Het Gerecht - hoe verloopt de procedure?

Het Statuut, het Reglement voor de procesvoering en officiële documenten

De belangrijkste beginselen van de procedure bij het Gerecht zijn vastgelegd in het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Gedetailleerde regels zijn te vinden in het Reglement voor de procesvoering en in de Praktische uitvoeringsbepalingen voor het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht. Deze regels worden aangevuld met andere officiële besluiten en teksten.

Al deze documenten zijn te vinden op onze pagina over procedurele teksten.

Hieronder wordt kort uitgelegd hoe de procedure verloopt. Als u een zaak aan het Gerecht wilt voorleggen, lees dan het volledige Reglement voor de procesvoering.

Een zaak aanhangig maken

Zaken worden ingediend bij de griffie van het Gerecht. De griffie is het aanspreekpunt voor partijen en nationale rechters en is verantwoordelijk voor het procedurele beheer van zaken.

Zaken moeten aanhangig worden gemaakt door advocaten die optreden voor de verzoeker (de partij die de zaak wil beginnen). De advocaat die de zaak aanhangig maakt, moet bevoegd zijn om op te treden voor een rechterlijke instantie van een lidstaat van de Unie of de EER.

Alle prejudiciële verwijzingen moeten bij het Hof van Justitie worden ingediend. De prejudiciële verwijzingen die onder de bevoegdheid van het Gerecht vallen, worden vervolgens door het Hof van Justitie doorgezonden aan het Gerecht.

De procestaal

Een belangrijk aspect van de procedure is de procestaal.

Een fundamenteel kenmerk van de democratie en de rechtsstaat is dat iedereen een zaak voor de rechter kan brengen in een taal die hij begrijpt en waarin hij rechterlijke uitspraken kan lezen.

Daarom werkt het Gerecht in alle 24 officiële talen van de Unie. Zaken kunnen in al deze talen aanhangig worden gemaakt. Alle communicatie met de partijen vindt plaats in de procestaal.

Deze taal wordt vastgelegd wanneer de zaak bij het Gerecht binnenkomt.

In rechtstreekse beroepen is de procestaal de taal die de verzoeker heeft gekozen. Als de verweerder een lidstaat van de Unie is, moet één van zijn officiële talen als procestaal worden gekozen.

In intellectuele-eigendomszaken kan de verzoeker de procestaal zelf kiezen. Als deze taal echter verschilt van de taal die wordt gebruikt bij de kamer van beroep van het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO), kunnen de partijen in de zaak bij de kamer van beroep zich daartegen verzetten. Zij kunnen dan verzoeken om dezelfde taal te gebruiken als bij de kamer van beroep.

Voor prejudiciële verwijzingen is de procestaal de taal van de nationale rechterlijke instantie die het verzoek om een prejudiciële beslissing heeft ingediend.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie is de enige rechterlijke instantie ter wereld die in zo veel talen werkt.

Eerste stappen en schriftelijke behandeling

Rechtstreekse beroepen

Wanneer de zaak binnenkomt, maakt de griffie een samenvatting van de vorderingen en argumenten van de verzoeker. Deze samenvatting wordt vertaald in alle andere 23 officiële talen van de Unie en gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie en in de jurisprudentiedatabank op de website van het Hof.

Het volledige verzoekschrift wordt bezorgd aan de verweerder(s). Die hebben twee maanden de tijd om hun verweerschrift in te dienen.

Iedereen die aantoont een rechtmatig belang te hebben bij de uitkomst van de zaak kan ook tussenbeide komen en wordt dan „interveniënt” genoemd. Dergelijke interventies zijn altijd ter ondersteuning van een van de partijen. Het is dus niet mogelijk om gewoon een algemeen standpunt in te nemen. Interveniënten dienen een „memorie in interventie” in. De partijen in de zaak kunnen hierop reageren.

In intellectuele-eigendomszaken worden er slechts één keer schriftelijke argumenten uitgewisseld. In andere zaken kan er vervolgens een tweede ronde van schriftelijke argumenten plaatsvinden. Dit noemen we repliek en dupliek. In de repliek kan de verzoeker antwoorden op de argumenten van de verweerder, die hier dan weer op kan reageren in de dupliek.

Deze documenten zijn in beginsel niet openbaar.

