Het Hof van Justitie van de Europese Unie waarborgt de bescherming van het recht van de Unie
Het Hof van Justitie van de Europese Unie is een van de zeven Europese instellingen.
Als rechterlijke instelling van de Unie heeft het Hof tot taak om voor de naleving van het recht van de Unie te zorgen door toe te zien op de uniforme uitlegging en toepassing van de Verdragen, en door de handelingen van de instellingen, organen en instanties van de Unie op hun rechtmatigheid te toetsen.
De instelling draagt bij tot het behoud van de waarden van de Unie en zet zich met haar rechtspraak in voor het Europese integratieproces.
Het Hof van Justitie van de Europese Unie bestaat uit twee rechterlijke instanties: het „Hof van Justitie” en het „Gerecht”.
Voorwoord van de president
Elk jaar biedt het Jaaroverzicht, het jaarverslag van het Hof, een terugblik op de gebeurtenissen van het afgelopen jaar en een kans om vooruit te blikken op de toekomst. Het is eveneens een gelegenheid om onze werkzaamheden een plaats te geven in het bredere kader van de geschiedenis van onze instelling en de Europese integratie.
Koen Lenaerts
President van het Hof van Justitie van de Europese Unie
Tijdens de zitting van 10 december 1952 ter installatie van het bij het Verdrag van Parijs opgerichte Hof verwees de eerste president van het Hof, Massimo Pilotti, in zijn toespraak naar de Italiaanse dichter en politicus Dante Alighieri: „ubicumque potest esse litigium, ibi debet esse judicium” (overal waar een geschil kan optreden, moet er rechtspraak zijn). Hij herinnerde er eveneens aan dat het Hof tot taak heeft voor iedereen — „staten, ondernemingen of gewone particulieren” — te waarborgen dat de grenzen van het optreden van de organen van de Gemeenschap worden geëerbiedigd.
Op diezelfde dag noemde Jean Monnet de nieuwe rechterlijke instelling „niet alleen het Hof van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, maar ook een voorafspiegeling van een Europees federaal hooggerechtshof”, een teken van de „soevereine aanwezigheid van het recht in de Gemeenschap”. Meer dan zeventig jaar later vormen deze grondbeginselen nog steeds een bron van inspiratie voor onze dagelijkse werkzaamheden. Zij belichten de vooruitgang die in 2025 is geboekt en de uitdagingen die wij in 2026 kunnen verwachten.
2025 was het eerste volledige jaar waarin de op 1 oktober 2024 in werking getreden hervorming werd uitgevoerd. Deze hervorming voorziet in de gedeeltelijke overdracht van de prejudiciële bevoegdheid van het Hof van Justitie naar het Gerecht voor zes specifieke gebieden (btw, accijnzen, douanewetboek, tariefindeling, passagiersrechten en emissiehandelssysteem). De behaalde resultaten zijn zeer bevredigend. De hervorming is gebaseerd op een „éénloketsysteem”, waarbij alle verzoeken om een prejudiciële beslissing worden ingediend bij het Hof van Justitie, dat na intern overleg bepaalt of deze verzoeken moeten worden doorgezonden naar het Gerecht of door het Hof zelf moeten worden behandeld. Sinds de hervorming zijn bijna honderd verzoeken om een prejudiciële beslissing via het éénloketsysteem behandeld. Ongeveer negen op de tien verzoeken zijn doorgezonden naar het Gerecht, aangezien zij uitsluitend onder één van de zes bovengenoemde gebieden vielen.
Voorts is de samenstelling van de rechterlijke instanties van de Unie in 2025 verschillende keren gewijzigd. Bij het Hof van Justitie hebben twee nieuwe rechters hun ambt aanvaard. Eén van hen was afkomstig van het Gerecht. Bij het Gerecht zijn er vijf nieuwe rechters benoemd, waarvan twee ter vervanging van leden die rechter zijn geworden bij het Hof van Justitie. Voorts hebben de regeringen van de lidstaten in september 2025 de mandaten van 19 rechters van het Gerecht vernieuwd voor de periode 2025‑2031. Tegelijkertijd is Marc van der Woude voor een derde mandaat herverkozen tot president van het Gerecht en is Savvas Papasavvas herbenoemd tot vicepresident.
In 2025 heeft de instelling haar communicatiebeleid verder hervormd, met name door de invoering van audiovisuele debriefings over de meest opvallende zaken, die worden gepresenteerd door de leden van het Hof van Justitie. Een rechter die zitting had in de kamer die het arrest heeft gewezen, zet op een beknopte en didactische manier uiteen wat er speelde in de zaak en op welke manier het Hof van Justitie de opgeworpen juridische kwesties heeft beslecht. Er is tevens vooruitgang geboekt met meerdere belangrijke projecten, zodat deze vanaf januari 2026 gelijktijdig van start kunnen gaan: de vernieuwing van de Curia-website, het belangrijkste portaal van de instelling, de ontwikkeling van een nieuwe zoekmachine en de omvorming van het tot nog toe interne audiovisuele platform Curia Web TV tot een echt instrument voor externe communicatie als aanvulling op de bestaande communicatiekanalen.
Wat de technologische vooruitgang betreft, blijft artificiële intelligentie een belangrijke rol spelen bij de transformatie van onze instelling. Dit jaar zijn verschillende op deze technologie gebaseerde instrumenten gelanceerd of getest, met name Curia AI Brain: een platform voor intern gebruik dat door het Hof zelf is ontwikkeld en dat tot doel heeft het personeel een reeks gespecialiseerde AI-assistenten ter beschikking te stellen die aan de specifieke behoeften van het Hof voldoen.
Ten slotte werd op 7 december 2025 de 25e verjaardag van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie gevierd. Om deze gebeurtenis en de bijdrage van het Handvest aan de rechtspraak en de bescherming van de grondrechten te vieren, wordt het volgende Symposium van magistraten, dat in maart 2026 bij het Hof zal plaatsvinden, volledig gewijd aan de centrale plaats die het Handvest in de rechtsorde van de Unie inneemt.
Met deze projecten en met een vastberaden blik op de toekomst blijft het Hof trouw aan zijn roeping sinds 1952: het recht handhaven, het vertrouwen van de burgers waarborgen en de stabiliteit van de rechtsorde van de Unie bestendigen.
