając na względzie cele, jakim służy przyznanie EBC uprawnień w zakresie nadzoru ostrożnościowego, art. 127 ust. 6 TFUE nie może być interpretowany w sposób zawężający, wyłączający możliwość powierzenia EBC przez Radę uprawnień w zakresie nadzoru ostrożnościowego na zasadzie skonsolidowanej w odniesieniu do grup bankowych, które mimo że spełniają przesłanki przewidziane w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, na wyższym szczeblu konsolidacji mają podmiot, który nie posiada statusu instytucji kredytowej, niezależnie od formy prawnej wybranej dla tego podmiotu. Taka wykładnia byłaby bowiem wyraźnie sprzeczna z celami, jakim służy art. 127 ust. 6 TFUE omówionymi w pkt 56 niniejszej opinii. Umożliwiałaby ona w istocie grupie bankowej uniknięcie nadzoru ostrożnościowego na zasadzie skonsolidowanej ze względu na samą formę prawną (przykładowo stowarzyszenie) wybraną przez podmiot działający w charakterze organu centralnego, co mogłoby zagrozić skuteczności nadzoru nad grupą na zasadzie skonsolidowanej.

64.      Z powyższego wynika, że art. 127 ust. 6 TFUE nie sprzeciwia się temu, aby EBC mógł sprawować nadzór ostrożnościowy na zasadzie skonsolidowanej nad grupą bankową ze względu na powiązanie z organem centralnym, który nie posiada statusu instytucji kredytowej oraz że w związku z tym, w przypadku gdy zostaną spełnione przesłanki przewidziane w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, bez znaczenia jest to, czy ów organ ma szczególną formę prawną lub czy prowadzi działalność gospodarczą.

65.      Z powyższych rozważań wynika, że wykładnia art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego przyjęta przez Sąd w zaskarżonych wyrokach nie jest sprzeczna z art. 127 ust. 6 TFUE oraz że w konsekwencji argument pierwszy pierwszej części zarzutu pierwszego należy oddalić.

c)      Ryzyko fragmentacji nadzoru ostrożnościowego

66.      Poprzez drugi argument podniesiony w odwołaniach w ramach pierwszej części zarzutu pierwszego, spółka CMA kwestionuje dokonaną przez Sąd ocenę, przytoczoną w pkt 38 niniejszej opinii, zgodnie z którą zaakceptowanie podejścia proponowanego przez tę spółkę prowadziłoby do fragmentacji nadzoru ostrożnościowego, sprzecznej zarówno z celami rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, jak i rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego(31).

67.      Zdaniem CMA Sąd, po pierwsze, wypaczył znaczenie przepisów art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego oraz art. 10 rozporządzenia nr 575/2013, stwierdzając, że instytucje powiązane mogą nie posiadać statusu instytucji kredytowych, a jednocześnie spełniać przesłanki przewidziane w ww. art. 10 i w związku z tym należeć do podmiotów wchodzących w skład „nadzorowanej grupy”.

68.      Po drugie, CNCM jest w tym przypadku zrzeszeniem, które nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i które pełni funkcję czysto administracyjną, a zatem nie może być źródłem jakiegokolwiek swoistego ryzyka, które mogłoby rzutować na sytuację powiązanych z nim instytucji kredytowych. Włączenie CNCM w zakres grupy objętej nadzorem ostrożnościowym EBC nie jest zatem uzasadnione celami, jakim służy rozpatrywane uregulowanie prawne.

69.      EBC i Komisja podnoszą, że argument ten należy oddalić.

70.      W pierwszej kolejności należy w tym względzie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarzuty skierowane przeciwko uzupełniającej tezie orzeczenia Sądu nie mogą prowadzić do uchylenia tego orzeczenia i dlatego są nieskuteczne(32).

71.      Jak słusznie podkreśliły EBC i Komisja, argument ten jest skierowany przeciwko uzupełniającej tezie zaskarżonego wyroku, a zatem należy uznać go za nieskuteczny.

72.      Uzupełniający charakter tezy, do której odnosi się spółka CMA w ramach tego argumentu, po pierwsze, jednoznacznie wynika z faktu, że Sąd, w obydwu zaskarżonych wyrokach, doszedł już do wniosku, w punkcie poprzedzającym ten, do którego odnosi się CMA, że „przyjęcie kwalifikacji »nadzorowanej grupy« w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia [ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego] jest zgodne z celami rozporządzenia [w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego] i rozporządzenia ramowego [w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego], niezależnie od tego, czy organ centralny grupy posiada status instytucji kredytowej, czy też nie”(33). Po drugie, potwierdzeniem uzupełniającego charakteru jest zastosowanie wyrażenia „ponadto” na początku punktów zaskarżonych wyroków, do których odnosi się argumentacja spółki CMA.

73.      W każdym razie argument jest nie tylko nieskuteczny, ale także oczywiście bezzasadny.

74.      I tak, po pierwsze, co się tyczy zarzutu wypaczenia przez Sąd znaczenia właściwych przepisów, to opiera się on na oczywiście błędnym rozumieniu zaskarżonych wyroków. W omawianych punktach tych wyroków Sąd nie twierdzi bowiem w żadnym razie, że instytucje powiązane mogłyby nie posiadać statusu instytucji kredytowych, a jednocześnie spełniać przesłanki przewidziane w art. 10 rozporządzenia nr 575/2013.

75.      Po drugie, jeśli chodzi o zarzut wywiedziony z tego, że ponieważ CNCM ma charakter zrzeszenia, które nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i które pełni funkcję czysto administracyjną, jego włączenie w zakres nadzorowanej grupy EBC nie jest uzasadnione celami, jakim służą rozpatrywane przepisy, z rozważań przedstawionych w pkt 61–64 powyżej wynika, że argument ten należy oddalić.

