Statystyki sądowe Trybunału Sprawiedliwości - 2025 r.

Nowe sprawy

Podobnie jak lata poprzednie miniony rok charakteryzował się znacznym napływem nowych spraw. W 2025 r. do rejestru sekretariatu wpisano 889 spraw. Liczba ta jest z pozoru niższa niż w poprzedzającym roku (2024), w którym do rejestru sekretariatu wpisano 920 spraw, jeśli bowiem uwzględni się 65 wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, które zostały w 2025 r. złożone do Trybunału i przekazane do Sądu po wstępnej analizie, o której mowa w art. 93a regulaminu postępowania przed Trybunałem, to w 2025 r. do Trybunału wniesiono w rzeczywistości aż 954 sprawy, czyli liczbę bardzo zbliżoną do rekordowej liczby 966 spraw zarejestrowanych przez Trybunał w 2019 r.

Gdy przyjrzymy się bliżej podziałowi spraw wniesionych do Trybunału w 2025 r., stwierdzimy bez zaskoczenia, że wśród nowych spraw dominują wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Poza wspomnianymi 65 wnioskami przekazanymi do Sądu z uwagi na to, że dotyczą one wyłącznie jednej lub kilku szczególnych dziedzin, o których mowa w art. 50b statutu, w 2025 r. do rejestru sekretariatu wpisano 580 nowych wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Jest to najwyższa liczba w ciągu ostatnich pięciu lat.

Podobnie jak w 2024 r. pytania prejudycjalne skierowane w 2025 r. pochodziły z niemal wszystkich państw członkowskich, przy czym znaczna liczba wniosków została złożona przez sądy włoskie (110, z czego połowa została złożona w samym tylko lutym 2025 r.) i polskie (63, najwięcej od przystąpienia tego kraju do Unii Europejskiej w 2004 r.).

Duża liczba odesłań prejudycjalnych z sądów włoskich wynika w dużej mierze z pytań tych sądów – rozpoznających masowo odwołania wnoszone przez obywateli państw trzecich od decyzji o wydaleniu wydanych przez organy krajowe – dotyczących wykładni przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej, w szczególności interpretacji pojęcia „bezpiecznego kraju pochodzenia”[1].

Natomiast polskie sądy skupiały się w odesłaniach prejudycjalnych przede wszystkim na ochronie konsumentów, ponieważ ponad połowa wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym skierowanych do Trybunału przez sądy polskie w 2025 r. dotyczyła wykładni przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich[2] lub dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki[3].

Podczas gdy liczba wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez sądy włoskie i polskie była w 2025 r. wyjątkowo duża, liczba odesłań z Niemiec i Francji pozostała bardzo niewielka i wyniosła odpowiednio tylko 61 i 17 wniosków. Liczba odesłań prejudycjalnych z sądów francuskich jest faktycznie jedną z najniższych odnotowanych w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Natomiast, jeśli chodzi o sądy niemieckie, to wiele nadesłanych przez nie wniosków dotyczy tych szczególnych dziedzin, w których właściwość do orzekania w trybie prejudycjalnym została przekazana Sądowi, w szczególności wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz odszkodowań i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład lub opóźnienia lub odwołania usług transportowych. Zatem do 61 wniosków, które będzie rozpoznawał Trybunał, należy dodać ponad 20 wniosków złożonych do Trybunału, ale przekazanych do Sądu ze względu na podział właściwości.

Oprócz odesłań prejudycjalnych z czterech wyżej wymienionych państw warto zauważyć utrzymującą się dużą liczbę wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym kierowanych przez sądy austriackie i bułgarskie, odpowiednio 47 i 42 w 2025 r., a także pierwsze odesłanie, z którym wystąpił sąd brytyjski od czasu wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej i wygaśnięcia okresu przejściowego w dniu 31 grudnia 2020 r. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez High Court of Justice (King’s Bench Division) w dniu 24 października 2025 r. na podstawie art. 158 ust. 1 Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej[4]. Dotyczy on wykładni art. 17 ust. 2 wyżej wymienionej umowy, odnoszącego się do prawa pobytu i dokumentów pobytowych przysługujących członkom rodziny pozostającym na utrzymaniu obywateli Unii lub obywateli Zjednoczonego Królestwa[5].

