Beartas Ilteangachais

Réamhrá

Tá an tAontas Eorpach lárnach do shaol laethúil thart ar 450 milliún saoránach Eorpach. Chun cumarsáid a dhéanamh lena shaoránaigh uile, agus, go háirithe, chun cóir chomhionann, trédhearcacht agus inrochtaineacht cinntí a ráthú, ní mór don Aontas Eorpach a dteanga a labhairt.

Is bunphrionsabal de chuid an Aontais é an t‑ilteangachas. Léirítear leis luach ‘éagsúlachta cultúrtha agus teanga’, a chosnaítear i gconarthaí an Aontais CAE agus CFAE) agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha. Is siombail é d’aidhm an Aontais a bheith ‘aontaithe san éagsúlacht’.

Cuireann an tAontas an t‑ilteangachas chun cinn ina institiúidí uile. Ní mór d’fhoireann uile an Aontais a bheith in ann roinnt teangacha den Aontas a labhairt. Bíonn imeachtaí poiblí, amhail seisiúin pharlaiminteacha nó éisteachtaí Cúirte, ar siúl in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais agus cuirtear ateangaireacht ar fáil go leor eile. Foilsítear an reachtaíocht i ngach teanga oifigiúil. Tá sé de cheart ag aon saoránach den Aontas rochtain a fháil ar fhaisnéis, teagmháil a dhéanamh leis na hinstitiúidí agus freagra a fháil ina dteanga féin, lena n‑áirítear ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

Ilteangachas sa Chúirt

Tá 24 theanga oifigiúla ag an Aontas faoi láthair: an Béarla, an Bhulgáiris, an Chróitis, an Danmhairgis, an Eastóinis, an Fhionlainnis, an Fhraincis, an Ghaeilge, an Ghearmáinis, an Ghréigis, an Iodáilis, an Laitvis, an Liotuáinis, an Mháltais, an Ollainnis, an Pholainnis, an Phortaingéilis, an Rómáinis, an tSeicis, an tSlóivéinis, an tSlóvaicis, an Spáinnis, an tSualainnis agus an Ungáiris.

Oibríonn an Chúirt i ngach ceann de na 24 theanga. Ní dhéanann aon chúirt eile ar domhan é seo. Ciallaíonn sé sin nach mór don Chúirt a bheith in ann 552 phéire teanga ar an iomlán a láimhseáil, ós rud é gur féidir doiciméid i ngach teanga a aistriú go 23 theanga eile.

Cinntíonn beartas ilteangachais na Cúirte gur féidir leo siúd atá páirteach i gcás cumarsáid a dhéanamh leis an gCúirt in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais. Cuireann sé ar chumas gach duine freisin breithiúnais na Cúirte a léamh agus a thuiscint.

Is cuid de DNA na Cúirte é an t‑ilteangachas; is cuid dhílis é den mhéid a dhéanann an Chúirt agus den chaoi a n‑oibríonn sí.

Chun tuilleadh eolais a fháil faoin ngné ilteangach d’obair na Cúirte, tabhair cuairt ar ár suíomh gréasáin atá tiomnaithe don ilteangachas.

Imeachtaí Cúirte

Cuirtear beartas ilteangachais na Cúirte i bhfeidhm ar bhealaí éagsúla ag gach céim den chás.

Tá an beartas le fáil sna Rialacha Nós Imeachta.

‘Teanga an cháis’

Is féidir cásanna a thabhairt os comhair na Cúirte in aon cheann de na 24 theanga oifigiúla.

Cinntear teanga an cháis a luaithe a shroicheann an cás an Chúirt, bunaithe ar na Rialacha Nós Imeachta.

De ghnáth, is í an teanga a úsáideann an t‑iarratasóir a thugann an cás, nó an teanga a úsáideann an chúirt náisiúnta atá ag lorg treorach maidir le forálacha áirithe de dhlí an Aontais.

Cén fáth a bhfuil teanga an cháis tábhachtach? Cuireann na páirtithe a n‑argóintí i láthair — i scríbhinn agus ó bhéal — i dteanga an cháis, agus ní mór aon rud i dteanga eile a aistriú. Aistríonn seirbhís aistriúcháin dhlíthiúil na Cúirte na pléadálacha sin go Fraincis, an teanga a úsáideann na breithiúna ina bpléití.

Éisteachtaí

Tionóltar éisteachtaí i dteanga an cháis freisin.

Úsáideann dlíodóirí atá ag pléadáil thar ceann na bpáirtithe an teanga seo. Má chuireann aon Bhallstát barúlacha faoi bhráid na Cúirte, úsáideann a n‑ionadaithe teanga na tíre.

Is féidir le breithiúna agus Abhcóidí Ginearálta ceisteanna a chur in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais.

Is féidir é sin a dhéanamh a bhuíochas le hateangaireacht fíor-ama, ar a dtugtar ‘ateangaireacht chomhuaineach’, arna soláthar ag ateangairí na Cúirte. Leanann ateangaireacht ag éisteachtaí córas teanga saincheaptha, arna chinneadh ar bhonn cás ar chás de réir roinnt critéar — go príomha cé a bheidh i láthair sa seomra cúirte.

