Language of document : ECLI:EU:F:2015:82

WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ (trzecia izba)

z dnia 8 lipca 2015 r.(*)

Służba publiczna – Personel ACER – Członek personelu kontraktowego – Nieprzedłużenie umowy – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność skargi – Zarzut niezgodności z prawem art. 6 ust. 2 OPW ACER w świetle art. 85 ust. 1 WZIP – Skarga o odszkodowanie lub zadośćuczynienie – Wypowiedzenie – Krzywda – Zadośćuczynienie

W sprawie F‑34/14

mającej za przedmiot skargę wniesioną na podstawie art. 270 TFUE,

DP, były członek personelu kontraktowego Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki, zamieszkała w Idriji (Słowenia), reprezentowana przez adwokata S. Pappasa,

strona skarżąca,

przeciwko

Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), reprezentowanej przez P. Martineta oraz S. Vaonę, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez adwokatów D. Waelbroecka oraz A. Durona,

strona pozwana,

SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
(trzecia izba),

w składzie: S. Van Raepenbusch, prezes, M.I. Rofes i Pujol i E. Perillo (sprawozdawca), sędziowie,

sekretarz: P. Cullen, administrator,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 marca 2015 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1        Skargą, która wpłynęła do sekretariatu Sądu w dniu 11 kwietnia 2014 r., DP żąda, po pierwsze, stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r., mocą której dyrektor Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER, zwanej dalej także „Agencją”) odmówił przedłużenia z nią umowy o pracę, oraz po drugie, zasądzenia od ACER na jej rzecz kwoty 10 000 EUR tytułem naprawienia doznanej w jej mniemaniu krzywdy.

 Ramy prawne

2        Ramy prawne stanowią w pierwszej kolejności art. 3a i art. 85 ust. 1 Warunków zatrudniania innych pracowników Unii Europejskiej, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do niniejszego sporu (zwanych dalej „WZIP”).

3        Następnie art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 713/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego [ACER] (Dz.U. L 211, s. 1), zatytułowany „Personel”, stanowi:

„1.      Do pracowników Agencji, w tym do jej dyrektora, stosuje się: regulamin pracowniczy [urzędników Unii Europejskiej], [WZIP] oraz zasady przyjęte wspólnie przez instytucje Wspólnot Europejskich do celów stosowania tego regulaminu pracowniczego i [WZIP].

2.      Rada administracyjna [zarząd], w porozumieniu z Komisją [Europejską], przyjmuje odpowiednie przepisy wykonawcze, zgodnie z art. 110 regulaminu pracowniczego [urzędników Unii Europejskiej].

[…]”.

4        Ponadto art. 6 decyzji zarządu ACER nr 2011/11 z dnia 1 czerwca 2011 r. w sprawie przyjęcia ogólnych przepisów wykonawczych dotyczących procedury rekrutacji i zatrudniania pracowników kontraktowych w ACER (zwanych dalej „OPW”), zatytułowany „Czas trwania umów”, stanowi:

„1.      Pracownicy kontraktowi w rozumieniu art. 3a WZIP mogą być zatrudniani, w przypadku ich pierwszej umowy, na czas określony, wynoszący co najmniej trzy miesiące i nieprzekraczający pięciu lat.

2.      Każde przedłużenie umowy w grupach funkcyjnych II, III i IV odbywa się na czas określony, wynoszący co najmniej trzy miesiące, a maksymalnie pięć lat. Drugie przedłużenie umowy bez przerwy w zatrudnieniu, równoznaczne z zawarciem umowy na czas nieokreślony, może nastąpić wyłącznie wtedy, jeżeli łączny czas trwania dwóch pierwszych umów wynosi co najmniej pięć lat.

[…]”.

5        Wreszcie art. 2 akapit trzeci decyzji dyrektora ACER nr 2013/11 z dnia 28 maja 2013 r. dotyczącej przedłużania umów przed ich wygaśnięciem (zwanej dalej „decyzją nr 2013/11”) przewiduje, że „w przypadku pracownika, który wykonywał swoją pracę na podstawie umowy na czas określony przez okres dłuższy niż rok i nieprzekraczający trzech lat, decyzję o ewentualnym przedłużeniu umowy należy podjąć i przekazać najpóźniej trzy miesiące przed wygaśnięciem wspomnianej umowy”.

 Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu

6        Skarżąca została zatrudniona przez ACER w dniu 1 stycznia 2011 r. w charakterze członka personelu kontraktowego na podstawie art. 3a WZIP w grupie funkcyjnej II, grupie zaszeregowania 5, stopień 1. Umowa została zawarta na okres jednego roku do dnia 31 grudnia 2011 r., następnie, na podstawie aneksu, została przedłużona po raz pierwszy na okres dwóch lat, do dnia 31 grudnia 2013 r.

7        W wiadomości elektronicznej z dnia 15 marca 2013 r. przesłanej do działu zasobów ludzkich ACER (zwanego dalej „działem zasobów ludzkich”) skarżąca wyraziła zainteresowanie drugim przedłużeniem swojej umowy. Został o tym również poinformowany dyrektor ACER (zwany dalej „dyrektorem”), jako organ upoważniony do zawierania umów o pracę w ACER (zwany dalej „OUZU”).

8        Po otrzymaniu w dniu 1 października 2013 r. wiadomości elektronicznej od działu zasobów ludzkich informującej, że „procedura przedłużenia [jej] umowy [jest] w toku” oraz że dyrektor „[jutro] podpisze dokumenty”, w dniu 2 października 2013 r. skarżąca otrzymała propozycję umowy o pracę w charakterze członka personelu kontraktowego na podstawie art. 3a WZIP, w takiej samej grupie funkcyjnej, grupie zaszeregowania i stopniu jak umowa kończąca się w dniu 31 grudnia 2013 r., na czas określony dwóch lat, ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r.

