Language of document : ECLI:EU:C:2008:642

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

YVES’A BOTA

przedstawiona w dniu 20 listopada 2008 r.(1)

Sprawa C‑45/07

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Greckiej

Bezpieczeństwo morskie – Rozporządzenie (WE) nr 725/2004 – Wzmocnienie ochrony statków i obiektów portowych – Wyłączna kompetencja zewnętrzna Wspólnoty – Artykuły 10 WE, 71 WE i 80 ust. 2 WE





1.        W niniejszej skardze Komisja Wspólnot Europejskich zwraca się do Trybunału o stwierdzenie, że przedstawiając Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) propozycję dotyczącą kontrolowania zgodności statków i obiektów portowych z wymogami rozdziału XI‑2 międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu (zwanej dalej „konwencją SOLAS”) i międzynarodowego kodeksu ochrony statku i obiektu portowego (zwanego dalej „kodeksem ISPS”)(2), Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 10 WE, 71 WE i 80 ust. 2 WE.

2.        W swojej propozycji Republika Grecka przedstawiła komitetowi bezpieczeństwa na morzu IMO listy kontrolne („check lists”) oraz inne instrumenty, które jej zdaniem były odpowiednie w celu ułatwienia państwom stronom konwencji SOLAS kontroli zgodności statków i urządzeń portowych z wymogami ustanowionymi w tej konwencji oraz kodeksie ISPS.

3.        Komisja uważa, że działając w sposób indywidualny w dziedzinie, która należy do wyłącznej zewnętrznej kompetencji Wspólnoty Europejskiej, podważając tym samym zasadę jedności reprezentacji zewnętrznej Wspólnoty, Republika Grecka naruszyła prawo wspólnotowe.

4.        W poniższej opinii przedstawiam powody, dla których uważam, że niniejsza skarga jest uzasadniona.

I –    Ramy prawne

5.        W rozumieniu art. 1 rozporządzenia (WE) nr 725/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wzmocnienia ochrony statków i obiektów portowych(3), zatytułowanego „Cele”:

„1. Głównym celem niniejszego rozporządzenia jest wprowadzenie i wykonanie środków wspólnotowych dla wzmocnienia ochrony statków używanych w handlu międzynarodowym oraz krajowej żegludze morskiej oraz związanych z nimi obiektów portowych w świetle zagrożeń zamierzonymi aktami bezprawnymi.

2. Rozporządzenie ma również na celu zapewnienie podstaw dla zharmonizowanej interpretacji i zastosowania oraz wspólnotowego monitorowania specjalnych środków dla wzmocnienia ochrony, przyjętych przez Konferencję Dyplomatyczną Międzynarodowej Organizacji Morskiej dnia 12 grudnia 2002 r., które zmieniły [konwencję SOLAS] i ustanowiły [kodeks ISPS]”.

6.        Artykuł 9 rozporządzenia nr 725/2004, zatytułowany „Wykonanie i kontrola zgodności”, ma następujące brzmienie:

„1. Państwa członkowskie wykonują zadania administracyjne i kontrolne wymagane na podstawie przepisów dotyczących specjalnych środków dla wzmocnienia ochrony na morzu konwencji SOLAS oraz kodeksu ISPS. Zapewniają podział i skuteczne wykonywanie wszystkich niezbędnych środków w celu wprowadzenia w życie przepisów niniejszego rozporządzenia.

[…]”.

7.        W załączniku I do rozporządzenia nr 725/2004 znajduje się tekst zmian wprowadzający nowy rozdział XI‑2 w załączniku do konwencji SOLAS w aktualnie obowiązującym brzmieniu. W załączniku II do tego rozporządzenia znajduje się tekst kodeksu ISPS w aktualnie obowiązującym brzmieniu.

II – Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

8.        Uznawszy, że krajowa propozycja przedstawiona w dniu 18 marca 2005 r. przez Republikę Grecką komitetowi bezpieczeństwa na morzu IMO wkracza w dziedzinę należącą do wyłącznej zewnętrznej kompetencji Wspólnoty, Komisja w dniu 10 maja 2005 r. skierowała do tego państwa członkowskiego wezwanie do usunięcia uchybienia, na które państwo to odpowiedziało w dniu 7 lipca 2005 r.