Mar sin féin, bíonn sé ar fáil i gcónaí i bhFraincis, i dteanga an cháis agus i dteangacha aon Bhallstáit den Aontas a ghlacann páirt san éisteacht.

‘Teanga na bpléití’

Athraíonn ‘teanga an cháis’ ó chás go cás. Mar sin féin, níl sé réalaíoch teanga an cháis a chur mar theanga na bpléití. Ceanglaítear leis an gConradh go ndéanfar an plé faoi rún. Ciallaíonn sé sin nach féidir le hateangairí páirt a ghlacadh iontu. Agus Breithiúna ó gach cearn den Aontas Eorpach, ní mór aon teanga phlé amháin a bheith ag an gCúirt. Ar chúiseanna stairiúla, is í an Fhraincis an teanga sin de ghnáth. 

Tuairimí na nAbhcóidí Ginearálta

Is féidir le hAbhcóide Ginearálta aon teanga oifigiúil de chuid an Aontais a úsáid agus a dTuairimí á dtabhairt acu. Aistrítear Tuairimí go teangacha oifigiúla uile an Aontais.

Breithiúnais

Déantar, i bprionsabal, breithiúnais a dhréachtú i bhFraincis. Aistrítear ansin iad go teanga an cháis. Is é sin an leagan ‘barántúil’ den bhreithiúnas. Is é an leagan sin ag a bhfuil tús áite má tá neamhréireachtaí idir leaganacha teanga nó débhríochtaí eile sa téacs.

Bíonn na breithiúnais uile ar fáil an lá a thugtar an cás i dteanga an cháis. Tá an chuid is mó díobh ar fáil i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Chun tuilleadh eolais a fháil faoi sin, féach Cé na cásanna a fhoilsítear i ngach teanga?

Beartas cumarsáide

Tá tiomantas na Cúirte don ilteangachas le feiceáil ina beartas cumarsáide freisin.

Tá príomhleathanaigh uile an tsuímh gréasáin seo ar fáil i ngach ceann de theangacha oifigiúla an Aontais.

Tá ár dTuarascáil Bhliantúil ar fáil i ngach ceann de theangacha oifigiúla an Aontais.

Tá ár bPreaseisiúintí ar fáil i dteangacha éagsúla, ag brath ar roinnt tosca, lena n‑áirítear an spéis sa chás, an tír inar tionscnaíodh an cás, agus iad siúd a ndéanfaidh an rialú difear dóibh.

Tá tuilleadh eolais le fáil ar ár leathanach faoi bheartas teanga an tsuímh seo.

Rochtain ar dhoiciméid agus iarrataí ar fhaisnéis

Tá sé de cheart ag gach saoránach den Aontas a bheith in ann ceisteanna a chur ar institiúidí an Aontais in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais agus freagra a fháil sa teanga sin.

Is féidir iarratais ar rochtain ar dhoiciméid a dhéanamh in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais.

Tá ár bhfoirm theagmhála ar fáil i ngach ceann de theangacha oifigiúla an Aontais. Maidir le haon teachtaireacht a sheolfar agus an fhoirm sin á húsáid, cuirfear freagra sa teanga chéanna den Aontas a úsáidtear sa teachtaireacht.

Ard-Stiúrthóireacht an Ilteangachais

Is í Ard-Stiúrthóireacht an Ilteangachais a bhainistíonn seirbhísí aistriúcháin dhlíthiúil agus ateangaireachta na Cúirte. Mar gheall ar thábhacht an ilteangachais, is ionann an fhoireann sin agus níos mó ná aon trian d’fhostaithe uile na Cúirte.

Seo a leanas roinnt príomhról laistigh den roinn.

• Is saineolaithe iad na dlítheangeolaithe ar dhoiciméid dlí a aistriú. Mar a thugann a dteideal poist le fios, tá dé-shaineolas acu. Tá cáilíochtaí dlí acu agus tá sáreolas acu ar thrí cinn ar a laghad de theangacha oifigiúla an Aontais — go minic, go leor eile. Cinntíonn siad freisin go gcuirtear coincheapa dlí an Aontais agus coincheapa dlí náisiúnta in iúl go cruinn i dteangacha éagsúla.
• Bíonn ateangairí ag obair le trí go sé theanga oifigiúla den Aontas. Is ateangairí comhdhála cáilithe iad a chuireann ateangaireacht fíor-ama ar fáil le linn éisteachtaí.
• Is eagarthóirí teanga iad profléitheoirí a dhéanann athbhreithniú ar chaighdeán teanga na ndoiciméad dlí a aistríonn dlítheangeolaithe, tuairimí agus breithiúnais san áireamh. Cinntíonn siad go bhfuil an teanga a úsáidtear i ndoiciméid aistrithe ceart agus comhsheasmhach.

Chun tuilleadh eolais a fháil faoi obair na roinne seo, féach ár leathanach ar Ard-Stiúrthóireacht an Ilteangachais.