9        Uważając, że ta nowa umowa nie zaszeregowała jej na właściwym stopniu i że nie stanowi przedłużenia jej pierwszej umowy, skarżąca nie podpisała umowy i w dniu 9 października 2013 r. zwróciła się do działu zasobów ludzkich o „korektę”. Po wymianie wiadomości elektronicznych między skarżącą i służbami ACER dyrektor w dniu 31 października 2013 r. poinformował skarżącą, że przed podjęciem decyzji oczekuje na zajęcie stanowiska przez dział zasobów ludzkich.

10      W dniu 11 listopada 2013 r. dyrektor poinformował skarżącą, że po odbyciu spotkania z działem zasobów ludzkich i służbami prawnymi ACER rozważa się możliwość zmiany aneksu, na mocy którego pierwsza umowa została przedłużona na okres dwóch lat, w celu wydłużenia tego okresu do lat czterech. Skarżąca odpowiedziała zasadniczo, że zdaje się na Agencję w kwestii znalezienia rozwiązania zgodnego z obowiązującymi przepisami prawnymi i że ma nadzieję otrzymać wkrótce „poprawioną wersję […] [swojej] przedłużonej umowy”.

11      W wiadomości elektronicznej z dnia 25 listopada 2013 r. służby prawne Agencji zwróciły się do dyrekcji generalnej (DG) ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa Komisji Europejskiej z pytaniem, czy w okolicznościach niniejszej sprawy przedłużenie umowy skarżącej jest możliwe w świetle art. 6 OPW.

12      Wiadomością elektroniczną z dnia 27 listopada 2013 r. DG ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa Komisji przekazała działowi zasobów ludzkich opinię swojego wydziału „Kontakty z organami administracji publicznej, agencjami i urzędami administracyjnymi”. W tej opinii prawnej wyjaśniono, że planowane przedłużenie umowy narusza art. 6 ust. 2 OPW, ale że sam ten przepis jest sprzeczny z art. 85 ust. 1 WZIP, ponieważ nie przewiduje żadnych odstępstw. Opinia wskazywała, że w tych okolicznościach należy przyjąć rozumowanie przedstawione w wyroku Komisja/Petrilli (T‑143/09 P, EU:T:2010:531) i uznać, iż OUZU może przedłużyć umowę ze skarżącą pod warunkiem wskazania względów, dla których interes służby uzasadnia, w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy, odstępstwo od art. 6 ust. 2 OPW. Opinia wskazywała również, że art. 6 OPW może zostać później zmieniony, tak by przewidywał możliwość odstępstwa, ewentualnie wraz z gwarancjami proceduralnymi.

13      Podczas zebrania zarządu ACER w dniu 12 grudnia 2013 r. dyrektor zwrócił uwagę członków zarządu na możliwą niezgodność art. 6 ust. 2 OPW z WZIP. Z protokołu z tego zebrania wynika, że dyrektor poinformował również zarząd o tym, iż ACER rozpatrywała przypadek pracownika, którego umowa została już przedłużona po raz pierwszy, przy czym pierwsza umowa i pierwsze przedłużenie umowy nie trwały łącznie pięć lat i w związku z tym prawdopodobnie nie zostanie ona przedłużona po raz drugi.

14      W wiadomości elektronicznej z dnia 19 grudnia 2013 r. skarżąca poinformowała dyrektora, że zasadniczo jest gotowa podpisać propozycję zmiany załącznika do jej pierwszej umowy wydłużającego z dwóch lat do czterech czas trwania pierwszej umowy przedłużonej. Skarżąca wskazała, że jest przeciwna temu rozwiązaniu, jednak nie ma alternatywy, skoro chce nadal pracować dla Agencji.

15      Wiadomością elektroniczną i listem poleconym z dnia 20 grudnia 2013 r., których odbiór skarżąca potwierdziła odpowiednio w dniu 20 i 23 grudnia 2013 r., dyrektor działający w charakterze OUZU przekazał skarżącej decyzję o nieprzedłużeniu z nią umowy o pracę (zwaną dalej „decyzją o nieprzedłużeniu umowy o pracę”). Dyrektor podkreślił, że żałuje takiej decyzji, wyjaśniając jednocześnie, iż nie znalazł żadnego prawnie satysfakcjonującego rozwiązania w świetle przepisów art. 85 ust. 1 WZIP i art. 6 ust. 2 OPW. Decyzja o nieprzedłużeniu umowy o pracę nie zawierała żadnego odniesienia do opinii wydziału „Kontakty z organami administracji publicznej, agencjami i urzędami administracyjnymi”, którą DG ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa Komisji przekazała działowi zasobów ludzkich w wiadomości elektronicznej z dnia 27 listopada 2013 r.

16      W wiadomości elektronicznej z dnia 22 grudnia 2013 r. (zwanej dalej „wiadomością elektroniczną z dnia 22 grudnia 2013 r.”) skarżąca przypomniała dyrektorowi, wyliczając je po kolei, różne możliwości rozpatrywane sukcesywnie przez Agencję w celu przedłużenia jej umowy, wskazując przy tym, że ze swojej strony chciała jedynie nadal pracować dla ACER.

17      W wiadomości elektronicznej z dnia 23 grudnia 2013 r. dyrektor ponownie przekazał skarżącej swoje ubolewanie, że nie znalazł rozwiązania umożliwiającego przedłużenie z nią umowy oraz że żadna z rozpatrywanych możliwości nie została uznana za „wystarczająco solidną, aby mogła się obronić”.

