A | Inleiding door de griffier
Het jaar 2025 was een belangrijke mijlpaal in de ontwikkeling van onze instelling: het was een ambitieus jaar, bedoeld om de fundamenten waarop de instelling is gebouwd, te versterken en haar tegelijkertijd voor te bereiden op de toekomst.
Alfredo Calot Escobar
Griffier van het Hof van Justitie
In een tijdperk waarin nieuwe technologieën hun opwachting maken, de arbeidsmarkt onderhevig is aan herstructureringen, en de verwachtingen ten aanzien van de Unie hooggespannen zijn, is het belangrijk om even stil te staan bij de waarden die ten grondslag liggen aan de werking van het Hof: een kwaliteitsvolle en snelle rechtsgang, nabijheid tot de burger, taalkundige en culturele verscheidenheid en een optimaal beheer van de middelen die aan het Hof worden toevertrouwd. Deze waarden moeten in stand worden gehouden, en net daarom heeft het Hof verschillende strategische projecten uitgevoerd om het hoofd te kunnen bieden aan de evoluties die ons te wachten staan.
Wat de gerechtelijke werkzaamheden betreft, was 2025 het eerste volledige jaar sinds de prejudiciële verwijzingen gedeeltelijk zijn overgeheveld van het Hof van Justitie naar het Gerecht. Dankzij een grondige voorbereiding konden de diensten van de instelling deze hervorming vlot en probleemloos doorvoeren. Zo hebben zij laten zien dat zij over een sterk aanpassingsvermogen beschikken en de twee rechterlijke instanties kunnen ondersteunen bij hun nieuwe uitdagingen. Een eerste balans van de hervorming is erg positief, want alle doelstellingen zijn bereikt: dankzij de bevoegdheidsoverdracht kunnen zaken beter worden behandeld en kunnen de voordelen van de structurele hervorming van het Hof van Justitie van de Europese Unie volledig worden benut. Dit komt alle justitiabelen ten goede. Nieuwe regels in verband met de publicatie van opmerkingen in prejudiciële procedures zijn eveneens met succes ingevoerd en zij zorgen voor een beter inzicht in het prejudicieel mechanisme en de juridische vraagstukken die in het kader daarvan worden opgeworpen.
Een van de prioriteiten van dit jaar was ook om het Hof dichter bij de burger te brengen. De IT- en communicatiediensten van de instelling hebben in nauwe samenwerking en met onafgebroken inzet de nieuwe website van het Hof ontwikkeld, met een volledig vernieuwde zoekmachine en een verbeterd systeem voor de online-uitzending van terechtzittingen. Tegelijkertijd is het aanbod aan communicatiekanalen uitgebreid, onder meer met de lancering van Curia Web TV, een modern en educatief platform met aantrekkelijke audiovisuele formats dat een beter inzicht biedt in de gerechtelijke werkzaamheden. Met andere woorden, de instelling beschikt nu niet alleen over een beter leesbare en gebruikersvriendelijkere website, maar heeft, dankzij een versterkte aanwezigheid op sociale netwerken, haar externe communicatie met het grote publiek en de jongere generaties gemoderniseerd en aantrekkelijker gemaakt.
Aantrekkelijkheid vormde bovendien de rode draad in het personeelsbeleid van het Hof. De instelling heeft tal van initiatieven genomen om beter kandidaten uit alle lidstaten en met diverse achtergronden aan te trekken en heeft daarbij alles in het werk gesteld om de aanwervingsprocedures aantrekkelijker, inclusiever en transparanter te maken, teneinde het aantal kandidaten voor een functie bij het Hof te vergroten. Sommige maatregelen waren rechtstreeks gericht op de verbetering van de stagevoorwaarden, zodat de regeling voor stagiairs gelijke toegang garandeert voor alle jonge afgestudeerden die de instelling willen leren kennen. Andere maatregelen bestonden uit intensievere bewustmakingsacties in de lidstaten waarvan de nationaliteiten minder goed vertegenwoordigd zijn bij de instelling. Op deze manier zet het Hof zich voortdurend in om de culturele en taalkundige verscheidenheid van zijn personeel te versterken. Ten slotte heeft het Hof dankzij verschillende initiatieven zijn toegankelijkheids- en inclusiebeleid versterkt, zodat mensen met een handicap duurzaam bij de instelling kunnen werken en het beleid op dit gebied steeds ambitieuzer wordt.
