Maatregelen om efficiënter te werken

De juristen-vertalers en de tolken maken gebruik van steeds betere vertaalhulpmiddelen. Hoewel neurale machinevertalingen inmiddels niet meer weg te denken zijn, moeten de vertalingen steeds extra nauwgezet worden gecontroleerd, aangezien de teksten van het Hof rechtsgevolgen teweegbrengen.

De tolkendienst en de juridische vertaaldienst van het Hof kunnen gebruikmaken van meertalige terminologieverzamelingen die zijn aangelegd in samenwerking met een gespecialiseerde eenheid, wat de kwaliteit en de coherentie van de vertalingen en vertolkingen ten goede komt. Die eenheid zorgt ook voor de terminologische en documentaire voorbereiding van een deel van de documenten.  De terminologieverzamelingen en databanken worden voortdurend verbeterd opdat de gevonden oplossingen opnieuw kunnen worden gebruikt in ieders voordeel, met name via IATE, de interinstitutionele databank die grotendeels openbaar is.

Voor meertalig juridisch onderzoek (in volledige teksten) maken de juristen-vertalers en de tolken hoofdzakelijk gebruik van EUR‑Lex, dat iedereen toegang geeft tot het Unierecht. Op deze site kunnen met name de wetgeving en de rechtspraak in een twee- of drietalige weergave worden geraadpleegd. De vertalers en de tolken maken daarnaast gebruik van specifiek voor het Hof ontwikkelde hulpmiddelen (bijvoorbeeld de eigen zoekmachine van het Hof, EURêka, of de website van het Hof) dan wel van interinstitutionele hulpmiddelen, zoals de taalkundige metazoekmachine QUEST of de verzameling van vertaalgeheugens Euramis.

Behalve die traditionele hulpmiddelen, die technologisch steeds geavanceerder worden, zijn enkele nieuwe, speciaal voor vertaalprofessionals ontwikkelde hulpmiddelen onmisbaar. Het gaat dan met name om vertaaleditors. Trados Studio, een commercieel product, scoorde het hoogst in de laatste twee interinstitutionele aanbestedingen. In deze vertaalomgeving worden de brontekst en de doeltekst gelijktijdig weergegeven, waarbij de reeds vertaalde zinnen, de nog te vertalen zinnen, de zinnen die de vertaler onderhanden heeft en de zinnen waarvoor vertaalvoorstellen beschikbaar zijn ‒ die ofwel afkomstig zijn uit eerder werk, ofwel via neurale machinevertaling zijn gegenereerd ‒ naast elkaar worden getoond. Na het vertalen worden de taalversies gealigneerd om vervolgens de interinstitutionele Euramis-databank te voeden. Vanuit Trados Studio kan de jurist-vertaler andere vertaalhulpmiddelen activeren, zoals de eerdergenoemde  terminologische hulpmiddelen.

Sinds enige jaren is er de inbreng van neurale machinevertaling op basis van „deep learning”, een vorm van kunstmatige intelligentie. Bij het Hof bevat de geautomatiseerde vertaalomgeving ook de neurale machines eTranslation, een systeem dat is ontwikkeld door en wordt beheerd door de Europese instellingen, en DeepL Pro, een tool die op de markt is ontwikkeld. Die neurale machines worden getraind met enorme corpora van gealigneerde tweetalige segmenten, aan de hand waarvan zij „leren”. Eenmaal getraind leveren deze machines vertalingen dankzij algoritmen die de geconstateerde overeenkomsten achtereenvolgens wegen op basis van onder meer waarschijnlijkheid, grammatica en context.

Hoewel de inbreng van die hulpmiddelen en technologieën aanzienlijk is, mag niet worden vergeten dat de mens, die de spil is in die „augmented” vertaalomgeving, als enige beschikt over het onderscheidingsvermogen dat nodig is om te kunnen nagaan of de voorgestelde oplossingen bruikbaar zijn, en over de onmisbare taalkundige en juridische expertise.

Permanente bijscholing, met name op taalkundig, juridisch en technisch gebied, is essentieel voor het behoud en de uitbreiding van de beroepsvaardigheden die onontbeerlijk zijn voor de verschillende beroepen waarin meertaligheid een rol speelt. Die scholing is een onderdeel van het beleid van de dienst dat beoogt te garanderen dat het tolk- en vertaalwerk bij het Hof van zeer hoge kwaliteit is.

Met de ontwikkeling van de vaardigheden op de genoemde gebieden wordt een begin gemaakt zodra een personeelslid in dienst treedt, dankzij een opleidingstraject dat als doel heeft de betrokken persoon vertrouwd te maken met de hulpmiddelen en de werkomgeving van de dienst. Die ontwikkeling gaat gedurende de hele loopbaan door, aangezien er fors wordt geïnvesteerd in taalcursussen als middel om de talenkennis van met name de tolken en de juristen-vertalers op peil te houden en uit te breiden. Verder spant de dienst zich in om de juridische kennis van de juristen-vertalers en de tolken te verdiepen, door regelmatig conferenties en seminars te organiseren over een specifiek gebied van het Unierecht of van nationaal recht. Tot slot worden er, om bij te blijven met de nieuwste technische ontwikkelingen bij de dienst, cursussen gegeven in verband met IT-migraties of het gebruik van nieuwe hulpmiddelen.

 

Zie ook

> Meertaligheid – Deel 1