WYROK SĄDU (trzecia izba)

z dnia 6 czerwca 2019 r.(*)

Wzór wspólnotowy – Postępowanie w sprawie unieważnienia prawa do wzoru – Zarejestrowany wzór wspólnotowy przedstawiający pojazd zmechanizowany – Wcześniejszy wzór wspólnotowy – Podstawa unieważnienia – Brak indywidualnego charakteru – Artykuł 6 i art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 6/2002

W sprawie T‑209/18

Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG, z siedzibą w Stuttgarcie (Niemcy), reprezentowana przez adwokata Ch. Klawittera,

strona skarżąca,

przeciwko

Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), reprezentowanemu przez S. Hannego, działającego w charakterze pełnomocnika,

strona pozwana,

w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą EUIPO, występującą przed Sądem w charakterze interwenienta, jest

Autec AG, z siedzibą w Norymberdze (Niemcy), reprezentowana przez adwokata M. Krogmanna,

mającej za przedmiot skargę na decyzję Trzeciej Izby Odwoławczej EUIPO z dnia 19 stycznia 2018 r. (sprawa R 945/2016‑3), dotyczącą postępowania w sprawie unieważnienia prawa do wzoru między Autec AG a Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG,

SĄD (trzecia izba),

w składzie: S. Frimodt Nielsen, prezes, N. Półtorak i E. Perillo (sprawozdawca), sędziowie,

sekretarz: R. Ūkelytė, administrator,

po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 22 marca 2018 r.,

po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną przez EUIPO w sekretariacie Sądu w dniu 13 lipca 2018 r.,

po zapoznaniu się z odpowiedzią interwenienta na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 4 lipca 2018 r.,

uwzględniając decyzję z dnia 7 sierpnia 2018 r. odmawiającą dołączenia do akt sprawy pisma skarżącej z dnia 23 lipca 2018 r.,

uwzględniając decyzję z dnia 23 sierpnia 2018 r. odmawiającą dołączenia do akt sprawy pisma skarżącej z dnia 13 sierpnia 2018 r.,

uwzględniając decyzję z dnia 20 września 2018 r. odmawiającą połączenia spraw T‑43/18, T‑191/18, T‑192/18, T‑209/18 i T‑210/18,

uwzględniając wyznaczenie innego sędziego w celu uzupełnienia składu izby w następstwie wystąpienia przeszkody w wykonywaniu obowiązków przez jednego z jej członków,

uwzględniając decyzję z dnia 14 stycznia 2019 r. odmawiającą połączenia spraw T‑209/18 i T‑210/18 do celów ustnego etapu postępowania,

po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 lutego 2019 r.,

wydaje następujący

Wyrok

 Okoliczności powstania sporu

1        W dniu 20 sierpnia 2010 r. skarżąca, Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG, dokonała w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) zgłoszenia wzoru wspólnotowego do rejestracji na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 6/2002 z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych (Dz.U. 2002, L 3, s. 1).

2        Wzór wspólnotowy, o którego rejestrację wystąpiono (zwany dalej „zakwestionowanym wzorem” lub „wzorem serii 991 samochodu »Porsche 911«”), wygląda następująco:

Image not foundImage not found

Image not foundImage not foundImage not found

Image not found Image not found

3        Produkty, w których zakwestionowany wzór miał być stosowany, należą do klasy 12.08 w rozumieniu Porozumienia ustanawiającego międzynarodową klasyfikację wzorów przemysłowych podpisanego w Locarno dnia 8 października 1968 r., ze zmianami, i odpowiadają następującemu opisowi: „pojazdy zmechanizowane”.

4        Zakwestionowany wzór został opublikowany w Biuletynie Wzorów Wspólnotowych nr 2010/200 z dnia 6 września 2010 r., z datą pierwszeństwa z dnia 27 kwietnia 2010 r., a rzuty tego wzoru zostały opublikowane w Biuletynie Wzorów Wspólnotowych nr 2012/172 z dnia 7 września 2012 r.

5        W dniu 8 lipca 2014 r. interwenient, Autec AG, złożył do EUIPO wniosek o unieważnienie prawa do zakwestionowanego wzoru. Wniosek ten został złożony na podstawie art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 6/2002 w związku z art. 4 ust. 1 oraz art. 5 i 6 tegoż rozporządzenia.

