An Chúirt Ghinearálta — an chaoi a n-oibríonn an nós imeachta

An Reacht, Rialacha Nós Imeachta agus téacsanna oifigiúla

Leagtar amach na príomhphrionsabail lena rialaítear nós imeachta na Cúirte Ginearálta i Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Tá rialacha mionsonraithe le fáil sna Rialacha Nós Imeachta agus sna Rialacha Cleachtais maidir lena gcur chun feidhme. Forlíontar na rialacha sin le cinntí agus téacsanna oifigiúla eile.

Tá na doiciméid sin go léir le fáil ar ár leathanach maidir le Téacsanna Nós Imeachta.

Seo a leanas treoir ghairid maidir leis an gcaoi a n-oibríonn an nós imeachta. Má tá cás á thabhairt os comhair na Cúirte Ginearálta agat, léigh na Rialacha Nós Imeachta ina n-iomláine.

Cás a thaisceadh

Déantar cásanna a thaisceadh i gClárlann na Cúirte Ginearálta. Is í an roinn seo an pointe teagmhála do pháirtithe i gcásanna agus do bhreithiúna náisiúnta agus is í atá freagrach as bainistiú nós imeachta na gcásanna.

Ní mór do dhlíodóirí atá ag gníomhú thar ceann an iarratasóra, an páirtí ar mian leis tús a chur leis an gcás, cásanna a thaisceadh. Ní mór don dlíodóir a thaisceann an cás a bheith ceadúnaithe chun cleachtadh os comhair cúirt i mBallstát den Aontas Eorpach nó de LEE.

Aistrítear tarchuir chun réamhrialú a thagann faoi dhlínse na Cúirte Ginearálta chuici ón gCúirt Bhreithiúnais. Ní mór gach tarchur chun réamhrialú a chur chuig an gCúirt Bhreithiúnais ar dtús.

Teanga an cháis

Gné thábhachtach den nós imeachta is ea teanga an cháis.

Cuid bhunúsach den daonlathas agus den smacht reachta is ea a bheith in ann cás a thabhairt os comhair na cúirte i dteanga a thuigeann tú agus a bheith in ann breithiúnais a léamh.

Dá bhrí sin, oibríonn an Chúirt Ghinearálta i ngach ceann de 24 theanga oifigiúla an Aontais. Is féidir cásanna a thabhairt isteach in aon cheann de na teangacha sin agus tá gach cumarsáid leis na páirtithe i dteanga an cháis.

Cinntear an teanga sin nuair a thagann an cás chuig an gCúirt Ghinearálta.

I gcaingne díreacha, roghnaíonn an t-iarratasóir teanga an cháis. Más Ballstát é an cosantóir, ní mór é a bheith ar cheann de theangacha oifigiúla an Stáit sin.

I gcásanna maoine intleachtúla, is féidir leis an iarratasóir teanga an cháis a roghnú. Más rud é, áfach, nach ionann an teanga sin agus an teanga a úsáideadh os comhair Bhord Achomhairc Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh, is féidir leis na páirtithe sa chás os comhair an Bhoird Achomhairc agóid a dhéanamh ina choinne. Is féidir leo a iarraidh ansin go n-athrófaí an teanga go dtí an teanga a úsáideadh os comhair an Bhoird Achomhairc.

I gcás tarchuir chun réamhrialú, is í teanga na cúirte náisiúnta a tharchuir na ceisteanna teanga an cháis.

Is í Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh an t-aon chúirt ar domhan a oibríonn san iliomad teangacha sin.

Na chéad chéimeanna agus an nós imeachta i scríbhinn

Caingne díreacha

Nuair a thagann an cás, ullmhaíonn an Chlárlann achoimre ar éilimh agus argóintí an iarratasóra. Aistrítear é sin go gach ceann de 23 theanga oifigiúla eile an Aontais agus foilsítear é in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh agus i mbunachar sonraí na gcásdlí ar shuíomh gréasáin na Cúirte.