Het Hof is trouw gebleven aan zijn innovatiegeest en heeft belangrijke technologische stappen gezet, waarbij het op artificiële intelligentie gebaseerde instrumenten verder heeft geïntegreerd en ontwikkeld, en tegelijkertijd een ethisch kader heeft uitgewerkt dat volledig is afgestemd op zijn rechterlijke taak. Het Hof heeft verschillende stappen gezet om het gebruik van veelbelovende AI-tools te vergemakkelijken, gaande van een ethisch handvest voor de integratie van die tools tot de uitwerking van specifieke richtsnoeren voor het gebruik ervan. Gezien de beperkingen en risico’s ervan, vereisen deze tools een grondige kennis en blijft menselijk toezicht essentieel. Daarom heeft het Hof vastberaden maar voorzichtig vooruitgang geboekt, onder meer door het opleidingsaanbod voor zijn personeel uit te breiden en hen zo te ondersteunen bij de invoering van deze nieuwe tools.
Sterke waarden, duidelijke ambities en een voortdurend hernieuwde inzet voor de kwaliteit van de Europese rechtspleging: dat was het jaar 2025 in een notendop, een jaar waar de diensten van de instelling met trots op mogen terugkijken.
B | Belangrijkste gebeurtenissen van het jaar
2025: een scharnierjaar voor de hervorming van het gerechtelijk bestel van de Unie
2025 was het eerste volledige jaar waarin de gedeeltelijke overdracht van de prejudiciële bevoegdheid van het Hof aan het Gerecht ten uitvoer werd gelegd. Deze overdracht was het resultaat van een lang proces. De fundamenten voor deze hervorming werden immers al gelegd in het Verdrag van Nice (2001) en later bevestigd in het kader van de hervorming van de gerechtelijke architectuur in 2015.
De hervorming had tot doel de doeltreffendheid van het gerechtelijk bestel van de Unie te verbeteren door te zorgen voor een evenwichtigere verdeling van de werklast tussen het Hof en het Gerecht. Dit werd mogelijk gemaakt door de verdubbeling van het aantal rechters bij het Gerecht, die in 2022 werd voltooid. Hierdoor beschikt het Gerecht over de capaciteit die nodig is om meer zaken te behandelen.
Om de hervorming door te voeren, moesten het Statuut en de procedureregels ingrijpend worden gewijzigd. De door het Hof voorgestelde wijzigingen van het Statuut zijn aangenomen door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie. De Raad heeft eveneens overeenstemming bereikt over de wijzigingen van de Reglementen voor de procesvoering die naar aanleiding van de herziening van het Statuut zijn doorgevoerd om de uitvoering ervan te waarborgen.
De laatste fase van deze hervorming is op 1 oktober 2024 voltooid, toen nieuwe regels van kracht werden die de prejudiciële bevoegdheid gedeeltelijk overhevelden naar het Gerecht en de procedures bij de twee rechterlijke instanties moderniseerden. Een volledig jaar na de tenuitvoerlegging van de hervorming blijkt uit een eerste evaluatie dat het Hof en het Gerecht zich deze nieuwe werkwijze volledig eigen hebben gemaakt, tot tevredenheid van iedereen die bij prejudiciële procedures betrokken is.
Wat is een prejudiciële verwijzing?
Het Unierecht maakt deel uit van het nationale recht van elke lidstaat van de Unie. Hieruit volgt dat het Unierecht kan worden ingeroepen voor nationale rechterlijke instanties, die het Unierecht rechtstreeks toepassen.
Indien er in een zaak twijfel bestaat over de manier waarop het Unierecht moet worden uitgelegd, kunnen of moeten de nationale rechters in bepaalde gevallen vragen stellen aan het Hof of, indien de zaak betrekking heeft op bepaalde specifieke aangelegenheden, aan het Gerecht. Zo kunnen zij opheldering krijgen over de betekenis van een bepaling van het Unierecht, of over de geldigheid daarvan. Op die manier kunnen zij het Unierecht op een correcte en coherente manier toepassen.
