WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
(trzecia izba)

z dnia 14 września 2011 r.


Sprawa F‑47/10


André Hecq

przeciwko

Komisji Europejskiej

Służba publiczna – Urzędnicy – Zabezpieczenie społeczne – Choroba zawodowa – Artykuły 73 i 78 regulaminu pracowniczego – Zgodność z prawem opinii komisji lekarskiej – Odmowa uznania częściowej trwałej niepełnosprawności

Przedmiot:      Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której A. Hecq żąda w istocie stwierdzenia nieważności odmownej decyzji organu powołującego z dnia 7 września 2009 r. w sprawie wniosku o uznanie określonego stopnia częściowej trwałej niepełnosprawności ze względu na jego chorobę zawodową.

Orzeczenie:      Postępowanie w sprawie żądania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 7 września 2009 r. w zakresie, w jakim obciążono w nich skarżącego kosztami i wynagrodzeniem lekarza, którego wyznaczył do reprezentowania siebie w ramach komisji lekarskiej, oraz połową kosztów i wynagrodzenia trzeciego lekarza komisji lekarskiej wyznaczonego wspólnie, zostaje umorzone. Żądanie mające na celu stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 7 września 2009 r. w zakresie, w jakim odmówiono w nich uznania w odniesieniu do skarżącego określonego stopnia trwałej niepełnosprawności, zostaje oddalone jako bezzasadne. Skarżący pokrywa całość kosztów postępowania.

Streszczenie

1.      Urzędnicy – Zabezpieczenie społeczne – Ubezpieczenie z tytułu wypadków i chorób zawodowych – Opinia lekarska – Uznanie przysługujące komisji lekarskiej – Kontrola sądowa – Granice

(regulamin pracowniczy, art. 73; zasady ubezpieczenia od ryzyka wypadku i choroby zawodowej, art. 23)

2.      Urzędnicy – Zabezpieczenie społeczne – Ubezpieczenie z tytułu wypadków i chorób zawodowych – Komisja lekarska – Zasada kolegialności działania komisji

(regulamin pracowniczy, art. 73; zasady ubezpieczenia od ryzyka wypadku i choroby zawodowej, art. 23)

3.      Urzędnicy – Zabezpieczenie społeczne – Ubezpieczenie z tytułu wypadków i chorób zawodowych – Trwała niepełnosprawność w rozumieniu art. 73 regulaminu pracowniczego oraz art. 78 regulaminu pracowniczego – Odrębne pojęcia

(regulamin pracowniczy, art. 73, 78)

4.      Urzędnicy – Zabezpieczenie społeczne – Ubezpieczenie z tytułu wypadków i chorób zawodowych – Opinia lekarska – Obowiązek uzasadnienia ciążący na komisji lekarskiej – Zakres

(regulamin pracowniczy, art. 73; zasady ubezpieczenia od ryzyka wypadku i choroby zawodowej, art. 23)

5.      Urzędnicy – Zabezpieczenie społeczne – Ubezpieczenie z tytułu wypadków i chorób zawodowych – Opinia lekarska – Skład komisji lekarskiej

(regulamin pracowniczy, art. 73)

1.      Opinie ściśle medyczne wydane przez komisję lekarską, o której mowa w art. 23 zasad ubezpieczenia urzędników od ryzyka wypadku i choroby zawodowej, należy uznać za ostateczne, o ile wydane zostały zgodnie z prawem. Sąd jest uprawniony wyłącznie do sprawdzenia, czy, po pierwsze, powołanie i działanie tej komisji przebiegały prawidłowo, i po drugie, czy jej opinia jest zgodna z prawem, a w szczególności czy zawiera uzasadnienie umożliwiające ocenę przesłanek, na podstawie których została wydana, a także czy istnieje w niej zrozumiały związek między medycznymi ustaleniami a wnioskami, jakie zawiera.

Tym samym, zważywszy na ograniczony zakres kontroli sądowej sprawowanej przez Sąd do spraw Służby Publicznej, zarzut dotyczący oczywistego błędu w ocenie, którym miałaby być obarczona opinia komisji lekarskiej, nie może zostać uwzględniony.

W tej sytuacji ścisła kontrola postępowania prowadzonego przez komisję lekarską stanowi istotną gwarancję praw ubezpieczonego.