Déantar an t-iarratas iomlán a sheirbheáil ar an gcosantóir/na cosantóirí. Tá dhá mhí acu chun a gcosaint a thaisceadh.

Féadfaidh aon duine a léiríonn leas dlíthiúil i dtoradh an cháis idiragairt a dhéanamh freisin. Ní mór idiragairt a dhéanamh chun tacú le páirtí amháin nó eile. Ní féidir barúlacha ginearálta a chur isteach. Déantar é sin trí ráiteas idiragartha. Is féidir leis na páirtithe sa chás freagra a thabhairt air sin.

I gcásanna maoine intleachtúla, níl ach malartú amháin argóintí i scríbhinn ann. I gcásanna eile, is féidir an dara babhta d’argóintí scríofa, ar a dtugtar freagra agus athfhreagra, a bheith ann. Is é an freagra deis an iarratasóra freagra a thabhairt ar argóintí an chosantóra. Tugann an t-athfhreagra deis don chosantóir freagra a thabhairt air sin.

I bprionsabal, níl na doiciméid sin ar fáil don phobal.

Tarchur chun réamhrialú

Aistríonn seirbhís aistriúcháin na Cúirte an iarraidh ón gcúirt náisiúnta. Tugann an Chlárlann fógra oifigiúil ansin do na páirtithe a bhfuil baint acu leis an gcás náisiúnta. Seolann sé cóip den iarraidh freisin chuig na Ballstáit agus chuig institiúidí an Aontais.

Foilsítear an iarraidh ón gcúirt náisiúnta sa bhunachar sonraí cásdlí ar shuíomh gréasáin na Cúirte.

Foilsítear an fógra in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Féadfaidh na páirtithe sa chás náisiúnta, na Ballstáit, an Coimisiún agus institiúidí eile de chuid an Aontais a mheasann go bhfuil leas ar leith acu sa chás, barúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Ginearálta ansin. Ní doiciméid phoiblí iad na barúlacha sin ag an gcéim seo. Tar éis clabhsúr a chur ar an gcás, mura ndéantar agóid ina choinne, foilsítear na barúlacha sin sa bhunachar sonraí cásdlí.

Dlísheomra agus Breitheamh is Rapóirtéir a shannadh

Ag an am céanna, sannann an tUachtarán an cás do Dhlísheomra, agus sraith critéar á cur san áireamh. I gcásanna maoine intleachtúla agus foirne, cuireann an tUachtarán speisialtóireachtaí éagsúla na nDlísheomraí san áireamh. Ceaptar Breitheamh is Rapóirtéir. Is é an Breitheamh seo a leanfaidh an cás go dlúth agus a dhréachtóidh an breithiúnas.

Déantar tarchuir chun réamhrialú a aistrítear chuig an gCúirt Ghinearálta a shannadh chuig ceann amháin de dhá Sheomra speisialaithe. Éisteann cúigear Breithiúna leis na cásanna seo. Tugann an tAbhcóide Ginearálta ón Seomra speisialaithe eile an Tuairim.

Réamhthuarascáil

Tar éis clabhsúr a bheith curtha ar an nós imeachta i scríbhinn, is féidir le páirtithe a iarraidh go dtionólfaí éisteacht.

Ullmhaíonn an Breitheamh is Rapóirtéir réamhthuarascáil, ina leagtar amach fíricí agus argóintí na ndaoine uile lena mbaineann agus anailís tosaigh ar na saincheisteanna a ardaíodh. Ní doiciméad poiblí é seo.

Bunaithe ar an tuarascáil sin, cinneann an seomra a éisteann an cás an rachaidh sé ar aghaidh leis an gcás mar Dlísheomra ina bhfuil 3 bhreitheamh. Má mholann sé an líon a mhéadú, cinneann an Chúirt Ghinearálta ar cheart é sin a dhéanamh. Cinneann an Dlísheomra freisin an bhfuil gá le héisteacht.