18      W wiadomości elektronicznej z dnia 30 grudnia 2013 r. skarżąca zwróciła się do dyrektora o zawieszenie skutków decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę, twierdząc, że zamierza złożyć zażalenie przedstawiające argumenty jej adwokata, które przemawiają za przedłużeniem z nią umowy. Skarżąca podkreśliła również niespodziewany charakter decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę oraz wskazała, że sądziła, iż ma prawo do okresu wypowiedzenia.

19      W wiadomości elektronicznej z dnia 31 grudnia 2013 r. dyrektor przypomniał skarżącej, że nie ma żadnej „realnej z prawnego punktu widzenia” możliwości, aby przedłużyć jej umowę, zapewniając ją jednak, iż dział zasobów ludzkich i służba prawna Agencji ponownie zbadają sytuację i że zostanie poinformowana o ewentualnym korzystnym dla niej wyniku.

20      W wiadomości elektronicznej z dnia 3 stycznia 2014 r. (zwanej dalej „wiadomością elektroniczną z dnia 3 stycznia 2014 r.”) skarżąca poinformowała dyrektora, że przy ponownej analizie jej sytuacji należałoby uwzględnić zasadę dobrej administracji, przyznaną agencjom przez nowy Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej, obowiązujący od dnia 1 stycznia 2014 r., możliwość odstępstwa od ogólnych przepisów wykonawczych przyjętych przez Komisję, zasadę hierarchii przepisów, jasność brzmienia art. 85 ust. 1 WZIP i wreszcie sprzeczność między art. 85 WZIP i art. 6 OPW. Skarżąca podkreśliła również, że pomimo tego, iż wykazała zainteresowanie przedłużeniem swojej umowy dziewięć miesięcy przed jej wygaśnięciem, otrzymała tylko dwa dni robocze wypowiedzenia po doręczeniu jej decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę.

21      Tego samego dnia, 3 stycznia 2014 r., dyrektor poinformował skarżącą, że jej wiadomość elektroniczna z tego dnia została przekazana działowi zasobów ludzkich i służbie prawnej Agencji oraz że zwróci się do niej ponownie zaraz po otrzymaniu od nich odpowiedzi.

22      W wiadomości elektronicznej z dnia 13 stycznia 2014 r. (zwanej dalej „decyzją z dnia 13 stycznia 2014 r.”) dyrektor poinformował skarżącą, że przy wsparciu działu zasobów ludzkich i służby prawnej Agencji ponownie przeanalizował jej sytuację w świetle argumentacji zawartej w wiadomości z dnia 3 stycznia 2014 r., jednak te dodatkowe argumenty nie dostarczyły mu podstawy prawnej pozwalającej na przedłużenie umowy. Dyrektor wyjaśnił, że art. 85 WZIP i art. 6 OPW nie są ze sobą niezgodne, że OPW zostały przekazane przed ich przyjęciem do oceny przez służbę prawną Komisji, która nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń ani nie przedstawiła żadnych uwag w tym zakresie, oraz że łączne zastosowanie art. 85 WZIP i art. 6 OPW nie daje mu żadnego wyboru w niniejszej sprawie.

 Żądania stron

23      Skarżąca wnosi do Sądu o:

–        stwierdzenie nieważności decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę;

–        zasądzenie od ACER na jej rzecz kwoty 10 000 EUR tytułem naprawienia krzywdy, jakiej w swej ocenie doznała;

–        obciążenie ACER kosztami postępowania.

24      ACER wnosi do Sądu o:

–        stwierdzenie, że skarga jest niedopuszczalna;

–        tytułem żądania ewentualnego – oddalenie skargi jako bezzasadnej;

–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania

 Co do prawa

 W przedmiocie dopuszczalności skargi

 Argumenty stron

25      ACER uważa, że skarga nie została wniesiona w terminie przewidzianym w art. 91 ust. 3 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1023/2013 z dnia 22 października 2013 r. zmieniającego Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej i [WZIP] (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”). Według ACER za zażalenie na decyzję o nieprzedłużeniu umowy o pracę w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego należy uznać wiadomość elektroniczną z dnia 22 grudnia 2013 r., a nawet wiadomość elektroniczną skarżącej z dnia 19 grudnia 2013 r. Następnego dnia, 23 grudnia 2013 r., Agencja ustosunkowała się do tego zażalenia w wiadomości elektronicznej. Kolejne wiadomości skarżącej, z dnia 30 grudnia 2013 r. i z dnia 3 stycznia 2014 r., są tylko powtórzeniem pierwszego zażalenia. Dwie decyzje przesłane w odpowiedzi stanowią zatem wyłącznie potwierdzenie decyzji zawartej w wiadomości elektronicznej z dnia 23 grudnia 2013 r.

26      Ponieważ zdaniem ACER bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się w dniu 23 grudnia 2013 r., skarga wniesiona w dniu 11 kwietnia 2014 r. jest wniesiona z przekroczeniem terminu.

27      Skarżąca utrzymuje, że skarga jest dopuszczalna. Na rozprawie prawnik skarżącej zwrócił się o możliwość złożenia nowego dokumentu mającego na celu poparcie dopuszczalności skargi.

 Ocena Sądu

28      Należy przypomnieć, że dokładna kwalifikacja prawna pism kierowanych przez skarżącą do OUZU przed wniesieniem skargi zależy wyłącznie od oceny Sądu (zob. podobnie wyrok Politi/Europejska Fundacja Kształcenia, C‑154/99 P, EU:C:2000:354, pkt 16).

