Ιστορία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ)

1952-1958 – Οι απαρχές του ΔΕΕ: το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα

Στις 18 Απριλίου 1951 έξι χώρες – το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες – υπέγραψαν τη Συνθήκη των Παρισίων, με την οποία ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Ευελπιστούσαν ότι με τη συγκέντρωση όλης της παραγωγής άνθρακα και χάλυβα υπό μια κοινή οργάνωση θα ήταν αδύνατο να εμπλακούν ξανά σε πόλεμο μεταξύ τους.

Η Συνθήκη τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιουλίου 1952 και τα νεοσύστατα όργανα της ΕΚΑΧ ήταν τέσσερα:

• η Ανώτατη Αρχή (πρόδρομος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)·
• η Κοινή Συνέλευση (πρόδρομος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)·
• το Ειδικό Συμβούλιο Υπουργών (πρόδρομος του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης)·
• το Δικαστήριο.

Το Δικαστήριο της ΕΚΑΧ ήταν υπεύθυνο για τη διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής της Συνθήκης ΕΚΑΧ στα τότε κράτη μέλη και για την επίλυση των νομικών διαφορών μεταξύ αυτών των κρατών μελών και των υπολοίπων οργάνων της ΕΚΑΧ.

Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις μεταξύ των κυβερνήσεων, επιλέχθηκε το Λουξεμβούργο ως τόπος εγκατάστασης των τριών από τα τέσσερα όργανα της ΕΚΑΧ, περιλαμβανομένου του Δικαστηρίου. Η πρώτη πανηγυρική συνεδρίασή του πραγματοποιήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 1952 στη Villa Vauban. Εκεί ορκίστηκαν επτά δικαστές και ένας από τους δύο γενικούς εισαγγελείς.

Το γνωρίζατε;

Η Συνθήκη ΕΕ ορίζει πλέον ότι το Δικαστήριο έχει έναν δικαστή από κάθε κράτος μέλος. Μέχρι το 2003 όμως, ο αριθμός των δικαστών εκφραζόταν ως απόλυτη τιμή. Ήταν ίσος με τον αριθμό των κρατών μελών ή, εάν υπήρχε άρτιος αριθμός κρατών μελών, με τον αριθμό αυτό συν ένα. Με κάθε προσχώρηση νέων χωρών, ο αριθμός των δικαστών άλλαζε ώστε να αντικατοπτρίζει την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών, παρέμενε ωστόσο πάντοτε περιττός αριθμός. Συνεπώς, από το 1952 έως το 1973, υπήρχαν επτά δικαστές. Από το 1981 έως το 1995, περίοδο κατά την οποία ο αριθμός των κρατών μελών ήταν άρτιος, το Δικαστήριο διέθετε έναν επιπλέον δικαστή. Στόχος ήταν να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπήρχε ποτέ ισοψηφία στις ψηφοφορίες. Ήδη από το 2009, πάντως, τούτο έπαψε να είναι απαραίτητο, αφού είχε υιοθετηθεί το σύστημα της ανάθεσης των υποθέσεων σε τμήματα και το Δικαστήριο σπάνια συνεδρίαζε πια σε ολομέλεια.

Οι γλώσσες διαδικασίας στις υποθέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΚΑΧ ήταν τέσσερις: τα γερμανικά, τα γαλλικά, τα ιταλικά και τα ολλανδικά. Ο πρώτος Πρόεδρος του Δικαστηρίου ήταν ο Massimo Pilotti, ο οποίος άσκησε τα καθήκοντά του από το 1952 έως το 1958.

Το γνωρίζατε;

Τα πρώτα Μέλη κλήθηκαν να αποφασίσουν για ορισμένα διακριτικά του θεσμικού οργάνου που είναι ορατά ακόμη και σήμερα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σφραγίδα του Δικαστηρίου, η οποία στη συνέχεια έγινε και λογότυπό του. Τα παραδοσιακά σύμβολα της δικαιοσύνης, το σπαθί και η ζυγαριά, τοποθετήθηκαν μπροστά από ένα βιβλίο, που αντιπροσωπεύει τη μάθηση και τη σοφία, και πάνω από μια γιρλάντα από φύλλα βελανιδιάς, σύμβολο εξουσίας το οποίο χρονολογείται από τη ρωμαϊκή εποχή.