76.      Jak wynika z powyższego, drugi argument podniesiony przez spółkę CMA w ramach pierwszej części zarzutu pierwszego, moim zdaniem, również należy oddalić.

d)      Zadania dotyczące nadzoru i uprawnienia do nakładania sankcji

77.      Poprzez trzeci argument podniesiony w ramach pierwszej części zarzutu pierwszego wniesionych przez nią odwołań CMA podnosi, że Sąd naruszył prawo, dokonując wykładni art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, ponieważ mimo że stwierdził, iż EBC nie może nakładać sankcji na organy centralne, o których mowa w tym przepisie, nie wyciągnął jednak niezbędnej konsekwencji wynikającej z tego stwierdzenia, jaką jest konieczność posiadania przez organ centralny statusu instytucji kredytowej.

78.      Istnieje bowiem ścisły związek pomiędzy możliwością nadzorowania instytucji kredytowej a możliwością nakładania na nią sankcji w przypadku uchybienia. Nie można zapewnić skutecznego nadzoru bez możliwości nakładania jakichkolwiek sankcji. Niespójne byłoby zatem przyznanie EBC uprawnień nadzorczych względem danego podmiotu, przy jednoczesnym pozbawieniu go środków zapewniających skuteczność nadzoru. Skoro więc uprawnienie do nakładania sankcji gwarantuje skuteczność nadzoru, a uprawnienie to może być wykonywane wyłącznie względem instytucji kredytowych i spółek finansowych, Sąd powinien był zinterpretować przepis art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w ten sposób, że przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie do organów centralnych posiadających status instytucji kredytowej lub spółki finansowej.

79.      Wspomniana przez Sąd okoliczność, że EBC dysponuje uprawnieniem do nakładania sankcji w odniesieniu do podmiotów powiązanych z organem centralnym(34), jest bez znaczenia. Naruszenie wymogów ostrożnościowych przewidzianych w rozporządzeniu nr 575/2013 na podstawie sytuacji skonsolidowanej mogłoby bowiem wynikać wyłącznie z uchybienia, którego dopuścił się organ centralny przy wykonywaniu jego zadań odnoszących się do podmiotów powiązanych, a nie z działania jednej z powiązanych instytucji kredytowych. W takich okolicznościach EBC nie miałby prawa do nakładania sankcji na instytucję kredytową, skoro nie można byłoby jej przypisać uchybienia.

80.      EBC i Komisja wnoszą o oddalenie tego argumentu.

81.      Należy w tym względzie zauważyć, że art. 132 ust. 3 TFUE(35) zasadniczo upoważnia EBC, w granicach i na warunkach uchwalonych przez Radę, do nakładania grzywien i kar pieniężnych w przypadku nieposzanowania jego rozporządzeń i decyzji. Na podstawie tego przepisu Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 2532/98 z dnia 23 listopada 1998 r. dotyczące uprawnień Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji(36).

82.      Jednakże, jeśli chodzi w szczególności o wykonywanie zadań dotyczących polityk w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi, prawo do nakładania sankcji zostało przyznane EBC na mocy art. 18 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, a dokładnie na mocy jego ust. 1. Postępowanie dotyczące nakładania sankcji w tym kontekście zostało przewidziane w art. 120 i nast. rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, który, zgodnie z art. 18 ust. 7 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego reguluje również relację z przepisami rozporządzenia nr 2532/98.

83.      Jak stwierdził Sąd w zaskarżonych wyrokach(37), art. 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, przyznaje EBC uprawnienie do nakładania sankcji w celu wykonywania zadań EBC w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego, wyłącznie na instytucje kredytowe, finansowe spółki holdingowe i finansowe spółki holdingowe o działalności mieszanej. Przepis ten nie umożliwia natomiast nakładania sankcji na organy centralne, które nie należą do tych kategorii, zdefiniowanych odpowiednio w art. 2 pkt 3, 4 i 5 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. Jak bowiem słusznie zauważyła Komisja, zasada legalności w dziedzinie sankcji sprzeciwia się rozszerzaniu powierzonych EBC uprawnień do nakładania sankcji, poza sytuacje wyszczególnione w odpowiednich przepisach.

84.      Niemniej jednak należy zauważyć, że żaden z powyższych aktów prawnych dotyczących sankcji ani żaden inny przepis rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego nie zawierają jakiejkolwiek podstawy normatywnej, która pozwalałaby twierdzić, iż uprawnienie do nakładania sankcji na dane podmioty stanowi niezbędny warunek dla przyznania EBC uprawnień w zakresie nadzoru ostrożnościowego nad tymi podmiotami, tak że w przypadku braku uprawnienia do nakładania na nie sankcji podmioty takie byłyby wyłączone spod nadzoru ostrożnościowego sprawowanego przez EBC.

85.      Okoliczność, że EBC dysponuje uprawnieniem do nakładania sankcji względem pewnego rodzaju podmiotów, przykładowo względem organu centralnego, nie stanowi zatem warunku dla uznania kompetencji EBC do sprawowania funkcji dotyczących nadzoru ostrożnościowego na zasadzie skonsolidowanej nad grupą, do której należy ten podmiot. Wynika z tego, że Sądowi nie można zarzucać, iż naruszył prawo, nie wyciągając z braku uprawnienia do nakładania przez EBC sankcji na organy centralne wskazane w art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, rzekomej konsekwencji, jakoby owe organy centralne winny obligatoryjnie posiadać status instytucji kredytowych, aby podlegać nadzorowi ostrożnościowemu EBC.

86.      Nadto w żadnym razie nie można zarzucać Sądowi, że popełnił błąd, powołując się na możliwość nakładania przez EBC w stosownych przypadkach sankcji na instytucje kredytowe powiązane z danym organem centralnym, aby uznać, że mimo braku posiadania przez EBC uprawnienia do nakładania sankcji na organy centralne jako takie, EBC dysponuje jednak prerogatywami umożliwiającymi mu sprawowanie odpowiedniego nadzoru ostrożnościowego, a tym samym do zapewnienia skuteczności tego nadzoru.

