Historia gmachów Trybunału

Pierwsze lata Trybunału w Luksemburgu

W 1952 r., choć jako potencjalne miejsca siedziby instytucji Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) rozważano miasta takie jak Liège lub Bruksela, na tymczasową siedzibę wyznaczono Luksemburg. Stał się on stałą siedzibą Trybunału Sprawiedliwości po Radzie w Edynburgu w 1992 r., na której ustalono siedziby instytucji.

Również w 1952 r. rząd luksemburski udostępnił Trybunałowi willę Vauban, budynek w parku miejskim w Luksemburgu, wraz z dwoma innymi budynkami, które miały pomieścić ówczesnych 57 pracowników.

W 1959 r. rząd Luksemburga zaoferował Trybunałowi większy budynek, należący do kurii biskupiej Luksemburga, na Côte d’Eich. Nowa siedziba była wystarczająco duża, aby pomieścić wszystkie służby Trybunału pod jednych dachem.

Przeprowadzka na Kirchberg

Wraz z rozwojem Wspólnot Europejskich – zwłaszcza w perspektywie pierwszego rozszerzenia, planowanego na 1973 r. – liczba personelu instytucji UE rosła. Skłoniło to Luksemburg do zagospodarowania płaskowyżu Kirchberg, aby umieścić wszystkie instytucje w jednym miejscu. To właśnie tu wzniesiono stałą siedzibę Trybunału.

W 1972 r. Trybunał, liczący wówczas 223 pracowników, wprowadził się do Pałacu, wybudowanego specjalnie dla tej instytucji przez państwo luksemburskie na płaskowyżu Kirchberg. Pałac, który zaprojektowali belgijscy architekci, F. Jamagne i M. van der Elst, a także luksemburski architekt J.-P. Conzemius, został oddany do użytku 9 stycznia 1973 r. Zapewnił on członkom Trybunału i jego pracownikom odpowiednią przestrzeń do pracy.

Rozbudowa Pałacu

Wzrost liczby pracowników Trybunału sprawił, że pod koniec lat 70. zabrakło w nim miejsca, przez co konieczne było wynajmowanie biur w budynkach innych instytucji europejskich. Potrzeby Trybunału wzrosły jeszcze bardziej wraz z przystąpieniem nowych państw: Grecji (1981), Hiszpanii i Portugalii (1986), Austrii, Finlandii i Szwecji (1995), a także z utworzeniem Sądu Pierwszej Instancji (1989). Liczba pracowników wrosła z 626 w 1988 r. do 837 w 1994 r.

Z tego powodu w latach 1985–1994 do Pałacu dobudowane zostały trzy budynki, zaprojektowane przez luksemburskich architektów P. Fritscha, J. Herra i G. Huyberechtsa oraz włoskiego architekta B. Paczowskiego:

• gmach Erasmus, oddany do użytku 5 października 1988 r.;
• gmach Thomas More, oddany do użytku 12 lutego 1993 r.;
• gmach Temida, oddany do użytku 15 września 1994 r.

Obecność azbestu w Pałacu spowodowała, że w 1999 r. trzeba go było opuścić i po raz kolejny Trybunał musiał przenieść cały swój personel. Tymczasowo wzniesiono więc budowlę z prefabrykatów, zwaną „budynkiem T”, w której w latach 1999–2019 urzędowały służby językowe.

Wielka rozbudowa i renowacja

Równolegle z pracami związanymi z usuwaniem azbestu z Pałacu i w związku z planowanym na 2004 r. wielkim rozszerzeniem Trybunał i władze Luksemburga rozpoczęły realizację ambitnego przedsięwzięcia budowlanego.

Zbiegło się ono ze zmianą polityki Unii w zakresie budownictwa – zamiast, jak dotychczas, korzystać z budynków udostępnianych przez państwa przyjmujące, instytucje UE miały nabyć swoje siedziby na własność. W związku z tym Trybunał podjął czynności mające na celu przejęcie kontroli nad swoimi budynkami na zasadzie dzierżawy z opcją wykupu.

Na zlecenie władz Luksemburga francuski architekt Dominique Perrault zaprojektował nowoczesny kompleks, w którego centrum znalazł się odnowiony Pałac wraz z przestrzeniami publicznymi, w których dziś znajdują się sale rozpraw. Na kompleks składają się:

• prostokątny Pierścień (Anneau), przeznaczony na gabinety członków Trybunału Sprawiedliwości;
• dwie nowe wieże dla służb instytucji;
• Galeria łącząca wszystkie budynki.

Prace rozpoczęły się pod koniec 2003 r. Dnia 1 maja 2004 r. do UE przystąpiło dziesięć nowych państw. Dopływ kolejnych pracowników wymagał tymczasowego wynajęcia budynku poza kompleksem. Aby pomieścić prawników lingwistów z nowych państw członkowskich, budynek T został powiększony o tzw. T 2.

Dnia 4 grudnia 2008 r. ukończono i zainaugurowano odnowiony Pałac oraz Pierścień, Galerię i dwie wieże – Comenius i Montesquieu. Powierzchnia Trybunału wzrosła ponad dwukrotnie, z 85 000 m² do 200 000 m². Liczba sal rozpraw zwiększyła się z 5 do 11, a liczba biur z 1000 do 2200.

Dzięki tej rozbudowie możliwe było odnowienie budynków Erasmus, Thomas More i Temida. Wróciły on do użytku w 2013 r.

Wieża Rocca: nadejście nowej epoki dla Trybunału

Rozszerzenie UE o Rumunię, Bułgarię (2007) i Chorwację (2013) spowodowało intensyfikację prac Trybunału, a także zwiększenie liczby sędziów i pracowników. Zatrudniono trzech dodatkowych rzeczników generalnych (2015), a liczba członków w Sądzie podwoiła się, rosnąc stopniowo od 2016 r.

Aby sprostać temu wzrostowi, wiosną 2016 r. rozpoczęto prace nad budową trzeciej wieży.

Wieża Rocca, licząca 29 pięter i mierząca 118 metrów wysokości, jest najwyższym budynkiem w Luksemburgu.

Od czasu jej inauguracji we wrześniu 2019 r. wszystkie służby Trybunału ponownie mieszczą się w jednym zespole gmachów.