Podobnie jak w poprzednich latach odwołania od orzeczeń Sądu oraz skargi bezpośrednie stanowiły drugą i trzecią pod względem liczby kategorię spraw wniesionych do Trybunału w 2025 r. Liczba 245 spraw: odwołań, odwołań w przedmiocie środków tymczasowych i odwołań w sprawie interwencji wskazuje na niewielki spadek w porównaniu z rokiem poprzedzającym, w którym wniesiono 277 odwołań we wszystkich tych kategoriach łącznie, natomiast liczba skarg bezpośrednich nieznacznie wzrosła. Oprócz kilku skarg o stwierdzenie nieważności i jednej skargi o odszkodowanie, w 2025 r. do Trybunału wpłynęło 50 skarg o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Dotyczą one około dwudziestu państw członkowskich i tak różnorodnych dziedzin, jak ochrona środowiska we wszystkich jej aspektach (jakość powietrza, jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, oczyszczanie ścieków komunalnych, gospodarka odpadami, zapobieganie narażeniu na hałas i ograniczanie jego szkodliwych skutków, ochrona siedlisk naturalnych itp.), polityka społeczna i zapobieganie nadużyciom w zawieraniu kolejnych umów o pracę lub nawiązywaniu kolejnych stosunków pracy na czas określony, czy też transport, podatki i swobodny przepływ kapitału. W marcu 2025 r. Komisja Europejska wniosła skargi przeciwko sześciu państwom członkowskim z powodu nieprzyjęcia przez nie środków niezbędnych do wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r. w sprawie podmiotów obsługujących kredyty i nabywców kredytów oraz w sprawie zmiany dyrektyw 2008/48/WE i 2014/17/UE lub niepoinformowania o nich[6].

Niniejszy przegląd spraw wniesionych do Trybunału byłby z pewnością niekompletny, gdyby nie wspomnieć w nim o wniosku o wydanie opinii przedstawionym przez Komisję Europejską w dniu 21 listopada 2025 r. dotyczącym zgodności z traktatami zrewidowanego projektu porozumienia w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. Wniosek ten, złożony na podstawie art. 218 ust. 11 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jest kolejnym po wcześniejszych dwóch wnioskach w tej samej sprawie, złożonych odpowiednio w kwietniu 1994 r. i lipcu 2013 r. W przypadku pierwszego z nich stwierdzono brak kompetencji Wspólnoty do przystąpienia do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności[7], zaś w przypadku drugiego – niezgodność projektu porozumienia w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do tej konwencji z art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz z protokołem nr 8 dotyczącym tego artykułu[8]. Obecny wniosek o wydanie opinii dotyczy tekstu porozumienia będącego wynikiem negocjacji prowadzonych w następstwie tej opinii stwierdzającej niezgodność (1/25).

Na zakończenie tego krótkiego przeglądu nowych spraw warto wspomnieć, że duża ich część została wniesiona razem z wnioskiem o przyspieszenie postępowania, ponieważ wniosek lub propozycja w sprawie zastosowania trybu przyspieszonego lub trybu pilnego zostały zgłoszone w aż 88 sprawach, co stanowi 10 % wszystkich spraw wniesionych do Trybunału w 2025 r. W ubiegłym roku w czterech sprawach faktycznie zastosowano pilny tryb prejudycjalny[9], a w dwóch sprawach pozytywnie rozpatrzono wnioski o zastosowanie trybu przyspieszonego[10]. Tryb przyspieszony zastosowano też z inicjatywy prezesa w newralgicznej sprawie dotyczącej wykładni przepisów dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami[11].

Sprawy zakończone

Chociaż w 2025 r. Trybunał zarejestrował dużą liczbę spraw, to rok ten minął także pod znakiem wytężonej działalności sądowej, a Trybunał zakończył 774 sprawy, czyli liczbę zbliżoną do poprzednich lat (792 sprawy zakończone w 2020 r., 772 w 2021 r., 808 w 2022 r. i 783 w 2023 r.). Wprawdzie jest to znacznie mniej zakończonych spraw niż w 2024 r. (862 sprawy), ale należy pamiętać, że w tamtym roku następowało częściowe odnowienie składu Trybunału, a z nim wiązała się konieczność zamknięcia znacznej liczby spraw przed odejściem sędziów, którym kończyła się kadencja.

