Language of document : ECLI:EU:C:2018:222

Υπόθεση C-191/16

Romano Pisciotti

κατά

Bundesrepublik Deutschland

(αίτηση του Landgericht Berlin
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Προδικαστική παραπομπή – Ιθαγένεια της Ένωσης – Άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ – Έκδοση στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής υπηκόου κράτους μέλους που άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας – Συμφωνία εκδόσεως μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτού του τρίτου κράτους – Πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης – Απαγόρευση εκδόσεως ισχύουσα μόνο για τους ημεδαπούς – Περιορισμός στην ελεύθερη κυκλοφορία – Δικαιολόγηση στηριζόμενη στην αποτροπή της ατιμωρησίας – Αναλογικότητα – Ενημέρωση του κράτους μέλους καταγωγής του πολίτη της Ένωσης»

Περίληψη – Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
της 10ης Απριλίου 2018

1.        Ιθαγένεια της Ένωσης – Δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και ελεύθερης διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών – Αίτηση ενός τρίτου κράτους προς κράτος μέλος της Ένωσης για την έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, ο οποίος άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας στο πρώτο κράτος μέλος – Αίτηση εκδόσεως που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της Συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ σχετικά με την έκδοση – Περίπτωση του πολίτη αυτού εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης

(Άρθρα 18 ΣΛΕΕ και 21 ΣΛΕΕ)

2.        Ιθαγένεια της Ένωσης – Δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και ελεύθερης διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών – Αίτηση ενός τρίτου κράτους προς κράτος μέλος της Ένωσης για την έκδοση πολίτη της Ένωσης, υπηκόου άλλου κράτους μέλους, ο οποίος άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας στο πρώτο κράτος μέλος – Αίτηση εκδόσεως που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της Συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ σχετικά με την έκδοση – Απαγόρευση εκδόσεως προβλεπόμενη από το εθνικό δίκαιο του προς ό η αίτηση εκδόσεως κράτους μέλους, η οποία ισχύει μόνο για τους ημεδαπούς – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις

(Άρθρα 18 ΣΛΕΕ και 21 ΣΛΕΕ)

1.      Το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, κατά την οποία ένας πολίτης της Ένωσης ο οποίος αποτέλεσε αντικείμενο αιτήσεως εκδόσεως προς τις Ηνωμένες Πολιτείες συνελήφθη, με σκοπό την ενδεχόμενη εκτέλεση της αιτήσεως αυτής, σε κράτος μέλος άλλο από αυτό της ιθαγένειάς του, η περίπτωση του πολίτη αυτού εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, εφόσον ο εν λόγω πολίτης άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η εν λόγω αίτηση εκδόσεως υποβλήθηκε στο πλαίσιο της Συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής σχετικά με την έκδοση, της 25ης Ιουνίου 2003.

(βλ. σκέψη 35, διατακτ. 1)

2.      Σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, κατά την οποία ένας πολίτης της Ένωσης ο οποίος αποτέλεσε αντικείμενο αιτήσεως εκδόσεως προς τις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο της Συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής σχετικά με την έκδοση, της 25ης Ιουνίου 2003, συνελήφθη σε κράτος μέλος άλλο από αυτό της ιθαγένειάς του με σκοπό την ενδεχόμενη εκτέλεση της αιτήσεως αυτής, τα άρθρα 18 και 21 ΣΛΕΕ έχουν την έννοια ότι δεν εμποδίζουν το προς ο η αίτηση εκδόσεως κράτος μέλος να διακρίνει, βάσει κανόνα του συνταγματικού δικαίου, μεταξύ των υπηκόων του και των υπηκόων άλλων κρατών μελών και να επιτρέπει την έκδοση αυτή ενώ δεν επιτρέπει την έκδοση των δικών του υπηκόων, εφόσον το προς ο η αίτηση κράτος μέλος έχει παράσχει προηγουμένως στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους του οποίου την ιθαγένεια έχει αυτός ο πολίτης τη δυνατότητα να ζητήσουν την έκδοσή του στο πλαίσιο ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως και το τελευταίο αυτό κράτος μέλος δεν έχει λάβει κανένα σχετικό μέτρο.