Bevoegdheid van het Gerecht op het gebied van prejudiciële verwijzingen
Het Gerecht is voortaan bevoegd om kennis te nemen van de verzoeken om een prejudiciële beslissing die betrekking hebben op specifieke, duidelijk afgebakende gebieden, die voldoende losstaan van andere gebieden en waarvoor reeds een omvangrijke rechtspraak van het Hof bestaat. Deze hervorming vermindert de werklast van het Hof aanzienlijk door de bevoegdheid voor prejudiciële verwijzingen die betrekking hebben op zes specifieke aangelegenheden (namelijk 1) het gemeenschappelijk btw-stelsel, 2) accijnzen, 3) het douanewetboek, 4) de tariefindeling van goederen, 5) de compensatie voor en bijstand aan passagiers bij instapweigering of bij vertraging of annulering, en 6) het systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten) over te dragen aan het Gerecht.
Eenloketsysteem: een efficiënte procedure
De hervorming heeft niets veranderd aan de procedure voor het indienen van verzoeken om een prejudiciële beslissing: alle verzoeken worden nog steeds ingediend bij het Hof. Dankzij een „eenloketsysteem” kunnen de verzoeken die onder de bevoegdheid van het Gerecht vallen nu worden onderscheiden. De beslissing of een zaak bij het Hof wordt behandeld of wordt overgedragen aan het Gerecht, wordt genomen door de president van het Hof, na raadpleging van de vicepresident en de eerste advocaat-generaal, of door het Hof in algemene vergadering.
Bij het Gerecht zijn thans twee gespecialiseerde kamers, die in beginsel uit vijf rechters bestaan, bevoegd om kennis te nemen van deze zaken. Voorts zijn bepaalde rechters van het Gerecht aangewezen om de functie van advocaat-generaal bij het Gerecht te bekleden om een procedure te waarborgen die vergelijkbaar is met die bij het Hof.
Beroep en heroverweging
De beslissingen van het Gerecht kunnen, gezien de aard van prejudiciële procedures, niet worden aangevochten bij het Hof. Wel bestaat er een heroverwegingsmechanisme waarbij de eerste advocaat-generaal van het Hof binnen een maand na de uitspraak van het Gerecht aan het Hof kan voorstellen om een beslissing van het Gerecht te heroverwegen indien er een ernstig risico bestaat dat de eenheid of de samenhang van het recht van de Unie wordt aangetast.
Balans na een jaar
Sinds de hervorming in werking is getreden, zijn al bijna honderd prejudiciële zaken via het nieuwe eenloketsysteem behandeld. Bijna 85 % daarvan is doorgezonden naar het Gerecht, aangezien de desbetreffende zaken uitsluitend betrekking hadden op de zes vastgestelde bevoegdheidsdomeinen.
In 2025 heeft het Gerecht de eerste zaken behandeld die in het kader van de nieuwe regeling zijn doorgezonden. Zestien zaken zijn afgesloten zonder dat het nodig werd geacht een terechtzitting te houden of een conclusie te vragen. De meerderheid — elf zaken — is afgedaan bij beschikking. Vijf zaken zijn afgedaan bij arrest. De behandelingstermijnen waren bijzonder kort: gemiddeld 10,9 maanden voor de bij arrest afgedane zaken, vanaf de indiening in het eenloketsysteem tot de definitieve beslissing (gemiddeld 6,2 maanden als rekening wordt gehouden met de zaken die bij arrest of bij beschikking zijn afgedaan).
De regeling is dus doeltreffend en uit de eerste resultaten blijkt dat de hervorming haar doelstellingen bereikt: zaken worden sneller behandeld en de werklast is evenwichtiger verdeeld tussen de rechterlijke instanties van de Unie, wat zowel de burgers als de bedrijven van de Unie ten goede komt.
Wenst u meer informatie?