9.        Ponieważ Komisja uznała tę odpowiedź za niezadowalającą, w dniu 19 grudnia 2005 r. wystosowała uzasadnioną opinię, na którą Republika Grecka odpowiedziała w dniu 21 lutego 2006 r.

10.      Argumenty przedstawione przez Republikę Grecką nie przekonały w dalszym ciągu Komisji, dlatego też postanowiła ona wnieść niniejszą skargę.

III – Skarga

11.      W skardze Komisja wnosi do Trybunału o:

–        stwierdzenie, że przedstawiając IMO propozycję dotyczącą kontrolowania zgodności statków i obiektów portowych z wymogami rozdziału XI‑2 konwencji SOLAS i kodeksu ISPS, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 10 WE, 71 WE i 80 ust. 2 WE;

–        obciążenie Republiki Greckiej kosztami postępowania.

12.      Republika Grecka wnosi do Trybunału o:

–        oddalenie skargi;

–        obciążenie Komisji kosztami postępowania.

13.      Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 2 sierpnia 2007 r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zostało dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze interwenienta po stronie Republiki Greckiej.

IV – Główne argumenty stron

14.      Opierając się na orzecznictwie wynikającym z wyroku z dnia 31 marca 1971 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie, zwanym wyrokiem „AETR”(4), Komisja podnosi, że od chwili przyjęcia rozporządzenia nr 725/2004, które włącza do prawa wspólnotowego rozdział XI‑2 załącznika do konwencji SOLAS oraz kodeks ISPS, Wspólnocie przysługuje wyłączna kompetencja w zakresie wypełnienia zobowiązań międzynarodowych w dziedzinie objętej tym rozporządzeniem. Jej zdaniem wynika z tego, że Wspólnota posiada wyłączną kompetencję w zakresie zapewnienia prawidłowego stosowania na poziomie wspólnotowym i w zakresie negocjowania z innymi członkami IMO prawidłowego wykonania i dalszego rozwoju przepisów zawartych w konwencji SOLAS oraz kodeksie ISPS. Państwa członkowskie nie mają już zatem kompetencji w zakresie przedstawienia IMO krajowych propozycji w dziedzinach należących do wyłącznej kompetencji Wspólnoty, jeśli nie zostały wyraźnie przez Wspólnotę do tego upoważnione.

15.      Republika Grecka broni swego stanowiska, przedstawiając następujące argumenty.

16.      Po pierwsze, jej zdaniem, wywiązała się ona z obowiązku lojalnej współpracy, który ciąży na niej na mocy art. 10 WE, przedstawiając w dniu 1 marca 2005 r. sporną propozycję komitetowi Marsec, o którym mowa w art. 11 rozporządzenia nr 725/2004, tak aby mogła być ona poddana dyskusji na spotkaniu tego komitetu w dniu 14 marca 2005 r. i aby mogło zostać wypracowane wspólnotowe stanowisko. Republika Grecka zauważa, że Komisja, działając za pośrednictwem swego przedstawiciela, który przewodniczy komitetowi Marsec, nie wpisała jednak tej propozycji do porządku obrad rzeczonego spotkania. Jej zdaniem wynika z tego, że Komisja uchybiła obowiązkowi lojalnej współpracy, który ciąży na niej na mocy art. 10 WE.

17.      Po drugie, Republika Grecka zauważa, że przedstawienie przez nią propozycji IMO jest działaniem podjętym w ramach jej przynależności do wskazanej organizacji międzynarodowej. Jej zdaniem aktywny udział w organizacji międzynarodowej w charakterze członka nie jest równoznaczny z podejmowaniem zobowiązań międzynarodowych, a tylko tego ostatniego przypadku dotyczy orzecznictwo wynikające z wyżej wymienionego wyroku w sprawie AETR. Przedstawienie greckiej propozycji nie narusza zatem wyłącznej kompetencji Wspólnoty.

