Cearta mac léinn

Cearta mac léinn

De réir mar a ghlac níos mó agus níos mó mic léinn páirt i gcláir oideachais trasteorann amhail Erasmus+, bhí go leor díospóidí os comhair na Cúirte maidir le cearta na mac léinn. I measc na bpríomhcheisteanna tá:

• An bhfuil sé idirdhealaitheach srian a chur ar an rochtain atá ag mic léinn ar ollscoileanna i mBallstáit eile?
• An féidir le Ballstát amháin tacaíocht airgeadais a dhiúltú do mhic léinn ó Bhallstáit eile?
• An bhfuil cearta ag leanaí oibrithe trasteorann sa Bhallstát ina bhfuil a dtuismitheoirí ag obair?
• An féidir le mic léinn idirnáisiúnta a bheith faoi réir ceanglais bhreise agus iad ag teacht chuig Ballstát chun staidéar a dhéanamh?

Rochtain ar ardoideachas

Go luath sna 2000idí, thóg an Coimisiún caingean i gcoinne na Beilge agus na hOstaire as é a dhéanamh níos deacra do mhic léinn ó thíortha eile san Aontas rochtain a fháil ar a n-ollscoileanna. Bhí na tíortha sin ag déileáil le méadú ar líon na mac léinn ó thíortha eile san Aontas, go háirithe iad siúd a labhair an teanga chéanna. Ceanglaíodh ar mhic léinn eachtrannacha a chruthú, ní hamháin gur chomhlíon siad na critéir maidir le cead isteach san ollscoil sa Bheilg nó san Ostair, ach gur chomhlíon siad freisin na critéir maidir le cead isteach sa chúrsa céanna ina dtír dhúchais. Chinn an Chúirt in aghaidh an dá thír i mbreithiúnais in 2004 (C-65/03 an Coimisiún v an Bheilg) agus 2005 (C-147/03 an Coimisiún v an Ostair). Dúirt an Chúirt nach bhféadfaí údar a thabhairt leis an t-idirdhealú sin ach amháin má bhí sé comhréireach agus mura raibh sé dírithe ar náisiúnaigh ó thíortha eile an Aontais.

Tháinig sampla den chineál sin údair níos déanaí, nuair a d’iarr cúirt Bheilgeach treoir ar an gCúirt Bhreithiúnais maidir le riail a rinne Comhphobal Fraincise na Beilge. Chuir an riail sin teorainn le líon na mac léinn ó Bhallstáit eile a d’fhéadfadh clárú i gcúrsaí leighis ollscoile áirithe. Chinn an Chúirt, cé go ndearna an cineál sin sriain idirdhealú indíreach ar mhic léinn bunaithe ar náisiúntacht, go bhféadfadh na Ballstáit údar a thabhairt leis an tsláinte phoiblí a chosaint. D’ordaigh an Chúirt do chúirt na Beilge a mheas an bhféadfadh an srian an líon céimithe atá ar fáil chun seirbhísí cúraim sláinte a sholáthar sa Chomhphobal Fraincise a mhéadú, nó an bhféadfadh bearta nach bhfuil chomh sriantach an sprioc chéanna a bhaint amach (C-73/08 Bressol agus páirtithe eile).

Staidéar agus deontais do mhic léinn a mhaoiniú

Ba mhac léinn Francach é Dany Bidar a raibh cónaí air agus a chuaigh ar scoil sa Ríocht Aontaithe ar feadh trí bliana. Ansin chuaigh sé i mbun staidéir i gColáiste na hOllscoile, Londain. Diúltaíodh dá iarratas ar iasacht mic léinn mar níor measadh go raibh sé ‘lonnaithe’ sa Ríocht Aontaithe. In 2005, rialaigh an Chúirt nach féidir le Ballstát iasachtaí nó deontais a dhiúltú do mhic léinn a bhfuil cónaí orthu sa Bhallstát agus a chomhlíonann na coinníollacha chun fanacht ann. Mar sin féin, chun cosc a chur ar mhic léinn eachtrannacha a bheith ina n-ualach míréasúnta ar thír, d’fhéadfaí coinníollacha a fhorchur. Mar choinníoll den sórt sin, d’fhéadfadh sé go raibh cónaí ar an mac léinn sa tír sin ar feadh tréimhse áirithe ama roimh dó nó di staidéar a dhéanamh. Léireodh sé sin leibhéal comhtháthaithe i sochaí an Bhallstáit. Mar sin féin, ós rud é nach raibh sé indéanta ag an am sin do mhac léinn eachtrach stádas ‘lonnaithe’ a fháil le linn dóibh a bheith ina mac léinn, bhí an riail sin ar neamhréir le dlí an Aontais (C-209/03 Bidar).

I rialú in 2008, maidir le mac léinn Gearmánach san Ísiltír ar cuireadh a dheontas cothabhála ar ceal, dheimhnigh an Chúirt gurbh iomchuí ceangal a chur ar mhic léinn cónaí sa tír ar feadh cúig bliana sular chuir siad tús lena gcuid staidéir (C-158/07 Förster).