Niemniej, choć sąd powinien sprawować ścisłą kontrolę nad gwarancjami proceduralnymi ubezpieczonego stającego przed rzeczoną komisją, nie zmienia to faktu, że jego kontrola powinna dotyczyć samego charakteru prac komisji, które nie mają na celu rozstrzygnięcia kontradyktoryjnego postępowania, lecz przyjęcie ustaleń natury medycznej.

(zob. pkt 44–47)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 2/87 Biedermann przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, 19 stycznia 1988 r., pkt 16

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑79/09 AE przeciwko Komisji, 14 września 2010 r., pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo, pkt 89; sprawa F‑53/09 J przeciwko Komisji, 11 maja 2011 r., pkt 104

2.      W zasadach ubezpieczenia od ryzyka wypadku i choroby zawodowej nie istnieje żaden wyraźny przepis dotyczący zasady kolegialności. Zasada ta, oznaczająca, że każdy z członków komisji lekarskiej powinien mieć sposobność skutecznego przedstawienia pozostałym członkom swojego stanowiska, wypływa z ochrony interesów urzędnika w ramach prac komisji lekarskiej dzięki obecności jego zaufanego lekarza, a także dzięki wyznaczeniu trzeciego lekarza wspólnie przez członków powołanych przez każdą ze stron.

Zasada kolegialności nie oznacza, że komisja lekarska nie może ważnie podejmować decyzji większością głosów ani że główna odpowiedzialność za sporządzenie sprawozdania komisji lekarskiej nie może spoczywać na dwóch lekarzach stanowiących większość.

Tym samym, jeżeli lekarzowi wyznaczonemu przez urzędnika umożliwiono przedstawienie uwag i własnej analizy przypadku zainteresowanego na posiedzeniu komisji lekarskiej, brak zgody ze strony pozostałych dwóch lekarzy, stanowiących w tej komisji większość, z tymże lekarzem, który doszedł do odrębnych wniosków w przedmiocie analizy medycznej swoich kolegów lekarzy po kolegialnym zbadaniu zainteresowanego i jego przypadku, nie pozwala stwierdzić naruszenia kolegialności prac komisji lekarskiej ani nieprawidłowości mogącej stanowić o wadliwości sporządzonego w jej imieniu sprawozdania. W szczególności okoliczność, że wyznaczony przez urzędnika lekarz otrzymał do podpisu sprawozdanie sporządzone w imieniu komisji lekarskiej przez jego dwóch kolegów lekarzy stanowiących większość w tej komisji, przedstawione mu jako sfinalizowany dokument, i że w takich warunkach nie miał innego wyjścia, jak tylko sporządzić pismo zawierające zdanie odrębne, nie może jako taka stanowić naruszenia zasady kolegialności, którą powinny rządzić się prace komisji lekarskiej.

(zob. pkt 52, 55, 57, 58)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑20/00 Camacho‑Fernandes przeciwko Komisji, 15 listopada 2000 r., pkt 31, 32

3.      Istnieje zasadnicza różnica między trwałą niepełnosprawnością w rozumieniu art. 78 regulaminu pracowniczego, która oznacza niezdolność do pracy, a zatem konieczność przyznania dochodu zastępczego w formie renty inwalidzkiej, a trwałą niepełnosprawnością w rozumieniu art. 73 regulaminu pracowniczego, która oznacza uszczerbek na zdrowiu fizycznym i psychicznym.

O ile bowiem całkowita niepełnosprawność w rozumieniu art. 73 regulaminu pracowniczego zazwyczaj powoduje całkowitą niezdolność do pracy, o tyle nie musi tak być w odwrotnej sytuacji, ponieważ urzędnik może być całkowicie niezdolny do pracy w rozumieniu art. 78, a przy tym być dotkniętym jedynie częściową, w stopniu bardzo lekkim, trwałą niepełnosprawnością w rozumieniu wspomnianego art. 73.