18.      Po trzecie, kwestia opracowania i przedstawienia propozycji IMO jest uregulowana na mocy gentlemen’s agreement przyjętego przez Radę Unii Europejskiej w 1993 r. Zgodnie z tym gentlemen’s agreement państwa członkowskie mogą przedstawiać IMO propozycje nie tylko wspólnie, ale również indywidualnie, jeżeli brak jest wspólnotowego stanowiska w danej kwestii.

19.      Po czwarte, Republika Grecka uważa, że w sytuacji gdy, tak jak w niniejszym przypadku, nie wypracowano wspólnotowego stanowiska, ochrona interesu wspólnotowego jest zapewniona poprzez aktywny udział państw członkowskich w ramach IMO, a nie poprzez obowiązek powstrzymania się od działania. Jakikolwiek obowiązek biernego udziału, który polegałby na powstrzymaniu się od działania w procedurach opracowywania przepisów IMO, prowadziłby do ograniczenia, zmniejszenia znaczenia i wreszcie utraty statusu członka tej organizacji. Ponadto w sytuacji gdy, tak jak w niniejszym przypadku, Wspólnota nie ma statusu członka IMO, obowiązek powstrzymania się od działania tym bardziej nie zapewniałby ochrony interesu wspólnotowego, właśnie dlatego że powstrzymanie się przez państwa członkowskie od działania w procedurach legislacyjnych nie pozwoliłoby na ochronę tego interesu, z czego korzystałyby państwa trzecie.

20.      Po piąte, Republika Grecka zauważa, że rozporządzenie nr 725/2004 w art. 9 ust. 1 nakłada na państwa członkowskie wyłączną odpowiedzialność w zakresie wykonania, z uwzględnieniem ich sytuacji, wymogów dotyczących bezpieczeństwa, przewidzianych w tym rozporządzeniu i opartych na zmianach konwencji SOLAS oraz kodeksu ISPS. Tymczasem brzmienie i treść spornej propozycji są zgodne z duchem prawodawstwa wspólnego, które pozostawia państwom członkowskim szeroki zakres swobodnego uznania co do rozwoju najlepszych praktyk dotyczących kwestii technicznych.

21.      Po szóste, jak wynikło na rozprawie, art. 307 WE potwierdza zdaniem Republiki Greckiej zasadność jej argumentów.

22.      Zjednoczone Królestwo podnosi ze swej strony trzy argumenty. Twierdzi ono, że wyłączna kompetencja Wspólnoty w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego jest ograniczona do dziedzin objętych zakresem zastosowania rozporządzenia nr 725/2004 i dyrektywy 2005/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie wzmocnienia ochrony portów(5). Zjednoczone Królestwo twierdzi również, że obowiązek współpracy przewidziany w art. 10 WE nie obejmuje obowiązku państw członkowskich ułatwienia Wspólnocie przystąpienia do organizacji międzynarodowych, w szczególności jeżeli tak jak w przypadku IMO, organizacja międzynarodowa nie jest upoważniona, na mocy jej aktu założycielskiego, do przyjmowania w charakterze członków podmiotów takich jak Wspólnota. Zjednoczone Królestwo uważa w końcu, że Komisja powinna była spróbować przedstawić grecką propozycję komitetowi Marsec i umożliwić debatę na ten temat, tak aby wywiązać się z ciążącego na niej obowiązku lojalnej współpracy, zgodnie z art. 10 WE.

V –    Ocena

23.      Należy przede wszystkim przypomnieć zasady wyrażone przez Trybunał w wyżej wymienionym wyroku w sprawie AETR oraz dorobek późniejszego orzecznictwa dotyczący, po pierwsze, istnienia dorozumianej zewnętrznej kompetencji i, po drugie, wyłącznego charakteru takiej kompetencji.