Prejudiciële verwijzingen

De vertaaldienst van het Hof vertaalt het verzoek van de nationale rechterlijke instantie. De griffie stuurt vervolgens de oorspronkelijke versie van het verzoek samen met een vertaling aan de partijen. Ook stuurt de griffie een kopie van het verzoek naar de lidstaten en de instellingen van de Unie.

Het verzoek van de nationale rechterlijke instantie wordt gepubliceerd in de jurisprudentiedatabank op de website van het Hof.

Een kennisgeving van de zaak wordt gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie.

De partijen in de nationale zaak, de lidstaten en de Commissie alsook andere EU-instellingen die van mening zijn dat zij een bijzonder belang hebben bij de zaak, kunnen vervolgens opmerkingen indienen bij het Gerecht. Deze opmerkingen zijn in dit stadium nog niet openbaar, maar worden na de beëindiging van de zaak ook gepubliceerd in de jurisprudentiedatabank, tenzij daar bezwaar tegen is gemaakt.

Toewijzing van een zaak aan een kamer en de rechter-rapporteur

Tegelijkertijd wijst de president de zaak op basis van vooraf bepaalde criteria toe aan een kamer. In zaken betreffende intellectuele eigendom en personeel houdt de president rekening met de verschillende specialisaties van de kamers. Er wordt een rechter-rapporteur aangesteld. Dit is de rechter die de zaak het nauwst volgt en het arrest opstelt.

Prejudiciële verwijzingen die worden doorgezonden naar het Gerecht, worden toegewezen aan een van de twee gespecialiseerde kamers. Deze zaken worden behandeld door vijf rechters. De conclusie wordt genomen door de advocaat-generaal van de andere gespecialiseerde kamer.

Voorlopig rapport

Nadat de schriftelijke behandeling is gesloten, kunnen de partijen verzoeken om een terechtzitting.

De rechter-rapporteur stelt een voorlopig rapport op waarin de feiten en argumenten van alle betrokken partijen uiteen worden gezet en een eerste analyse van de aan de orde gestelde kwesties wordt gemaakt. Dit is geen openbaar document.

Op basis van dit rapport beslist de kamer die de zaak behandelt of zij de zaak als een kamer met drie rechters verder zal behandelen. Als zij voorstelt om het aantal rechters te verhogen, beslist het Gerecht of dit nodig is. De kamer beslist ook of een terechtzitting noodzakelijk is.

Als het Gerecht besluit om een terechtzitting te houden, stelt de president van de kamer een datum vast en worden de partijen daarvan op de hoogte gesteld.

Maatregelen tot organisatie van de procesgang en maatregelen van instructie

Het Gerecht beslist ook of er aanvullende informatie nodig is om de zaak verder te behandelen. Dit worden „maatregelen tot organisatie van de procesgang en maatregelen van instructie” genoemd. De meest voorkomende maatregel is om partijen te verzoeken om schriftelijke vragen te beantwoorden vóór of tijdens de terechtzitting, of om bepaalde documenten over te leggen.

Mondelinge behandeling

Als het Gerecht besluit om een terechtzitting te houden in een rechtstreeks beroep, kan de rechter-rapporteur tevoren een document opstellen dat het „rapport ter terechtzitting” wordt genoemd. Daarin worden de feiten van de zaak en de argumenten van de partijen en interveniënten uiteengezet. Het rapport is op de dag van de terechtzitting in de procestaal beschikbaar voor het publiek.

De terechtzitting vindt plaats in de zittingszalen van het Hof in Luxemburg. (In uitzonderlijke omstandigheden kan deze ook per videoconferentie plaatsvinden.) De advocaten en vertegenwoordigers van de partijen komen de zaak dan bepleiten voor de rechters. De rechters kunnen desgewenst vragen stellen.

Deze terechtzitting is openbaar.

De conclusie van de advocaat-generaal

Als er in het kader van een prejudiciële verwijzing om een conclusie is verzocht, wordt deze na de terechtzitting genomen. De advocaat-generaal stelt zijn conclusie op en leest deze in openbare zitting voor. Sommige conclusies worden ook live gestreamd op de website van het Hof. In zijn conclusie analyseert de advocaat-generaal de zaak en stelt hij een oplossing voor de aan de orde gestelde problemen voor, om zo het Gerecht bij te staan. Conclusies zijn echter niet bindend.