87.      Chciałbym w tym względzie zauważyć, że do wspomnianej przez Sąd możliwości należy również dodać, jak zauważyła Komisja, możliwość przewidzianą w art. 18 ust. 5 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. Przepis ten stanowi, że w pewnych warunkach, gdy jest to konieczne dla wykonywania zadań dotyczących nadzoru ostrożnościowego, EBC może nakazać właściwym organom krajowym rozpoczęcie postępowania służącego podjęciu działań w celu zapewnienia nałożenia odpowiednich sankcji, w szczególności zgodnie ze stosownym ustawodawstwem krajowym powierzającym szczególne uprawnienia, które nie są obecnie wymagane na mocy prawa Unii.

88.      Z całości powyższych rozważań wynika, moim zdaniem, że trzeci argument podniesiony przez CMA w ramach pierwszej części zarzutu pierwszego należy również oddalić, a w konsekwencji należy oddalić tę pierwszą część w całości.

2.      Druga część zarzutu pierwszego, dotycząca błędnej wykładni art. 10 rozporządzenia nr 575/2013

89.      W drugiej części zarzutu pierwszego obydwu swoich odwołań spółka CMA podnosi, że wbrew temu, co orzekł Sąd(38), wymóg posiadania przez organ centralny statusu instytucji kredytowej, dla stosowania pojęcia „nadzorowanej grupy” w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, wynika z art. 10 rozporządzenia nr 575/2013. W ramach tej części CMA podnosi dwa argumenty.

90.      W ramach argumentu pierwszego CMA odsyła do art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 575/2013, zgodnie z którym „[w] przypadku stosowania przepisów art. 10 [tego rozporządzenia] organ centralny, o którym mowa w tym artykule, spełnia wymogi określone w częściach od drugiej do ósmej na podstawie skonsolidowanej sytuacji jako całości, na którą składa się ten organ centralny wraz z jego instytucjami powiązanymi”.

91.      CMA podnosi, że ponieważ wymogi, do których odnosi się ten przepis, mogłyby zostać spełnione wyłącznie przez instytucję kredytową, organ centralny, o którym mowa w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013, winien obligatoryjnie posiadać taki status, aby mógł być przedmiotem nadzoru ostrożnościowego. Zatem art. 11 rozporządzenia nr 575/2013 zakłada jakoby, w sposób dorozumiany lecz konieczny, że organ centralny, o którym mowa w art. 10, jest instytucją kredytową. Sąd powinien był więc ocenić powiązania między obydwoma przepisami i opowiedzieć się za znaczeniem, które umożliwiłoby stosowanie tych przepisów w sposób spójny.

92.      EBC i Komisja wnoszą o oddalenie tego argumentu.

93.      Przede wszystkim należy w tym względzie wyjaśnić, że art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 575/2013 jako takie odnoszą się do ewentualnego odstępstwa od przestrzegania wymogów ostrożnościowych przewidzianych w tym rozporządzeniu, na które może wyrazić zgodę właściwy organ na zasadzie indywidualnej w stosunku do instytucji kredytowych powiązanych z organem centralnym. Natomiast zagadnienie rozpatrywane w niniejszych odwołaniach dotyczy istnienia nadzorowanej grupy w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, który to przepis odsyła wyłącznie do art. 10 rozporządzenia nr 575/2013, a nie do art. 11 tego rozporządzenia.

94.      Wyjaśniwszy powyższe, zgadzam się w zupełności z rozumowaniem Sądu(39), zgodnie z którym charakter powiązania pomiędzy art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 575/2013 powoduje, że zastosowanie tego drugiego przepisu jest skutkiem, a nie warunkiem zastosowania pierwszego z nich. Dopiero bowiem, gdy właściwy organ wyrazi, w oparciu o art. 10 rozporządzenia nr 575/2013, zgodę na zwolnienie, na zasadzie indywidualnej, podmiotów powiązanych z organem centralnym z obowiązku przestrzegania wymogów ostrożnościowych, zastosowanie znajduje art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 575/2013.

95.      W takiej sytuacji przepis ten wymaga, aby ów organ centralny spełniał wymogi ostrożnościowe na podstawie skonsolidowanej sytuacji całości, na którą składa się ten organ centralny wraz z jego instytucjami powiązanymi.

96.      Jak zatem wynika jasno z powyższego, twierdząc, że wymogi wynikające z art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 575/2013 mogą być spełnione wyłącznie przez instytucję kredytową, CMA myli wymogi ostrożnościowe, które mogą ewentualnie mieć zastosowanie do organu centralnego na zasadzie indywidualnej, z wymogami, które na mocy tego przepisu mają zastosowanie na zasadzie skonsolidowanej. Podniesiony przez CMA argument jest zatem oparty na oczywiście błędnym rozumieniu art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 575/2013, zgodnie z którym, wówczas gdy art. 10 rzeczonego rozporządzenia znajduje zastosowanie, organ centralny powinien spełniać wymogi ostrożnościowe nie na zasadzie indywidualnej, lecz na zasadzie skonsolidowanej.

97.      Moim zdaniem wynika z tego, że pierwszy argument drugiej części zarzutu pierwszego jest oczywiście bezzasadny.

98.      Poprzez drugi argument drugiej części zarzutu pierwszego spółka CMA podnosi, że wymóg posiadania przez organ centralny statusu instytucji kredytowej, aby EBC mógł sprawować nadzór skonsolidowany ze względu na powiązania z tym organem, wynika z art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 575/2013. Zdaniem CMA, ponieważ przepis ten odwołuje się do wypłacalności i płynności organu centralnego, wymaga on, w sposób dorozumiany lecz konieczny, aby organ ten miał status instytucji kredytowej. Przyjęta przez Sąd w zaskarżonym wyroku(40) wykładnia tego przepisu, którą CMA określa jako celowościową i uogólniającą, pomija brzmienie tego przepisu, który stanowi jednoznacznie, że ocenie należy poddawać wypłacalność i płynność organu centralnego.