Cúpla bliain ina dhiaidh sin, thionscain an Coimisiún caingean in aghaidh na hOstaire mar gheall ar rialacha a d’fhág gur íoc mic léinn Ostaracha níos lú as an iompar poiblí. Dheonaigh an Ostair táillí laghdaithe do leanaí a bhfuair a dtuismitheoirí liúntais teaghlaigh san Ostair, ceanglas atá i bhfad níos éasca d’Ostaraigh a chomhlíonadh. Chinn an Chúirt go raibh an t-idirdhealú sin idirdhealaitheach (C-75/11 an Coimisiún v an Ostair).

In 2011, d’fhiafraigh dhá chúirt Ghearmánacha den Chúirt Bhreithiúnais faoi bheirt mhac léinn Ghearmánacha ar diúltaíodh maoiniú dóibh le haghaidh cúrsa iomlán staidéir thar lear toisc nárbh fhéidir leo a léiriú go raibh cónaí orthu sa Ghearmáin ar feadh trí bliana roimhe sin. Rugadh an bheirt mhac léinn sa Ghearmáin, bhí cónaí orthu thar lear ar feadh roinnt blianta lena dtuismitheoirí agus bhog siad ar ais go dtí an Ghearmáin cúpla bliain sular thosaigh siad ag staidéar. Mar sin féin, níor fhill duine amháin ar an nGearmáin ach 2 bhliain agus 8 mí roimhe sin, agus ní raibh an ceann eile in ann a chruthú go raibh sé sa Ghearmáin ar feadh trí bliana. Chinn an Chúirt go raibh sé contrártha do shaorghluaiseacht shaoránaigh an Aontais maoiniú mic léinn a chur faoi réir aon choinníoll amháin ar an mbealach sin. D’fhág sé as an áireamh go héagórach mic léinn a raibh naisc láidre shóisialta agus eacnamaíocha acu le sochaí na Gearmáine, d’ainneoin nár chomhlíon siad an coinníoll (C-523/11 Prinz).

Leanaí oibrithe trasteorann

Cé gur féidir ceanglais chónaithe a úsáid chun incháilitheacht do mhaoiniú mic léinn a chinneadh, d’fhéadfadh drochthionchar a bheith acu ar leanaí oibrithe trasteorann. Tá cónaí ar na leanaí sin i dtír amháin, ach trasnaíonn a dtuismitheoirí teorainn náisiúnta chun obair a dhéanamh agus chun ranníocaíochtaí slándála sóisialta a íoc sa tír eile sin.

In 2009, thionscain an Coimisiún caingean i gcoinne na hÍsiltíre toisc nach raibh ach mic léinn a bhí ina gcónaí san Ísiltír ar feadh trí bliana ar a laghad as na sé bliana roimhe sin incháilithe do mhaoiniú le haghaidh staidéir thar lear. De réir na Cúirte, bhí an ceanglas cónaithe sin ró-eisiach agus b’ionann é agus idirdhealú indíreach (C-542/09 an Coimisiún v an Ísiltír).

Roinnt blianta ina dhiaidh sin, d’fhiafraigh cúirt i Lucsamburg den Chúirt Bhreithiúnais an bhféadfadh Ballstát deontais staidéir a dhiúltú do leanaí oibrithe trasteorann. Dheimhnigh an Chúirt gur idirdhealú indíreach a bhí sa chineál sin coinníll. Mar sin féin, chun ‘siopadóireacht dlínse ar dheontais staidéir’ a sheachaint, dúirt an Chúirt go bhféadfaí na deontais a chur de choinníoll ar an tuismitheoir a bheith ag obair sa Bhallstát ar feadh íostréimhse áirithe ama (C-20/12 Giersch agus páirtithe eile).

Mic léinn idirnáisiúnta

In 2013, d’iarr cúirt Ghearmánach treoir maidir le cás a bhain le náisiúnach Túinéiseach ar diúltaíodh a iarratas ar víosa mic léinn Ghearmánach arís agus arís eile, in ainneoin gur chomhlíon sé na coinníollacha uile maidir le cead isteach agus nár chuir sé an beartas poiblí, an tslándáil ná an tsláinte i mbaol. Shonraigh an Chúirt nach mór do na Ballstáit náisiúnaigh tríú tír ar mian leo fanacht ar feadh níos mó ná trí mhí chun staidéar a dhéanamh a ligean isteach ar choinníoll go gcomhlíonann siad coinníollacha an Aontais maidir le ligean isteach. Dá bhforchuirfí ceanglais bhreise, bhainfí an bonn d’iarrachtaí an Aontais maidir le soghluaisteacht mac léinn idirnáisiúnta agus an tAontas a bhunú mar lárionad domhanda oideachais (C-491/13 Mohamed Ali Ben Alaya v an Ghearmáin).

Conclúid

Léiríonn na breithiúnais sin le chéile tiomantas na Cúirte cearta daoine óga a chosaint agus soghluaisteacht mac léinn a chur chun cinn ar fud an Aontais.