Στη σφραγίδα προστέθηκε η λέξη Curia, που σημαίνει «Δικαστήριο» στα λατινικά. Έτσι αποφεύχθηκε το πρόβλημα της χρήσης πολλών γλωσσών στη σφραγίδα. Στις μέρες μας, η λέξη αυτή χρησιμοποιείται και στη διαδικτυακή διεύθυνση του Δικαστηρίου.

Τα πρώτα Μέλη αποφάσισαν επίσης ότι στις συνεδριάσεις του Δικαστηρίου θα πρέπει να φορούν τήβεννο. Κατόπιν πρότασης του Γερμανού δικαστή, επιλέχθηκε ως χρώμα το πορφυρό, το οποίο ήταν το χρώμα της τηβέννου που φορούσαν οι δικαστές του Bundesgerichtshof (Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου της Γερμανίας). Το ίδιο χρώμα χρησιμοποιείται σήμερα για ό,τι σχετίζεται με την οπτική ταυτότητα του Δικαστηρίου, περιλαμβανομένου του παρόντος ιστοτόπου.

Για σχεδόν είκοσι χρόνια, μέχρι το 1973, τα Μέλη του Δικαστηρίου φορούσαν και κάλυμμα κεφαλής. Λίγο αργότερα, η ζώνη της τηβέννου, η οποία αρχικά ήταν κεντητή, έγινε πιο απλή.

Δεν υπάρχει καμία διαφορά στην περιβολή των Μελών του Δικαστηρίου, με εξαίρεση την επένδυση στο μπροστινό μέρος της τηβέννου, η οποία είναι από μετάξι για τον Γραμματέα και από βελούδο για τους δικαστές και τους γενικούς εισαγγελείς.

Όταν ιδρύθηκε το Πρωτοδικείο (νυν Γενικό Δικαστήριο), επιλέχθηκε το μπλε μαρέν ως χρώμα της τηβέννου των Μελών του.

Τον Απρίλιο του 1953 κατατέθηκε η πρώτη προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΚΑΧ στην υπόθεση Verband Deutscher Reeder κατά Ανώτατης Αρχής (1/53). Οι πρώτες αποφάσεις του εκδόθηκαν ωστόσο στις 21 Δεκεμβρίου 1954, επί των υποθέσεων:

• Γαλλία κατά Ανώτατης Αρχής (1/54) και
• Ιταλία κατά Ανώτατης Αρχής (2/54).

Το γνωρίζατε;  

Στην υπόθεση Γαλλία κατά Ανώτατης Αρχής, η γαλλική κυβέρνηση προσέβαλε ορισμένες αποφάσεις της Ανώτατης Αρχής οι οποίες αφορούσαν την τιμολόγηση και πρακτικές που εισήγαγαν διακρίσεις στον τομέα του χάλυβα. Το Δικαστήριο της ΕΚΑΧ έκρινε ότι η Ανώτατη Αρχή είχε παραβιάσει τη Συνθήκη, η οποία προέβλεπε ότι ήταν υποχρεωτική η προηγούμενη δημοσίευση των τιμοκαταλόγων και των όρων πώλησης.

Μεταξύ 1954 και 1956 εντατικοποιήθηκε η δραστηριότητα του Δικαστηρίου της ΕΚΑΧ, καθώς οι υποθέσεις ανέρχονταν πλέον σε 10 με 12 ετησίως.

1958-1988 – Τρεις κοινότητες, ένα δικαστήριο: το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

Στις 25 Μαρτίου 1957 τα κράτη μέλη υπέγραψαν τις Συνθήκες της Ρώμης. Με τις συνθήκες αυτές, που τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1958, ιδρύθηκαν η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ).

Το Δικαστήριο της ΕΚΑΧ αντικαταστάθηκε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το οποίο ήταν πλέον αρμόδιο για την ΕΚΑΧ, την ΕΟΚ και την Ευρατόμ. Ο Πρόεδρος και τα Μέλη του ορκίστηκαν στις 7 Οκτωβρίου 1958.