Om rechtsbeoefenaars en met name nationale rechters een beter inzicht te verschaffen in de werking van het eenloketsysteem en de criteria voor de verdeling van de bevoegdheden, heeft de instelling een document gepubliceerd over de nieuwe regels in verband met de gedeeltelijke overdracht van de prejudiciële bevoegdheid aan het Gerecht. Dit document is beschikbaar op de website van het Hof en bevat een overzicht van de verzoeken die in het eerste jaar na de inwerkingtreding van de hervorming zijn ingediend. Het vermeldt voor elk verzoek of het is doorgezonden naar het Gerecht of is behandeld door het Hof, met de bijbehorende motivering.
Bekijk de video: Verdeling van de bevoegdheden tussen het Hof van Justitie en het Gerecht
Transparantie in de Europese rechtspraak
Het jaar 2025 vormt een belangrijk kantelpunt in het communicatiebeleid van het Hof. Gedreven door de technologische vooruitgang en de wil om de Europese rechtspraak begrijpelijker te maken en dichter bij de burger te brengen, heeft de instelling meerdere initiatieven uitgewerkt om haar communicatiekanalen te moderniseren en ervoor te zorgen dat het grote publiek haar opdracht en werkzaamheden beter begrijpt.
Nieuwe sociale netwerken om dichter bij de burger te komen
Sociale netwerken maken tegenwoordig deel uit van het dagelijkse leven van de burger en vormen voor velen, met name de jongere generaties, een belangrijke bron van informatie. Het Hof wil inspelen op die behoefte door de burger gemakkelijk toegang te geven tot betrouwbare informatie over zijn activiteiten. Daarom heeft het in 2025 zijn aanwezigheid op sociale netwerken uitgebreid met accounts op vier nieuwe platforms: Bluesky, Threads, WhatsApp en Instagram.
Deze nieuwe kanalen vormen een aanvulling op de aanwezigheid van het Hof op LinkedIn, X, YouTube en Mastodon. Zo bereikt het Hof nieuwe doelgroepen en kan het rechtstreeks met hen communiceren over zijn activiteiten en zijn rol bij de bescherming van de burgerrechten en de bevordering van democratische waarden in Europa.
Dankzij dit nieuwe aanbod aan kanalen beschikt het publiek altijd en overal over heldere informatie over de gerechtelijke actualiteit van het Hof. Dat aanbod zal overigens begin 2026 nog worden uitgebreid met het innovatieve audiovisuele platform Curia Web TV.
Terechtzittingen van het Hof: heel Europa kijkt mee
Een belangrijk onderdeel van de procedure zijn de terechtzittingen van het Hof en het Gerecht, die in Luxemburg worden gehouden en toegankelijk zijn voor alle burgers. Met het oog op transparantie en openheid en om zijn rechtspraak toegankelijk te maken voor de 450 miljoen burgers van de Unie, die rechtstreeks worden geraakt door de beslissingen van de rechterlijke instanties van de Unie, heeft het Hof een systeem opgezet waarmee iedereen op afstand de zittingen kan volgen, zonder daarvoor naar Luxemburg te hoeven reizen.
De instelling had in april 2022 namelijk besloten om als pilotproject de pleitzittingen bij de Grote kamer en de voltallige zitting van het Hof van Justitie op haar website uitgesteld uit te zenden en zowel de uitspraak van arresten als de lezing van conclusies rechtstreeks uit te zenden. Gezien het succes van dit pilotproject is er een specifieke bepaling opgenomen in het Reglement voor de procesvoering van het Hof om deze regeling permanent te maken, en om de mogelijkheid te bieden om bepaalde pleitzittingen bij kamers van vijf rechters uit te zenden indien het belang van de zaak dat rechtvaardigt. Om te zorgen voor een goed begrip van de context van de zaak en van de uitwisselingen tussen de partijen en rechters tijdens de zitting, geeft een persvoorlichter vóór elke uitzending van een pleitzitting een korte toelichting bij de zaak in een filmpje, dat eveneens beschikbaar is op de website van het Hof en op zijn sociale netwerken.
Het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht bevat voortaan ook bepalingen over de uitzending van pleitzittingen, arresten en conclusies. In februari 2025 heeft het Gerecht de voorschriften en uitvoeringsregels hiervoor vastgesteld. In mei vond de eerste live-uitzending plaats van de uitspraak van een arrest van de Grote kamer. In september volgden nog twee uitzendingen.
