Trádmharcanna agus dearaí an Aontais

Réamhrá

Tá trádmharcanna an Aontais Eorpaigh bailí ar fud chríoch an Aontais. Is féidir le daoine aonair iarratas a dhéanamh ar a dtrádmharcanna le haghaidh earraí agus seirbhísí sonracha a chlárú le hOifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh, ar a dtugtar EUIPO. Ansin eisíonn EUIPO cinneadh maidir le cé acu is féidir nó nach féidir trádmharc a chlárú. Tá a nós imeachta achomhairc inmheánach féin ag EUIPO le Bord Achomhairc a éisteann agóidí i gcoinne na gcinntí tosaigh sin. Éisteann an Chúirt Ghinearálta achomhairc i gcoinne chinntí Bhord Achomhairc EUIPO.

Cuireann trádmharcanna ar chumas tomhaltóirí tionscnamh an táirge nó na seirbhíse a shainaithint go héasca. Trí lógó, siombail nó ainm aitheanta a fheiceáil ar tháirge, insítear duit gur ó chuideachta áirithe é. Chun go n-oibreoidh sé sin, ní mór trádmharcanna a bheith sainiúil. Ciallaíonn sé sin nach mór dóibh a bheith in ann idirdhealú a dhéanamh idir earraí agus seirbhísí cuideachta amháin agus earraí agus seirbhísí cuideachta eile. Ní féidir leo a bheith róchineálach ná cur síos a dhéanamh ar an táirge nó ar an tseirbhís go simplí agus níor cheart go mbeadh aon bhaol go mbeadh mearbhall ann idir trádmharcanna. Baineann go leor de na cásanna trádmhairc a éisteann an Chúirt Ghinearálta leis na saincheisteanna sin.

Ní cheadaítear trádmharcanna an Aontais a chlárú ar bhonn amhantrach ach oiread. Ní mór clárú a dhéanamh de mheon macánta agus ní mór fíorúsáid a bhaint as an trádmharc. Má fhanann trádmharc gan úsáid, ní féidir brath air chun cosc a chur ar dhuine eile trádmharc comhchosúil a chlárú. Cuireadh na saincheisteanna sin faoi bhráid na Cúirte Ginearálta go rialta freisin.

Ní féidir trádmharcanna a chlárú ach oiread má tá siad contrártha don bheartas poiblí nó don mhoráltacht phoiblí.

Uaireanta is féidir trádmharcanna a chlárú le haghaidh cruth táirge, nó le haghaidh fuaime.

Ar an gcaoi chéanna, is féidir dearaí a chosaint le cearta maoine intleachtúla. Bhí na saincheisteanna sin ina n-ábhar do rialuithe ón gCúirt Ghinearálta freisin.

Easpa sainiúlachta fréimhíochta

Uaireanta bíonn easpa sainiúlachta ag baint leis na comharthaí a n-iarrtar trádmharc ina leith. D’fhéadfadh sé sin a bheith amhlaidh má tá sé comhdhéanta de chruthanna geoiméadracha simplí, nó má tá sé an-chineálach.

Mar shampla, in 2024, dheimhnigh an Chúirt Ghinearálta cinneadh EUIPO nach bhféadfadh Chiquita Brands ubhchruth simplí gorm agus buí a chlárú mar thrádmharc an Aontais Eorpaigh le haghaidh torthaí úra.

Measadh gur figiúr geoiméadrach simplí gan aon saintréith é an comhartha, go bunúsach cúlra lógó Chiquita gan aon téacs (T-426/23 Chiquita Brands).

Comharthaí tuairisciúla

In 2017, rinne cuideachta cógaisíochta Ghearmánach, Stada Arzneimittel, iarratas ar ‘ViruProtect’ a chlárú mar thrádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh le haghaidh táirgí cógaisíochta agus íocshláinte. D’aontaigh an Chúirt Ghinearálta le cinneadh EUIPO go ndéanfadh an pobal ábhartha — is é sin na daoine is dóchúla a mbeadh teagmháil le trádmharc acu agus na táirgí a ndéanann sé ionadaíocht orthu — an trádmharc a léiriú mar ‘chosaint ar víris’. D’fhág sé sin go raibh an trádmharc róthuairisciúil  ar na táirgí a raibh clárú á lorg ina leith, agus mar sin ní fhéadfaí é a chlárú (T-487/18 Viruprotect).

Chinn an Chúirt Ghinearálta freisin nach raibh ainmneacha dhá phrionsacht ach tuairisciúil ar thionscnamh nó ar cheann scríbe na dtáirgí nó na seirbhísí. I gcinntí in 2015 agus 2022, dúirt an Chúirt Ghinearálta nach raibh i gceist le ‘MONACO’ agus marc fíortha ina bhfuil an focal ‘Andorra’ ach marc tuairisciúil amháin. Dá bhrí sin, níorbh fhéidir iad a chlárú mar thrádmharcanna de chuid an Aontais Eorpaigh (T-197/13 MEM agus T-806/19 Govern d’Andorra).