99.      EBC i Komisja wnoszą o oddalenie tego argumentu.

100. Argument ten opiera się na całkowicie błędnym rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 575/2013, który nakłada wymóg, aby „wypłacalność i płynność organu centralnego oraz wszystkich instytucji powiązanych [były] monitorowane jako całość na podstawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych tych instytucji”.

101. CMA myli bowiem ponownie nadzór nad podmiotami wskazanymi w tym przepisie, ujmowanymi „jako całość” (czyli organ centralny i instytucje powiązane) na zasadzie skonsolidowanej, którego to nadzoru dotyczy ów przepis, z nadzorem nad organem centralnym na zasadzie indywidualnej, którego ów przepis nie dotyczy.

102. Wynika z tego, że art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 575/2013 w żadnym razie nie wymaga, aby organ centralny prowadził działalność uzasadniającą nadzorowanie jego wypłacalności i płynności na zasadzie indywidualnej, a zatem aby organ ten posiadał status instytucji kredytowej.

103. Wynika z tego, że drugi argument drugiej części zarzutu pierwszego także należy uznać za oczywiście bezzasadny.

104. Jak wynika z powyższego, zarzut pierwszy w obydwu odwołaniach wniesionych przez spółkę CMA, moim zdaniem, należy oddalić.

B.      Zarzut drugi odwołań dotyczący błędów w ocenie okoliczności faktycznych, polegających na tym, że Sąd orzekł, iż Crédit mutuel spełnia przesłankę przewidzianą w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013

105. W ramach zarzutu drugiego w swoich odwołaniach spółka CMA zarzuca, że Sąd naruszył prawo w zakresie oceny okoliczności faktycznych, orzekając, iż Crédit mutuel spełnia przesłankę przewidzianą w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013 na potrzeby uznania go za „nadzorowaną grupę” w rozumieniu art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.

106. Ów drugi zarzut jest podzielony na dwie części.

a)      Część pierwsza dotycząca znaczenia art. L.51131 CMF i decyzji CNCM nr 11992 z dnia 10 marca 1992 r.

107. W pierwszej części zarzutu drugiego spółka CMA kwestionuje analizę, na podstawie której Sąd orzekł, że decyzja CNCM nr 1‑1992 z dnia 10 marca 1992 r. (zwana dalej „decyzją z dnia 10 marca 1992 r.”) świadczy o obowiązku transferu funduszy własnych i aktywów płynnych w ramach grupy Crédit mutuel, którego istnienie pozwala stwierdzić, iż została spełniona przesłanka – przewidziana w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013 – odnosząca się do istnienia zobowiązań solidarnych organu centralnego i instytucji powiązanych(41).

108. CMA podnosi, że informacje wynikające z tej decyzji i przedstawione przez Sąd nie umożliwiają stwierdzenia istnienia takiego obowiązku transferu funduszy własnych i aktywów płynnych pomiędzy poszczególnymi podmiotami grupy Crédit mutuel. W systemie ustanowionym na podstawie tej decyzji, mimo że istnieje rzeczywista solidarność między oddziałami lokalnymi należącymi do tej samej grupy regionalnej, nie istnieje jednak jakikolwiek obowiązek transferu funduszy własnych i aktywów płynnych na poziomie krajowym pomiędzy grupami regionalnymi. I tak, w przypadku gdyby grupa regionalna miała trudności, CNCM nie mógłby nakazać innej grupie regionalnej przelania funduszy własnych w celu udzielenia jej wsparcia.

109. Okoliczność, że Caisse centrale du Crédit mutuel (CCCM, główny oddział Crédit mutuel) może wykorzystywać ograniczone środki powierzane jej przez grupy regionalne (na które składa się 2% zgromadzonych przez nie depozytów) nie daje podstaw, aby stwierdzić istnienie obowiązku transferu funduszy własnych i aktywów płynnych pomiędzy grupami regionalnymi. Chodzi tu o zwykłe udostępnienie ograniczonej części depozytów zgromadzonych przez grupy regionalne CCCM, która pozostaje dłużniczką względem tych grup.

110. Orzeczenie Conseil d’État (rady państwa, Francja) wydane w dniu 9 marca 2018 r., w sprawie nr 399413(42), na które powołują się EBC i Komisja w celu poparcia zaskarżonych wyroków, jest bez znaczenia, ponieważ zapadło ono później niż te wyroki i, w każdym razie, dotyczy innych zagadnień niż te, które są podnoszone w niniejszych odwołaniach.

111. EBC i Komisja twierdzą, że należy oddalić tę część odwołania. Komisja uważa, że wbrew opinii Sądu art. L.511‑31 CMF jest sam w sobie wystarczający, aby została spełniona przesłanka określona w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013, bez konieczności badania decyzji CNCM z dnia 10 marca 1992 r. Komisja uważa, że Trybunał mógłby w ten sposób zastąpić uzasadnienie wyroku w tym zakresie.

112. Na wstępie należy w tym względzie zwrócić uwagę, że jak zauważyli EBC i Komisja, CMA nie kwestionuje wykładni art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013 przyjętej przez Sąd w zaskarżonych wyrokach, na podstawie której stwierdził on, że przesłanka ustanowiona w tym przepisie jest spełniona, jeżeli istnieje obowiązek transferu funduszy własnych i aktywów płynnych w ramach grupy w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wobec wierzycieli(43). CMA ogranicza się do kwestionowania stosowania tego przepisu w niniejszej sprawie(44).

113. W zaskarżonych wyrokach Sąd w pierwszej kolejności przypomniał, że w opinii z dnia 14 września 2015 r., o której mowa w pkt 16 niniejszej opinii, Rada Odwoławcza, uzasadniając spełnienie tej przesłanki, zwróciła uwagę na szereg powodów, a mianowicie brzmienie art. L.511‑31 CMF, obowiązek interwencji CNCM na rzecz oddziałów lokalnych znajdujących się w trudnej sytuacji, który wynika z decyzji z dnia 10 marca 1992 r., statut CCCM oraz okoliczność, że w przeszłości przekazano podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji pomoc nadzwyczajną.