Deze versterking van zijn audiovisuele communicatie stelt het Hof in staat optimaal gebruik te maken van de technologische mogelijkheden die sinds de gezondheidscrisis van 2020 in ijl tempo zijn ontwikkeld. Bovendien kunnen geïnteresseerden — zoals nationale rechters, advocaten, ambtenaren, hoogleraren, studenten, journalisten of andere burgers van de Unie — terechtzittingen volgen in dezelfde omstandigheden als het publiek in de zittingszaal, ongeacht waar zij zich bevinden.
Transparanter gerechtelijk debat
In dezelfde geest van openheid heeft het Hof in 2025 de uitvoering voortgezet van zijn besluit van 2024 om na afloop van een prejudiciële zaak de schriftelijke opmerkingen van de betrokken partijen in de prejudiciële procedure (partijen voor de nationale rechter, instellingen, lidstaten...), behoudens bezwaar, online te publiceren. Deze opmerkingen zijn gemakkelijk te raadplegen via de zoekmachine op de website van het Hof. Zo kan iedere geïnteresseerde kennisnemen van de standpunten die vóór het prejudiciële arrest zijn ingenomen tijdens het debat voor het Hof of het Gerecht.
Modernisering van de communicatiemiddelen voor het grote publiek
Om zijn rechtspraak toegankelijker te maken voor leken heeft het Hof een van zijn belangrijkste communicatiemiddelen, de perscommuniqués, verder gemoderniseerd. Eind 2023 zijn deze herzien om kortere en duidelijkere samenvattingen te bieden die beter aansluiten bij de verwachtingen van de media en het grote publiek. In 2025 kwam deze hervorming op volle snelheid met de publicatie van beknopte, toegankelijke en aantrekkelijk geformuleerde perscommuniqués. De meeste daarvan gaan bovendien vergezeld van een korte samenvatting om hergebruik door de media te vergemakkelijken.
Tegelijkertijd heeft het Hof een nieuw communicatiemiddel gelanceerd: korte filmpjes met debriefings die volgen op de uitspraak van de belangrijkste arresten. Daarin lichten de rechters die de zaak hebben behandeld hun beslissing op enkele minuten tijd in duidelijke en toegankelijke taal toe. Het eerste filmpje over de Italiaanse zaak C‑460/23 Kinsa werd in juni uitgezonden. De president van het Hof, Koen Lenaerts, gaf toelichting in het Italiaans, de procestaal van de zaak. Het filmpje werd onmiddellijk na de uitspraak van het arrest op de Curia-website geplaatst, met ondertiteling in de 24 officiële talen van de Unie, en tegelijk via sociale netwerken verspreid. Het filmpje was een groot succes, met bijna 20 000 views op LinkedIn. In 2025 volgden zo nog eens elf debriefingfilmpjes over arresten van de Grote kamer van het Hof.
Met deze initiatieven heeft het Hof in 2025 verder gewerkt aan transparante en toegankelijke Europese rechtspraak die dichter bij de burger staat, door zijn communicatiemiddelen aan te passen aan de hedendaagse verwachtingen van het publiek.
Samenwerking met de rechterlijke instanties in Europa
Het Unierecht is van toepassing in alle lidstaten en vormt zo een gedeeld rechtscorpus dat is gebaseerd op de gemeenschappelijke waarden waarop de Europese Unie is gegrondvest. Om deze rechtsgemeenschap te versterken en een uniforme uitlegging van het Unierecht te waarborgen, voert het Hof van Justitie van de Europese Unie — naast de procedures bij zijn twee instanties — reeds lange tijd een open en permanente dialoog, niet alleen met magistraten van de lidstaten (grondwettelijke hoven en hoogste rechterlijke instanties van de lidstaten of rechterlijke instanties in eerste en tweede aanleg), maar ook met justitiële netwerken en internationale rechterlijke instanties, zoals het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, waarmee het Hof goede praktijken uitwisselt om de kwaliteit van de rechtspleging te verbeteren. Deze dialoog, die in de praktijk de vorm aanneemt van conferenties en bijeenkomsten bij het Hof en in de lidstaten, was in 2025 bijzonder vruchtbaar.