Το γνωρίζατε;

Η 7η Οκτωβρίου έχει αποκτήσει ιδιαίτερη θέση στο ημερολόγιο του Δικαστηρίου. Είναι, σταθερά μέχρι σήμερα, η ημερομηνία έναρξης της θητείας των δικαστών και των γενικών εισαγγελέων. Συνεπώς, κάθε τρία χρόνια, η θητεία των μισών δικαστών και γενικών εισαγγελέων λήγει τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Πρόκειται λοιπόν για ένα τακτικό ορόσημο του δικαστικού έτους, καθώς ορισμένα Μέλη αποχωρούν, νέα Μέλη καταφθάνουν, ενώ άλλα Μέλη παραμένουν, εφόσον η θητεία τους ανανεωθεί για μια ακόμη εξαετία.

Τον Ιούνιο του 1961 υποβλήθηκε στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η πρώτη αίτηση προδικαστικής απόφασης, από το εφετείο Χάγης στην υπόθεση De Geus en Uitdenbogerd κατά Bosch κ.λπ. (13/61).

Ήδη από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έθεσε ορισμένες θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, όπως οι αρχές του άμεσου αποτελέσματος και της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου.

Για περισσότερες σχετικές πληροφορίες, μπορείτε να ανατρέξετε στη σελίδα μας για τις Αποφάσεις-ορόσημα της νομολογίας.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, οι αρχές του Λουξεμβούργου αποφάσισαν ότι όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα τα οποία είχαν την έδρα τους στο Λουξεμβούργο έπρεπε να εγκατασταθούν στην περιοχή του Kirchberg. Έτσι ξεκίνησε η ανέγερση του δικαστικού Μεγάρου, που ολοκληρώθηκε το 1972.

Συνέπεσε δε με την πρώτη διεύρυνση, αφού την 1η Ιανουαρίου 1973 προσχώρησαν στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία και η Ιρλανδία. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθμούσε πλέον 9 δικαστές, 4 γενικούς εισαγγελείς και 7 γλώσσες διαδικασίας.

Κατόπιν της ένταξης της Ελλάδας, την 1η Ιανουαρίου 1981, έφθασε τους 11 δικαστές, τους 5 γενικούς εισαγγελείς και τις 8 γλώσσες διαδικασίας.

Μετά την προσχώρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, το 1986, υπήρχαν πια 13 δικαστές, 6 γενικοί εισαγγελείς και 10 γλώσσες διαδικασίας.

Για να μπορέσει να στεγαστεί ο αυξανόμενος αριθμός Μελών και εργαζομένων, ο χώρος γύρω από το δικαστικό Μέγαρο επανασχεδιάστηκε και επεκτάθηκε σε τρεις φάσεις.

Κατά την ίδια περίοδο αυξήθηκε ραγδαία και ο φόρτος εργασίας, με τον αριθμό των εισερχόμενων υποθέσεων να εκτοξεύεται από τις 79 το 1970 στις 279 το 1980. Η κατάσταση αυτή είχε ως συνέπεια να δρομολογηθεί η προσθήκη ενός δεύτερου δικαιοδοτικού οργάνου. Μέχρι να υλοποιηθεί το σχέδιο, οι υποθέσεις ανέρχονταν ήδη σε 395 το 1987.

1988-2004 – Ένα δικαιοδοτικό σύστημα δύο βαθμίδων: η ίδρυση του Πρωτοδικείου

Κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, το Συμβούλιο έλαβε την απόφαση για τη δημιουργία του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 24 Οκτωβρίου 1988. Στόχος ήταν η ελάφρυνση του φόρτου εργασίας του Δικαστηρίου, ώστε να μπορέσει να επικεντρωθεί στη βασική του αποστολή της διασφάλισης της ομοιόμορφης ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου. Επιπλέον, ενισχύθηκε η δικαστική προστασία για τις εταιρίες και τους ιδιώτες, χάρη στην αρμοδιότητα του νέου, κατώτερου δικαιοδοτικού οργάνου να εξετάζει τις υποθέσεις τους.

Ορισμένα είδη υποθέσεων θα εισάγονταν στο εξής μόνον ενώπιον του Πρωτοδικείου, του οποίου οι αποφάσεις θα ελέγχονταν αναιρετικά από το Δικαστήριο.