114. Następnie Sąd uznał, że brzmienie art. L.511‑31 CMF nie pozwala samo w sobie na stwierdzenie, że warunek przewidziany w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013 jest spełniony. Niemniej Sąd orzekł, że decyzja z dnia 10 marca 1992 r. oraz istnienie przewidzianego w niej mechanizmu solidarności umożliwiają jednak stwierdzenie istnienia obowiązku transferu funduszy własnych i aktywów płynnych w ramach Crédit mutuel w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wobec wierzycieli oraz że w związku z tym sam fakt istnienia tego mechanizmu solidarności uprawnia do stwierdzenia, że warunek przewidziany w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013 został spełniony.

115. W tym względzie, przed przystąpieniem do analizy zastrzeżeń podniesionych przez CMA wobec tego rozumowania, należy przeanalizować złożony przez Komisję wniosek o zastąpienie uzasadnienia wyroku, ponieważ wniosek ten ma charakter wstępny.

116. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału żądanie zmiany uzasadnienia jest dopuszczalne przy założeniu istnienia interesu prawnego w tym sensie, iż w razie jego uwzględnienia przyniesie ono korzyść stronie, która je wniosła. Może to mieć miejsce, w przypadku gdy żądanie zmiany uzasadnienia stanowi odpowiedź na zarzut podniesiony przez stronę wnoszącą odwołanie(45).

117. Gdyby w niniejszym przypadku należało uznać, że wbrew temu, co orzekł Sąd, art. L.511‑31 CMF sam w sobie umożliwia stwierdzenie, że Crédit mutuel spełnia przesłankę przewidzianą w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013, pierwsza część zarzutu drugiego przedstawionego przez CMA stałaby się nieistotna dla sprawy. W takim przypadku nie byłoby już bowiem konieczne analizowanie podniesionych przez CMA argumentów dotyczących dokonania przez Sąd błędnej oceny decyzji z dnia 10 marca 1992 r. W konsekwencji, ponieważ Komisja posiada interes prawny w złożeniu wniosku o zastąpienie uzasadnienia, wniosek ten, moim zdaniem, należy uznać za dopuszczalny.

118. Co się tyczy znaczenia art. L.511‑31 CMF, w zaskarżonych wyrokach Sąd w pierwszej kolejności uznał, że w przypadku braku orzeczeń właściwych sądów krajowych wypowiedzenie się na temat znaczenia tego przepisu należy do Sądu. Sąd orzekł więc, że art. L.511‑31 CMF sam w sobie nie pozwala na stwierdzenie, że warunek przewidziany w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013 jest spełniony, z uwagi na jego zbyt ogólne brzmienie, które odwołuje się do podejmowania „niezbędnych środków” w celu „zapewnienia płynności i wypłacalności poszczególnych instytucji i spółek, jak i całej sieci”. Sąd uznał, że z przepisu o tak ogólnym charakterze nie można wywieść istnienia obowiązku transferu funduszy własnych i aktywów płynnych w ramach grupy w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wobec wierzycieli(46).

119. Komisja podnosi, że przyjęta przez Sąd wykładnia art. L.511‑31 CMF jest zbyt zawężająca. Na poparcie swojego stanowiska Komisja wspomina o wykładni tego przepisu zawartej w orzeczeniu Conseil d’État (rady państwa) z dnia 9 marca 2018 r. (nr 399413). EBC także odwołuje się do tego orzeczenia, lecz opiera swoją argumentację również na orzeczeniu Conseil d’État z dnia 13 grudnia 2016 r. (nr 403418)(47).

120. Należy w tym względzie przypomnieć, podobnie jak uczynił Sąd, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zakres krajowych przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych winien być oceniany z uwzględnieniem ich wykładni przyjętej przez sądy krajowe(48).

121. Podniesiona przez CMA okoliczność, że orzeczenie Conseil d’État (rady państwa) z dnia 9 marca 2018 r. jest późniejsze niż zaskarżone wyroki, nie uniemożliwia uwzględnienia tego orzeczenia przy dokonywaniu wykładni art. L.511‑31 CMF, jeżeli strony miały możliwość przedstawienia uwag przed Trybunałem(49).

122. W motywie 5 orzeczenia Conseil d’État (rady państwa) z dnia 13 grudnia 2016 r. sąd ten wyjaśnił, że „ustawodawca, przyjmując przepisy zawarte w art. L.511‑31 […] […], powierzył [CNCM], zadania dotyczące zapewnienia spójności sieci [Crédit mutuel], sprawowania kontroli administracyjnej, technicznej i finansowej nad organizacją i zarządzania każdym z oddziałów lokalnych, jak również podejmowania wszelkich środków, jakie są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania sieci. […] Nadto, zgodnie z art. L.511‑31 tego kodeksu, CNCM może, gdy jest to uzasadnione sytuacją finansową instytucji, których to dotyczy, niezależnie od jakichkolwiek przepisów lub postanowień przeciwnych, postanowić o połączeniu dwóch lub kilku lokalnych oddziałów powiązanych z siecią, zbyciu ich przedsiębiorstwa, jak również o ich rozwiązaniu. Jak wynika z tych przepisów ustawowych i wykonawczych, niezależnie od tego, jaki jest stan relacji w ramach sieci Crédit mutuel pomiędzy utworzonymi w jej ramach ugrupowaniami, to CNCM jest prawnie obowiązane do wdrożenia środków, które wpisują się w ramy systemowej regulacji systemu bankowego w odniesieniu do całej grupy Crédit mutuel oraz powinno, jako »spółka dominująca na obszarze Unii« dysponować planem ochronnym i naprawczym dla tej grupy”.

