Language of document : ECLI:EU:C:2018:63

Sprawa C359/16

Postępowanie karne

przeciwko

Altun i in.

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hof van Cassatie)

Odesłanie prejudycjalne – Pracownicy migrujący – Zabezpieczenie społeczne – Właściwe ustawodawstwo – Rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 – Artykuł 14 pkt 1 lit. a) – Pracownicy delegowani – Rozporządzenie (EWG) nr 574/72 – Artykuł 11 ust. 1 lit. a) – Zaświadczenie E 101 – Moc dowodowa – Uzyskanie zaświadczenia lub powołanie się na zaświadczenie w sposób noszący znamiona oszustwa

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 6 lutego 2018 r.

1.        Zabezpieczenie społeczne – Pracownicy migrujący – Właściwe ustawodawstwo – Pracownicy delegowani do państwa członkowskiego innego niż państwo prowadzenia działalności przez pracodawcę – Zaświadczenie E 101 wydane przez właściwy organ państwa członkowskiego siedziby – Wartość dowodowa w stosunku do instytucji zabezpieczenia społecznego innych państw członkowskich – Granice – Obowiązek rozważenia w wypadku wątpliwości ze strony instytucji innego państwa członkowskiego – Postępowanie pojednawcze przed komisją administracyjnej ds. zabezpieczenia społecznego w przypadku niezgody – Postępowanie w sprawie uchybienia w wypadku braku pojednania

[art. 4 ust. 3, art. 259 TFUE; rozporządzenia Rady: nr 1408/71, art. 14 ust. 1 lit. a), art. 80, art. 84a ust. 3; nr 574/72, art. 11 ust. 1 lit. a)]

2.        Zabezpieczenie społeczne – Pracownicy migrujący – Właściwe ustawodawstwo – Pracownicy delegowani do państwa członkowskiego innego niż państwo prowadzenia działalności przez pracodawcę – Zaświadczenie E 101 wydane przez właściwy organ państwa członkowskiego siedziby – Wartość dowodowa w stosunku do instytucji zabezpieczenia społecznego innych państw członkowskich oraz ich sądów – Uzyskanie zaświadczenia lub powołanie się na zaświadczenie w sposób noszący znamiona oszustwa – Wniosek państwa członkowskiego oddelegowania o ponowne rozpatrzenie i wycofanie danego zaświadczenia w świetle dowodów uzyskanych w toku dochodzenia wskazujących na jego uzyskanie w sposób noszący znamiona oszustwa – Nieuwzględnienie przez instytucję wydającą tych dowodów przy ponownym rozpatrzeniu zasadności wydania danego zaświadczenia – Prawo sądu krajowego do nieuwzględnienia zaświadczenia

[rozporządzenia Rady: nr 1408/71, art. 14 pkt 1; nr 574/72, art. 11 ust. 1 lit. a)]

1.      Zobacz tekst orzeczenia.

(zob. pkt 38–45)

2.      Wykładni art. 14 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, w brzmieniu zmienionym i uaktualnionym rozporządzeniem Rady (WE) nr 118/97 z dnia 2 grudnia 1996 r., zmienionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 631/2004 z dnia 31 marca 2004 r. oraz wykładni art. 11 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia nr 1408/71, w brzmieniu zmienionym i uaktualnionym rozporządzeniem nr 118/97 należy dokonywać w ten sposób, że gdy instytucja państwa członkowskiego, do którego pracownicy zostali delegowani, wystąpiła do instytucji wydającej zaświadczenia E 101 z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie i wycofanie tych zaświadczeń w świetle dowodów uzyskanych w toku dochodzenia, które pozwalają stwierdzić, że wspomniane zaświadczenia zostały uzyskane lub powołano się na nie w sposób noszący znamiona oszustwa, a instytucja wydająca nie uwzględniła tych dowodów przy ponownym rozpatrzeniu zasadności wydania omawianych zaświadczeń, sąd krajowy może w postępowaniu przeciwko osobom podejrzanym o delegowanie pracowników na podstawie takich zaświadczeń nie uwzględnić ich w oparciu o wspomniane dowody, z poszanowaniem gwarancji prawa do rzetelnego procesu sądowego, które muszą zostać przyznane takim osobom, oraz stwierdzić istnienie takiego oszustwa.

Stosowanie przepisu prawa Unii nie może bowiem być rozszerzone na działania prowadzone w celu stanowiącego oszustwo lub nadużycie korzystania z korzyści przewidzianych w prawie Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 5 lipca 2007 r., Kofoed, C‑321/05, EU:C:2007:408, pkt 38; a także z dnia 22 listopada 2017 r., Cussens i in., C‑251/16, EU:C:2017:881, pkt 27).

Jednakże stwierdzenie oszustwa opiera się w szczególności na zgodnym szeregu czynników wykazujących spełnienie elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.

I tak element obiektywny polega na tym, że warunki wymagane do uzyskania i powołania się na zaświadczenie E 101, przewidziane w tytule II rozporządzenia nr 1408/71 i przypomniane w pkt 34 niniejszego wyroku, nie są spełnione.

Natomiast element subiektywny odpowiada leżącemu po stronie zainteresowanych zamiarowi obejścia lub uchylania się od warunków wydania tego zaświadczenia w celu uzyskania związanej z tym korzyści.

Uzyskanie zaświadczenia E 101 w sposób stanowiący oszustwo może zatem wynikać z dobrowolnego działania, takiego jak błędne przedstawienie rzeczywistej sytuacji delegowanego pracownika lub przedsiębiorstwa delegującego pracownika lub dobrowolnego zaniechania, takiego jak ukrywanie istotnych informacji z zamiarem uchylenia się od warunków stosowania art. 14 pkt 1 lit. a) rozporządzenia nr 1408/71.

(zob. pkt 49–53, 61; sentencja)