Language of document : ECLI:EU:C:2021:486

Sprawa C684/20 P

Eleanor Sharpston

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej
i
Konferencji przedstawicieli rządów państw członkowskich

 Postanowienie Trybunału (pierwsza izba) z dnia 16 czerwca 2021 r.

Odwołanie – Artykuł 181 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Skutki wystąpienia Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej dla członków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Deklaracja Konferencji przedstawicieli rządów państw członkowskich – Wygaśnięcie mandatu rzecznika generalnego – Skarga o stwierdzenie nieważności

Skarga o stwierdzenie nieważności – Właściwość sądu Unii – Skarga na deklarację Konferencji przedstawicieli rządów państw członkowskich – Oczywisty brak właściwości i oczywista niedopuszczalność

(art. 252, art. 253 ust. 1, art. 256, 263 TFUE)

(zob. pkt 39–50)

Streszczenie

Trybunał utrzymał w mocy odrzucenie dwóch skarg o stwierdzenie nieważności wniesionych przez E. Sharpston, która domagała się stwierdzenia, że przedwczesne zakończenie jej kadencji na stanowisku rzecznika generalnego ze względu na wystąpienie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej było niezgodne z prawem.

Sąd nie popełnił żadnego błędu, orzekając, że akty przyjęte przez przedstawicieli rządów państw członkowskich nie podlegają kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez sądy Unii

W 2005 r. na wniosek rządu Zjednoczonego Królestwa przedstawiciele rządów państw członkowskich mianowali wnoszącą odwołanie, E. Sharpston, na stanowisko rzecznika generalnego Trybunału do końca kadencji jej poprzednika, czyli do dnia 6 października 2009 r. Jej kadencja została przedłużona na okres od 7 października 2009 r. do 6 października 2015 r., a następnie od 7 października 2015 r. do 6 października 2021 r.

W dniu 29 stycznia 2020 r. Konferencja przedstawicieli rządów państw członkowskich przyjęła deklarację dotyczącą skutków wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej dla rzeczników generalnych Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwaną dalej „sporną deklaracją). W deklaracji tej Konferencja przypomniała, że w następstwie uruchomienia przez Zjednoczone Królestwo procedury przewidzianej w art. 50 TUE w celu wystąpienia z Unii, traktaty przestaną mieć do niego zastosowanie z dniem wejścia w życie umowy o wystąpieniu(1). Konferencja przypomniała też, że z dniem wystąpienia wygasną mandaty członków instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii powołanych, mianowanych lub wybranych w związku z członkostwem Zjednoczonego Królestwa w Unii.

Konferencja przedstawicieli rządów państw członkowskich zwróciła uwagę, że od tego momentu stałe stanowisko rzecznika generalnego, które było przyznane Zjednoczonemu Królestwu(2) zostanie objęte systemem rotacji wśród państw członkowskich do celów mianowania rzeczników generalnych. Odnotowała, że w myśl porządku protokolarnego kolejnym kwalifikującym się państwem członkowskim jest Republika Grecka.

W dniu 2 września 2020 r. na mocy decyzji przedstawicieli rządów państw członkowskich w sprawie mianowania trzech sędziów i rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości(3) (zwanej dalej „sporną decyzją”) na stanowisko rzecznika generalnego Trybunału został mianowany następca wnoszącej odwołanie, A. Rantos, na okres od dnia 7 września 2020 r. do dnia 6 października 2021 r.

Dwiema skargami, które wpłynęły do Sądu w dniach 7 kwietnia 2020 r i 4 września 2020 r. E. Sharpston wniosła o stwierdzenie częściowej nieważności spornej deklaracji oraz stwierdzenie nieważności spornej decyzji w zakresie, w jakim dotyczą one mianowania A. Rantosa na stanowisko rzecznika generalnego Trybunału na okres od dnia 7 września 2020 r. do dnia 6 października 2021 r.

Dwoma postanowieniami z dnia 6 października 2020 r. Sąd odrzucił obie te skargi – pierwszą jako niedopuszczalną, a drugą jako oczywiście niedopuszczalną(4).

Eleanor Sharpston złożyła od tych postanowień odwołania do Trybunału, w których wniosła o ich uchylenie. Podniosła ona w istocie, że Sąd naruszył prawo, odrzucając, z jednej strony, jako niedopuszczalną jej skargę o stwierdzenie częściowej nieważności spornej deklaracji, oraz, z drugiej strony, jako oczywiście niedopuszczalną jej skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, ze względu na to, że zostały one przyjęte przez przedstawicieli rządów państw członkowskich jako takich, nie zaś przez Radę.

Trybunał utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia i odrzucił oba odwołania jako w części oczywiście niedopuszczalne oraz oddalił je jako w części bezzasadne.

