Κανόνες δεοντολογίας για τα Μέλη και το προσωπικό του ΔΕΕ

Το ΔΕΕ εφαρμόζει τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα σε θέματα ακεραιότητας και εχεμύθειας. Οι αυστηροί αυτοί κανόνες δεοντολογίας ισχύουν για όλα τα «Μέλη» του, όπως ονομάζονται από κοινού οι δικαστές, οι γενικοί εισαγγελείς και οι Γραμματείς των δύο δικαιοδοτικών οργάνων. Δεσμεύουν μάλιστα τα Μέλη ακόμη και μετά την αποχώρηση από τα καθήκοντά τους.  Αντιστοίχως υψηλά είναι και τα πρότυπα στα οποία υπόκειται το σύνολο του προσωπικού του θεσμικού οργάνου.

Οι βασικές δεοντολογικές αρχές τίθενται σε διάφορα καταστατικά κείμενα, όπως η Συνθήκη ΕΕ, ο Οργανισμός του Δικαστηρίου και ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουν δε ενσωματωθεί στους δύο Κώδικες Δεοντολογίας τους οποίους έχει υιοθετήσει το ΔΕΕ. Ο ένας κώδικας είναι ειδικά για τα Μέλη και ο άλλος γενικά για το προσωπικό του θεσμικού οργάνου. Μαζί αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του δεοντολογικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία του ΔΕΕ.

Μέλη

Κώδικας Δεοντολογίας

Ο Κώδικας Δεοντολογίας για τα Μέλη συγκεντρώνει και εξειδικεύει τις υποχρεώσεις και τις απαιτήσεις που τους επιβάλλονται από τη Συνθήκη, τον Οργανισμό του Δικαστηρίου και τους Κανονισμούς Διαδικασίας των δύο δικαιοδοτικών οργάνων. Ο Κώδικας ορίζει ότι τα Μέλη πρέπει να αφοσιώνονται πλήρως στο έργο τους στο ΔΕΕ. Οφείλουν να ενεργούν με πλήρη ανεξαρτησία, ακεραιότητα, αξιοπρέπεια και αμεροληψία, καθώς και με πίστη και εχεμύθεια. Όλα αυτά ισχύουν τόσο για τα νυν όσο και για τα πρώην Μέλη του ΔΕΕ.

Πώς εφαρμόζεται στην πράξη ο Κώδικας Δεοντολογίας

Ανεξαρτησία, ακεραιότητα και αξιοπρέπεια

Ως εχέγγυο της ανεξαρτησίας τους, τα Μέλη απαγορεύεται να ζητούν και να ακολουθούν υποδείξεις ή εντολές από τα κράτη μέλη ή από άλλα ενωσιακά όργανα. Δεν επιτρέπεται επίσης να δέχονται δώρα που θα μπορούσαν να θέσουν εν αμφιβόλω την ανεξαρτησία τους. Ο τρόπος με τον οποίο ενεργούν και εκφράζονται πρέπει πάντοτε να συνάδει με την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια που προσιδιάζουν στο αξίωμά τους.

Αμεροληψία και συγκρούσεις συμφερόντων

Κάθε κατάσταση η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματική ή φαινομενική σύγκρουση συμφερόντων πρέπει να αποφεύγεται. Για τον λόγο αυτό, δεν επιτρέπεται τα Μέλη να συμμετέχουν στην εκδίκαση υποθέσεων στις οποίες ενδέχεται να έχουν συμφέροντα ή να έχουν εμπλακεί, κατά το παρελθόν, ως εκπρόσωποι κάποιου εκ των διαδίκων.

Για να εξασφαλιστεί ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια, τα Μέλη, όταν αναλαμβάνουν καθήκοντα, υποχρεούνται να υποβάλουν στον Πρόεδρο δήλωση συμφερόντων στην οποία αναφέρουν τις οικονομικές τους συμμετοχές. Οι πληροφορίες αυτές, μαζί με το βιογραφικό σημείωμα κάθε Μέλους, δημοσιεύονται στην ενότητα του ιστοτόπου μας η οποία είναι αφιερωμένη στα Μέλη του ΔΕΕ. Τα Μέλη επικαιροποιούν τη δήλωσή τους κάθε φορά που αλλάζει η κατάστασή τους και σε κάθε τριετή ανανέωση της σύνθεσης του ΔΕΕ.