6        Interwenient uznał w istocie, że wzór serii 991 samochodu „Porsche 911” nie jest ani nowy, ani nie ma indywidualnego charakteru, co stanowi przeszkodę dla jego ochrony. Na poparcie swojego wniosku skarżąca podniosła zasadniczo, że zakwestionowany wzór nie odróżnia się znacząco od innych modeli samochodu „Porsche 911” wprowadzanych na rynek począwszy od pierwotnej wersji z 1963 r.

7        W tym względzie interwenient powołał się w szczególności na następujące wzory wspólnotowe:

–        wzór wspólnotowy nr 735428–0001 (zwany dalej „wcześniejszym wzorem” lub „wzorem serii 997 samochodu »Porsche 911«), zarejestrowany dla „pojazdów mechanicznych” i opublikowany w dniu 23 czerwca 2008 r., który wygląda następująco:

Image not foundImage not foundImage not found

Image not foundImage not found

Image not foundImage not found

–        wzór wspólnotowy nr 633748–0001, zarejestrowany dla „samochodów” i opublikowany w dniu 9 stycznia 2007 r., który wygląda następująco:

Image not foundImage not found

Image not foundImage not foundImage not found

Image not foundImage not found

8        Interwenient załączył też do wniosku o unieważnienie prawa do wzoru różne artykuły prasowe dotyczące designu samochodu „Porsche 911”.

9        Decyzją z dnia 10 maja 2016 r. Wydział Unieważnień EUIPO uwzględnił wniosek o unieważnienie i unieważnił prawo do zakwestionowanego wzoru ze względu na brak indywidualnego charakteru.

10      W dniu 23 maja 2016 r. skarżąca, działając na podstawie art. 55–60 rozporządzenia nr 6/2002, wniosła do EUIPO odwołanie od decyzji Wydziału Unieważnień.

11      Decyzją z dnia 19 stycznia 2018 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Trzecia Izba Odwoławcza EUIPO oddaliła odwołanie ze względu na brak indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002.

12      Izba Odwoławcza uznała na wstępie, że w przypadku samochodów osobowych swoboda twórcy jest ograniczona ze względu na cechy techniczne rozpatrywanego produktu, takie jak posiadanie nadwozia i kół, a także wymogi prawne w dziedzinie bezpieczeństwa drogowego, jak na przykład wyposażenie w reflektory, lusterka wsteczne i tylne światła.

13      Instancja ta uznała następnie, że co się tyczy projektowania takich cech wynikających z funkcji technicznej lub wymogów prawnych, swoboda twórcy jako taka nie podlega natomiast żadnemu ograniczeniu. Wyjaśniła ona również, że użytkownikiem rozpatrywanych produktów jest poinformowany użytkownik samochodów osobowych w ogólności, czyli osoba kierująca modelami samochodów dostępnych na rynku, używająca ich i znająca je.

14      W tym kontekście Izba Odwoławcza uznała, że kolidujące ze sobą wzory współdzielą ostatecznie zasadnicze cechy, takie jak kształt lub sylwetka ich karoserii, drzwi i okien.

15      Izba Odwoławcza stwierdziła zatem, że istnienie wzoru serii 997 samochodu „Porsche 911” wystarcza, aby stanowić przeszkodę dla uznania indywidualnego charakteru wzoru serii 991 tego samego samochodu i że zatem nie ma konieczności przeprowadzenia badania wzoru wspólnotowego nr 633748–0001, na który powołał się interwenient, ani zastanowienia się nad tym, czy zakwestionowany wzór cechuje się nowością.

 Żądania stron

16      Skarżąca wnosi do Sądu o:

–        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;

–        oddalenie wniosku o unieważnienie „wzoru […] nr 198387–0001”.

17      EUIPO i interwenient wnoszą do Sądu o:

–        oddalenie skargi;

–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

 Co do prawa

18      Na poparcie skargi skarżąca podnosi w istocie tylko jeden zarzut, dotyczący naruszenia art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 6/2002 w związku z art. 5 i 6 tegoż rozporządzenia.