De conclusie wordt gepubliceerd in de jurisprudentiedatabank op de website van het Hof.

Hiermee eindigt de mondelinge behandeling.

Beraadslagingen en redactie van het arrest

De rechter-rapporteur stelt een ontwerparrest op, waarbij hij rekening houdt met alles wat er tijdens de procedure is gezegd.

Dit ontwerparrest vormt het uitgangspunt voor een discussie tussen de rechters, de „beraadslaging” genoemd. De advocaten-generaal nemen niet deel aan de beraadslaging.

De beraadslaging is vertrouwelijk en vindt plaats zonder assistenten of tolken. Om die reden moeten de rechters beraadslagen in een gemeenschappelijke taal – van oudsher het Frans.

Op basis van deze discussies komen de rechters tot één arrest. Indien nodig wordt de beslissing met meerderheid van stemmen genomen. Er zijn geen afwijkende meningen of minderheidsuitspraken toegestaan. De uitslag van een stemming wordt niet openbaar gemaakt.

Arresten

Vervolgens worden de arresten vertaald. Voor meer informatie over welke arresten worden vertaald en in welke talen, zie ons meertaligheidsbeleid. Alle arresten zijn in ieder geval beschikbaar in de procestaal en in de taal waarin ze zijn opgesteld, namelijk het Frans.

Arresten worden ter openbare terechtzitting uitgesproken. Sommige ervan worden live gestreamd op de website van het Hof.

De arresten zijn beschikbaar via de jurisprudentiedatabank van de website van het Hof op de dag van de uitspraak.

De meeste ervan worden vervolgens ook gepubliceerd in de Jurisprudentie, de officiële verzameling van de arresten van het Hof. Voor meer informatie, zie onze pagina over de Jurisprudentie.

Specifieke soorten procedures

Het Gerecht beschikt ook over specifieke procedures om bepaalde situaties doeltreffend te kunnen behandelen.

De versnelde procedure

Dankzij de versnelde procedure kan het Gerecht in zeer dringende zaken snel uitspraak doen. Daartoe worden de termijnen voor elk onderdeel van de procedure zo veel mogelijk verkort. Deze zaken krijgen ook voorrang.

De partijen of de nationale rechterlijke instantie kunnen om toepassing van deze procedure verzoeken. Het Gerecht beslist of het verzoek wordt ingewilligd.

Het Gerecht kan ook uit eigen beweging besluiten om deze procedure toe te passen.

Verzoeken om voorlopige maatregelen

Wanneer een zaak aanhangig wordt gemaakt bij het Gerecht schort dat de gevolgen van het bestreden besluit niet op.

Een partij kan het Gerecht echter via een speciale procedure verzoeken om het bestreden besluit op te schorten tot er over de zaak is beslist.

Zo’n opschorting kan slechts worden toegestaan als aan drie voorwaarden is voldaan:

• De verzoeker moet op het eerste gezicht een redelijke grond hebben om het betrokken besluit aan te vechten.
• Als het besluit niet met spoed wordt opgeschort, zou de verzoeker ernstige en onherstelbare schade lijden.
• De opschorting moet in het belang zijn van alle betrokkenen en in het algemeen belang.

Deze beslissingen worden via een beschikking genomen door de president of de vicepresident van het Gerecht. Daarin wordt geen inhoudelijke uitspraak gedaan over de zaak. Daarover wordt later pas door het Gerecht geoordeeld.

Tegen deze beschikkingen kan een hogere voorziening worden ingesteld bij het Hof van Justitie.

Hoeveel kost een procedure?

Het Hof brengt geen kosten in rekening om een zaak aanhangig te maken.

Het Hof vergoedt echter niet de advocaten die door de partijen worden ingeschakeld. In principe wordt de verliezende partij veroordeeld om alle of een percentage van de kosten van de in het gelijk gestelde partij te betalen. Als er onenigheid bestaat over de precieze bedragen die moeten worden betaald, neemt het Gerecht hierin een beslissing. Interveniënten moeten hun eigen kosten dragen.

Als een partij geen advocaat kan betalen, kan zij rechtsbijstand aanvragen. Voor meer informatie hierover, zie onze pagina over een zaak voorleggen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie onder „Ik kan mij geen advocaat veroorloven. Kan het Hof een advocaat toewijzen?”.

.