Language of document : ECLI:EU:C:2007:250

Sprawa C‑135/05

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Włoskiej

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Gospodarowanie odpadami – Dyrektywy 75/442/EWG, 91/689/EWG i 1999/31/WE

Streszczenie wyroku

1.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dowód na istnienie uchybienia – Ciężar dowodu spoczywający na Komisji

(art. 226 WE)

2.        Państwa członkowskie – Zobowiązania – Nadzór powierzony Komisji – Obowiązki państw członkowskich

(art. 10 WE, 211 WE i 226 WE; dyrektywa Rady 75/442, zmieniona dyrektywami 91/156, 91/689 i 1999/31)

3.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Badanie zasadności przez Trybunał – Sytuacja, jaką należy wziąć pod uwagę – Sytuacja w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii

(art. 226 WE)

4.        Środowisko naturalne – Unieszkodliwianie odpadów – Dyrektywa 75/442 – Artykuł 4

(dyrektywa Rady 75/442, zmieniona dyrektywą 91/156, art. 4)

1.        W ramach postępowania w sprawie uchybienia na mocy art. 226 WE ciężar dowodu zarzucanego uchybienia spoczywa na Komisji. To właśnie ona powinna przedstawić Trybunałowi dowody niezbędne do ustalenia zaistnienia tego uchybienia, nie mogąc przy tym opierać się na jakimkolwiek domniemaniu. Tym niemniej jeżeli Komisja dostarczyła wystarczającą ilość dowodów ujawniających pewne okoliczności zaistniałe na terytorium pozwanego państwa członkowskiego pozwalające na ustalenie, że władze państwa członkowskiego stosują powtarzającą się i ciągłą praktykę sprzeczną z przepisami dyrektywy, wówczas na tym państwie spoczywa obowiązek podważenia co do istoty i w sposób szczegółowy przedstawionych w ten sposób danych i wynikających z nich konsekwencji.

(por. pkt 26, 30, 32)

2.        Państwa członkowskie są na mocy art. 10 WE zobowiązane do ułatwiania Wspólnocie wypełniania jej zadań, polegających w szczególności, zgodnie z art. 211 WE, na czuwaniu nad stosowaniem postanowień traktatu, jak również przepisów przyjętych przez instytucje na jego podstawie. W kwestii ustalenia, czy w praktyce właściwie zastosowano przepisy krajowe mające zapewnić skuteczne wprowadzenie w życie dyrektyw, w tym dyrektyw przyjętych w dziedzinie środowiska, Komisja, która nie posiada własnych uprawnień do prowadzenia dochodzenia, jest w znacznym stopniu uzależniona od dowodów dostarczonych przez podmioty składające ewentualne skargi, podmioty prywatne i publiczne działające na terytorium danego państwa członkowskiego oraz przez samo to państwo członkowskie. W takich okolicznościach przede wszystkim do władz krajowych należy przeprowadzenie niezbędnych kontroli na miejscu, w duchu lojalnej współpracy i stosownie do obowiązku każdego państwa członkowskiego ułatwiania ogólnych zadań Komisji.

(por. pkt 27, 28, 31)

3.        Istnienie uchybienia winno być oceniane w zależności od sytuacji państwa członkowskiego, jaka miała miejsce w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, a zmiany, które nastąpiły później, nie mogą być przez Trybunał uwzględnione, nawet jeżeli stanowią prawidłowe zastosowanie przepisu prawa wspólnotowego, którego dotyczy dana skarga o stwierdzenie uchybienia.

(por. pkt 36)

4.        Artykuł 4 dyrektywy 75/442, zmienionej dyrektywą 91/156, nie określa treści konkretnych działań, które winny podjąć państwa członkowskie w celu zapewnienia, aby odpady były odzyskiwane lub unieszkodliwiane bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu i bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku naturalnemu. Niemniej przepis ten wiąże państwa członkowskie, jeżeli chodzi o zamierzony cel, pozostawiając im zakres swobodnego uznania przy ocenie niezbędności tych środków.

Nie można więc co do zasady wnioskować bezpośrednio na podstawie niezgodności pewnej sytuacji faktycznej z celami określonymi w art. 4 wspomnianej dyrektywy, że dane państwo członkowskie na pewno uchybiło zobowiązaniom nałożonym na nie w tym przepisie. Tym niemniej utrzymywanie się takiej sytuacji faktycznej, w szczególności jeżeli prowadzi ona do istotnej degradacji środowiska w dłuższym okresie bez interwencji właściwych władz, może wskazywać na to, że państwa członkowskie przekroczyły zakres uznania, który przyznaje im ten przepis.

(por. pkt 37)