19      W tych ramach twierdzi zasadniczo, że całościowe wrażenie, jakie zakwestionowany wzór wywiera na poinformowanym użytkowniku tego rodzaju samochodu różni się od wrażenia wywoływanego przez wcześniejszy wzór, na który powoływał się interwenient na poparcie wniosku o unieważnienie prawa do wzoru. Oba kolidujące ze sobą wzory różnią się bowiem „wyglądem zewnętrznym” w sposób „znaczny” i „tak oczywisty”, że Izba Odwoławcza nie mogła bez popełnienia błędu w ocenie uznać, że zakwestionowany wzór jest pozbawiony indywidualnego charakteru.

20      Streściwszy ten zarzut, należy przypomnieć, że na mocy art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 6/2002 wzór wspólnotowy zostaje unieważniony, gdy nie spełnia wymogów art. 4–9 tegoż rozporządzenia.

21      W tym względzie art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 6/2002 uściśla, że wzór jest chroniony jako wzór wspólnotowy w zakresie, w jakim wzór ten jest nowy i posiada indywidualny charakter.

 W przedmiocie pierwszej części jedynego zarzutu, dotyczącej naruszenia art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 6/2002 w związku z art. 6 tegoż rozporządzenia

22      Z brzmienia art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 6/2002 wynika, że indywidualny charakter zarejestrowanego wzoru wspólnotowego należy najpierw ocenić w świetle całościowego wrażenia wywieranego na poinformowanym użytkowniku [zob. wyrok z dnia 25 października 2013 r., Merlin i in./OHIM – Dusyma (Gry), T‑231/10, niepublikowany, EU:T:2013:560, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo]. To całościowe wrażenie musi poza tym różnić się od wrażenia, jakie wywiera wzór, który został udostępniony publicznie przed datą dokonania zgłoszenia wzoru lub, jeśli zastrzeżono pierwszeństwo, przed datą pierwszeństwa.

23      Ponadto art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 6/2002 uściśla, że przy ocenie indywidualnego charakteru, o który chodzi, należy wziąć pod uwagę stopień swobody twórcy przy opracowywaniu rozpatrywanego wzoru.

24      Przypomniawszy te warunki prawne, należy zauważyć, że właściwe orzecznictwo uściśla w tym zakresie, że indywidualny charakter wzoru musi wynikać z odmiennego całościowego wrażenia, z punktu widzenia poinformowanego użytkownika, lub z braku „déjà vu” w stosunku do wszystkich wcześniejszych wzorów. W tej perspektywie różnice, które nie są wystarczająco uwydatnione, ażeby wpłynąć na wspomniane całościowe wrażenie, nie mogą być brane pod uwagę, gdyż rozstrzygające mogą być jedynie różnice wystarczająco uwydatnione, by stworzyć odmienne całościowe wrażenie [zob. wyrok z dnia 7 listopada 2013 r., Budziewska/OHIM – Puma (Zwierzę z rodziny kotowatych w fazie wyskoku), T‑666/11, niepublikowany, EU:T:2013:584, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo].

25      W świetle powyższych kryteriów należy zatem zbadać, czy z punktu widzenia poinformowanego użytkownika i biorąc pod uwagę stopień swobody, z której może korzystać twórca wzoru w niniejszym przypadku, całościowe wrażenie wywoływane przez zakwestionowany wzór różni się od całościowego wrażenia wywoływanego przez wcześniejszy wzór.

 W przedmiocie poinformowanego użytkownika

26      Co się tyczy wykładni pojęcia poinformowanego użytkownika, należy najpierw zauważyć, że przymiot „poinformowanego użytkownika” oznacza, że dana osoba używa produktu, w którym zawiera się wzór zgodnie z przeznaczeniem tego produktu. Określenie „poinformowany” sugeruje ponadto, że niekoniecznie będąc ekspertem technicznym, dany użytkownik zna różne wzory istniejące w danej branży, posiada pewien zakres wiedzy na temat elementów, jakie te wzory zwykle zawierają, i w związku z zainteresowaniem danymi produktami wykazuje stosunkowo wysoki poziom uwagi przy ich używaniu [wyroki: z dnia 20 października 2011 r., PepsiCo/Grupo Promer Mon Graphic, C‑281/10 P, EU:C:2011:679, pkt 59; z dnia 28 września 2017 r., Rühland/EUIPO – 8 seasons design (Lampa w kształcie gwiazdy), T‑779/16, niepublikowany, EU:T:2017:674, pkt 19].