24.      W pkt 16–18 i 22 wyżej wymienionego wyroku w sprawie AETR Trybunał orzekł, że kompetencja Wspólnoty do zawierania umów międzynarodowych wynika nie tylko z wyraźnego przyznania jej w traktacie WE, lecz można ją również wywieść z innych przepisów traktatu i aktów ustanowionych na podstawie tych przepisów przez instytucje Wspólnoty. W szczególności gdy Wspólnota przyjęła w jakiejkolwiek formie przepisy ustanawiające wspólne zasady w celu realizacji wspólnej polityki przewidzianej w traktacie, państwa członkowskie nie są uprawnione do zaciągania wobec państw trzecich indywidualnie lub nawet wspólnie zobowiązań, które naruszałyby te zasady. W przypadku ustanowienia tych wspólnych zasad jedynie Wspólnota może podejmować i wykonywać zobowiązania zaciągnięte wobec państw trzecich dotyczące wszystkich dziedzin stosowania wspólnotowego porządku prawnego. Ponadto, jeśli zasady wspólnotowe zostały przyjęte w celu realizacji celów traktatu, państwa członkowskie nie mogą, poza działaniem w ramach wspólnych instytucji, podejmować zobowiązań, które mogłyby naruszyć wskazane zasady lub zmienić ich zakres(6).

25.      W tym względzie Trybunał dodał, że gdyby państwa członkowskie mogły dowolnie zaciągać zobowiązania międzynarodowe naruszające wspólne zasady, zagrażałoby to realizacji celów, którym służą te zasady, jak również realizacji zadań Wspólnoty i wypełnianiu celów traktatu(7).

26.      Warunki, w jakich zakres wspólnych zasad może zostać naruszony poprzez zobowiązania międzynarodowe podjęte przez państwa członkowskie, i w rezultacie warunki, w których Wspólnota nabywa wyłączną kompetencję zewnętrzną w wyniku wykonywania jej kompetencji wewnętrznej, zostały przedstawione przez Trybunał w wyroku w sprawie zwanej „Otwarte niebo”(8), a następnie przypomniane w wyżej wymienionych wyrokach z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Luksemburgowi oraz z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom.

27.      Dzieje się tak wówczas, gdy zobowiązania międzynarodowe wchodzą w zakres stosowania wspólnych zasad, a w każdym razie należą do dziedziny objętej już w dużej części takimi zasadami, nawet gdy brak jest niezgodności pomiędzy tymi zasadami a owymi zobowiązaniami międzynarodowymi(9).

28.      W związku z tym, jeżeli Wspólnota ujęła w swych wewnętrznych aktach prawnych przepisy dotyczące postępowania z obywatelami z państw trzecich lub jeżeli przyznała swym instytucjom w sposób wyraźny kompetencję do prowadzenia rokowań z państwami trzecimi, nabywa ona wyłączną kompetencję zewnętrzną w zakresie określonym w tych aktach prawnych(10).

29.      Zdaniem Trybunału dzieje się tak również wówczas, nawet w braku przepisów wyraźnie przyznających swym instytucjom uprawnienia do prowadzenia rokowań z państwami trzecimi, gdy Wspólnota dokonała pełnej harmonizacji w określonej dziedzinie. Przyjęte w ten sposób wspólne zasady mogłyby bowiem zostać naruszone w rozumieniu wyżej wymienionego wyroku w sprawie AETR, gdyby państwa członkowskie zachowały uprawnienie do prowadzenia rokowań z państwami trzecimi(11).

30.      Uważam, że te wskazówki wynikające z orzecznictwa Trybunału powinny prowadzić Trybunał do uznania zasadności niniejszej skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

31.      Sądzę, że przedstawiając komitetowi bezpieczeństwa na morzu IMO listy kontrolne („check lists”) oraz inne instrumenty, które zdaniem tego państwa były odpowiednie w celu ułatwienia państwom stronom konwencji SOLAS kontroli zgodności statków i urządzeń portowych z wymogami ustanowionymi w tej konwencji oraz kodeksie ISPS, Republika Grecka podjęła działania w dziedzinie należącej do wyłącznej zewnętrznej kompetencji Wspólnoty. Dziedzina ta dotyczy wzmocnienia ochrony statków i obiektów portowych i jest uregulowana w rozporządzeniu nr 725/2004.