Αρχικά, το Πρωτοδικείο εκδίκαζε τις προσφυγές εταιριών κατά των αποφάσεων ανταγωνισμού καθώς και τις προσφυγές των υπαλλήλων της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης. Η αρμοδιότητά του διευρύνθηκε όμως γρήγορα, για να καλύψει ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων.

Το Πρωτοδικείο στεγάστηκε στο κτίριο Erasmus, το οποίο περατώθηκε το 1988. Τα νέα Μέλη του ορκίστηκαν στις 25 Σεπτεμβρίου 1989.

Σύντομα πραγματοποίησε την πρώτη του επ’ ακροατηρίου συζήτηση, στην υπόθεση Tetra Pak Rausing κατά Επιτροπής (T-51/89). Στις 30 Ιανουαρίου 1990 εξέδωσε την πρώτη του απόφαση, στην υπόθεση Yorck von Wartenburg κατά Κοινοβουλίου (T-42/89).

Τα επόμενα χρόνια σημαδεύτηκαν από έντονη αρχιτεκτονική δραστηριότητα: το κτίριο Thomas More ολοκληρώθηκε το 1992 και το κτίριο Θέμις (Themis) το 1994.

Το γνωρίζατε;

Στα περισσότερα από τα κτίρια του Δικαστηρίου έχουν δοθεί τα ονόματα διάσημων Ευρωπαίων νομικών και φιλοσόφων του δικαίου. Περισσότερες πληροφορίες για καθεμία από τις προσωπικότητες αυτές, μπορείτε να βρείτε στις αντίστοιχες σελίδες για τα κτίρια που φέρουν τα ονόματά τους.

Παράλληλα, συνέχισε να αναπτύσσεται και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα συνολικά: με την τέταρτη διεύρυνση της 1ης Ιανουαρίου 1995 εντάχθηκαν ως νέα κράτη μέλη η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία. Τούτο σήμαινε πλέον 15 δικαστές και 9 γενικούς εισαγγελείς για το Δικαστήριο, όπως επίσης και 15 δικαστές για το Πρωτοδικείο. Αμφότερα τα δικαιοδοτικά όργανα είχαν πια 12 γλώσσες διαδικασίας.

Το γνωρίζατε;

Ο ιστότοπος του ΔΕΕ εμφανίστηκε στο διαδίκτυο το 1996. Αρχικά παρείχε απλώς δυνατότητα αναζήτησης των δικαστικών αποφάσεων, γρήγορα όμως εμπλουτίστηκε με ανακοινωθέντα Τύπου και γενικές πληροφορίες για το θεσμικό όργανο.

Σήμερα, εκτός από την πρόσβαση σε ολόκληρη την ενωσιακή νομολογία, προσφέρει επίσης ενημερωτικά στοιχεία σχετικά με το έργο του ΔΕΕ και των Μελών του, καθώς και ένα ευρύ φάσμα νομικών εργαλείων για επαγγελματίες του δικαίου, ακαδημαϊκούς και φοιτητές.

Την 1η Μαΐου 2004 πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς προστέθηκαν 10 νέα κράτη μέλη: η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Κύπρος, η Λεττονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Σλοβενία. Το Δικαστήριο μετρούσε πια 25 δικαστές και 8 γενικούς εισαγγελείς. Το Πρωτοδικείο, ομοίως, 25 δικαστές. Αμφότερα τα δικαιοδοτικά όργανα είχαν πια 21 γλώσσες διαδικασίας.

Όσο μεγάλωνε η Ένωση, αυξανόταν διαρκώς και ο φόρτος εργασίας τόσο του Δικαστηρίου όσο και του Πρωτοδικείου.

2004-2016 – Μεταρρύθμιση της ενωσιακής δικαιοδοτικής δομής

Στις 2 Νοεμβρίου 2004 ιδρύθηκε, με απόφαση του Συμβουλίου, το Δικαστήριο Δημόσιας Διοίκησης.

Είχε επτά δικαστές και δίκαζε τις διαφορές μεταξύ των θεσμικών οργάνων και του προσωπικού τους. Δημιουργήθηκε για να μειωθεί ο φόρτος εργασίας του Πρωτοδικείου.

