Language of document : ECLI:EU:C:2019:251

Sprawa C621/16 P

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Włoskiej

 Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 26 marca 2019 r.

Odwołanie – System językowy – Konkursy otwarte mające na celu nabór administratorów – Ogłoszenie o konkursie – Administratorzy (AD 5) – Administratorzy (AD 6) w dziedzinie ochrony danych – Znajomość języków – Ograniczenie wyboru drugiego języka konkursów do języków angielskiego, francuskiego i niemieckiego – Język komunikacji z Europejskim Urzędem Doboru Kadr (EPSO) – Rozporządzenie nr 1 – Regulamin pracowniczy urzędników – Dyskryminacja ze względu na język – Względy uzasadniające – Interes służby – Kontrola sądowa

1.        Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty podlegające zaskarżeniu – Akty wywołujące wiążące skutki prawne – Ogłoszenie o konkursie otwartym Europejskiego Urzędu Doboru Kadr (EPSO) mającym na celu sporządzenie list rezerwy kadrowej dla administratorów – Włączenie

(art. 263 TFUE; regulamin pracowniczy urzędników, art. 29 ust. 1, załącznik III art. 1 ust. 1)

(zob. pkt 44, 45, 49–55)

2.        Urzędnicy – Konkurs – Przebieg konkursu otwartego – Języki udziału w egzaminach – Ograniczenie wyboru drugiego języka – Dyskryminacja ze względu na język – Uzasadnienie w świetle interesu służby – Poszanowanie zasady proporcjonalności

[regulamin pracowniczy urzędników, art. 1d, 27, art. 28 lit. f)]

(zob. pkt 65–68, 80–83, 88–92, 102)

3.        Urzędnicy – Konkurs – Przebieg konkursu otwartego – Języki udziału w egzaminach – Ograniczenie wyboru drugiego języka – Kontrola sądowa – Zakres

(regulamin pracowniczy urzędników, art. 1d)

(zob. pkt 91–95, 102–104, 107)

4.        Urzędnicy – Konkurs – Przebieg konkursu otwartego – Język komunikacji między Europejskim Urzędem Doboru Kadr (EPSO) a kandydatami – Ograniczenie – Dopuszczalność – Uzasadnienie – Uzasadnienie w świetle interesu służby – Przestrzeganie zasady równego traktowania kandydatów

(regulamin pracowniczy urzędników, art. 1d ust. 1, 6, załącznik III art. 1; rozporządzenie Rady nr 1, art. 2, 5)

(zob. pkt 117–126)


Streszczenie

W wyroku Komisja/Włochy (C‑621/16 P), wydanym w dniu 26 marca 2019 r., Trybunał potwierdził w postępowaniu odwoławczym wyrok Sądu(1), który na podstawie art. 1d i 28 regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej, art. 1 ust. 2 załącznika III do regulaminu pracowniczego oraz art. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1/58(2) stwierdził nieważność dwóch ogłoszeń o konkursach otwartych Europejskiego Urzędu Doboru Kadr (EPSO) mających na celu sporządzenie list rezerwy kadrowej administratorów. W ogłoszeniach tych ograniczono wybór drugiego języka postępowania w sprawie naboru do języków angielskiego, francuskiego i niemieckiego oraz przewidziano używanie ich jako języków komunikacji z EPSO.

W odniesieniu do kwestii dopuszczalności skarg w pierwszej instancji Trybunał przypomniał najpierw, że skarga o stwierdzenie nieważności przysługuje w odniesieniu do wszystkich przyjętych przez instytucje Unii przepisów mających na celu wywołanie skutków prawnych, niezależnie od ich charakteru lub formy. Stwierdził on następnie, że Sąd słusznie uznał, mając na względzie charakter prawny spornych ogłoszeń o konkursach, że nie stanowią one aktów potwierdzających lub aktów czysto wykonawczych do przepisów ogólnych mających zastosowanie do konkursów otwartych, lecz że są to akty wywołujące „wiążące skutki prawne co do systemu językowego rozpatrywanych konkursów”, a w związku z tym stanowią akty podlegające zaskarżeniu. W tym względzie Trybunał wskazał, że organizacja konkursu uregulowana jest w ogłoszeniu określającym jego zasadnicze elementy, takie jak znajomość języków wymagana ze względu na szczególny charakter obsadzanych stanowisk, zgodnie z przepisami załącznika III do regulaminu pracowniczego. Ogłoszenie określa zatem „ramy normatywne” danego konkursu, stosownie do celu wyznaczonego przez organ powołujący, i z tej racji wywołuje wiążące skutki prawne. Ta ocena charakteru prawnego ogłoszeń o konkursach miała w niniejszym przypadku oparcie w brzmieniu przepisów ogólnych mających zastosowanie do konkursów otwartych, przyjętych przez EPSO, a także w brzmieniu samych spornych ogłoszeń o konkursach.