32.      Przyjmując na podstawie art. 80 ust. 2 WE to rozporządzenie, prawodawca wspólnotowy chciał, aby cel, jakim jest „ochrona żeglugi morskiej Wspólnoty […] oraz obywateli z niej korzystających oraz środowiska w świetle zagrożeń zamierzonymi aktami bezprawnymi takimi jak akty terroryzmu, akty piractwa lub podobnymi”(12), był przedmiotem wspólnych zasad na szczeblu wspólnotowym w ramach zagadnień dotyczących żeglugi morskiej, stanowiących część wspólnej polityki transportu.

33.      Jak stanowi zatem motyw 5 rozporządzenia nr 725/2004, ten cel dotyczący ochrony „powinien zostać osiągnięty przez przyjmowanie właściwych środków w dziedzinie polityki dotyczącej transportu morskiego ustanawiających wspólne standardy [dotyczące] interpretacji, wykonywania i monitorowania[(13)] w ramach Wspólnoty przepisów przyjętych przez Konferencję Dyplomatyczną [IMO] dnia 12 grudnia 2002 r.”, czyli szczególnych środków w celu wzmocnienia bezpieczeństwa morskiego zawartych w konwencji SOLAS oraz kodeksie ISPS. Artykuł 1 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi w tym kontekście, że ma ono na celu „zapewnienie podstaw dla zharmonizowanej interpretacji i zastosowania oraz wspólnotowego monitorowania[(14)] [tych] specjalnych środków”.

34.      Z uwagi na wykonywanie przez Wspólnotę jej kompetencji wewnętrznej w dziedzinie żeglugi morskiej, a w szczególności z racji przyjęcia wspólnych zasad dotyczących wzmocnienia ochrony statków i obiektów portowych, Wspólnota nabyła w tym zakresie kompetencje zewnętrzną, która ma wyłączny charakter.

35.      Należy bowiem stwierdzić, że ponieważ Wspólnota dokonała harmonizacji warunków interpretacji, wykonywania i kontrolowania szczególnych środków przyjętych w ramach IMO i włączonych do rozporządzenia nr 725/2004, wspólne zasady przewidziane w tym rozporządzeniu mogłyby zostać naruszone, jeżeli państwo członkowskie zachowałoby możliwość przedstawiania IMO indywidualnych propozycji przyjęcia nowych zasad dotyczących wykonywania i kontrolowania wymogów zawartych w rozdziale XI‑2 konwencji SOLAS oraz kodeksie ISPS.

36.      W szczególności przedstawienie IMO propozycji takiej jak ta będąca przedmiotem niniejszej sprawy wszczyna procedurę mogącą prowadzić do przyjęcia przez tę organizację międzynarodową nowych zasad w przedmiocie wykonania i kontrolowania przepisów zawartych w rozdziale XI‑2 konwencji SOLAS oraz kodeksie ISPS. Te nowe zasady mogłyby, co za tym idzie, mieć wpływ na rozporządzenie nr 725/2004 właśnie dlatego, że włącza ono rozdział XI‑2 konwencji SOLAS oraz kodeks ISPS do prawa wspólnotowego oraz harmonizuje na szczeblu wspólnotowym wykonanie i kontrolowanie tych środków.

37.      W rezultacie w dziedzinie objętej rozporządzeniem nr 725/2004 państwa członkowskie nie posiadają już kompetencji do działania w sposób indywidualny na szczeblu międzynarodowym zarówno poprzez zaciąganie nowych zobowiązań, jak i proponowanie zmian lub uzupełnień do istniejących zasad. Dokonawszy wyboru przy okazji przyjęcia tego rozporządzenia, że ustalanie wspólnych zasad następuje na szczeblu wspólnotowym, państwa członkowskie nie mają możliwości zmiany nawet w sposób pośredni ich zakresu, chyba że takie działanie będzie wynikiem woli wspólnotowej.

38.      Uważam, że działanie państwa takie jak to zakwestionowane przez Komisję w niniejszym postępowaniu stanowi ponadto naruszenie art. 10 WE. Chciałbym przypomnieć w związku z tym, że artykuł ten nakazuje państwom członkowskim ułatwiać Wspólnocie wykonywanie jej zadań i nie podejmować jakichkolwiek działań mogących zagrażać osiągnięciu celów traktatu(15). Należy również zauważyć, że zdaniem Trybunału ów obowiązek lojalnej współpracy ma zastosowanie ogólne i nie jest warunkowany ani wyłącznym charakterem odpowiedniej kompetencji wspólnotowej, ani ewentualnym prawem państw członkowskich do zaciągania zobowiązań względem państw trzecich(16).