Dóchúlacht mhearbhaill

In 2011, rinne an t-imreoir sacair Airgintíneach, Lionel Messi, iarratas ar ‘MESSI’ a chlárú mar thrádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh le haghaidh táirgí a bhaineann le spórt. Dhiúltaigh EUIPO don iarratas, ag áitiú go bhféadfaí an trádmharc a mheascadh leis an trádmharc atá ann cheana, ‘MASSI’, a cláraíodh le haghaidh táirgí comhchosúla. In 2018, áfach, chuir an Chúirt Ghinearálta an cinneadh sin ar neamhní, agus rialaigh sí go raibh Messi rócháiliúil go dtiocfadh aon mhearbhall chun cinn idir an dá thrádmharc. Sheas an Chúirt Bhreithiúnais leis sin ar achomharc. Dheimhnigh an Chúirt go bhfuil clú iarratasóra ábhartha agus measúnú á dhéanamh ar dhearcadh an phobail agus ar an dóchúlacht go mbeadh mearbhall ann le trádmharc eile. Sa chás sin, measadh gur fíoras aitheanta é cáil Messi mar pheileadóir a aithnítear ar fud an domhain. Mar thoradh air sin, d’fhéadfadh sé a ainm a chlárú mar thrádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh (T-554/14 MESSI agus C-474/18 P Messi Cuccittini).

In 2012, d’aontaigh an Chúirt Ghinearálta le EUIPO nach bhféadfaí ‘VIAGUARA’ a chlárú mar thrádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh le haghaidh deochanna. Tharla sé sin mar gheall ar an trádmharc VIAGRA a bhí ann cheana. Cé gur aithin an Chúirt gur earraí éagsúla iad deochanna agus cógais, bhí sí den tuairim go bhféadfadh VIAGUARA leas éagórach a bhaint as clú an trádmhairc VIAGRA. D’fhéadfadh tomhaltóir a chreidiúint go mbeadh cáilíochtaí comhchosúla ag na deochanna leis an táirge íocshláinte (go háirithe méadú ar libídeo) (T-332/10 Viaguara).

Fíorúsáid agus meon macánta

Ní mór ‘fíorúsáíd’ a bhaint as trádmharc de chuid an Aontais. Ciallaíonn sé sin nach mór é a úsáid go gníomhach sa tráchtáil agus ní hamháin go bhfuil sé cláraithe chun bac a chur ar dhaoine eile é a úsáid.

Tá baint ag an slabhraí mearbhia Éireannach Supermac’s agus Meiriceánach McDonald’s le díospóid faoin trádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh ‘Big Mac’, atá cláraithe ag McDonald’s ó 1996 i leith. In 2017, d’iarr Supermac's go ndéanfaí an trádmharc sin a chúlghairm i ndáil le hearraí áirithe. Chinn an Chúirt nár bhain McDonald’s ‘fíorúsáid’ as an trádmharc ‘Big Mac’ le haghaidh táirgí éanlaithe, amhail ceapairí sicín, go leanúnach ar feadh tréimhse cúig bliana. Dá bhrí sin, chaill McDonald's trádmharc an Aontais Eorpaigh i gcás na dtáirgí sin (T-58/23 BIG MAC).

Ní mór trádmharc de chuid an Aontais a chlárú de mheon macánta freisin, is é sin le rúin mhacánta agus chothroma. In 2013, cláraíodh an trádmharc ‘NEYMAR’ go rathúil le EUIPO. Mar sin féin, ní raibh aon bhaint ag an iarratasóir, Moreira, leis an bpeileadóir cáiliúil Brasaíleach, Neymar da Silva Santos Júnior. Níos déanaí, arna iarraidh sin do Neymar, dhearbhaigh EUIPO go raibh an trádmharc neamhbhailí. Sheas an Chúirt Ghinearálta leis an gcinneadh sin, agus chinn sí gur ghníomhaigh Moreira de mheon mímhacánta nuair a rinne sé iarratas ar an trádmharc sin a chlárú. Dhiúltaigh an Chúirt d’argóintí Moreira — nach raibh sé ar an eolas faoi cháil Neymar tráth an iarratais ar chlárú, agus go raibh a rogha ainm ‘NEYMAR’ ina ‘chomhtharlú’ — mar rud mídhealraitheach (T-795/17 NEYMAR).

Beartas agus moráltacht phoiblí

In 2019, chinn an Chúirt Ghinearálta go raibh an ceart ag EUIPO iarratas ar thrádmharc a dhiúltú leis na focail ‘Cannabis Store Amsterdam’ ar chúlra ina léirítear duilleoga marijuana. Ba léir gur tharraing an comhartha aird na gcustaiméirí ar channabas, druga atá neamhdhleathach i roinnt mhaith tíortha san Aontas. Ba leor é sin le haghaidh an trádmhairc a dhiúltú toisc go raibh sé contrártha leis an mbeartas poiblí (T-683/18 Sante Conte).

