Language of document : ECLI:EU:C:2020:147

POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (wielka izba)

z dnia 3 marca 2020 r.(*)

Przesłuchanie świadków

W sprawie C‑791/19 R

mającej za przedmiot wniosek o zastosowanie, na podstawie art. 279 TFUE oraz art. 160 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, środków tymczasowych, złożony w dniu 23 stycznia 2020 r.,

Komisja Europejska, którą reprezentują K. Banks, H. Krämer i S.L. Kalėda, w charakterze pełnomocników,

strona skarżąca,

wspierana przez:

Królestwo Belgii, które reprezentują C. Pochet, M. Jacobs i L. Van den Broeck, w charakterze pełnomocników,

Królestwo Danii, które reprezentuje M.S. Wolff, w charakterze pełnomocnika,

Królestwo Niderlandów, które reprezentują M.K. Bulterman i J. Langer, w charakterze pełnomocników,

Republika Finlandii, którą reprezentuje M. Pere, w charakterze pełnomocnika,

Królestwo Szwecji, które reprezentują A. Falk, C. Meyer-Seitz, H. Shev, J. Lundberg i H. Eklinder, w charakterze pełnomocników,

interwenienci,

przeciwko

Rzeczypospolitej Polskiej, którą reprezentuje B. Majczyna, w charakterze pełnomocnika,

strona pozwana,

TRYBUNAŁ (wielka izba),

w składzie: K. Lenaerts, prezes, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawczyni), wiceprezes, J.‑C. Bonichot, M. Vilaras, E. Regan, S. Rodin i P.G. Xuereb, prezesi izb, E. Juhász, C. Toader, D. Šváby, F. Biltgen, K. Jürimäe, C. Lycourgos, N. Piçarra i N. Wahl, sędziowie,

rzecznik generalny: E. Tanchev,

sekretarz: A. Calot Escobar,

po wysłuchaniu rzecznika generalnego,

wydaje następujące

Postanowienie

1        W skardze, która wpłynęła do sekretariatu Trybunału w dniu 25 października 2019 r., Komisja Europejska wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą:

a)      na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE:

–        poprzez dopuszczenie, aby treść orzeczeń sądowych mogła być kwalifikowana jako przewinienie dyscyplinarne, wobec sędziów sądów powszechnych [art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2001 r., Nr 98, poz. 1070), ze zmianami (Dz.U. z 2019 r., poz. 1495) (zwanej dalej „p.u.s.p.”) oraz art. 97 §§ 1 i 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r., poz. 5) ze zmianami (Dz.U. z 2019 r., poz. 825) (zwanej dalej „ustawą o Sądzie Najwyższym”)];

–        poprzez niezapewnienie niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego (Polska) (zwanej dalej „Izbą Dyscyplinarną”), do której właściwości należy kontrola decyzji wydanych w postępowaniach dyscyplinarnych wobec sędziów [art. 3 pkt 5, art. 27 i art. 73 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym w związku z art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa) (Dz.U. z 2011 r., poz. 714), zmienionej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3)];

–        poprzez przyznanie prezesowi Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego prawa do dyskrecjonalnego wyznaczania właściwego sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji w sprawach sędziów sądów powszechnych (art. 110 § 3 i art. 114 § 7 p.u.s.p.), a tym samym brak zapewnienia, aby sprawę dyscyplinarną rozstrzygał sąd „ustanowiony na mocy ustawy”; oraz

–        poprzez przyznanie Ministrowi Sprawiedliwości kompetencji do powołania Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości (art. 112b p.u.s.p.), a tym samym brak zapewnienia, aby sprawy dyscyplinarne wobec sędziów sądów powszechnych były rozpoznawane w rozsądnym terminie, a także przewidując, że czynności związane z wyznaczeniem obrońcy oraz podjęciem przez niego obrony nie wstrzymują biegu postępowania dyscyplinarnego (art. 113a p.u.s.p.) oraz że sąd dyscyplinarny prowadzi postępowanie pomimo usprawiedliwionej nieobecności zawiadomionego obwinionego lub jego obrońcy (art. 115a § 3 p.u.s.p.), a tym samym brak zapewnienia prawa do obrony obwinionych sędziów sądów powszechnych;

b)      na mocy art. 267 akapity drugi i trzeci TFUE poprzez dopuszczenie, aby prawo sądów do kierowania do Trybunału wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym było ograniczone przez możliwość wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

2        W rozpatrywanym tu wniosku w przedmiocie środków tymczasowych Komisja wnosi do Trybunału o:

a)      nakazanie Rzeczypospolitej Polskiej, by do czasu wydania przez Trybunał wyroku rozstrzygającego sprawę co do istoty:

–        zawiesiła stosowanie przepisów art. 3 pkt 5, art. 27 i art. 73 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, stanowiących podstawę właściwości Izby Dyscyplinarnej zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, w sprawach dyscyplinarnych sędziów;

–        powstrzymała się od przekazania spraw zawisłych przed Izbą Dyscyplinarną do rozpoznania przez skład, który nie spełnia wymogów niezależności wskazanych w szczególności w wyroku Trybunału z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (Niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego) (C‑585/18, C‑624/18 i C‑625/18, EU:C:2019:982); oraz

–        powiadomiła Komisję, nie później niż w ciągu miesiąca od doręczenia postanowienia Trybunału zarządzającego wnioskowane środki tymczasowe o wszystkich środkach, które przyjęła w celu pełnego zastosowania się do tego postanowienia;

b)      obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania.