39.      W okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie uważam, że państwo członkowskie ma obowiązek powstrzymania się od działania, który może być uchylony wyłącznie w przypadku wspólnego działania ustalonego na szczeblu wspólnotowym.

40.      Republika Grecka kwestionuje, że uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 10, 71 WE i 80 ust. 2 WE. Nie przekonują mnie jednak argumenty podniesione przez to państwo członkowskie na swoją obronę.

41.      Jeśli chodzi, po pierwsze, o zarzut postawiony Komisji, że uchybiła ona obowiązkowi lojalnej współpracy, nie wpisując greckiej propozycji do porządku obrad spotkania komitetu Marsec, które odbyło się w dniu 14 marca 2005 r., wydaje mi się, w świetle akt sprawy, że Republika Grecka chciała przede wszystkim poinformować inne państwa członkowskie o swej krajowej propozycji przedstawionej IMO, a nie wypracować wspólnotowe stanowisko w tym przedmiocie. Przewodnictwo tego komitetu uznało, że nie było właściwe wpisywanie rzeczonej propozycji do porządku obrad spotkania z dnia 14 marca 2005 r., przy czym odmowa ta nie stanowi naruszenia art. 10 WE.

42.      Ponadto z uwag przestawionych Trybunałowi wynika również, że koordynacja wspólnotowa, której przedmiotem jest w szczególności stosowanie rozdziału XI‑2 konwencji SOLAS oraz kodeksu ISPS, była prowadzona przez Komisję w celu przedstawienia wspólnotowego stanowiska na 80. sesji komitetu bezpieczeństwa na morzu IMO. Komisja przedstawiła zatem Radzie w dniu 27 kwietnia 2005 r. dokument roboczy zatytułowany „IMO – European Community position to be adopted by the Council on maritime issues for the 80th session of the Maritime Safety Committee (MSC 80) meeting in London from 11 to 20 May 2005”(17). Dokument ten został zbadany przez grupę ekspertów powołaną przez prezydencję w dniu 29 kwietnia 2005 r. i potwierdzony w dniu 3 maja 2005 r. przez grupę roboczą ds. morskich w ramach Rady(18). Jednocześnie z akt sprawy wnika, że Komisja wielokrotnie zwracała się do Republiki Greckiej o wycofanie swej propozycji krajowej przedstawionej IMO w dniu 18 marca 2005 r., jednakże bez rezultatu. Brak odniesienia do tej propozycji w dokumencie zawierającym wspólnotowe stanowisko może być postrzegany jako wynik takiego podejścia ze strony Republiki Greckiej.

43.      W tym kontekście uważam, że nie można zarzucać Komisji, iż uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi ułatwienia wspólnotowej koordynacji.

44.      Ponadto podzielam stanowisko Komisji, zdaniem której w zakresie w jakim wspólnotowy porządek prawny nie jest oparty na zasadzie wzajemności, ewentualne naruszenie przez tę instytucję obowiązku lojalnej współpracy, jaki ciąży na niej na mocy art. 10 WE, nie może w każdym razie umożliwić państwu członkowskiemu uzasadnienia jego własnych naruszeń prawa wspólnotowego, w tym przypadku naruszenia wyłącznej zewnętrznej kompetencji Wspólnoty.

45.      Po drugie, w przeciwieństwie do Republiki Greckiej nie uważam, aby orzecznictwo wynikające z wyżej wymienionego wyroku w sprawie AETR mogło być ograniczone do przypadku, w którym państwo członkowskie naruszyło wyłączną zewnętrzną kompetencję Wspólnoty, zaciągając zobowiązanie międzynarodowe. Zgodnie z tokiem rozumowania rozwiniętym przez Trybunał w ramach przedłożonych mu spraw, należy zapobiegać sytuacji, w której państwa członkowskie wkraczają w sposób indywidualny lub zbiorowy w dziedziny należące do wyłącznej zewnętrznej kompetencji Wspólnoty. Tak jest w przypadku, gdy działanie państwa może naruszyć wspólne zasady lub naruszyć ich zakres. Tymczasem, jak zauważyłem powyżej, zachowanie takie jak zachowanie Republiki Greckiej przed IMO wszczyna procedurę mogącą doprowadzić do przyjęcia przez tę organizację międzynarodową nowych zasad, przy czym te zasady mogą z kolei oddziaływać na istniejące uregulowania wspólnotowe.