Την 1η Ιανουαρίου 2007 προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση η Βουλγαρία και η Ρουμανία, και έτσι ο αριθμός των δικαστών του Δικαστηρίου και του Γενικού Δικαστηρίου αυξήθηκε σε 27 για το καθένα, ενώ οι γλώσσες διαδικασίας έγιναν 23. Οι γενικοί εισαγγελείς στο Δικαστήριο παρέμειναν 8.

Αργότερα το ίδιο έτος, στις 13 Δεκεμβρίου 2007, υπογράφηκε η Συνθήκη της Λισσαβώνας. Τέθηκε σε ισχύ από την 1η Δεκεμβρίου 2009 και επέφερε αρκετές τροποποιήσεις.

• Το θεσμικό όργανο πήρε την τωρινή του επίσημη ονομασία, δηλαδή «Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
• Το Πρωτοδικείο μετονομάστηκε σε «Γενικό Δικαστήριο».
• Δημιουργήθηκε η Επιτροπή 255 για να αξιολογεί την επάρκεια των υποψηφίων δικαστών και γενικών εισαγγελέων που προτείνουν τα κράτη μέλη.

Την ίδια εποχή, το 2008, καθιερώθηκε η «επείγουσα προδικαστική διαδικασία», ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να εκδίδει πολύ γρήγορα προδικαστικές αποφάσεις όταν υπάρχει ανάγκη, για παράδειγμα, σε υποθέσεις που αφορούν πρόσωπα υπό κράτηση ή σε υποθέσεις σχετικές με τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια μικρών παιδιών.

Το 2008 ολοκληρώθηκε η τέταρτη κτιριακή επέκταση του ΔΕΕ. Πιο συγκεκριμένα, τελείωσε η κατασκευή του Δακτυλίου, ενός διώροφου κτιρίου που περιβάλλει το δικαστικό Μέγαρο, καθώς και των δίδυμων 24ώροφων πύργων.

Πέρα από τις αλλαγές στις υποδομές και τις εγκαταστάσεις του, το θεσμικό όργανο έλαβε μέτρα και για τον εκσυγχρονισμό των μεθόδων εργασίας του. Το 2011, αξιοποιώντας τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία, εγκαινίασε την εφαρμογή e-Curia. Χάρη σε αυτήν γίνεται ηλεκτρονικά και με ασφάλεια η κατάθεση και η ανταλλαγή των εγγράφων των δικηγόρων και των διαδίκων με το ΔΕΕ.

Την 1η Ιουλίου 2013 η Κροατία έγινε επισήμως το 28ο κράτος μέλος και το Δικαστήριο είχε πλέον 28 δικαστές και 8 γενικούς εισαγγελείς. Ένας ένατος γενικός εισαγγελέας ήρθε να προστεθεί τον Οκτώβριο του 2013. Το Γενικό Δικαστήριο αριθμούσε επίσης 28 δικαστές, ενώ αμφότερα τα δικαιοδοτικά όργανα είχαν πια 24 γλώσσες διαδικασίας.

Το 2015, υπό την πίεση της διόγκωσης του αριθμού των υποθέσεων και της ανάγκης να διασφαλιστεί η εύλογη διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο ενέκριναν μεταρρυθμίσεις στην όλη δομή του θεσμικού οργάνου. Ο στόχος ήταν, μετά από μια προοδευτική αύξηση του αριθμού των δικαστών, το Γενικό Δικαστήριο να έχει δύο δικαστές από κάθε κράτος μέλος. Το Δικαστήριο ενισχύθηκε με δύο ακόμη γενικούς εισαγγελείς.

Στο πλαίσιο της ίδιας μεταρρύθμισης, το Δικαστήριο Δημόσιας Διοίκησης καταργήθηκε από την 1η Σεπτεμβρίου 2016. Οι αρμοδιότητές του μεταβιβάστηκαν στο Γενικό Δικαστήριο.

2016 – περαιτέρω εκσυγχρονισμός και επόμενα στάδια της μεταρρύθμισης

Το 2017 το Δικαστήριο και τα ανώτατα και συνταγματικά δικαστήρια των κρατών μελών δημιούργησαν το Δικαστικό Δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (RJUE), για να ενισχύσουν τη μεταξύ τους συνεργασία.