123. Podobne rozważania są zawarte w motywie 7 orzeczenia Conseil d’État (rady państwa) z dnia 9 marca 2018 r., w którym sąd ten dodał, że „[w]ykonywanie tych zadań z zakresu regulacji instytucji kredytowych wymaga koniecznie, aby [CNCM] miało kompetencje do wydawania oddziałom lokalnym wiążących poleceń, do czuwania nad przestrzeganiem przez nie przepisów mających do nich zastosowanie oraz do nakładania na nie odpowiednich sankcji w przypadku uchybień”.

124. Nadto, w motywie 20 tego orzeczenia, Conseil d’État (rada państwa) orzekła, że „aby »zapewnić płynność i wypłacalność sieci«, za które odpowiadają, organy centralne są uprawnione, na podstawie art. L.511‑31 [CMF], do podejmowania »wszelkich niezbędnych środków«, a w szczególności do wprowadzania pomiędzy członkami sieci wiążących mechanizmów solidarności, które nie mogą ograniczać się jedynie do ustanowienia mechanizmów prefinansowanych takich jak fundusze gwarancyjne”.

125. Z tego orzecznictwa Conseil d’État (rady państwa) wynika, że przewidziany w art. L.511‑31 CMF obowiązek „podejmowania wszelkich niezbędnych środków, w szczególności dla zapewnienia płynności i wypłacalności każdej z instytucji i spółek oraz sieci jako całości” wymaga posiadania przez CNCM bardzo szerokich uprawnień w zakresie kontroli administracyjnej, technicznej i finansowej nad całą siecią Crédit mutuel, umożliwiających mu wprowadzenie w każdej chwili wiążących mechanizmów solidarności, takich jak zobowiązanie do transferu funduszy własnych i aktywów płynnych, które może być nałożone na członków sieci. W ocenie Conseil d’État uprawnienia te umożliwiają nawet CNCM, w przypadku kryzysu finansowego jednej z instytucji, podjęcie decyzji o połączeniu dwóch lub kilku oddziałów lokalnych powiązanych z siecią, i to niezależnie od jakichkolwiek przepisów lub postanowień przeciwnych. Uprawnienie do nakazania członkowi sieci połączenia z instytucją znajdującą się w kryzysie finansowym jest równoznaczne z nakazaniem mu przejęcia pasywów tej instytucji, co pociąga za sobą w odniesieniu do tego członka, potencjalnie poważniejsze konsekwencje niż te wynikające z nakazania zwykłego transferu funduszy własnych i aktywów płynnych.

126. Mając na względzie zakres tych przysługujących CNCM uprawnień do kontroli i interwencji w przypadku kryzysu instytucji będącej członkiem sieci Crédit mutuel, nie można, moim zdaniem, zaprzeczyć, że scharakteryzowany w ten sposób przez Conseil d’État (radę państwa) przepis art. L.511‑31 przewiduje istnienie obowiązku transferu funduszy własnych i aktywów płynnych w ramach grupy Crédit mutuel. Wynika z tego, że wbrew opinii Sądu, moim zdaniem, przepis tego artykułu sam w sobie wystarcza, aby grupa spełniała przesłankę przewidzianą w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013.

127. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli w uzasadnieniu orzeczenia Sądu dopuszczono się naruszenia prawa, lecz sentencję tego orzeczenia należy uznać za zasadną w świetle innych względów prawnych, to tego rodzaju naruszenie nie może doprowadzić do uchylenia tego orzeczenia, lecz należy zastąpić jego uzasadnienie(50).

128. Wynika z tego, moim zdaniem, że należy uwzględnić złożony przez Komisję wniosek o zastąpienie uzasadnienia, a w konsekwencji oddalić pierwszą część zarzutu drugiego jako nieistotną dla sprawy.

b)      Część druga dotycząca braku zastosowania decyzji CNCM nr 1–1992 z dnia 10 marca 1992 r. do grupy Crédit mutuel w pełnym zakresie

129. W ramach drugiej części zarzutu drugiego spółka CMA podnosi, że Sąd dokonał błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych w związku z art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013, ponieważ nawet gdyby założyć, że decyzja z dnia 10 marca 1992 r. ustanawia obowiązek transferu funduszy własnych i aktywów płynnych, decyzja ta nie ma zastosowania do pełnego zakresu grupy Crédit mutuel podlegającej nadzorowi ostrożnościowemu EBC.

130. Grupa Crédit mutuel obejmuje bowiem swoim zakresem podmioty bankowe, a mianowicie spółki zależne od oddziałów regionalnych, które to podmioty nie są powiązane z organem centralnym. Owe spółki zależne są w całości wyłączone z zakresu stosowania decyzji z dnia 10 marca 1992 r. i nie istnieje w stosunku do nich jakikolwiek mechanizm solidarności. CNCM nie posiada względem tych spółek żadnych prerogatyw wymienionych w art. 10 rozporządzenia nr 575/2013.

131. EBC podnosi w pierwszej kolejności, że argumentacja ta, przedstawiona po raz pierwszy na etapie odwołania, stanowi nowy zarzut, który nie dotyczy wykładni art. 10 rozporządzenia nr 575/2013, lecz znaczenia art. 2 pkt 21 lit. c) rozporządzenia ramowego w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego oraz że w związku z tym ta druga część zarzutu jest niedopuszczalna. Komisja zasadniczo podziela stanowisko EBC. EBC i Komisja podnoszą, że w każdym razie drugą część zarzutu drugiego należy oddalić jako bezzasadną. W tych okolicznościach EBC zwraca się do Trybunału, aby zażądał, na podstawie art. 64 regulaminu postępowania przed Trybunałem, w ramach środków organizacji postępowania, przedstawienia pewnych umów o refinansowanie zawartych pomiędzy spółdzielczymi podmiotami grupy Crédit mutuel a ich spółkami zależnymi.