Συναφώς, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στην ανταλλαγή πληροφοριών με το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο ενδιαφερόμενος, προκειμένου να παρέχεται, ενδεχομένως, η δυνατότητα στις αρχές αυτού του κράτους μέλους να εκδώσουν ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως στο πλαίσιο διώξεως. Συνεπώς, όταν σε κράτος μέλος στο οποίο έχει μεταβεί πολίτης της Ένωσης ο οποίος είναι υπήκοος άλλου κράτους μέλους υποβάλλεται αίτηση εκδόσεως από τρίτο κράτος, με το οποίο το πρώτο κράτος μέλος έχει συνάψει συμφωνία εκδόσεως, το εν λόγω κράτος μέλος υποχρεούται να ενημερώσει το κράτος μέλος του οποίου την ιθαγένεια έχει ο εν λόγω πολίτης και, ενδεχομένως, κατόπιν αιτήματος αυτού του τελευταίου κράτους μέλους, να του παραδώσει τον συγκεκριμένο πολίτη, σύμφωνα με τις διατάξεις της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό το κράτος μέλος έχει δικαιοδοσία, βάσει του εθνικού του δικαίου, να ασκήσει δίωξη κατά του προσώπου αυτού για πράξεις τελεσθείσες στην αλλοδαπή (βλ., συναφώς, απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin, C-182/15, EU:C:2016:630, σκέψεις 48 και 50). Καίτοι η λύση αυτή προκρίθηκε, όπως προκύπτει από τη σκέψη 46 της αποφάσεως της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (C-182/15, EU:C:2016:630), στο πλαίσιο υποθέσεως όπου δεν υπήρχε διεθνής σύμβαση περί εκδόσεως μεταξύ της Ένωσης και του συγκεκριμένου τρίτου κράτους, θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, κατά την οποία η Συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ παρέχει στο προς ο η αίτηση εκδόσεως κράτος μέλος την ευχέρεια να μην εκδίδει τους δικούς του υπηκόους. Το συμπέρασμα αυτό δεν μπορεί να κλονιστεί από το επιχείρημα ορισμένων κυβερνήσεων που υπέβαλαν παρατηρήσεις ότι, κατ’ ουσίαν, η προτεραιότητα που αναγνωρίζεται στην αίτηση παραδόσεως δυνάμει ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως έναντι αιτήσεως εκδόσεως υποβληθείσας από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα καθιστούσε κενό περιεχομένου τον κανόνα του άρθρου 10, παράγραφοι 2 και 3, της Συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, δυνάμει του οποίου, σε περίπτωση συντρεχουσών αιτήσεων, η αρμόδια αρχή του προς ό η αίτηση εκδόσεως κράτους μέλους καθορίζει το κράτος στο οποίο θα παραδοθεί το πρόσωπο βάσει όλων των σχετικών στοιχείων. Πράγματι, η δυνατότητα του μηχανισμού συνεργασίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 51 της παρούσας αποφάσεως να εμποδίζει αίτηση εκδόσεως προς τρίτο κράτος δίδοντας προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως, ούτως ώστε να θίγεται λιγότερο η άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας (βλ., συναφώς, απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin, C-182/15, EU:C:2016:630, σκέψη 49), δεν είναι αυτόματη. Συνεπώς, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός της αποτροπής του κινδύνου να παραμείνει ατιμώρητο το πρόσωπο που κατηγορείται στην αίτηση εκδόσεως ότι τέλεσε αξιόποινες πράξεις, πρέπει το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως, το οποίο έχει ενδεχομένως εκδώσει κράτος μέλος άλλο από το προς ό η αίτηση εκδόσεως κράτος μέλος, να αφορά τουλάχιστον τις ίδιες πράξεις, το δε κράτος μέλος που εξέδωσε το ένταλμα πρέπει να έχει, όπως προκύπτει από τη σκέψη 50 της αποφάσεως της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (C-182/15, EU:C:2016:630), δικαιοδοσία, βάσει του εθνικού του δικαίου, να ασκήσει δίωξη κατά του προσώπου αυτού για τις πράξεις αυτές, ακόμη και αν έχουν τελεσθεί στην αλλοδαπή.

(βλ. σκέψεις 51-54, 56, διατακτ. 2)