Ocena Trybunału

Na początku Trybunał przypomniał, że z brzmienia art. 263 TFUE wynika, iż akty przyjęte przez przedstawicieli rządów państw członkowskich, którzy nie działają w charakterze członków Rady, lecz w charakterze przedstawicieli swoich rządów i którzy w ten sposób wspólnie wykonują kompetencje państw członkowskich, nie podlegają kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez sądy Unii. Trybunał przyjął zatem, że właściwym kryterium przesądzającym o wyłączeniu właściwości sądów Unii do rozpoznania skargi skierowanej przeciwko takim aktom jest kryterium ich autora, niezależnie od wiążących skutków prawnych takich aktów.

Zdaniem Trybunału jest oczywiste, że przyjęcie szerokiej wykładni autorów aktów, do których odnosi się art. 263 TFUE, byłoby sprzeczne z wolą autorów traktatów, wyrażoną w tym artykule, którego zakres stosowania ogranicza się wyłącznie do aktów prawa Unii przyjętych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, z wyłączeniem spod kontroli sądowej Trybunału aktów przyjmowanych przez państwa członkowskie, takich jak decyzje o mianowaniu członków sądów Unii.

Trybunał zauważył, że nie ma również znaczenia, czy przedstawiciele rządów państw członkowskich działali w oparciu o postanowienia traktatów, czy też w oparciu o inne źródła prawa, takie jak prawo międzynarodowe.

W rezultacie Trybunał uznał, iż Sąd nie popełnił błędu, przypominając, że z art. 263 TFUE wynika, iż akty przyjęte przez przedstawicieli rządów państw członkowskich, którzy nie działają w charakterze członków Rady, lecz w charakterze przedstawicieli swoich rządów i którzy w ten sposób wspólnie wykonują kompetencje państw członkowskich, nie podlegają kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez sądy Unii.

Następnie, odnosząc się do zarzutu wnoszącej odwołanie opartym na okoliczności, że sądy Unii powinny jednak uznać swoją właściwość do oceny zgodności z prawem spornej deklaracji i decyzji w sprawie mianowania nowego rzecznika generalnego, ze względu na to, że ta pierwsza zawiera decyzję przedstawicieli rządów państw członkowskich stwierdzającą, w sposób wykraczający poza ich uprawnienia, przedwczesne wygaśnięcie jej mandatu rzecznika generalnego, oraz że, w przypadku tej drugiej, wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii nie skutkowało zakończeniem jej kadencji na stanowisku rzecznika generalnego, Trybunał uznał jednak, że nie można zgodzić się z tą analizą, ponieważ w żadnym wypadku nie można uznać, że sporna deklaracja i sporna decyzja są aktami wydanymi przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii w rozumieniu art. 263 TFUE.

Trybunał stwierdził ponadto, że nie można uznać, iż sporna deklaracja i sporna decyzja wywołują niekorzystne skutki prawne po stronie wnoszącej odwołanie w zakresie, w jakim zdecydowano w nich o przedwczesnym wygaszeniu jej mandatu rzecznika generalnego, ani zresztą nawet, w przypadku spornej decyzji, w zakresie, w jakim ta decyzja ma się opierać na decyzji o wygaszeniu tego mandatu. Trybunał stwierdził w tym względzie, że sporna deklaracja odzwierciedla jedynie nieuchronne skutki wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii.

Ponieważ zgodnie z art. 50 ust. 3 TUE traktaty przestały mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa w dniu jego wystąpienia, czyli w dniu 1 lutego 2020 r., z tym też dniem wspomniane państwo utraciło status państwa członkowskiego. Jak stwierdzono w akapicie ósmym preambuły do umowy o wystąpieniu, oznacza to, że z dniem wystąpienia wygasają mandaty członków instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii mianowanych, powołanych lub wybranych w związku z członkostwem Zjednoczonego Królestwa w Unii.

Nie można zatem zarzucać Sądowi, że stwierdził brak swojej właściwości do oceny, po pierwsze, zgodności z prawem rzekomej decyzji przedstawicieli rządów państw członkowskich stwierdzającej przedwczesne wygaśnięcie mandatu wnoszącej odwołanie, a z drugiej strony, zgodności z prawem spornej decyzji.


1      Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 7, zwana dalej „umową o wystąpieniu”), zatwierdzona decyzją Rady (UE) 2020/135 z dnia 30 stycznia 2020 r. (Dz.U. 2020, L 29, s. 1), weszła w życie w dniu 1 lutego 2020 r.


2      Na podstawie deklaracji odnoszącej się do art. 252 TFUE w sprawie liczby rzeczników generalnych w Trybunale Sprawiedliwości, dołączonej do aktu końcowego konferencji międzyrządowej, która przyjęła traktat z Lizbony.


3      Decyzja przedstawicieli rządów państw członkowskich (UE) 2020/1251 z dnia 2 września 2020 r. w sprawie mianowania trzech sędziów i rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości (Dz.U. 2020, L 292, s. 1).


4      Postanowienia Sądu: z dnia 6 października 2020 r., Sharpston/Rada i Konferencja przedstawicieli rządów państw członkowskich (T‑180/20, niepublikowane, EU:T:2020:473); z dnia 6 października 2020 r., Sharpston/Rada i Konferencja przedstawicieli rządów państw członkowskich (T‑550/20, niepublikowane, EU:T:2020:475).