27      Pojęcie poinformowanego użytkownika powinno być zatem rozumiane jako pojęcie pośrednie pomiędzy pojęciem przeciętnego konsumenta, stosowanym w dziedzinie znaków towarowych, od którego to konsumenta nie wymaga się posiadania szczególnej wiedzy i który z reguły nie porównuje bezpośrednio kolidujących ze sobą znaków towarowych, a pojęciem znawcy w danej dziedzinie, czyli eksperta, który posiada pewne kompetencje techniczne. Tak więc pojęcie poinformowanego użytkownika może być rozumiane jako określające nie użytkownika wykazującego przeciętną uwagę, lecz osobę szczególnie uważną względem danych produktów, czy to z racji swojego osobistego doświadczenia, czy posiadanej rozległej wiedzy w danym sektorze (zob. podobnie wyrok z dnia 20 października 2011 r., PepsiCo/Grupo Promer Mon Graphic, C‑281/10 P, EU:C:2011:679, pkt 53).

28      W niniejszej sprawie Izba Odwoławcza uznała w pkt 19–21 zaskarżonej decyzji, że poinformowany użytkownik produktów, do których odnoszą się kolidujące ze sobą wzory, nie jest użytkownikiem samochodu „Porsche 911”, lecz użytkownikiem samochodów osobowych w ogólności, który zna modele dostępne na rynku i wykazuje wzmożony poziom uwagi i zainteresowania. Ponadto zdaniem Izby Odwoławczej dzięki swojej znajomości rozpatrywanego rynku taki poinformowany użytkownik wie ogólnie, że producenci samochodów nie opracowują stale nowych modeli, lecz ograniczają się z uwagi na wysokie koszty projektowania do modernizowania, przynajmniej w pierwszej kolejności, istniejących modeli.

29      W celu podważenia oceny dokonanej przez Izbę Odwoławczą skarżąca podniosła jednak zarówno w skardze, jak i na rozprawie, że w niniejszym przypadku poinformowany użytkownik wykazuje poziom uwagi wyższy od poziomu przyjętego przez Izbę Odwoławczą i ma wiedzę większą od przeciętnej, która skutkuje jego szczególną uwagą w odniesieniu do różnych wariantów modeli samochodu „Porsche 911”.

30      Jest tak dlatego, że zainteresowanie użytkownika pojazdami, w których kolidujące ze sobą wzory mają być stosowane, i wiedza, jaką dysponuje on na temat rozpatrywanego sektora handlu, są szczególnie wysokie, ponieważ chodzi o „drogie limuzyny” lub „samochody sportowe”, co właśnie odnosi się w niniejszej sprawie do modelu samochodu „Porsche 911” obecnego na rynku od dziesięcioleci. W konsekwencji poinformowany użytkownik wbrew temu, co uznała Izba Odwoławcza, nie może być „osobą fikcyjną” lub nieokreślonym podmiotem, lecz należy go określić „w sposób empiryczny w odniesieniu do konkretnie rozpatrywanego produktu”.

31      EUIPO i interwenient kwestionują argumenty skarżącej.

32      W następstwie powyższego streszczenia szczegółowych zarzutów podniesionych przez skarżącą należy w pierwszej kolejności zauważyć, że skarżąca wielokrotnie podnosi, iż produkty, do których odnoszą się kolidujące ze sobą wzory, obejmują wyłącznie „samochody sportowe” lub wyłącznie „limuzyny”, a nawet jedynie samochód „Porsche 911”, a nie, jak chciała uznać Izba Odwoławcza, „samochody osobowe” w ogólności lub „pojazdy zmechanizowane”.

33      W tym względzie trzeba jednak przypomnieć w pierwszej kolejności, że przy określaniu produktów, w których wzór ma być zawarty lub zastosowany, należy najpierw wziąć pod uwagę stosowne wskazanie zawarte w zgłoszeniu [wyrok z dnia 18 lipca 2017 r., Chanel/EUIPO – Jing Zhou i Golden Rose 999 (Motyw zdobniczy), T‑57/16, EU:T:2017:517, pkt 41].

