Geschiedenis van de gebouwen

De beginjaren van het Hof in Luxemburg

In 1952 werd overwogen om de instellingen van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) te vestigen in Luik of in Brussel. Luxemburg werd gekozen als voorlopige zetel. De uiteindelijke vestigingsplaatsen van de EU-instellingen werden officieel vastgesteld tijdens de Raad van Edinburgh in 1992. Luxemburg werd vanaf dan de permanente vestigingsplaats van het Hof van Justitie.

Datzelfde jaar stelde de Luxemburgse regering de Villa Vauban, een gebouw midden in het stadspark van Luxemburg, samen met nog twee andere gebouwen ter beschikking van het Hof, zodat het er zijn 57 personeelsleden kon huisvesten.

In 1959 stelde de Luxemburgse regering het Hof een groter gebouw aan de Côte d’Eich ter beschikking, dat toebehoorde aan het bisdom Luxemburg. Deze nieuwe ruimte was groot genoeg om onderdak te bieden aan alle diensten van het Hof.

Verhuizing naar Kirchberg

Naarmate de Europese Gemeenschappen uitbreidden, nam ook het aantal personeelsleden bij de EU-instellingen toe, met name in de aanloop naar de eerste uitbreiding, die voor 1973 gepland stond. Dit bracht Luxemburg ertoe om het stadsdeel Kirchberg te ontwikkelen, waar alle instellingen op één plaats zouden worden gehuisvest. Hier werden ook de permanente gebouwen van het Hof opgetrokken.

In 1972 namen de 223 personeelsleden van het Hof hun intrek in het Paleis, dat door de Luxemburgse Staat speciaal voor het Hof op Kirchberg werd gebouwd. Het Paleis werd ontworpen door de Belgische architecten Jamagne en Vander Elst, samen met de Luxemburgse architect Conzemius, en werd officieel in gebruik genomen op 9 januari 1973. Het Paleis bood de leden en het personeel van het Hof eindelijk een werkruimte die speciaal op hun behoeften was afgestemd.

Nieuwe gebouwen bij het Paleis

Eind jaren 1970 leidde de toename van het aantal personeelsleden van het Hof tot ruimtegebrek. Om die reden moest het Hof kantoorruimte huren in de gebouwen van andere Europese instellingen. De behoeften van het Hof namen verder toe met de toetreding van nieuwe lidstaten – Griekenland (1981), Spanje en Portugal (1986), Oostenrijk, Finland en Zweden (1995) – en met de oprichting van het Gerecht van eerste aanleg (1989). Het aantal personeelsleden steeg van 626 in 1988 tot 837 in 1994.

Daarom werd het Paleis tussen 1985 en 1994 uitgebreid met drie gebouwen. De Luxemburgse architecten Fritsch, Herr en Huyberechts en de Italiaanse architect Paczowski ontwierpen samen:

• het Erasmus, geopend op 5 oktober 1988
• het Thomas More-gebouw, geopend op 12 februari 1993
• het Themis-gebouw, geopend op 15 september 1994

Het Paleis werd in 1999 ontruimd vanwege de aanwezigheid van asbest. Hierdoor moest het Hof zijn personeel opnieuw verhuizen. Er werd een tijdelijk prefabgebouw, bekend als het „T-gebouw”, opgezet, dat de taaldiensten van 1999 tot 2019 zou huisvesten.

Grote uitbreiding en renovatie

Parallel aan de asbestverwijderingswerkzaamheden in het Paleis, lanceerden het Hof en de Luxemburgse autoriteiten een ambitieus bouwproject om het hoofd te bieden aan de grootschalige uitbreiding van de Unie die in 2004 gepland stond.

Dit nieuwe project viel samen met een verandering in het beleid van de Unie wat haar gebouwen betreft. De EU-instellingen waren altijd afhankelijk geweest van hun gastland, dat aan hen gebouwen ter beschikking stelde. Voortaan zouden de instellingen zelf eigenaar van hun gebouwen worden. Het Hof heeft gekozen voor een huurkoopregeling om de eigendom van zijn gebouwen te verkrijgen.

Op verzoek van de Luxemburgse autoriteiten heeft de Franse architect Dominique Perrault een modern complex ontworpen, gecentreerd rond het gerenoveerde Paleis en een voor het publiek toegankelijke ruimte, waar nu de zittingszalen zijn gevestigd. Andere belangrijke onderdelen van het ontwerp waren:

• een rechthoekige „ring” (Anneau) voor de kantoren van de leden van het Hof van Justitie
• twee nieuwe torens om de verschillende diensten van het Hof te huisvesten
• een Galerij die alle gebouwen met elkaar verbindt

De bouw begon eind 2003. Op 1 mei 2004 traden tien nieuwe lidstaten toe tot de Europese Unie. Met de komst van personeel uit deze lidstaten was het nodig om tijdelijk een extern gebouw te huren. Een uitbreiding van het T-gebouw, „T2” genaamd, bood ruimte aan de juristen-vertalers uit de nieuwe lidstaten.

Op 4 december 2008 waren het gerenoveerde Paleis, de Anneau, de Galerij en de twee torens – Comenius en Montesquieu – klaar om in gebruik te worden genomen. De oppervlakte van de gebouwen van het Hof is meer dan verdubbeld, van 85 000 m² tot 200 000 m². Het aantal zittingszalen steeg van 5 naar 11 en het aantal kantoren van 1 000 naar 2 200.

De opening van deze gebouwen bood het Hof de kans om het Erasmus-, het Thomas More- en het Themis-gebouw te renoveren. In 2013 konden deze gebouwen opnieuw in gebruik worden genomen.

De Rocca-toren: een nieuw tijdperk voor het Hof

De uitbreiding van de Europese Unie met Roemenië en Bulgarije (2007) en Kroatië (2013) zorgde voor een toename van de werklast van het Hof, waardoor er extra rechters en personeelsleden nodig waren. In 2015 werden er drie nieuwe advocaten-generaal benoemd en vanaf 2016 werd het aantal leden van het Gerecht geleidelijk verdubbeld.

Om deze groei op te kunnen vangen, werd in het voorjaar van 2016 begonnen met de bouw van een derde toren.

Met 29 verdiepingen en een hoogte van 118 meter is de Rocca-toren het hoogste gebouw van Luxemburg.

De opening ervan in september 2019 was een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van het Hof, omdat alle diensten van het Hof weer samen onder één dak werden gebracht.