Ένας τρίτος πύργος κατασκευάστηκε και εγκαινιάστηκε το 2019.

Το γνωρίζατε;

Ο τρίτος πύργος ονομάστηκε «Πύργος Rocca» από την Giustina Rocca, η οποία θεωρείται η πρώτη γυναίκα δικηγόρος στην ιστορία. Με ύψος 118 μέτρα και 29 ορόφους, είναι το ψηλότερο κτίριο στο Λουξεμβούργο.

Το 2020 το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ο αριθμός των δικαστών μειώθηκε. Το Δικαστήριο αποτελείται, μέχρι και σήμερα, από 27 δικαστές και 11 γενικούς εισαγγελείς. Το Γενικό Δικαστήριο έχει 54 δικαστές. Ο αριθμός των γλωσσών διαδικασίας έμεινε αμετάβλητος στις 24.

Το 2020 σημαδεύτηκε επίσης από την έλευση της πανδημίας COVID-19. Το Δικαστήριο και το Γενικό Δικαστήριο διεξήγαγαν για πρώτη φορά κάποιες επ’ ακροατηρίου συζητήσεις μέσω τηλεδιάσκεψης. Σε αναγνώριση της αξίας του εγχειρήματος αυτού, απονεμήθηκε στο ΔΕΕ βραβείο καινοτομίας από τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Το 2022 μεταδόθηκε για πρώτη φορά μέσω streaming επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του τμήματος μείζονος συνθέσεως του Δικαστηρίου. Έτσι, οι πολίτες έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν το ΔΕΕ επί το έργον, απ’ όπου κι αν βρίσκονται.

Μια σπουδαία μεταρρύθμιση, που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Οκτωβρίου 2024, ήταν η μεταφορά στο Γενικό Δικαστήριο μέρους της αρμοδιότητας επί των προδικαστικών παραπομπών. Ο διπλασιασμός του αριθμού των δικαστών του Γενικού Δικαστηρίου είχε προετοιμάσει κατάλληλα το έδαφος. Από την ημερομηνία αυτή και στο εξής, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να εκδικάζει προδικαστικές υποθέσεις εφόσον αφορούν:

• τον ΦΠΑ·
• τον τελωνειακό κώδικα, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων·
• την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου·
• την αποζημίωση των επιβατών αεροπορικών μεταφορών.

Οι παραπάνω τομείς επιλέχθηκαν επειδή ήταν ήδη πλούσια η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου. Απαλλαγμένο από το βάρος των υποθέσεων αυτών, το Δικαστήριο θα είναι σε θέση να αφιερώνει περισσότερο από τον χρόνο του σε κρίσιμες και ευαίσθητες υποθέσεις, καθώς και στον θεσμοθετημένο διάλογό του με τα εθνικά δικαστήρια.

Το ΔΕΕ σήμερα

Το ΔΕΕ κατέχει νευραλγική θέση εντός του δικαιικού συστήματος της Ένωσης. Έχει 81 δικαστές – έναν από κάθε κράτος μέλος στο Δικαστήριο και δύο από κάθε κράτος μέλος στο Γενικό Δικαστήριο – μαζί με 11 γενικούς εισαγγελείς στο Δικαστήριο. Εγγυάται την ορθή εφαρμογή και την τήρηση του ενωσιακού δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη, ενώνοντάς τα υπό ένα κοινό νομικό πλαίσιο.

Ο ρόλος του έχει εξελιχθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου, μέσα από αποφάσεις-ορόσημα που οριοθέτησαν την εξουσία του και αποσαφήνισαν πώς πρέπει να εφαρμόζεται το ενωσιακό δίκαιο.

Ανάλογα διευρύνθηκαν και τα είδη των υποθέσεων που δικάζει, υπερβαίνοντας τα αμιγώς οικονομικά ζητήματα και αγγίζοντας πλέον σχεδόν κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής. Από τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων, τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης και την εφαρμογή των κανόνων κατά των διακρίσεων, έως την προστασία του περιβάλλοντος, των προσωπικών δεδομένων και του κράτους δικαίου, οι αποφάσεις του ΔΕΕ έχουν, και θα συνεχίσουν να έχουν, βαθύτατο αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή κοινωνία.