29      Zażaleniem w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego jest pismo, w którym urzędnik, nie wnosząc wprost o cofnięcie przedmiotowej decyzji, jednoznacznie wyraża swój zamiar podważenia niekorzystnej dla niego decyzji. W tym względzie treść aktu przeważa nad formą (wyrok Mendes/Komisja, F‑125/11, EU:F:2013:35, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).

30      W niniejszej sprawie należy przede wszystkim wskazać, że dopiero w wiadomości elektronicznej z dnia 3 stycznia 2014 r. skarżąca jasno wyraziła swój zamiar zakwestionowania decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę, o której „ponowne rozpatrzenie” wnioskowała, podnosząc kilka szczegółowych zarzutów (zob. pkt 20 niniejszego wyroku). Wiadomość elektroniczną z dnia 3 stycznia 2014 r. należy zatem zakwalifikować jako zażalenie w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

31      Następnie należy stwierdzić również, że w wiadomości elektronicznej z dnia 3 stycznia 2014 r. skarżąca zgłosiła zastrzeżenia, które w ogóle nie zostały wymienione w wiadomości elektronicznej z dnia 19 grudnia 2013 r. ani też w wiadomości elektronicznej z dnia 22 grudnia 2013 r., w szczególności sprzeczność między art. 6 ust. 2 OPW i art. 85 WZIP oraz naruszenie zasady hierarchii norm prawnych. Tymczasem dopiero decyzją z dnia 13 stycznia 2014 r. dyrektor, działając jako OUZU, po raz pierwszy ustosunkował się do tych zarzutów. Tak więc bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się w każdym razie w dniu doręczenia tej decyzji podjętej w odpowiedzi na wiadomość elektroniczną z dnia 3 stycznia 2014 r. uznaną za zażalenie, czyli w dniu 13 stycznia 2014 r. (w przedmiocie dopuszczalności kolejnych zażaleń zob. wyroki: Ghignone i in./Rada, T‑44/97, EU:T:2000:258, pkt 39; Collotte/Komisja, F‑58/07, EU:F:2008:170, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo; D’Agostino/Komisja, F‑93/12, EU:F:2013:155, pkt 30, odwołanie w toku przed Sądem Unii Europejskiej, sprawa T‑670/13 P). Skarga wniesiona w dniu 11 kwietnia 2014 r. nie jest zatem wniesiona z przekroczeniem terminu.

32      Z powyższego wynika, że podniesiony przez ACER zarzut niedopuszczalności oparty na wniesieniu skargi po upływie terminu jest bezzasadny i powinien zostać odrzucony, bez konieczności rozstrzygania wniosku skarżącej o przeprowadzenie nowego dowodu.

 W przedmiocie żądania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę

33      Na poparcie żądań dotyczących stwierdzenia nieważności skarżąca przedstawiła w swojej skardze zarzut główny dotyczący niezgodności z prawem art. 6 ust. 2 OPW w świetle art. 85 ust. 1 WZIP oraz podniesiony posiłkowo zarzut dotyczący błędnego uzasadnienia decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę.

34      Jednakże w trakcie rozprawy prawnik skarżącej wskazał, że rezygnuje z zarzutu posiłkowego.

35      Należy zatem wydać orzeczenie w sprawie jedynego zarzutu, dotyczącego niezgodności z prawem art. 6 ust. 2 OPW w świetle art. 85 ust. 1 WZIP.

 Argumenty stron

36      Skarżąca twierdzi, że art. 6 ust. 2 OPW, na którym opiera się decyzja o nieprzedłużeniu umowy o pracę, narusza art. 85 ust. 1 WZIP.

37      Po pierwsze, zdaniem skarżącej, art. 6 ust. 2 OPW, który pozwala OUZU na drugie przedłużenie umowy tylko pod warunkiem, że dwie pierwsze umowy obejmują okres co najmniej pięciu lat, wprowadza wyjątek od przewidzianej przez art. 85 ust. 1 WZIP możliwości skorzystania z drugiego przedłużenia umowy o pracę w charakterze członka personelu kontraktowego. Skutkiem art. 6 ust. 2 OPW jest ograniczenie zakresu stosowania art. 85 ust. 1 WZIP poprzez wprowadzenie w przypadku przyznania drugiego przedłużenia umowy warunku, który nie został przewidziany w WZIP, a mianowicie aby zainteresowany pracował w Agencji przez co najmniej pięć lat.

38      Zdaniem skarżącej takie odstępstwo jest niezgodne z prawem ze względu na hierarchię norm prawnych oraz z uwagi na to, że przepisy art. 85 ust. 1 WZIP są jasne, wyczerpujące i dokładne oraz nie pozostawiają organom administracji żadnego marginesu uznania przy ocenie, czy niektóre umowy nie kwalifikują się do uzyskania drugiego przedłużenia. Artykuł 6 ust. 2 OPW pozwala Agencji na utrudnienie przedłużenia umowy o pracę na czas nieokreślony poprzez arbitralne proponowanie pracownikom umowy początkowej i pierwszego przedłużenia, których całkowity łączny czas trwania nie przekracza wymaganego okresu pięciu lat.

39      Po drugie, zdaniem skarżącej, o ile art. 6 ust. 2 OPW należy interpretować jako wprowadzający odstępstwo nie od możliwości uzyskania drugiego przedłużenia, ale od zasady, zgodnie z którą drugie przedłużenie umowy może zostać przyznane tylko na czas nieokreślony, przepis ten należałoby również uznać za sprzeczny z art. 85 ust. 1 WZIP.