132. Należy w tym względzie przypomnieć, że jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, z uwagi na fakt, iż w postępowaniu odwoławczym kontrola Trybunału jest ograniczona do oceny prawnego rozstrzygnięcia w kwestii zarzutów i argumentów, które były rozpatrywane w pierwszej instancji, strona nie może podnieść po raz pierwszy przed Trybunałem argumentu, na który nie powołała się przed Sądem(51).

133. Otóż lektura akt sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że argumentacja podniesiona przez CMA w ramach drugiej części zarzutów drugich, z pewnością nie była podnoszona przed Sądem w pierwszej instancji. Nie można jej także uznać za nowy argument, który stanowi zwykłe rozwinięcie lub rozszerzenie argumentacji przedstawionej przed Sądem(52).

134. W tych okolicznościach uważam, że ta część zarzutu jest niedopuszczalna.

135. Tytułem uzupełnienia zauważę, że nawet gdyby (quod non) ta część zarzutu była dopuszczalna, jest ona w każdym razie także bezskuteczna.

136. W swoim orzeczeniu z dnia 9 marca 2018 r. Conseil d’État (rada państwa) wyjaśniła bowiem, że należy uznać, iż uprawnienia kontrolne, których wykonywanie należy do CNCM na podstawie art. L.511‑31 CMF, w przypadku sieci Crédit mutuel rozciągają się również „na spółki zależne od oddziałów, skoro sytuacja finansowa tych pierwszych ma wpływ na sytuację finansową tych drugich”(53). W tych okolicznościach, w świetle wniosku, do którego doszedłem w pkt 125 powyżej, zgodnie z którym art. L.511‑31 CMF sam w sobie jest wystarczający, aby była spełniona przesłanka przewidziana w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 575/2013, nawet gdyby założyć, że decyzja z dnia 10 marca 1992 r. nie ma zastosowania do grupy Crédit mutuel w pełnym zakresie, okoliczność ta nie wywiera żadnego wpływu na stwierdzenie, że grupa ta spełnia ową przesłankę.

137. Z całości powyższych rozważań wynika moim zdaniem, że należy oddalić część drugą zarzutu drugiego, bez konieczności orzekania w przedmiocie złożonego przez EBC wniosku o zastosowanie środka organizacji postępowania. W konsekwencji, ponieważ zarzut drugi w obydwu odwołaniach należy oddalić, należy moim zdaniem oddalić obydwa odwołania w całości.

VI.    W przedmiocie kosztów

138. Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.

139. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

140. Ponieważ CMA przegrała sprawę, a EBC, Komisja i CNCM wniosły o obciążenie jej kosztami, pokrywa ona własne koszty i zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez EBC, Komisję i CNCM.

VII. Wnioski

141. Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał orzekł w następujący sposób:

1)      Odwołania zostają oddalone.

2)      Crédit mutuel Arkéa pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Europejski Bank Centralny, Komisję Europejską i Confédération nationale du Crédit mutuel.


1      Język oryginału: francuski.


2      Wyroki Sądu Unii Europejskiej: z dnia 13 grudnia 2017 r., Crédit mutuel Arkéa/EBC (T‑712/15, EU:T:2017:900, zwany dalej „pierwszym z zaskarżonych wyroków”) oraz z dnia 13 grudnia 2017 r., Crédit mutuel Arkéa/EBC (T‑52/16, EU:T:2017:902, zwany dalej „drugim z zaskarżonych wyroków”) (zwane dalej łącznie „zaskarżonymi wyrokami”).


3      Odpowiednio, decyzja EBC ECB/SSM/2015 – 9695000CG7B84NLR5984/28 z dnia 5 października 2015 r., ustanawiająca wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do grupy Crédit mutuel (zwana dalej „pierwszą sporną decyzją”) oraz decyzja EBC ECB/SSM/2015 – 9695000CG7B84NLR5984/40 z dnia 4 grudnia 2015 r., ustanawiająca wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do grupy Crédit mutuel (zwana dalej „drugą sporną decyzją”) (zwane dalej łącznie „spornymi decyzjami”).


4      Dz.U. 2013, L 287, s. 63.


5      Jeśli chodzi o uczestnictwo państw członkowskich, których walutą nie jest euro, zob. art. 7 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.


6      Dz.U. 2014, L 141, s. 1.


7      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2013, L 176, s. 1).


8      Zobacz odpowiednio pkt 1–13 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 1–14 drugiego z zaskarżonych wyroków.


9      Decyzja EBC ECB/SSM/2015/10 – 9695000CG7B84NLR5984/14 z dnia 17 czerwca 2015 r., określająca wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do grupy Crédit mutuel.


10      Rada ta została ustanowiona na mocy art. 24 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.


11      Zgodnie z art. 24 ust. 7 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.


12      Zarzut trzeci podniesiony przez CMA na poparcie obydwu skarg, w których spółka ta zasadniczo kwestionowała określenie dodatkowych funduszy własnych, nie jest istotny dla rozpatrywanych odwołań.


13      Zobacz podobnie oraz w drodze analogii wyrok z dnia 11 września 2014 r., MasterCard i in./Komisja (C‑382/12 P, EU:C:2014:2201, pkt 38–41 i przytoczone tam orzecznictwo); opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego w tej samej sprawie MasterCard i in./Komisja (C‑382/12 P, EU:C:2014:42, pkt 19). Zobacz również w drodze analogii wyrok z dnia 25 kwietnia 2013 r., Komisja/Słowacja (C‑331/11, niepublikowany, EU:C:2013:271, pkt 28) i postanowienie z dnia 7 sierpnia 2018 r., Campailla/Unia Europejska (C‑256/18 P, niepublikowane, EU:C:2018:655, pkt 34).


14      Zobacz pkt 84 i nast. pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 83 i nast. drugiego z zaskarżonych wyroków.