Má chinneann an Chúirt éisteacht a thionól, socraíonn Uachtarán an Dlísheomra dáta agus cuirtear na páirtithe ar an eolas.

Bearta eagrúcháin agus fiosrúcháin

Cinneann an Chúirt Ghinearálta freisin an bhfuil gá le haon fhaisnéis bhreise sula dtéann an cás ar aghaidh. Tugtar ‘Bearta eagrúcháin agus fiosrúcháin’ orthu sin. Is é an ceann is coitianta díobh sin a iarraidh ar pháirtithe ceisteanna i scríbhinn a fhreagairt roimh an éisteacht nó ag an éisteacht, nó doiciméid áirithe a chur ar aird.

An éisteacht

Má chinneann an Chúirt Ghinearálta éisteacht le haghaidh caingean dhíreach a thionól, sula dtarlaíonn sí, is féidir leis an Breitheamh is Rapóirtéir doiciméad ar a dtugtar an ‘Tuarascáil le haghaidh na hÉisteachta’ a ullmhú. Tugtar breac-chuntas sa doiciméad seo ar fhíorais an cháis agus ar argóintí na bpáirtithe agus na n-idiragraithe. Bíonn sí ar fáil don phobal lá na héisteachta, i dteanga an cháis.

Tarlaíonn an éisteacht i seomraí éisteachta na Cúirte i Lucsamburg. Is féidir é a dhéanamh freisin trí fhíschomhdháil in imthosca eisceachtúla. Tagann dlíodóirí agus ionadaithe na bpáirtithe agus áitíonn siad an cás os comhair na mBreithiúna. Is féidir leis na Breithiúna ceisteanna a chur más mian leo.

Bíonn an éisteacht poiblí.

Tuairim an Abhcóide Ghinearálta

Má iarradh Tuairim i dtarchur chun réamhrialú, tugtar í tar éis na héisteachta. Ullmhaíonn an tAbhcóide Ginearálta a Thuairim agus léann sé amach i gcúirt oscailte í. Déantar roinnt Tuairimí a shruthú beo trí shuíomh gréasáin na Cúirte freisin. Déantar anailís sa Tuairim ar an gcás agus moltar réiteach ar na fadhbanna a ardaíodh chun cabhrú leis an gCúirt Ghinearálta. Níl na Tuairimí sin ceangailteach, áfach. 

Foilsítear an Tuairim sa bhunachar sonraí cásdlí ar shuíomh gréasáin na Cúirte.

Is é sin deireadh na céime ó bhéal de na himeachtaí.

Plé agus dréachtú an bhreithiúnais

Ullmhaíonn an Breitheamh is Rapóirtéir dréacht-bhreithiúnas, agus an méid go léir a dúradh le linn an nós imeachta á chur san áireamh.

Is é an dréacht-bhreithiúnas seo an túsphointe le haghaidh plé i measc na mBreithiúna, ar a dtugtar an plé. Ní ghlacann Abhcóidí Ginearálta páirt sa phlé.

Tá an plé faoi rún agus tarlaíonn sé gan cúntóirí ná ateangairí ar bith. Mar gheall air sin, ní mór do na Breithiúna plé a dhéanamh i dteanga choiteann. Go traidisiúnta, is í an Fhraincis a bhíonn i gceist.

Bunaithe ar an bplé sin, comhaontaíonn na Breithiúna ar bhreithiúnas amháin. Más gá, is trí thromlach a dhéantar cinntí. Níl aon tuairim easaontach ná breithiúnas mionlaigh ann. Ní chuirtear toradh aon vóta ar fáil don phobal.

Breithiúnas

Aistrítear breithiúnais ansin. Chun tuilleadh eolais a fháil faoi na breithiúnais a aistrítear agus cé na teangacha a aistrítear isteach iontu iad féach ár mbeartas Ilteangachais. Tá gach breithiúnas ar fáil, ar a laghad, i dteanga an cháis agus sa teanga inar dréachtaíodh iad, an Fhraincis.