40      W tym względzie, powołując się na wyrok Scheefer/Parlament (F‑105/09, EU:F:2011:41, pkt 51, 53–55), skarżąca twierdzi, że zasada odnosząca się do czasu nieokreślonego drugiego przedłużenia została ustanowiona w celu ochrony stabilności zatrudnienia, będącej podstawowym celem dyrektywy Rady 1999/70/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. dotyczącej Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez Europejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE), Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) oraz Europejską Konfederację Związków Zawodowych (ETUC) (Dz.U. L 175, s. 43) i załączonego do niej porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego w dniu 18 marca 1999 r. Artykuł 85 ust. 1 WZIP powinien być zatem interpretowany w szerokim zakresie, ponieważ jego celem jest uniemożliwienie organom administracji przekraczania ich kompetencji poprzez korzystanie z kolejnych umów na czas określony.

41      Wreszcie podczas rozprawy prawnik skarżącej podniósł, że OPW zostały przyjęte bez konsultacji z komitetem pracowniczym Agencji oraz że nie zostały odpowiednio opublikowane.

42      Z kolei ACER wnosi o oddalenie zarzutu, twierdząc, że art. 6 ust. 2 OPW nie jest sprzeczny z art. 85 ust. 1 WZIP i że w związku z tym decyzja o nieprzedłużeniu umowy o pracę nie narusza prawa.

43      Po pierwsze, ACER podnosi, że zgodnie z wyrokiem Komisja/Macchia (T‑368/12 P, EU:T:2014:266, pkt 60), który w tym przypadku jest istotny w drodze analogii, art. 85 ust. 1 WZIP nie można rozumieć jako mającego na celu zapewnienie ciągłości zatrudnienia członków personelu kontraktowego.

44      Po drugie, ACER utrzymuje, że zgodnie z orzecznictwem członkowi personelu kontraktowego mającemu umowę na czas określony co do zasady nie przysługuje roszczenie o przedłużenie umowy, ponieważ takie przedłużenie stanowi jedynie możliwość uzależnioną od warunku, że jest zgodne z interesem służby. Administracji przysługuje szeroki zakres uznania w odniesieniu do możliwości przedłużenia umowy. Czas trwania stosunku pracy między instytucją a członkiem personelu kontraktowego podlega postanowieniom umowy zawartej między stronami.

45      Tak więc – o ile nie prowadzi to do nadużywania umów na czas określony – przedłużanie umów może być warunkowe. ACER uzależnia to przedłużenie stosując OPW, jasno określające kryteria, na których opierają się decyzje o przedłużeniu umowy o pracę. OPW są „spójne i wzajemnie się uzupełniają” z art. 85 ust. 1 WZIP.

46      Po trzecie, art. 6 ust. 2 OPW wzoruje się na modelu proponowanym przez Komisję w 2011 r. w celu, po pierwsze, zharmonizowania uregulowań prawnych agencji, i po drugie, zapewnienia „równowagi w traktowaniu personelu kontraktowego i personelu tymczasowego” oraz w celu uniknięcia sytuacji, w której członkowie personelu kontraktowego nie mogą uzyskać umowy na czas nieokreślony w terminie krótszym niż członkowie personelu tymczasowego zatrudnieni w tej samej agencji. Ponadto Komisja „zatwierdziła” rozporządzenie wykonawcze ACER.

47      Poza tym ACER wskazuje, że nie była w stanie należycie przyglądać się procedurze przedstawionej w decyzji nr 2013/11, ponieważ w niniejszym przypadku nie został spełniony „podstawowy warunek wstępny[,] a mianowicie możliwość ubiegania się o przedłużenie umowy”.

48      Wreszcie ACER podniósł na rozprawie, że zarzuty podniesione przez prawnika skarżącej w trakcie tej rozprawy dotyczące braku konsultacji z komitetem pracowniczym Agencji przed przyjęciem OPW oraz braku publikacji OPW są nowe, a zatem niedopuszczalne.

 Ocena Sądu

49      W uzasadnieniu żądania stwierdzenia nieważności decyzji o nieprzedłużeniu umowy skarżąca podnosi zarzut niezgodności z prawem art. 6 ust. 2 OPW w świetle art. 85 ust. 1 WZIP.

50      Zgodnie z art. 85 ust. 1 WZIP „[u]mowy z pracownikami kontraktowymi określonymi w art. 3a [WZIP] zawiera się na czas określony mieszczący się w granicach od 3 miesięcy do 5 lat. Umowy na czas określony nieprzekraczające pięciu lat mogą zostać przedłużone jednokrotnie [umowy te mogą zostać przedłużone tylko jeden raz, na czas określony nieprzekraczający pięciu lat]. Całkowity okres trwania umowy pierwotnej i pierwszej umowy przedłużonej nie może być krótszy niż sześć miesięcy dla grupy funkcyjnej I i dziewięć miesięcy dla innych grup funkcyjnych. Następną umowę zawiera się na czas nieokreślony. […]”.

51      Jak słusznie utrzymuje ACER, należy przypomnieć, że o ile art. 85 ust. 1 WZIP przewiduje możliwość drugiego przedłużenia umowy o pracę, o tyle chodzi tu nie o prawo przyznane zainteresowanemu ani o gwarancję pewnej ciągłości zatrudnienia, ale o możliwość pozostawioną uznaniu OUZU. Zgodnie z orzecznictwem instytucjom przysługuje bowiem szeroki zakres uznania w zakresie organizacji swoich służb w zależności od zadań, jakie zostały im powierzone, oraz – mając na uwadze ich realizację – w obsadzaniu stanowisk personelem pozostającym w ich dyspozycji, pod warunkiem jednakże, że odbywa się ono w interesie służby (zob. podobnie wyroki: Komisja/Petrilli, EU:T:2010:531, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo; Komisja/Macchia, EU:T:2014:266, pkt 49, 60).