Ponadto odszkodowanie z tytułu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 73 regulaminu pracowniczego, jest różne od renty inwalidzkiej, o której mowa w art. 78 regulaminu pracowniczego, którą to rentę przyznaje się wyłącznie w razie niezdolności do pracy. Natomiast odszkodowanie określone w art. 73 regulaminu pracowniczego przyznaje się zainteresowanemu bez względu na jego zdolność do dalszego wykonywania pracy na swoim stanowisku. Z tytułu częściowej trwałej niepełnosprawności przysługuje odszkodowanie, nawet jeśli nie ma ona żadnego wpływu na możliwość wykonywania pracy przez zainteresowanego. Wynika z tego, że niepełnosprawność w rozumieniu art. 73 regulaminu pracowniczego należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ona do uszczerbku na zdrowiu fizycznym lub psychicznym urzędnika, bez względu na stopień ewentualnej niezdolności do pracy.

W związku z tym w systemie art. 73 i 78 regulaminu pracowniczego nie jest wykluczone, że u urzędnika, który przeszedł na rentę na podstawie art. 78 regulaminu pracowniczego ze względu na chorobę zawodową, nie zostanie stwierdzony żaden stopień częściowej trwałej niepełnosprawności w rozumieniu przepisów art. 73 regulaminu pracowniczego, zasad ubezpieczenia od ryzyka wypadku i choroby zawodowej oraz skali, jeżeli ta choroba nie wywołuje u niego żadnego uszczerbku na zdrowiu fizycznym lub psychicznym w rozumieniu tych przepisów.

(zob. pkt 73–76)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑165/95 Lucaccioni przeciwko Komisji, 14 maja 1998 r., pkt 74; sprawa T‑47/97 Plug przeciwko Komisji, 27 czerwca 2000 r., pkt 73, 74

4.      W sytuacji gdy komisja lekarska, o której mowa w art. 23 zasad ubezpieczenia urzędników od ryzyka wypadku i choroby zawodowej, bada złożone kwestie o charakterze medycznym dotyczące trudnej diagnozy lub związku przyczynowego między dolegliwościami, na jakie cierpi zainteresowany, a wykonywaną przez niego działalnością zawodową w instytucji, należy do niej między innymi wskazanie w swej opinii informacji, na których się opiera, a w przypadku znacznych rozbieżności także wskazanie powodów, dla których jej opinia odbiega od poprzednich, korzystniejszych dla zainteresowanego, sprawozdań lekarskich.

Nie jest wymagane, by sprawozdanie komisji lekarskiej w zakresie formy stanowiło wzór redagowania dokumentów. Wymagane jest jedynie, by zawierało uzasadnienie umożliwiające ocenę przesłanek stanowiących podstawę zawartych w nim wniosków, a także by wykazany był w nim zrozumiały związek między zawartymi w nim ustaleniami medycznymi a wnioskami, do jakich doszła komisja lekarska.

Ponadto ze względu na to, że sprawozdanie komisji lekarskiej ma charakter naukowy, wymogi spójności i zrozumiałości nie podlegają ocenie z perspektywy samego urzędnika, lecz reprezentującego go w tej komisji lekarza, którego rola polega między innymi na wyjaśnieniu swojemu pacjentowi w razie potrzeby powodów odmownego rozpatrzenia jego wniosku o uznanie choroby zawodowej.

(zob. pkt 80, 86, 87)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: ww. sprawa AE przeciwko Komisji, pkt 64, 65 i przytoczone tam orzecznictwo; ww. sprawa J przeciwko Komisji, pkt 96

5.      Jeżeli trzech lekarzy wchodzących w skład komisji lekarskiej, o której mowa w art. 23 zasad ubezpieczenia urzędników od ryzyka wypadku i choroby zawodowej, zostało mianowanych przez upoważnione do tego osoby, interesy urzędnika są należycie chronione dzięki obecności jego zaufanego lekarza oraz wyznaczeniu trzeciego lekarza spoza administracji. W tym względzie zasady ubezpieczenia od ryzyka wypadku i choroby zawodowej nie ustalają żadnego szczególnego wymogu w zakresie specjalizacji członków komisji lekarskiej. Tym samym, jako że omawiane zasady pozostawiają pełną swobodę wyboru własnego lekarza zarówno zainteresowanemu urzędnikowi, jak i administracji, nic nie stoi na przeszkodzie temu, by urzędnik wyznaczył lekarza specjalistę, żeby go reprezentował w komisji lekarskiej, jeżeli uważa to za niezbędne.

(zob. pkt 107, 108)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 186/80 Suss przeciwko Komisji, 14 lipca 1981 r., pkt 9

Sąd do spraw Służby Publicznej: ww. sprawa AE przeciwko Komisji, pkt 50, 51