W chwili oddawania tego tekstu do druku skład sędziowski pozostawał niepełny, ponieważ sędzia, który odszedł z Trybunału w lutym 2024 r., nie został jeszcze zastąpiony. Inny sędzia, który zmarł w trakcie urzędowania w czerwcu 2024 r., został faktycznie zastąpiony dopiero rok później, w czerwcu 2025 r. Czynniki takie pozostają poza kontrolą Trybunału, ale siłą rzeczy wpływają na efekty jego pracy.

Odpowiednio do swojego udziału w liczbie nowych spraw odesłania prejudycjalne i odwołania stanowią naturalnie większość postępowań zakończonych przez Trybunał. W 2025 r. Trybunał rozstrzygnął 561 spraw prejudycjalnych i 156 odwołań, które w sumie stanowiły ponad 92 % wszystkich spraw zakończonych w ubiegłym roku.

Podobnie jak w ubiegłych latach, również w 2025 r. głównym sposobem zakończenia spraw były wyroki. W minionym roku wydano 447 wyroków, natomiast postanowienia kończące postępowanie w sposób inny niż poprzez wykreślenie sprawy, odesłanie do ponownego rozpoznania przez Sąd lub umorzenie postępowania stanowiły mniej niż 20 % spraw zakończonych. Liczba tych postanowień (116) była jednak proporcjonalnie wyższa w przypadku odwołań niż w przypadku odesłań prejudycjalnych. Postanowienia wydane na podstawie art. 53 i/lub art. 99 regulaminu postępowania stanowiły bowiem jedynie 12 % spraw prejudycjalnych zakończonych w 2025 r., podczas gdy postanowienia wydane na podstawie art. 170a i 170b lub też art. 181 lub 182 regulaminu postępowania stanowiły 35 % wszystkich zakończonych w ubiegłym roku odwołań.

Gdy mowa o sprawach zakończonych przez Trybunał w 2025 r., można przede wszystkim zauważyć spadek odsetka uchylonych orzeczeń Sądu. Podczas gdy w latach 2022, 2023 i 2024 było ich około 20 %, w 2025 r. odsetek ten spadł do 15 %. Ze 156 zakończonych w ubiegłym roku postępowań odwoławczych tylko 24 zakończyły się uchyleniem zaskarżonego do Trybunału wyroku lub postanowienia. W większości przypadków (19) Trybunał przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania.

Jeśli chodzi o działalność izby ds. przyjmowania odwołań do rozpoznania, w minionym roku przyjęto do rozpoznania dwa odwołania, w tym pierwsze odwołanie objęte nowym zakresem stosowania art. 58a statutu, wprowadzonym reformą ustawodawczą z 2024 r. Jest to odwołanie od orzeczenia Sądu dotyczącego wykonania umowy zawierającej klauzulę arbitrażową w rozumieniu art. 272 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zostało ono złożone w grudniu 2024 r., częściowo przyjęte do rozpoznania w dniu 29 kwietnia 2025 r., a obecnie jest w toku przed Trybunałem[12].

Analizując dane dotyczące sposobu zakończenia spraw, można zauważyć, że w ubiegłym roku zmniejszyły się liczba, a także odsetek spraw, dla których została sporządzona opina rzecznika generalnego. Opinia rzecznika generalnego została sporządzona dla 239 zakończonych w 2025 r. spraw, czyli w 31 % wszystkich spraw zakończonych w 2025 r., podczas gdy w 2024 r. liczba spraw zakończonych, dla których sporządzono opinię rzecznika generalnego, wyniosła 336, zaś w 2023 r. – 283, co stanowiło odpowiednio 39 % i 36 % całkowitej liczby spraw zakończonych w tych latach. Spadek ten można częściowo wyjaśnić przekazaniem właściwości w sprawach prejudycjalnych Sądowi, który obecnie sam musi korzystać z opinii rzecznika generalnego przy rozstrzyganiu spraw przekazanych mu przez Trybunał, ale przede wszystkim brakiem prawdziwie nowych kwestii prawnych w innych dziedzinach, dzięki czemu Trybunał mógł szerzej korzystać z przewidzianej w art. 20 akapit piąty statutu możliwości rozstrzygania spraw bez opinii rzecznika generalnego. Jak wynika z poniższych tabel, jedynie w dziedzinie energii i swobodnego przepływu osób odnotowano w 2025 r. rzeczywisty wzrost liczby spraw, dla których wydana została opinia rzecznika generalnego.