52      Jednakże art. 6 ust. 2 OPW uzależnia możliwość przyznania drugiego przedłużenia umowy o pracę, tym razem na czas nieokreślony, od warunku sine qua non, zgodnie z którym łączny czas trwania umowy początkowej i pierwszego przedłużenia ma wynosić co najmniej pięć lat. Niespełnienie tego warunku oznacza obligatoryjne wykluczenie jakiejkolwiek możliwości przedłużenia, czy to na wniosek, czy nawet z urzędu.

53      Tymczasem w sytuacji gdy instytucja lub agencja jest upoważniona do wydawania ogólnych przepisów wykonawczych w celu uzupełnienia lub wdrożenia wyższych rangą i wiążących przepisów regulaminu pracowniczego lub WZIP, właściwy organ nie może ani działać sprzecznie z prawem, w tym poprzez przyjęcie przepisów, których stosowanie byłoby sprzeczne z celem przepisów regulaminu pracowniczego lub pozbawiałoby je wszelkiej skuteczności, ani odstąpić od poszanowania ogólnych zasad prawa, takich jak zasada dobrej administracji, zasady równego traktowania i ochrony uzasadnionych oczekiwań (zob. podobnie wyrok Komisja/Petrilli, EU:T:2010:531, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

54      Zgodnie bowiem z orzecznictwem ogólne przepisy wykonawcze przyjęte w odniesieniu do art. 110 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego mogą określać kryteria mogące służyć administracji w zakresie stosowania uprawnień dyskrecjonalnych lub uściślać przepisy regulaminu, którym brak jasności. Jednakże te ogólne przepisy wykonawcze nie mogą zgodnie z prawem, poprzez uściślenie wyraźnego, jasnego terminu regulaminu pracowniczego, zawęzić zakresu stosowania regulaminu pracowniczego lub WZIP ani ustanowić norm, które są odstępstwem od wyższych rangą przepisów, takich jak przepisy regulaminu pracowniczego czy WZIP, lub ogólnych zasad prawa (wyroki: Brems/Rada, T‑75/89, EU:T:1990:88, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo, Ianniello/Komisja, T‑308/04, EU:T:2007:347, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

55      I tak w wyroku Brems/Rada (EU:T:1990:88, pkt 30) Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich stwierdził niezgodność z prawem art. 3 i 7 decyzji Rady z dnia 15 marca 1976 r. w sprawie przyjęcia ogólnych przepisów wykonawczych do art. 2 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, ponieważ poprzez próbę wyjaśnienia wyrażenia „każda osoba” zawartego w art. 2 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego wymienione art. 3 i 7 wprowadziły dolne i górne granice wiekowe mające zastosowanie do osób traktowanych jako dziecko pozostające na utrzymaniu i tym sposobem automatycznie wyłączyły z zakresu stosowania art. 2 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego wszystkie osoby znajdujące się w określonych granicach wieku, pozbawiając tym samym organ powołujący możliwości skorzystania z przysługujących mu uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie oceny każdego konkretnego przypadku.

56      W świetle powyższej analizy należy stwierdzić, że art. 6 ust. 2 OPW ogranicza zakres art. 85 ust. 1 WZIP, ponieważ wprowadza dodatkowy warunek w zakresie przedłużenia umowy o pracę członkom personelu kontraktowego w rozumieniu art. 3a WZIP, który nie został przewidziany w tym akcie prawnym i który stoi na przeszkodzie korzystaniu z przyznanego administracji uznania, chociaż takiego ograniczenia nie można obiektywnie uzasadnić interesem służby. Tymczasem bez wyraźnego upoważnienia w tym względzie wewnętrzna decyzja ACER o powszechnym zakresie stosowania, taka jak OPW, nie może zgodnie z prawem ograniczyć zakresu wyraźnej normy przewidzianej w regulaminie pracowniczym lub WZIP (zob. podobnie wyrok Komisja/Petrilli, EU:T:2010:531, pkt 31, 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

57      Ponadto przedstawiona przez ACER argumentacja dotycząca celów realizowanych przez OPW nie może zostać uwzględniona.

58      Po pierwsze, ani konieczność zharmonizowania praktyk agencji i Komisji w zakresie naboru i zatrudniania członków personelu kontraktowego, ani konieczność zapewnienia „równowagi” traktowania między członkami personelu tymczasowego i kontraktowego w kwestii wymaganego czasu trwania zatrudnienia, pozwalającego kwalifikować się do zawarcia umowy na czas nieokreślony – przy założeniu, że wspomniane konieczne warunki zostaną ustalone – nie uzasadniają naruszenia zasady hierarchii norm prawnych.

59      Po drugie, okoliczność, że przepisy art. 6 ust. 2 OPW są takie same jak przepisy art. 6 decyzji Komisji C(2004) 1313 z dnia 7 kwietnia 2004 r. ustanawiającej ogólne przepisy wykonawcze dotyczące procedury rekrutacji i zatrudniania członków personelu kontraktowego w Komisji tym bardziej nie uzasadnia tego, by OUZU pozbawiał się automatycznie przysługujących mu uprawnień dyskrecjonalnych w ramach przedłużenia umowy z członkiem personelu kontraktowego. Należy zauważyć ponadto, że art. 6 decyzji Komisji C(2011) 1264 z dnia 2 marca 2011 r. w sprawie ogólnych przepisów wykonawczych do art. 79 ust. 2 WZIP dotyczącego warunków zatrudnienia personelu kontraktowego w Komisji na podstawie art. 3a i 3b WZIP, która to decyzja została wydana przed OPW, nie przewiduje już warunku minimalnego czasu trwania pierwotnej umowy o pracę oraz jej pierwszego przedłużenia w celu uzyskania drugiego przedłużenia.