15      Zobacz pkt 86 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 85 drugiego z zaskarżonych wyroków.


16      Zobacz pkt 58–64 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 57–63 drugiego z zaskarżonych wyroków.


17      Zobacz pkt 88 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 87 drugiego z zaskarżonych wyroków.


18      Punkt 89 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 88 drugiego z zaskarżonych wyroków.


19      Zobacz pkt 90–93 pierwszego z zaskarżonych wyroków i pkt 89–92 drugiego z zaskarżonych wyroków.


20      Artykuł 127 ust. 6 TFUE jest przytoczony w dosłownym brzmieniu w art. 25.2 Protokołu w sprawie statutu europejskiego systemu banków centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.


21      W tym celu Rada stanowi w drodze rozporządzeń zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, jednomyślnie i po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Europejskim Bankiem Centralnym.


22      Sąd sam zauważył w zaskarżonych wyrokach, że CMA nie podniosła zarzutu niezgodności z prawem. Zobacz pkt 81 pierwszego z zaskarżonych wyroków i pkt 80 drugiego z zaskarżonych wyroków.


23      Zobacz art. 4 ust. 1 pkt 1 i 26 rozporządzenia nr 575/2013.


24      Zobacz art. 105 ust. 6 traktatu z Maastricht.


25      Zobacz w tym względzie wyroki: z dnia 27 listopada 2012 r., Pringle (C‑370/12, EU:C:2012:756); z dnia 16 czerwca 2015 r., Gauweiler i in. (C‑62/14, EU:C:2015:400); z dnia 11 grudnia 2018 r., Weiss i in. (C‑493/17, EU:C:2018:1000).


26      Jednakże, co się tyczy wymogu, zgodnie z którym zadania EBC z zakresu nadzoru ostrożnościowego powinny być wykonywane odrębnie od funkcji związanych z polityką pieniężną, zob. motyw 65 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.


27      Zobacz w tym względzie motyw 65 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.


28      Jeśli chodzi o rozważania na temat kryzysu finansowego z 2008 r. i utworzenia Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, zob. opinie: rzecznika generalnego G. Hogana w sprawie Landeskreditbank Baden-Württemberg/EBC (C‑450/17 P, EU:C:2018:982, pkt 1, 2) oraz rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie Berlusconi i Fininvest (C‑219/17, EU:C:2018:502, pkt 1, 2).


29      Zobacz w tym względzie motyw 16 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego.


30      Zobacz w tym względzie motyw 26 rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, do którego odwołał się również Sąd w pkt 60 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz w pkt 59 drugiego z zaskarżonych wyroków.


31      Zobacz pkt 89 pierwszego z zaskarżonych wyroków i pkt 88 drugiego z zaskarżonych wyroków.


32      Zobacz m.in. wyrok z dnia 14 marca 2019 r., Meta Group/Komisja (C‑428/17 P, niepublikowany, EU:C:2019:201, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).


33      Na podstawie rozumowania przedstawionego w pkt 88 i 89 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 87 i 88 drugiego z zaskarżonych wyroków.


34      Zobacz pkt 93 pierwszego z zaskarżonych wyroków i pkt 92 drugiego z zaskarżonych wyroków.


35      Przepis ten jest przytoczony w dosłownym brzmieniu w art. 34.3 Protokołu w sprawie statutu europejskiego systemu banków centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.


36      Dz.U. 1998, L 318, s. 4 – wyd. spec. w jęz. polskim rozdz. 1, t. 3, s. 19.


37      Zobacz pkt 91 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 90 drugiego z zaskarżonych wyroków.


38      Część ta dotyczy pkt 95–108 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 94–107 drugiego z zaskarżonych wyroków.


39      Zobacz pkt 99 i nast. pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 98 i nast. drugiego z zaskarżonych wyroków.


40      Argument ten odnosi się do pkt 106 i 107 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 105 i 106 drugiego z zaskarżonych wyroków.


41      Zobacz pkt 135–137 pierwszego z zaskarżonych wyroków i 134–136 drugiego z zaskarżonych wyroków.


42      FR:CECHR:2018:399413.20180309.


43      Zobacz pkt 118–130 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 117–129 drugiego z zaskarżonych wyroków.


44      Zobacz pkt 131–139 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 130–138 drugiego z zaskarżonych wyroków.


45      Zobacz m.in. wyrok z dnia 11 lipca 2013 r., Ziegler/Komisja (C‑439/11 P, EU:C:2013:513, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).


46      Punkt 134 pierwszego z zaskarżonych wyroków oraz pkt 133 drugiego z zaskarżonych wyroków.


47      FR:CECHR:2016:403418.20161213.


48      Zobacz m.in. wyrok z dnia 16 września 2015 r., Komisja/Słowacja (C‑433/13, EU:C:2015:602, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo).


49      Zobacz podobnie i w drodze analogii wyrok z dnia 5 kwietnia 2017 r., EUIPO/Szajner (C‑598/14 P, EU:C:2017:265, pkt 44–46 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz również podobnie wyrok z dnia 24 kwietnia 2018 r., Caisse régionale de crédit agricole mutuel Alpes Provence i in./EBC (od T‑133/16 do T‑136/16, EU:T:2018:219, pkt 87). W szczególności CMA w swojej replice zajęła stanowisko co do orzeczenia Conseil d’État (rady państwa) z dnia 9 marca 2018 r.


50      Zobacz podobnie m.in. wyrok z dnia 23 stycznia 2019 r., Deza/ECHA (C‑419/17 P, EU:C:2019:52, pkt 87 i przytoczone tam orzecznictwo).


51      Zobacz m.in. wyrok z dnia 20 września 2018 r., Agria Polska i in./Komisja (C‑373/17 P, EU:C:2018:756, pkt 99 i przytoczone tam orzecznictwo).


52      Argument, który stanowi zwykłe rozwinięcie lub rozszerzenie argumentacji przedstawionej przed Sądem, jest bowiem dopuszczalny. Zobacz wyrok z dnia 10 września 2009 r., Akzo Nobel i in./Komisja (C‑97/08 P, EU:C:2009:536, pkt 39).


53      Zobacz motywy 10 i 11 orzeczenia Conseil d’État (rady państwa) z dnia 9 marca 2018 r.