46.      Po trzecie, w odniesieniu do argumentu, że gentlemen’s agreement przyjęte przez Radę w 1993 r. umożliwiało państwom członkowskim przedstawianie propozycji IMO nie tylko zbiorowych, ale również indywidualnych, jeżeli nie istnieje wspólne stanowisko, trudno przyznać temu aktowi znaczenie prawne, jakie chce mu nadać Republika Grecka. Z uwag przedstawionych Trybunałowi przez Komisję wynika bowiem, że to „gentlemen’s agreement” jest deklaracją złożoną przez tę instytucję i zapisaną w sprawozdaniu sporządzonym przez Radę w ramach spotkania grupy roboczej w sprawie transportu z dnia 14 grudnia 1993 r. Chodzi zatem o niewiążący akt, którego ponadto nie można uznać za porozumienie międzyinstytucjonale. Co więcej, treść tej deklaracji podobnie jak inne fragmenty sprawozdań cytowanych w dokumentach przedłożonych Trybunałowi potwierdzają raczej tezę Komisji, do której się przychylam, a którą można streścić w następujący sposób: wyłączna kompetencja Wspólnoty nie uniemożliwia aktywnego udziału państw członkowskich w IMO, jeżeli stanowiska zajęte przez te państwa w ramach tej organizacji międzynarodowej były wcześniej przedmiotem wspólnotowej koordynacji.

47.      Po czwarte, fakt, że Wspólnota nie jest członkiem IMO, nie może moim zdaniem umożliwiać państwom członkowskim przedstawiania tej organizacji międzynarodowej krajowych propozycji w dziedzinie należącej do wyłącznej zewnętrznej kompetencji Wspólnoty. Podzielam w tej kwestii opinię Komisji, zgodnie z którą, jeżeli organizacja międzynarodowa nie pozwala jej na działanie w charakterze uprawnionego przedstawiciela Wspólnoty w dziedzinie należącej do wyłącznej kompetencji wspólnotowej, kompetencja ta może być wykonywana za pośrednictwem państw członkowskich, działających solidarnie w interesie Wspólnoty i za jej zezwoleniem(19). Wspólnotowe stanowisko, takie jak przedstawiłem w powyższych rozważaniach, może zostać wyrażone w ramach organizacji międzynarodowej, której Wspólnota nie jest członkiem. Prawodawca wspólnotowy przypomniał ponadto konieczność takiego stanowiska w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 725/2004, który stanowi, że „[d]o celów niniejszego rozporządzenia oraz w celu redukcji ryzyka sprzeczności między wspólnotowym prawodawstwem dotyczącym żeglugi a instrumentami międzynarodowymi, państwa członkowskie i Komisja współpracują, poprzez spotkania koordynacyjne i/lub inne właściwe sposoby, w celu określenia, gdzie właściwe, wspólnego stanowiska lub podejścia na stosownych forach międzynarodowych”.

48.      Po piąte, nie zgadzam się z argumentem, zgodnie z którym z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 725/2004 wynika, że wyłączna kompetencja Wspólnoty nie obejmuje wykonania przez państwa członkowskie wymogów zawartych w rozdziale XI‑2 konwencji SOLAS oraz kodeksie ISPS, które zostały włączone do tego rozporządzenia.