„EUnited in Diversity” te Sofia
De conferentie „EUnited in Diversity” werd voor het eerst georganiseerd in 2021 in Riga (Letland) en uitgebreid tijdens de tweede editie in 2023 in Den Haag (Nederland). In de zomer van 2025 vond de derde editie te Sofia plaats onder auspiciën van het grondwettelijk hof van de Republiek Bulgarije. Bij deze tweejaarlijkse conferenties komen vertegenwoordigers van het Hof van Justitie en van de nationale grondwettelijke hoven bijeen met als doel de dialoog tussen deze rechterlijke instanties te versterken en de contacten tussen de gemeenschappelijke rechtsorde van de Europese Unie en de nationale rechtsstelsels van de lidstaten te bevorderen.
De editie van 2025 stond in het teken van de rol van grondwettelijke rechtspraak in de gemeenschappelijke rechtsorde van de Europese Unie. De grondwettelijke hoven (of rechterlijke instanties met een grondwettelijke bevoegdheid) van 21 lidstaten bespraken er het begrip „grondwettelijke rechtspraak” in het kader van de Unie. Het programma omvatte vier panels: de verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten overeenkomstig het delegatiebeginsel, de bescherming van de identiteit van de Unie in tijden van crisis, de verhouding tussen het nationale grondwettelijke recht en het Unierecht in de lidstaten, en de uitlegging en toepassing van het Unierecht om de samenhang en consistentie van de gemeenschappelijke rechtsorde te waarborgen.
Tijdens de conferentie vond ook een ontmoeting plaats tussen topfunctionarissen van de deelnemende instellingen om beste praktijken uit te wisselen en vraagstukken van gemeenschappelijk belang te bespreken. Het hoofdthema van het rondetafelgesprek, waarbij het Hof werd vertegenwoordigd door zijn directeur-generaal Informatie, was „De impact van digitale technologieën op het werk van de rechterlijke instanties”.
Symposium van magistraten bij het Hof
Begin december 2025 kwamen 148 magistraten van hoven van beroep en rechtbanken van eerste aanleg van alle lidstaten bijeen bij het Hof van Justitie ter gelegenheid van het traditionele Symposium van magistraten. Tijdens de verschillende workshops kwamen onder meer de meest recente ontwikkelingen op het gebied van de prejudiciële procedure aan bod, alsook de recente rechtspraak op het gebied van asiel en migratie, de nieuwe bevoegdheid van het Gerecht op het gebied van prejudiciële verwijzingen en de recente rechtspraak in verband met het Europees aanhoudingsbevel en justitiële samenwerking in burgerlijke zaken.
Dit symposium, dat in 1968 voor het eerst door het Hof werd georganiseerd, brengt de leden van het Hof van Justitie en het Gerecht rechtstreeks in contact met de magistraten van de lidstaten. Het symposium maakt het mogelijk om informele banden te smeden, de uniforme toepassing van het Unierecht door de nationale rechters — die het Unierecht toepassen — te bevorderen, van gedachten te wisselen over gemeenschappelijke vraagstukken, de kennis van en het wederzijds inzicht in de verschillende rechtsstelsels te bevorderen en de samenwerking tussen rechterlijke instanties te versterken.
Bijeenkomst van het Justitieel Netwerk van de Europese Unie te Lissabon
In november 2025 vond in Lissabon (Portugal) de zevende editie plaats van de jaarlijkse bijeenkomst van de correspondenten van het Justitieel Netwerk van de Europese Unie (JNEU). Het JNEU werd in 2017 op initiatief van het Hof opgericht ter gelegenheid van het Symposium van magistraten dat was gewijd aan de zestigste verjaardag van de Verdragen van Rome. Het heeft tot doel de justitiële samenwerking in Europa te versterken om een hoogwaardige rechtspleging te waarborgen. Het JNEU bestaat uit 78 grondwettelijke hoven en hoogste rechterlijke instanties van de lidstaten en de hoogste rechterlijke instanties van vier derde landen (IJsland, Liechtenstein, het Verenigd Koninkrijk en Oekraïne) en biedt een permanent forum voor uitwisseling tussen zijn leden. Het netwerk zorgt voor informele samenwerking en een informele dialoog tussen de hoogste rechterlijke instanties in Europa en vormt zo een aanvulling op het formele samenwerkingsmechanisme dat gestalte krijgt in de prejudiciële procedure.