60      Wreszcie w odpowiedzi na skargę ACER twierdzi ponadto, że „Agencja rozważała wewnętrznie możliwość odwołania się do wyjątkowej formy traktowania”, jednak w niniejszym przypadku „oceny [skarżącej] za lata 2011 i 2012 nie wykazały w wystarczający sposób wyjątkowych osiągnięć pozwalających uzasadnić jakiekolwiek odstępstwo od obowiązujących uregulowań”.

61      Tymczasem taki argument nie może stanowić odpowiedzi na zarzut niezgodności z prawem, ponieważ art. 6 ust. 2 OPW nie przewiduje żadnego wyjątku od wymogu łącznego pięcioletniego czasu trwania umowy pierwotnej i pierwszej umowy przedłużonej.

62      W każdym wypadku z dokumentów zawartych w aktach sprawy, a w szczególności z decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę wynika, że ACER odmówiła przedłużenia umowy ze skarżącą wyłącznie z tego powodu, że w niniejszym przypadku nie został spełniony ustanowiony przez art. 6 ust. 2 OPW wymóg czasu trwania umowy pierwotnej i pierwszej umowy przedłużonej w sumie przez okres przynajmniej pięciu lat.

63      Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o ile w systemie środków prawnych przewidzianych w art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego administracja może zmienić, w sytuacji wyraźnego oddalenia zażalenia, uzasadnienie, na którego podstawie wydała zakwestionowany akt, o tyle taka zmiana nie może nastąpić po wniesieniu do Sądu do spraw Służby Publicznej skargi na kwestionowany akt. Ponadto w toku postępowania administracja nie może zastąpić pierwotnego błędnego uzasadnienia całkowicie nowym uzasadnieniem (wyrok Allen/Komisja, F‑23/10, EU:F:2011:162, pkt 98).

64      Przedstawione po raz pierwszy w toku postępowania uzasadnienie decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę dotyczące wyników pracy skarżącej nie może w związku z tym zostać uwzględnione przez Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę.

65      Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że uzasadnienie to jest w sposób oczywisty sprzeczne z dokumentami zawartymi w aktach sprawy, z których wynika, że Agencja wielokrotnie wyrażała wolę utrzymania stosunku pracy łączącego ją ze skarżącą.

66      W związku z powyższym oraz w szczególności w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 53–56 niniejszego wyroku należy uwzględnić zarzut niezgodności z prawem art. 6 ust. 2 OPW oraz stwierdzić nieważność decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę, bez konieczności rozpatrywania dwóch nowych zarzutów przedstawionych na rozprawie przez prawnika skarżącej.

 W przedmiocie żądań odszkodowawczych

 Argumenty stron

67      Skarżąca twierdzi, że doznała znacznej krzywdy, która nie może zostać naprawiona przez stwierdzenie nieważności decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę, ze względu na opóźnienie ACER przy wydaniu i doręczeniu decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę z naruszeniem art. 2 decyzji nr 2013/11, który przewiduje w tym celu okres trzech miesięcy przed końcem obowiązującej umowy.

68      Skarżąca podnosi, że decyzja o nieprzedłużeniu umowy o pracę została jej doręczona dopiero w dniu 20 grudnia 2013 r., czyli kilka dni przed wygaśnięciem jej umowy w dniu 31 grudnia 2013 r., gdy tymczasem od października była nieustannie zapewniana o tym, że znajdzie się rozwiązanie i jej umowa zostanie przedłużona. Niepewność i presja psychologiczna wynikająca z tego opóźnienia były takie, że skarżąca zgodziła się przyjąć ofertę z dnia 19 października 2013 r., mimo iż wiedziała, że jest ona niezgodna z prawem i sprzeczna z jej długoterminowym interesem. Opóźnienie w przedłużeniu jej umowy zwielokrotniło zatem negatywne skutki decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę. Po doręczeniu tej decyzji u skarżącej wystąpiła ostra reakcja stresowa, stwierdzona medycznie w dniu 23 grudnia 2013 r.

69      Skarżąca wnosi do Sądu o określenie ex æquo et bono kwoty zadośćuczynienia za doznaną przez nią krzywdę. Zdaniem skarżącej kwota 10 000 EUR będzie odpowiednia.

70      ACER przyznaje, że decyzja nr 2013/11 nie była przestrzegana w niniejszym przypadku, jednakże wnosi o oddalenie żądań odszkodowawczych. Po pierwsze, skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie twierdzeń o jej stanie zdrowia, a w każdym razie nie został ustalony związek przyczynowy między opóźnieniem w wydaniu decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę a pogorszeniem się stanu zdrowia skarżącej.

71      Po drugie, ACER podnosi, że przedłużenie umowy nie jest możliwe pod względem prawnym i że skarżąca wiedziała od podpisania pierwszego aneksu w 2011 r., iż jej umowa nie będzie mogła zostać przedłużona po raz drugi, ponieważ nie został spełniony warunek ustanowiony w art. 6 ust. 2 OPW. Agencja zwracała uwagę skarżącej na trudności prawne związane z przedłużeniem jej umowy.

72      Po trzecie, poszukując w okresie od października do grudnia 2013 r. dopuszczalnego prawnie rozwiązania w celu utrzymania zatrudnienia skarżącej, ACER nie naruszył ciążącego na niej obowiązku starannego działania, okazując jej troskę i zrozumienie.