49.      Należy bowiem przypomnieć, że harmonizacja warunków wykonania i kontrolowania szczególnych środków w celu wzmocnienia bezpieczeństwa na morzu przyjętych przez konferencję dyplomatyczną IMO w dniu 12 grudnia 2002 r. stanowi właśnie, w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 725/2004, jeden z podstawowych celów tego rozporządzenia. Ponadto art. 9 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia stanowi klasyczny przepis w tego typu uregulowaniach, który dla potrzeb jego stosowania wymaga aparatu administracyjnego państw członkowskich. Zdecentralizowane stosowanie prawa wspólnotowego nie może moim zdaniem prowadzić do powierzenia państwom członkowskim w dziedzinie należącej do wyłącznej kompetencji Wspólnoty kompetencji w zakresie rozwijania na płaszczyźnie międzynarodowej harmonizacji zasad kontroli, gdyż harmonizacja ta, zgodnie z rozporządzeniem nr 725/2004, powinna najpierw zostać podjęta na szczeblu wspólnotowym.

50.      Po szóste, w końcu uważam, że argument oparty na art. 307 WE jest pozbawiony znaczenia. W niniejszym przypadku nie chodzi o kwestionowanie praw i obowiązków wynikających z konwencji zawartej przed dniem przestąpienia Republiki Greckiej do Wspólnoty Europejskiej. W szczególności niniejsza skarg nie ma na celu powstrzymania tego państwa członkowskiego od udziału w pracach IMO w charakterze aktywnego członka tej organizacji. Chodzi wyłącznie o wskazanie Republice Greckiej, że w dziedzinie objętej wyłączną zewnętrzną kompetencją Wspólnoty jej udział w IMO nie może prowadzić do obejścia ograniczeń wynikających z przyjęcia na szczeblu wspólnotowym wspólnych dla państw członkowskich zasad.

VI – Wnioski

51.      W świetle powyższych uwag proponuję, aby Trybunał:

–        stwierdził, że przedstawiając Międzynarodowej Organizacji Morskiej propozycję dotyczącą kontrolowania zgodności statków i obiektów portowych z wymogami rozdziału XI‑2 międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu i międzynarodowego kodeksu ochrony statku i obiektu portowego, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 10 WE, 71 WE i 80 ust. 2 WE oraz na mocy rozporządzenia (WE) nr 725/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wzmocnienia ochrony statków i obiektów portowych;

–        obciążył Republikę Grecką kosztami postępowania i orzekł, że Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ponosi koszty własne.


1 – Język oryginału: francuski.


2 – Propozycja z dnia 18 marca 2005 r. (MSC 80/5/11).


3 – Dz.U. L 129, s. 6.


4 – 22/70, Rec. s. 263.


5 – Dz.U. L 310, s. 28.


6 – Zobacz również wyroki z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie C‑266/03 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Zb.Orz. s. I‑4805, pkt 40 oraz z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie C‑433/03 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6985, pkt 42.


7 – Wyżej wymienione wyroki w sprawie Komisja przeciwko Luksemburgowi, pkt 41 oraz w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 43.


8 – Wyroki z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie C‑466/98 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Rec. s. I‑9427; w sprawie C‑467/98 Komisja przeciwko Danii, Rec. s. I‑9519; w sprawie C‑468/98 Komisja przeciwko Szwecji, Rec. s. I‑9575; w sprawie C‑469/98 Komisja przeciwko Finlandii, Rec. s. I‑9627; w sprawie C‑471/98 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I‑9681; w sprawie C‑472/98 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. s. I‑9741; w sprawie C‑475/98 Komisja przeciwko Austrii, Rec. s. I‑9797 oraz w sprawie C‑476/98 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. s. I‑9855.


9 – Zobacz w szczególności ww. wyrok z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 45.


10 – Ibidem, pkt 46.


11 – Ibidem, pkt 47.


12 – Motyw 2 rozporządzenie nr 725/2004.


13 – Moje podkreślenie.


14 – Idem.


15 – Zobacz w szczególności ww. wyrok z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 63 oraz wyrok z dnia 24 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑523/04 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz. s. I‑3267, pkt 74.


16 – Wyżej wymieniony wyrok z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 64 oraz przywołane tam orzecznictwo.


17 – SEC(2005) 586.


18 – Zobacz załączniki 2 i 3 do repliki Komisji.


19 – Zobacz podobnie opinię w sprawie 2/91 z dnia 19 marca 1993 r., Rec. s. I‑1061, pkt 5.