Is i gcúirt oscailte a thugtar na breithiúnais. Déantar roinnt Tuairimí a shruthú beo trí shuíomh gréasáin na Cúirte.

Tá na breithiúnais ar fáil i mbunachar sonraí cásdlí shuíomh gréasáin na Cúirte lá a thugtar é.

Foilsítear formhór na mbreithiúnas ansin freisin i dTuairiscí na Cúirte Breithiúnais, taifead oifigiúil na mbreithiúnas ón gCúirt. Chun tuilleadh eolais a fháil, féach ár leathanach faoi Thuairiscí na Cúirte Breithiúnais.

Cineálacha speisialta nós imeachta

Tá roinnt cineálacha nós imeachta speisialta ag an gCúirt Ghinearálta freisin chun cabhrú léi déileáil go héifeachtach le cásanna éagsúla.

An nós imeachta brostaithe

Cuireann an nós imeachta brostaithe ar chumas na Cúirte Ginearálta a rialuithe a thabhairt go tapa i gcásanna an-phráinneach. Chun é sin a dhéanamh, laghdaítear na teorainneacha ama do gach cuid den nós imeachta a mhéid is féidir. Tugtar tús áite do na cásanna sin freisin.

Féadfaidh na páirtithe nó an chúirt náisiúnta an nós imeachta sin a iarraidh. Cinneann an Chúirt Ghinearálta cé acu a dheonófar nó nach ndeonófar an iarraidh.

Is féidir leis an gCúirt cinneadh a dhéanamh é sin a dhéanamh gan iarraidh ó na páirtithe.

Iarratais ar bhearta idirlinne

Ní chuirtear éifeachtaí an chinnidh a bhfuil agóid á déanamh ina choinne ar fionraí trí chás a thabhairt os comhair na Cúirte Ginearálta.

Mar sin féin, is féidir le páirtí iarraidh ar an gCúirt, trí nós imeachta speisialta, an gníomh a bhfuil agóid á déanamh ina choinne a chur ar fionraí go dtí go réiteofar an cás.

Chun fionraí den sórt sin a dheonú, ní mór trí choinníoll a chomhlíonadh.

• Ní mór don iarratasóir, ar an gcéad amharc, argóint réasúnta ar a laghad a bheith aige chun agóid a dhéanamh i gcoinne an ghnímh atá i gceist.
• Mura gcuirfí an cinneadh ar fionraí mar ábhar práinne, dhéanfaí díobháil thromchúiseach dholeasaithe don iarratasóir.
• Ní mór an fionraí a bheith i gcothromaíocht leasa gach duine lena mbaineann agus ar mhaithe le leas an phobail.

Is le hOrdú ó Uachtarán nó ó Leas-Uachtarán na Cúirte Ginearálta a dhéantar na cinntí sin. Ní dhéanann siad cinneadh ar bhealach ar bith maidir le tuillteanais an cháis. Déanfaidh an Chúirt Ghinearálta é sin a chinneadh níos déanaí.

Is féidir na hOrduithe sin a achomharc chuig an gCúirt Bhreithiúnais.

Cé mhéad a chosnaíonn sé?

Ní ghearrann an Chúirt aon táillí chun cás a thabhairt.

Mar sin féin, ní íocann an Chúirt as na dlíodóirí a fhostaíonn na páirtithe. I bprionsabal, ordófar don pháirtí caillteach costais uile an pháirtí ar éirigh leis, nó céatadán díobh, a íoc. Nuair a thagann díospóidí chun cinn maidir leis na méideanna beachta atá le híoc, déanann an Chúirt Ghinearálta cinneadh. Ní mór d’idiragraithe a gcostais féin a íoc.

Mura bhfuil sé d’acmhainn ag páirtí íoc as dlíodóir, is féidir iarratas a dhéanamh ar chúnamh dlíthiúil. Chun tuilleadh eolais a fháil faoi sin, féach ár leathanach faoi chúnamh dlíthiúil.