Εξωτερικές δραστηριότητες

Εάν ένα Mέλος επιθυμεί να λάβει μέρος σε εξωτερική δραστηριότητα, πρέπει προηγουμένως να συγκατατεθεί η γενική συνέλευση του Δικαστηρίου ή η διοικητική ολομέλεια του Γενικού Δικαστηρίου, ανάλογα με το δικαιοδοτικό όργανο στο οποίο υπηρετεί το Μέλος.

Αυτό ισχύει για διάφορα γεγονότα όπου η παρουσία του συνδέεται στενά με την ιδιότητά του ως Μέλους του ΔΕΕ, όπως

  • Εκδηλώσεις ή τελετές στις οποίες το Μέλος εκπροσωπεί επίσημα το ΔΕΕ.
  • Δραστηριότητες μέσω των οποίων το Μέλος προάγει τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Πρόκειται για:
    • συμμετοχή σε συνέδριο, σεμινάρια ή οποιοδήποτε άλλο forum για την προώθηση του ενωσιακού δικαίου ή του δικαστικού διαλόγου·
    • διδασκαλία·
    • συμμετοχή σε συνάντηση κατόπιν πρόσκλησης, ή παρουσία, δημοσίου προσώπου·
    • παραλαβή τίτλου, διάκρισης ή παρασήμου.

Το ΔΕΕ δημοσιεύει ετήσιο κατάλογο των δραστηριοτήτων αυτών. Κατά περίπτωση, στον κατάλογο μπορεί να αναγράφονται και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το ΔΕΕ σε σχέση με την εγκεκριμένη δραστηριότητα του Μέλους.

Μετά το τέλος της θητείας

Ο Κώδικας Δεοντολογίας εξακολουθεί να ισχύει για τα Μέλη ακόμη και μετά την αποχώρηση από τα καθήκοντά τους στο ΔΕΕ. Τα πρώην Μέλη οφείλουν να συνεχίσουν να ενεργούν με ακεραιότητα, αξιοπρέπεια, πίστη και εχεμύθεια.

Μετά τη λήξη της θητείας τους, δεν επιτρέπεται να εμπλακούν σε

  • υποθέσεις που εκκρεμούσαν ενώπιον του ΔΕΕ κατά την αποχώρηση από τα καθήκοντά τους·
  • υποθέσεις που συνδέονται σαφώς με υποθέσεις με τις οποίες ασχολήθηκαν ενώ υπηρετούσαν στο ΔΕΕ·
  • οποιαδήποτε υπόθεση ως εκπρόσωποι διαδίκου ενώπιον του ΔΕΕ για μια τριετία.

Προσωπικό

Ο Κώδικας Δεοντολογίας για το προσωπικό απαιτεί από όλα τα μέλη του προσωπικού να επιδεικνύουν υποδειγματική συμπεριφορά τηρώντας τα υψηλότερα πρότυπα δεοντολογίας και τις αξίες που διαπνέουν την ευρωπαϊκή δικαιοσύνη.

Όπως και τα Μέλη, έτσι και το προσωπικό πρέπει να ενεργεί με πλήρη ανεξαρτησία, αμεροληψία, ακεραιότητα και πίστη. Κάθε σύγκρουση συμφερόντων πρέπει να αποφεύγεται. Κάθε εξωτερική δραστηριότητα υπόκειται σε έγκριση από το ΔΕΕ.

Το προσωπικό οφείλει να μη βλάπτει το κύρος, την αξιοπρέπεια και την εικόνα του ΔΕΕ καθώς και να διαφυλάσσει την εμπιστευτικότητα, ιδίως κατά τη χρήση της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η συμπεριφορά απέναντι στους συναδέλφους και απέναντι σε οποιονδήποτε επικοινωνεί με το ΔΕΕ πρέπει να είναι ευγενική και να αποφεύγεται κάθε ανάρμοστη, προσβλητική ή μεροληπτική μεταχείριση.

Όπως και για τα Μέλη, η υποχρέωση τήρησης της εμπιστευτικότητας και της εχεμύθειας εξακολουθεί να ισχύει και μετά την αφυπηρέτηση, αφού και οι πρώην υπάλληλοι οφείλουν να επιδεικνύουν διακριτικότητα και ειλικρίνεια κατά την αποδοχή ορισμένων καθηκόντων ή παροχών. Ο Κώδικας Δεοντολογίας για το προσωπικό περιλαμβάνει ειδικούς κανόνες για τα διευθυντικά στελέχη και για όσους συνεργάζονται απευθείας με τους δικαστές, λόγω ακριβώς της ιδιαίτερης φύσης της εργασίας τους.