W drugiej kolejności, w odniesieniu do wykonywania i zasięgu sprawowanej przez Sąd kontroli sądowej, Trybunał przypomniał, że instytucje Unii muszą mieć szeroki zakres uznania w kwestii organizacji własnych służb, a w szczególności przy ustalaniu kryteriów umiejętności wymaganych na obsadzanych stanowiskach, zaś w świetle tych kryteriów i w interesie służby – warunków i zasad organizacji konkursów. Uprawnienie to musi jednak mieścić się w granicach art. 1d regulaminu pracowniczego urzędników, który zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na język i stanowi, że odmienne traktowanie ze względu na język wynikające z ograniczenia systemu językowego konkursu do zawężonej liczby języków urzędowych można dopuścić tylko wtedy, gdy takie ograniczenie jest obiektywnie uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do rzeczywistych potrzeb służby. Ponadto wszelkie warunki odnoszące się do konkretnych umiejętności językowych muszą opierać się na jasnych, obiektywnych i możliwych do przewidzenia kryteriach, pozwalających kandydatom zrozumieć powody wprowadzenia tych warunków, a sądom Unii sprawować kontrolę nad ich zgodnością z prawem.

Jako że zgodność z prawem ograniczenia zależy od jego uzasadnionego i proporcjonalnego charakteru, Sąd słusznie przeprowadził w niniejszym przypadku badanie in concreto w szczególności kwestii, czy sporne ogłoszenia o konkursach, przepisy ogólne mające zastosowanie do konkursów otwartych oraz środki dowodowe przedstawione przez Komisję zawierały „konkretne wskazówki” pozwalające obiektywnie wykazać istnienie interesu służby, który mógłby uzasadniać ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu. Sąd winien bowiem dokonywać kontroli nie tylko rzetelności przytoczonego materiału dowodowego, jego wiarygodności i spójności, ale także tego, czy jego elementy stanowią zbiór istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji, i czy mogą one stanowić podstawę dla wyciągniętych z nich wniosków.

Wreszcie, w trzeciej kolejności, w odniesieniu do ograniczenia wyboru języków komunikacji między kandydatami a EPSO, Trybunał orzekł, że przeprowadzone przez Sąd rozumowanie, zgodnie z którym rozporządzeniu nr 1/58 podlegają wszelkie ograniczenia języków urzędowych do celów komunikacji między EPSO a kandydatami startującymi w konkursach, jest błędne. Trybunał rzeczywiście uznał w wyroku Włochy/Komisja (C‑566/10 P)(3), że w braku w regulaminach instytucji, których dotyczyły rozpatrywane w tej sprawie ogłoszenia o konkursach, przepisów szczególnych mających zastosowanie do urzędników i pracowników, stosunki między instytucjami a ich urzędnikami i pracownikami nie są całkowicie wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia nr 1/58. Trybunał podkreślił jednak, że stwierdzenie to nie dotyczy języków komunikacji między EPSO a kandydatami, lecz języków publikacji omawianych ogłoszeń o konkursach. W związku z tym, w zakresie procedur naboru pracowników Unii, odmienne traktowanie w odniesieniu do systemu językowego konkursów może być dozwolone na podstawie art. 1d ust. 6 regulaminu pracowniczego urzędników. Niemniej w niniejszym przypadku Trybunał orzekł, że Sąd słusznie uznał, iż argumenty przedstawione w uzasadnieniu wyboru języków komunikacji nie mogą uzasadniać, w rozumieniu art. 1d ust. 1 i 6 regulaminu pracowniczego, ograniczenia wyboru języków komunikacji z EPSO, ponieważ sporne ogłoszenia o konkursach nie wskazywały, na jakich dających się zweryfikować danych opierało się to ograniczenie, które powinno być proporcjonalne do rzeczywistych potrzeb służby.


1      Wyrok Sądu z dnia 15 września 2016 r., Włochy/Komisja (T‑353/14 i T‑17/15, EU:T:2016:495).


2      Rozporządzenie Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz.U. 1958, 17, s. 385), zmienione rozporządzeniem Rady (UE) nr 517/2013 z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U. 2013, L 158, s. 1).


3      Wyrok Trybunału z dnia 27 listopada 2012 r., Włochy/Komisja (C‑566/10 P, EU:C:2012:752).