73      Posiłkowo ACER uważa, że kwota zadośćuczynienia powinna zostać obniżona, ponieważ skarżąca była bezrobotna tylko przez trzy miesiące, a następnie została zatrudniona w służbach Rady Unii Europejskiej na stanowisku co najmniej równorzędnym do tego, jakie obejmowała w ACER. Ponadto, otrzymawszy wiele ofert z innych instytucji europejskich w okresie ostatnich miesięcy swojej pracy w Agencji, skarżąca miała możliwość ograniczenia, a nawet wyeliminowania negatywnych konsekwencji zakończenia swojej umowy o pracę z ACER.

 Ocena Sądu

74      Zgodnie z art. 2 akapit trzeci decyzji nr 2013/11 w przypadku pracownika wykonującego swoją pracę na podstawie umowy o pracę na czas określony przez okres dłuższy niż rok i nieprzekraczający trzech lat decyzja o ewentualnym przedłużeniu umowy o pracę powinna zostać podjęta i doręczona najpóźniej trzy miesiące przed końcem tej umowy.

75      Tymczasem bezsporne jest w niniejszej sprawie, że decyzja o nieprzedłużeniu umowy o pracę została doręczona skarżącej w dniu 20 grudnia 2013 r., czyli tylko jedenaście dni przed wygaśnięciem umowy, przypadającym na dzień 31 grudnia 2013 r., a zatem z oczywistym naruszeniem art. 2 akapit trzeci decyzji nr 2013/11.

76      Poza tym o ile prawdą jest, że decyzja nr 2013/11 została wydana w dniu 28 maja 2013 r., to jednak art. 6 ust. 2 OPW, na którym OUZU oparł się w celu uzasadnienia decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę, obowiązywał od dnia 1 czerwca 2011 r. ACER została zawiadomiona o woli przedłużenia przez skarżącą umowy na ponad dziewięć miesięcy przed wygaśnięciem tej umowy, a zatem dysponowała odpowiednim czasem na poszukiwanie rozwiązania w celu przedłużenia umowy ze skarżącą, bez konieczności przekraczania terminu przewidzianego na podjęcie decyzji.

77      Należy zatem stwierdzić, że ACER dopuściła się niezgodnego z prawem działania uprawniającego do otrzymania odszkodowania.

78      Poza tym, wbrew stanowisku zajętemu przez ACER, skarżąca wykazała w wymagany prawem sposób istnienie krzywdy związanej z niepewnością, jaka towarzyszyła jej podczas wykonywania przez nią pracy w ciągu ostatnich miesięcy wykonywania umowy ze względu na brak decyzji w sprawie jej dalszego zatrudnienia przez ACER, jak również istnienie związku przyczynowego między opóźnieniem przy wydawaniu decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę a wspomnianą krzywdą.

79      Ponadto rozpoczęte przez skarżącą poszukiwania pracy oraz okoliczność, że otrzymywała i odrzucała wiele ofert pracy w ciągu ostatnich miesięcy swojej aktywności zawodowej w Agencji, wydają się potwierdzać, iż wykonywana przez nią praca była na dobrym poziomie, a co więcej, jeszcze lepiej obrazują sytuację niepewności, w jakiej postawił ją ACER.

80      Wreszcie skarżąca wykazała, że stwierdzenie nieważności decyzji o nieprzedłużeniu umowy o pracę jest niewystarczające w celu zadośćuczynienia doznanej przez nią krzywdy, mając zwłaszcza na uwadze naruszenie przez ACER art. 2 akapit trzeci decyzji nr 2013/11.

81      W związku z tym, bez uszczerbku dla działań, które ACER będzie musiała podjąć w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji o nieprzedłużeniu umowy, należy uwzględnić żądania odszkodowawcze i zasądzić od ACER na rzecz skarżącej odszkodowanie w wysokości oszacowanej ex æquo et bono na kwotę 7000 EUR.

 W przedmiocie kosztów

82      Zgodnie z art. 101 regulaminu postępowania, z zastrzeżeniem odmiennych przepisów rozdziału ósmego tytułu drugiego wspomnianego regulaminu, strona przegrywająca sprawę pokrywa własne koszty oraz, na żądanie strony przeciwnej, zostaje obciążona kosztami przez nią poniesionymi. Na podstawie art. 102 § 1 tego regulaminu, jeżeli wymagają tego względy słuszności, Sąd może zdecydować, że strona przegrywająca sprawę pokryje własne koszty i zostanie obciążona tylko częścią kosztów poniesionych przez stronę przeciwną, a nawet że nie zostanie nimi obciążona w ogóle.

83      Z uzasadnienia niniejszego wyroku wynika, że ACER jest stroną przegrywającą sprawę. Ponadto skarżąca w swoich żądaniach wyraźnie wniosła o obciążenie ACER kosztami postępowania. Okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania przepisów art. 102 § 1 regulaminu postępowania, a zatem ACER pokrywa własne koszty i zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez skarżącą.

Z powyższych względów

SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
(trzecia izba)

orzeka, co następuje:

1)      Stwierdza się nieważność decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r., mocą której dyrektor Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki odmówił przedłużenia umowy o pracę z DP.

2)      Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki zapłaci na rzecz DP kwotę 7000 EUR.

3)      Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki pokrywa własne koszty i zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez DP.

Van Raepenbusch

Rofes i Pujol

Perillo

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 8 lipca 2015 r.

Sekretarz

 

       Prezes

W. Hakenberg

 

       S. Van Raepenbusch


* Język postępowania: angielski.