Afdeling Terminologische Projecten en Coördinatie
De hoofdtaak van de afdeling Terminologische Projecten en Coördinatie bestaat erin om de vergelijkende meertalige juridische terminologie te beheren en erop toe te zien dat deze binnen het Hof ook daadwerkelijk wordt gebruikt.
Concreet houdt dit in dat deze afdeling terminologieprojecten definieert en coördineert en procedures en mechanismen invoert om het algemene kwaliteitsniveau van teksten naar een hoger niveau te tillen. Met haar werkzaamheden ondersteunt zij alle diensten van het Hof in hun verschillende behoeften, zoals vertalen, tolken, of het opstellen en vergelijken van juridische teksten en begrippen.
De afdeling verzorgt de voorbewerking van juridische documenten die aan het Hof zijn voorgelegd, om de verschillende begrippen in die documenten begrijpelijker te maken voor juristen-vertalers, tolken en al wie in het kader van een gerechtelijke procedure documenten opstelt. Deze verduidelijking van de begrippen in de oorspronkelijke teksten helpt de medewerkers van het Hof bij het vertalen, het schrijven van nota’s en het opstellen van beslissingen.
De afdeling coördineert ook de werkgroep Juridische Terminologie van het Justitieel Netwerk van de Europese Unie (JNEU).
Wat is vergelijkende meertalige juridische terminologie?
Het begrijpen en gebruiken van juridische teksten in een professionele context is geen eenvoudige taak – vooral in de EU, waar naast het rechtsstelsel van de EU ook rekening moet worden gehouden met de 27 nationale rechtsstelsels en met de 24 officiële EU-talen. Elk van die nationale rechtsstelsels heeft zich autonoom ontwikkeld, met eigen begrippen, ideeën en terminologie. Zelfs in rechtsstelsels die dezelfde taal gebruiken, kan de betekenis van bepaalde begrippen per stelsel verschillen. Het komt ook voor dat in een bepaald rechtsstelsel begrippen worden gebruikt die in een ander rechtsstelsel geen (volledige) tegenhanger hebben.
De vertaling van een arrest moet niet alleen taalkundig, maar ook juridisch kunnen worden begrepen in al deze nationale rechtsstelsels. Dit betekent dat niet alleen de woorden, maar vooral ook de ideeën en begrippen die in de arresten zijn vervat, correct moeten worden weergegeven.
Een van de grootste uitdagingen in deze werkomgeving is dus om eerst de terminologie in de aan het Hof van Justitie en het Gerecht voorgelegde documenten goed te begrijpen. Een andere uitdaging is het vinden van de beste manier om een juridisch begrip uit te drukken wanneer de doeltaal daar geen rechtstreekse tegenhanger en geen geschikt woord voor kent.
Hier komt de vergelijkende meertalige juridische terminologie in beeld.
In samenwerking met collega’s van alle diensten van het Hof stelt de afdeling Terminologische Projecten en Coördinatie betrouwbare en relevante juridische terminologie vast, om de toegang tot en het begrip van de rechtspraak in alle talen van de EU te vergemakkelijken. De resultaten van het onderzoek naar en het overleg over de overeenkomsten en verschillen tussen rechtsstelsels worden opgeslagen in een gemeenschappelijke databank. Wanneer een nationaal juridisch begrip – met name na gedetailleerde juridische vergelijkingen – met succes is omgezet, wordt het duidelijk en gestructureerd opgeslagen, samen met alle relevante informatie. Zo kan worden verzekerd dat het werk niet verloren gaat en dat de terminologie in de loop van de tijd verder consequent wordt gebruikt.
Waarom vergelijkende meertalige juridische terminologie belangrijk is
Het vastleggen van de resultaten van een gedetailleerd juridisch onderzoek dat is uitgevoerd door juristen-vertalers, terminologen en andere medewerkers zorgt voor een uniform en coherent gebruik van termen.
De informatie wordt verzameld en opgeslagen in een terminologische databank, waarin elk juridisch begrip een eigen lemma (entry) krijgt. Dit helpt juristen, vertalers, tolken en burgers om:
- het begrip te begrijpen
- het begrip in een duidelijke context te plaatsen
- na te gaan of het begrip in andere rechtsstelsels bestaat en zo ja, welke term(en) word(t)(en) gebruikt om het tot uitdrukking te brengen
- vast te stellen wat de oorsprong van een term is
- diverse verwijzingen en voorbeelden voor het gebruik van de term te bekijken
- zich bewust te worden van mogelijke valkuilen of problemen rond het gebruik van de term
Dankzij het beheer van vergelijkende meertalige juridische terminologie en de voorbewerking van documenten kunnen anderen nuttig gebruikmaken van het onderzoek dat door medewerkers van het Hof is verricht. Dit zorgt ervoor dat terminologie in verschillende documenten consequent wordt gebruikt, zowel in één bepaalde zaak als in de loop van de tijd. Daarnaast leidt dat beheer tot een verbetering van de algemene kwaliteit van de documenten van het Hof. Het versnelt ook het vertaalproces, waardoor dat efficiënter en kosteneffectiever wordt.
Raadplegen van de vergelijkende juridische terminologie van het Hof via IATE
De vergelijkende meertalige juridische terminologie van het Hof is toegankelijk voor het publiek via een interinstitutionele databank met de naam Interactieve terminologie voor Europa, oftewel IATE.
In elke entry staat vermeld welke instelling of welk orgaan van de EU deze heeft aangemaakt. Gebruikers kunnen dus, in plaats van alle entry’s te doorzoeken, hun zoekopdracht beperken tot de termen die specifiek door het Hof zijn aangeleverd, door gebruik te maken van de optie „Uitgebreid zoeken”.
Wie de vergelijkende meertalige juridische terminologie van het Hof wil verkennen, kan:
Wie andere vragen heeft of contact wil opnemen met de afdeling Terminologische Projecten en Coördinatie, kan e-mailen naar terminologie@curia.europa.eu.