3        Ponadto Komisja sygnalizuje, że zastrzega sobie prawo do złożenia dodatkowego wniosku o nałożenie okresowej kary pieniężnej, w przypadku gdyby z informacji przekazanych Komisji nie wynikało, że Rzeczpospolita Polska w pełni stosuje środki tymczasowe zarządzone w następstwie wniosku Komisji.

4        W dniu 13 lutego 2020 r. Rzeczpospolita Polska przedstawiła uwagi na piśmie, w których wniosła do Trybunału o:

–        odrzucenie wniosku Komisji o zastosowanie środków tymczasowych ze względu na jego oczywistą niedopuszczalność, gdyż Trybunał nie ma kompetencji do zastosowania wnioskowanych środków, środki te są rażąco sprzeczne z zasadą nieusuwalności sędziów, a ponadto nie mają one na celu zapewnienia pełnego wykonania przyszłego wyroku;

–        tytułem ewentualnym – w razie nieuwzględnienia powyższego żądania – oddalenie wniosku Komisji o zastosowanie środków tymczasowych ze względu na jego bezzasadność, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek zastosowania środków tymczasowych z uwagi na brak fumus boni iuris, brak pilnego charakteru, brak przeważającego interesu uzasadniającego zastosowanie wnioskowanych środków; oraz

–        obciążenie Komisji kosztami postępowania.

5        W swoich uwagach Rzeczpospolita Polska wnosi ponadto na podstawie art. 66 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem o przesłuchanie w charakterze świadków P.S. Niedzielaka i K.K. Wytrykowskiego, sędziów Sądu Najwyższego, celem ustalenia, czy istnieją fakty i okoliczności wskazujące na ryzyko wystąpienia poważnej i nieodwracalnej szkody dla funkcjonowania porządku prawnego Unii Europejskiej w przypadku kontynuowania działalności orzeczniczej przez Izbę Dyscyplinarną do czasu wydania przez Trybunał wyroku rozstrzygającego sprawę co do istoty.

6        Na poparcie wniosku Rzeczpospolita Polska wskazuje w istocie, że jako sędziowie Izby Dyscyplinarnej P.S. Niedzielak i K.K. Wytrykowski mogą udzielić Trybunałowi wyjaśnień na temat gwarancji niezawisłości przysługujących sędziom tej izby, tego, jak przedstawia się bieżąca działalność orzecznicza tej izby w zakresie spraw dyscyplinarnych dotyczących sędziów oraz w odniesieniu do kwestii, po pierwsze, czy działalność ta może stwarzać obiektywne wrażenie braku niezależności Izby Dyscyplinarnej, i po drugie, czy istnieje ryzyko wywierania wpływu na działalność Izby Dyscyplinarnej przez przedstawicieli władzy wykonawczej lub ustawodawczej, jak również czy próby wywierania takiego wpływu faktycznie były podejmowane.

7        Należy zauważyć, że na mocy art. 64 § 1 regulaminu postępowania Trybunał określa środki dowodowe, które uzna za właściwe w sprawie. Wśród środków tych w art. 64 § 2 lit. c) tego regulaminu zostały wymienione „zeznania świadków”.

8        W tym względzie na podstawie art. 66 regulaminu postępowania, zatytułowanego „Zeznania świadków”, strona postępowania może wystąpić, w celu ustalenia określonych faktów, z wnioskiem o przesłuchanie świadka, wskazując dokładnie fakty, na których okoliczność ma on zostać przesłuchany, oraz powody uzasadniające jego przesłuchanie.

9        Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, nawet jeśli wniosek o przesłuchanie świadków określa dokładnie fakty, na których okoliczność mają oni zostać przesłuchani, oraz powody uzasadniające ich przesłuchanie, to wyłącznie do Trybunału należy ocena znaczenia wniosku w kontekście przedmiotu sporu i z punktu widzenia konieczności przesłuchania powołanych świadków (zob. podobnie postanowienie z dnia 3 grudnia 2019 r., Fruits de Ponent/Komisja, C‑183/19 P, niepublikowane, EU:C:2019:1039, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).

10      W niniejszym wypadku Trybunał posiada – w aktach sprawy dotyczących niniejszego wniosku o zastosowanie środków tymczasowych – informacje niezbędne do wydania orzeczenia w przedmiocie tego wniosku, który ma związek z systemem prawnym ustanowionym i stosowanym przez Rzeczpospolitą Polską w zakresie dotyczącym między innymi powoływania sędziów Izby Dyscyplinarnej. W tych okolicznościach wyjaśnienia dotyczące kwestii wskazanych w pkt 6 niniejszego postanowienia, które mogłyby zostać udzielone w drodze przesłuchania świadków, nie wydają się przydatne dla rozstrzygnięcia rzeczonego wniosku.

11      W konsekwencji złożony przez Rzeczpospolitą Polską wniosek o przesłuchanie świadków należy oddalić.

Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) postanawia, co następuje:

Złożony przez Rzeczpospolitą Polską wniosek o przesłuchanie świadków zostaje oddalony.

Sporządzono w Luksemburgu w dniu 3 marca 2020 r.

Sekretarz

 

Prezes

A. Calot Escobar

 

      K. Lenaerts


*      Język postępowania: polski.