Language of document : ECLI:EU:C:2014:214

Υπόθεση C‑301/12

Cascina Tre Pini Ss

κατά

Ministero dell’Ambiente e della Tutela del Territorio e del Mare κ.λπ.

(αίτηση του Consiglio di Stato

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Προδικαστική παραπομπή — Περιβάλλον — Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας — Οδηγία 92/43/ΕΟΚ — Τόποι κοινοτικής σημασίας — Αναθεώρηση του προστατευτικού καθεστώτος ενός τέτοιου τόπου σε περίπτωση επελεύσεως φαινομένων ρυπάνσεως ή υποβαθμίσεως του περιβάλλοντος — Εθνική νομοθεσία που δεν προβλέπει τη δυνατότητα των ενδιαφερομένων να ζητούν μια τέτοια αναθεώρηση — Παροχή στις αρμόδιες εθνικές αρχές διακριτικής ευχέρειας να κινήσουν αυτεπαγγέλτως διαδικασία αναθεωρήσεως του εν λόγω προστατευτικού καθεστώτος»

Περίληψη — Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα)
της 3ης Απριλίου 2014

1.        Περιβάλλον — Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας — Οδηγία 92/43 — Τόποι κοινοτικής σημασίας — Αποχαρακτηρισμός τόπου περιλαμβανομένου στον κατάλογο των σχετικών τόπων — Αίτηση του έχοντος την κυριότητα εκτάσεως ευρισκόμενης εντός του τόπου αυτού — Υποχρέωση των αρμόδιων εθνικών αρχών να προτείνουν στην Επιτροπή τον αποχαρακτηρισμό του εν λόγω τόπου — Προϋποθέσεις

(Οδηγία 92/43 του Συμβουλίου, άρθρα 4, 6 §§ 2 έως 4, 9 και 11)

2.        Περιβάλλον — Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας — Οδηγία 92/43 — Τόποι κοινοτικής σημασίας — Αρμοδιότητα προς πρόταση προσαρμογής του καταλόγου των σχετικών τόπων — Εθνική ρύθμιση αναθέτουσα την εν λόγω αρμοδιότητα μόνο στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως και στις περιφερειακές αρχές — Επιτρέπεται — Προϋπόθεση

(Άρθρο 288, εδ. 3, ΣΛΕΕ· οδηγία 92/43 του Συμβουλίου, άρθρα 4 § 1, 9 και 11)

3.        Προδικαστικά ερωτήματα — Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου — Όρια — Γενικά ή υποθετικά ερωτήματα — Ερώτημα αφηρημένου χαρακτήρα και καθαρά υποθετικό σε συνάρτηση με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης — Απαράδεκτο

(Άρθρο 267 ΣΛΕΕ)

1.        Τα άρθρα 4, παράγραφος 1, 9 και 11 της οδηγίας 92/43, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, έχουν την έννοια ότι οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών υποχρεούνται να προτείνουν στην Επιτροπή τον αποχαρακτηρισμό τόπου περιλαμβανομένου στον κατάλογο των τόπων κοινοτικής σημασίας όταν υποβάλλεται στις αρχές αυτές αίτηση εκ μέρους του ιδιοκτήτη εκτάσεως ευρισκομένης εντός του τόπου αυτού ο οποίος επικαλείται την περιβαλλοντική υποβάθμιση του τελευταίου, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η αίτηση αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι, παρά την τήρηση των διατάξεων του άρθρου 6, παράγραφοι 2 έως 4, της εν λόγω οδηγίας, ο εν λόγω τόπος οριστικώς δεν μπορεί πλέον να συμβάλει στη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας ή στη δημιουργία του δικτύου Natura 2000.

Πράγματι, όταν ένας τόπος περιλαμβανόμενος στον κατάλογο των τόπων κοινοτικής σημασίας οριστικώς δεν μπορεί πλέον να συμβάλει στην επίτευξη των σκοπών της οδηγίας 92/43 και, επομένως, δεν δικαιολογείται πλέον να υπόκειται ο τόπος αυτός στις διατάξεις της ως άνω οδηγίας, το εμπλεκόμενο κράτος μέλος υποχρεούται να προτείνει στην Επιτροπή τον αποχαρακτηρισμό του ως άνω τόπου. Η εν λόγω υποχρέωση επιβάλλεται ακόμα επιτακτικότερα όταν ο τόπος αυτός περιλαμβάνει έκταση ανήκουσα σε ιδιοκτήτη, η άσκηση του δικαιώματος ιδιοκτησίας του οποίου περιορίζεται λόγω της εντάξεως της εκτάσεως αυτής στον ως άνω κατάλογο, καθόσον, υπό τέτοιες περιστάσεις, η διατήρηση των περιορισμών της χρήσεως μπορεί να συνιστά προσβολή του ίδιου του δικαιώματος ιδιοκτησίας.

Εντούτοις, μια οποιαδήποτε υποβάθμιση τόπου περιλαμβανομένου στον κατάλογο των τόπων κοινοτικής σημασίας δεν δικαιολογεί οπωσδήποτε τον αποχαρακτηρισμό του. Πράγματι, οι αρμόδιες εθνικές αρχές υποχρεούνται συναφώς να προτείνουν τον αποχαρακτηρισμό ενός τόπου μόνον αν, παρά την τήρηση των προβλεπόμενων από την οδηγία 92/43 υποχρεώσεων, ο εν λόγω τόπος κατά τρόπο μη αναστρέψιμο πλέον δεν μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των σκοπών της οδηγίας αυτής.

(βλ. σκέψεις 28, 29, 31, 35, 36, διατακτ. 1)

2.        Τα άρθρα 4, παράγραφος 1, 9 και 11 της οδηγίας 92/43, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται στην εφαρμογή εθνικής ρυθμίσεως που παρέχει μόνο στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως και στις περιφερειακές αρχές την αρμοδιότητα να προτείνουν την προσαρμογή του καταλόγου των τόπων κοινοτικής σημασίας και όχι, τουλάχιστον επικουρικώς σε περίπτωση αδρανείας αυτών, στο κράτος, εφόσον η ως άνω παροχή αρμοδιοτήτων εγγυάται την ορθή εφαρμογή των διατάξεων της εν λόγω οδηγίας.

Πράγματι, ελλείψει διευκρινίσεως, στην οδηγία 92/43, των ειδικότερων λεπτομερειών κατά το εσωτερικό δίκαιο όσον αφορά την αρμοδιότητα προτάσεως προσαρμογής του καταλόγου των τόπων κοινοτικής σημασίας, το δίκαιο της Ένωσης, ειδικότερα το άρθρο 288, τρίτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, απαιτεί μόνον η μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας αυτής, περιλαμβανομένων όσον αφορά τον προσδιορισμό των αρμόδιων για τη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία αυτή εθνικών αρχών, να εξασφαλίζει πράγματι την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας αυτής κατά τρόπο αρκούντως σαφή και συγκεκριμένο.

(βλ. σκέψεις 39-41, 44, διατακτ. 2)

3.        Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.

(βλ. σκέψεις 45-48)