De bijeenkomsten van het JNEU worden thans georganiseerd door nationale rechterlijke instanties, met ondersteuning van het Hof. De editie van 2025 werd georganiseerd door het grondwettelijk hof, het hooggerechtshof en het hooggerechtshof voor bestuurszaken van Portugal. 60 correspondenten hebben daaraan deelgenomen, uit 20 lidstaten, een derde land en vier andere Europese netwerken. De toespraken en debatten hadden betrekking op de toekomst van de samenwerking binnen het netwerk en op de omvang van de verwijzingsverplichting van nationale rechters die uitspraak doen in laatste aanleg.
Ontmoetingen met het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het Hof van Justitie van de Europese Unie zijn twee belangrijke instellingen voor de bescherming van de grondrechten in Europa. Deze twee rechterlijke instanties maken deel uit van twee afzonderlijke organisaties (de eerste van de Raad van Europa en de tweede van de Europese Unie), maar streven op complementaire wijze dezelfde doelstellingen na, op basis van gemeenschappelijke basiswaarden: menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, bescherming van de mensenrechten, eerbiediging van de rechtsstaat, bescherming van minderheden, verdraagzaamheid, non-discriminatie, solidariteit en handhaving van een ruimte van vrede en rechtvaardigheid in Europa. Zij onderhouden dan ook een nauwe relatie via regelmatige bijeenkomsten om ontwikkelingen in hun rechtspraak te delen en van gedachten te wisselen over gemeenschappelijke onderwerpen en uitdagingen. De leden van beide instellingen komen jaarlijks bijeen in Luxemburg of Straatsburg om deze complementariteit en samenwerking ter bescherming van de grondrechten in Europa te versterken.
De bijeenkomst van dit jaar vond in november plaats in de gebouwen van het Hof te Luxemburg. De leden van beide instellingen namen deel aan verschillende rondetafelgesprekken over de vrije meningsuiting in het digitale tijdperk, het belang van het kind in betreffende grensoverschrijdende ontvoering van kinderen en juridische en fysieke belemmeringen voor de toegang tot asielprocedures. De officiële bijeenkomst bood de presidenten van beide instellingen ook de gelegenheid om van gedachten te wisselen over de uitdagingen voor de rechterlijke macht, wat gebeurde in de vorm van een gesprek voor de camera.
Beide presidenten hebben met name beklemtoond dat het in de huidige geopolitieke en maatschappelijke context belangrijk is dat de burgers beseffen wat aan de grondslag ligt van wat de afgelopen 75 jaar is opgebouwd: de ambitie om een zo goed mogelijk leven te waarborgen, dankzij het herstel van vrede en recht en de democratische werking van de maatschappij.
„Telkens wanneer de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht concreet wordt aangetast of wanneer de vrije meningsuiting wordt misbruikt tegen de waarden die zij moet bevorderen — pluralisme en verdraagzaamheid — en haat en geweld toenemen, moeten we ons herinneren aan dat wat essentieel is, namelijk de kernwaarden die we beschermen.”
Mattias Guyomar
president van het EHRM
„De rechtsstaat beschermt de burger, maar ook het democratisch stelsel, dat zich van verkiezing tot verkiezing en tussen de verkiezingen moet kunnen ontwikkelen, en dat de betrokkenheid vereist van het maatschappelijk middenveld, burgers en politiek geëngageerde groepen. Dit alles komt tot uiting in een breed scala aan arresten van ons Hof, die vaak verband houden met de fundamentele vrijheden.”