In 2024, d’aontaigh an Chúirt Ghinearálta le EUIPO nach bhféadfaí ‘Pablo Escobar’ a chlárú mar thrádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh. Chinn an Chúirt go raibh sé de cheart ag EUIPO díriú ar dhearcadh phobal na Spáinne, i bhfianaise na nasc idir an Spáinn agus an Cholóim. Is é a tuairim go ndéanfadh Spáinneach réasúnta, a bhfuil meántairseacha íogaireachta agus lamháltais acu, an t-ainm a chomhcheangal le gáinneáil ar dhrugaí, leis an nára-sceimhlitheoireacht agus le coireanna. Tharla sé sin in ainneoin nár ciontaíodh Escobar go coiriúil riamh (T-255/23 Pablo Escobar).

Cruthanna agus fuaimeanna

Níl trádmharcanna de chuid an Aontais Eorpaigh teoranta d’fhocail, do chomharthaí ná do lógónna. Is féidir cruthanna agus fuaimeanna a chosaint freisin.

In 1999, dheonaigh EUIPO trádmharc tríthoiseach de chuid an Aontais le haghaidh chruth Chiúb Rubik do Bhranda Rubik. Seacht mbliana ina dhiaidh sin, d’iarr déantóir bréagán Gearmánach an trádmharc sin a chur ar ceal, ag áitiú gur chosain sé réiteach teicniúil (sásra rothlach an chiúb) ar cheart é a chumhdach le paitinn ina ionad sin. Tar éis rialuithe ón gCúirt Ghinearálta agus ón gCúirt Bhreithiúnais, chuir EUIPO clárú thrádmharc an Aontais Eorpaigh ar ceal in 2017. Rinne Branda Rubik agóid i gcoinne an chinnidh sin, ach sheas an Chúirt Ghinearálta leis, agus rialaigh sí go dtoirmisctear leis an dlí um thrádmharcanna de chuid an Aontais Eorpaigh cruthanna a chlárú atá riachtanach chun toradh teicniúil a bhaint amach. I gcás Chiúb Rubik, dúirt an Chúirt Ghinearálta go raibh cruth foriomlán agus línte eangaí dubha an chiúb ríthábhachtach chun go bhfeidhmeoidh sé (T-601/17 Rubik's Brand).

In 2018, d’iarr Ardagh Metal Beverage Holdings fuaimmharc a chlárú mar thrádmharc de chuid an Aontais Eorpaigh le EUIPO le haghaidh coimeádáin deochanna miotail agus deochanna éagsúla. Is éard a bhí i gceist leis an bhfuaim ná oscailt deochanna agus torann giosáil ina dhiaidh sin. Dhiúltaigh EUIPO don iarratas sin, ag maíomh nach raibh an fuaim-mharc sainiúil. Sa chéad rialú uaithi riamh maidir le clárú fuaim-mharc a cuireadh isteach i bhformáid fuaime, dheimhnigh an Chúirt Ghinearálta nach bhféadfaí an marc fuaime a chlárú. Dúirt sí go raibh an fhuaim níos feidhmiúla nó níos teicniúla, toisc go raibh sí cosúil le gnáth-fhuaimeanna a bhain le deochanna. Dá bhrí sin, ní fhéadfaí é a shainaithint mar bhranda sonrach (T-668/19 Ardagh Metal Beverage Holdings).

Dearaí

Is féidir dearaí a chosaint freisin mar chineál sonrach de cheart maoine intleachtúla. Cosúil le trádmharc an Aontais Eorpaigh, tá siad á mbainistiú ag EUIPO freisin.

Tá cosaint ag dearadh brící bréagán Lego san Aontas ó 2010 i leith. Tar éis dúshlán ó chuideachta Ghearmánach, Delta Sport Handelskontor, dheimhnigh EUIPO in 2022 go raibh an brícín bréagach fós faoi chosaint faoi eisceacht speisialta i ndlí an Aontais maidir le córais mhodúlacha, rud a chiallaíonn sraith páirteanna a oireann le chéile ar bhealaí éagsúla chun rudaí éagsúla a chruthú. Sheas an Chúirt Ghinearálta leis an gcinneadh sin. D’aithin sí nach raibh Delta Sport Handelskontor in ann a chruthú nach raibh dearadh brící Lego úrnua ná uathúil go leor chun cáiliú don eisceacht sin. Rialaigh an Chúirt freisin nach bhféadfadh dearadh a bheith neamhbhailí ach amháin má chaill a ghnéithe uile cosaint, agus níor chumhdaigh argóintí Delta Sport Handelskontor ach gné amháin (T-537/22 Lego).

Conclúid

I dteannta a chéile, léiríonn na breithiúnais sin an ról lárnach atá ag an gCúirt Ghinearálta maidir le léiriú a dhéanamh ar dhlí an Aontais maidir le trádmharcanna agus dearaí, lena mbunaítear fasach tábhachtach lena ndéantar cothromaíocht idir cosaint maoine intleachtúla agus cur chun cinn na hiomaíochta sláintiúla ar mhaithe le tomhaltóirí agus gnólachtaí araon.