Jeśli chodzi o podział zakończonych spraw ze względu na skład orzekający, najwięcej orzeczeń wydały izby trzyosobowe, które w 2025 r. zakończyły aż 352 sprawy. Izby pięcioosobowe zakończyły w tym samym roku 255 postępowań. Liczba spraw zakończonych przez wielką izbę wyniosła 35. Spadła ona znacząco w porównaniu z poprzedzającym rokiem, w którym skład ten rozstrzygnął 75 spraw. Jak wspomniano powyżej, różnica ta wynika z dużej liczby orzeczeń wydanych przed częściowym odnowieniem składu Trybunału w październiku 2024 r., w tym w szczególności wyroku wydanego w piętnastu sprawach dotyczących przepisów wspólnotowych w dziedzinie transportu.

Średni czas trwania postępowania wyniósł 16,7 miesiąca dla wszystkich rodzajów spraw, w porównaniu z 17,7 miesiąca w poprzednim roku. Skrócenie czasu trwania postępowania dotyczy wszystkich rodzajów spraw, ponieważ w sprawach prejudycjalnych spadł on z 17,2 miesiąca do 16,9 miesiąca, w sprawach ze skarg bezpośrednich – z 21,5 miesiąca do 20 miesięcy, a w odwołaniach – z 18,4 miesiąca do 15,1 miesiąca.

Sprawy w toku

Spraw, które wpłynęły w ubiegłym roku, było proporcjonalnie więcej niż spraw zakończonych, czego logiczną konsekwencją jest wzrost liczby spraw zawisłych na dzień 31 grudnia 2025 r. w porównaniu z rokiem poprzedzającym. Były to 1322 sprawy, w porównaniu z 1207 sprawami rok wcześniej. Sprawy prejudycjalne i odwołania, odpowiednio 772 i 443, nadal stanowią przeważającą część rozpatrywanych przez Trybunał sporów.

[1] Dz.U. L 180 z dnia 29 czerwca 2013 r., s. 60.

[2] Dz.U. L 95 z dnia 21 kwietnia 1993 r., s. 29.

[3] Dz.U. L 133 z dnia 22 maja 2008 r., s. 66.

[4] Dz.U. L 29 z dnia 31 stycznia 2020 r., s. 7.

[5] Sprawa C‑682/25, Crossryn.

[6] Dz.U. L 438 z dnia 8 grudnia 2021 r., s. 1. Skargi te, zarejestrowane pod numerami C‑207/25, C‑208/25, C‑210/25, C‑212/25, C‑213/25 i C‑215/25, są skierowane przeciwko Finlandii, Bułgarii, Hiszpanii, Węgrom, Niderlandom i Portugalii.

[7] Opinia 2/94 (Przystąpienie Unii Europejskiej do EKPC) z dnia 28 marca 1996 r. (EU:C:1996:140).

[8] Opinia 2/13 (Przystąpienie Unii Europejskiej do EKPC) z dnia 18 grudnia 2014 r. (EU:C:2014:2454).

[9] Były to następujące sprawy: C‑135/25 PPU, Kachev (zapadł w niej wyrok z dnia 20 maja 2025 r., EU:C:2025:366), C‑219/25 PPU, Kamekris (zapadł w niej wyrok z dnia 19 czerwca 2025 r., EU:C:2025:456), C‑313/25 PP, Adrar (zapadł w niej wyrok z dnia 4 września 2025 r., EU:C:2025:647) oraz C‑712/25 PPU, Rastochev (zapadł w niej wyrok z dnia 12 lutego 2026 r., EU:C:2026:101).

[10] Zobacz sprawy C‑280/25, Lin II, i C‑440/25, Ebilum.

[11] Sprawa C‑195/25, Framholm (zapadł w niej wyrok z dnia 20 listopada 2025 r., EU:C:2025:904).

[12] Sprawa C‑881/24 P, SC/Eulex Kosovo (postanowienie z dnia 29 kwietnia 2025 r., EU:C:2025:313).