Koen Lenaerts
president van het Hof van Justitie
C | Relatie met het publiek
Bezoek aan het Hof
Het Hof streeft ernaar de instelling dichter bij de burger te brengen door bezoeken en seminars te organiseren die dankzij een op maat gemaakt programma bijdragen aan een beter begrip van het Unierecht. De bezoeken zorgen voor een beter inzicht in de rol van de rechterlijke instanties van de Unie en de concrete invloed van hun rechtspraak op het dagelijkse leven van de burger. De seminars, die voornamelijk gericht zijn op nationale magistraten, bevorderen de dialoog tussen de nationale en Europese rechters. Het Hof ontvangt een divers publiek in zijn gebouwen, maar biedt eveneens virtuele bezoeken aan, met name een educatief onlineprogramma waarmee middelbare scholieren vanuit hun klaslokaal kennis kunnen maken met de Europese rechtspraak. In 2025 namen 412 scholieren deel aan dit programma.
Een beter begrip van de Europese rechtspraak
De persvoorlichters van de directie Communicatie, die een juridische opleiding hebben genoten, hebben als taak om niet alleen arresten, beschikkingen en conclusies, maar ook lopende zaken uit te leggen aan journalisten en andere geïnteresseerden. Zij stellen perscommuniqués op om journalisten en professionals in realtime te informeren over de beslissingen van het Hof van Justitie en het Gerecht. Naar personen die daar bij de persdienst van het Hof om hebben verzocht, versturen zij regelmatig nieuwsbrieven met informatie over belangrijke evenementen op de gerechtelijke kalender (pleitzittingen, uitspraken en lezingen van conclusies) en institutionele gebeurtenissen, alsook „quick facts” over zaken waarover geen perscommuniqué is uitgebracht. Daarnaast beantwoorden zij e-mails en telefoonoproepen van burgers over verschillende aspecten van de activiteiten van het Hof (procedurele informatie, uitleg over een arrest, de rol van het Hof, hulp met de website, enz.).
Op de hoogte blijven via de sociale netwerken van het Hof
Om informatie snel en direct te verspreiden, is het Hof actief op sociale netwerken. Het heeft een account op LinkedIn, Mastodon, Bluesky en Threads en twee accounts op X (één in het Frans en één in het Engels), evenals een kanaal op WhatsApp en YouTube. Op deze platforms publiceert het Hof een breed scala aan audiovisuele content in de 24 officiële talen, waaronder animaties die uitleggen hoe de rechtspraak van het Hof het dagelijkse leven van de burgers beïnvloedt. Daarnaast biedt het Hof uitzendingen aan via Curia Web TV. In 2025 publiceerde het Hof op YouTube twee nieuwe animaties:
Transparantie van de rechtspraak
Wat gebeurt er als een land het EU-recht niet naleeft?
Het in 2025 opgerichte Instagramaccount van het Hof richt zich op een breder en jonger publiek en belicht de activiteiten van het Hof met visuele en boeiende content.
Het aantal volgers op de platforms van het Hof blijft toenemen: er is duidelijk belangstelling voor zijn werkzaamheden.
Terechtzittingen en beslissingen in realtime volgen
Het Hof zendt zijn terechtzittingen uit zodat iedereen gemakkelijk toegang heeft tot zijn rechtsprekende activiteit.
De uitspraak van arresten van het Hof van Justitie en de lezing van conclusies van de advocaten-generaal worden live uitgezonden. Dat geldt ook voor bepaalde arresten en conclusies van het Gerecht. De pleitzittingen van het Hof worden overeenkomstig het Reglement voor de procesvoering uitgesteld uitgezonden. Dit betreft de pleitzittingen van de voltallige zitting, de Grote kamer of, bij wijze van uitzondering, een kamer van vijf rechters. De video-opname van een pleitzitting blijft een maand lang beschikbaar op de Curia-website.
Bij belangrijke arresten licht een rechter die zitting had in de zaak de beslissing van het Hof van Justitie toe in een verklarend filmpje van enkele minuten, in duidelijke en toegankelijke taal (zie het hoofdstuk „Transparantie in de Europese rechtspraak”).
Voordat pleitzittingen worden uitgezonden, wordt een briefing met uitleg over de zaak in de talen van de terechtzitting verspreid via de website van het Hof en de sociale netwerken.