34      W drugiej kolejności należy również uwzględnić w razie potrzeby sam wzór w zakresie, w jakim pozwala on na uściślenie charakteru, przeznaczenia lub funkcji produktu. Takie uwzględnienie może bowiem pozwolić na umiejscowienie produktu, o których chodzi, w ramach szerszej kategorii produktów wskazanej przy rejestracji [zob. podobnie wyrok z dnia 18 marca 2010 r., Grupo Promer Mon Graphic/OHIM – PepsiCo (Przedstawienie okrągłej podstawki do celów promocyjnych), T‑9/07, EU:T:2010:96, pkt 56].

35      O ile zaś strony są zgodne co do tego, że rozpatrywany wzór ma być stosowany w pojazdach zmechanizowanych, o tyle samo zakwalifikowanie przez skarżącą jako „samochodów sportowych” lub „limuzyn” produktów, w których ma być stosowany zakwestionowany wzór, nie może wystarczyć, w braku uściśleń w tym względzie, do wykazania, iż taki wzór, będący wzorem serii 991 samochodu „Porsche 911”, pozwoliłby na określenie szczególnej kategorii samochodów osobowych z uwagi na to, że takie pojazdy odróżniają się od samochodów osobowych w ogólności swoim charakterem, przeznaczeniem bądź też funkcją.

36      Po pierwsze, taka szczególna kategoria nie istnieje bowiem w obecnej międzynarodowej klasyfikacji wzorów przemysłowych (zob. pkt 3 powyżej), a po drugie, sama skarżąca zgłosiła zakwestionowany wzór i uzyskała jego rejestrację dla produktów należących do klasy 12.08 i odpowiadających następującemu opisowi: „samochody osobowe i ciężarowe, autobusy”.

37      W tych okolicznościach skarżąca nie może również skutecznie zarzucać Izbie Odwoławczej, że ta uznała, iż pojęcie poinformowanego użytkownika odnosi się do „osoby fikcyjnej”, ponieważ takie pojęcie prawne, utworzone właśnie na potrzeby analizy indywidualnego charakteru wzoru na podstawie art. 6 rozporządzenia nr 6/2002, może być definiowane tylko w sposób ogólny jako odniesienie do osoby, która wykazuje standardowe właściwości, a nie oddzielnie w poszczególnych przypadkach w odniesieniu do takiego lub innego wzoru (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2013 r., Zwierzę z rodziny kotowatych w fazie wyskoku, T‑666/11, niepublikowany, EU:T:2013:584, pkt 32).

38      W tym względzie, aby oddalić argumenty skarżącej dotyczące braku przeprowadzenia konkretnej analizy poinformowanego użytkownika (zob. pkt 30 powyżej), Izba Odwoławcza co prawda ograniczyła się do definicji sformułowanej w wyżej wspomnianym orzecznictwie, nie wyjaśniając zatem, w jaki sposób okoliczność, że niektóre modele są obecne na rynku od dziesięcioleci, nie pozwala uznać, iż użytkownik takich modeli, jak ma to miejsce w przypadku samochodu „Porsche 911”, wykazuje szczególną uwagę i ma, jak podkreśla skarżąca, wiedzę większą od przeciętnej.

39      Jednakże okoliczność taka nie prowadzi do tego, że zaskarżona decyzja jest niewystarczająco uzasadniona, ponieważ Izba Odwoławcza wskazała właśnie w pkt 20 zaskarżonej decyzji, że zgodnie ze wspomnianym już orzecznictwem należy kierować się w niniejszej sprawie kategorią produktów, a nie konkretnie wskazanym produktem, wobec czego nie należy brać pod uwagę poinformowanego użytkownika samochodu „Porsche 911”, lecz poinformowanego użytkownika samochodów osobowych w ogólności.

40      Nawet jeśli zaś skarżąca nie podziela takiej analizy, to jednak w tym względzie rozumowanie Izby Odwoławczej przedstawiono w sposób jasny i jednoznaczny, umożliwiając skarżącej zapoznanie się w sposób wymagany prawem z podstawami podjętej decyzji.

41      W konsekwencji Izba Odwoławcza, nie naruszając prawa ani przepisów postępowania, mogła przy oce