A | Daħla mir-Reġistratur
Is-sena 2025 kienet stadju importanti fl-evoluzzjoni tal-Istituzzjoni – sena ambizzjuża, intiża li ssaħħaħ il-pedamenti li hija mibnija fuqhom, filwaqt li tippreparaha għall-bidliet li qed jistennewha.
Alfredo Calot Escobar
Reġistratur tal-Qorti tal-Ġustizzja
F’kuntest ikkaratterizzat minn teknoloġiji ġodda, minn ċerti aġġustamenti fis-suq tax-xogħol, iżda wkoll minn aspettattivi kbar mill-Unjoni, huwa importanti li jitfakkru l-valuri li fuqhom huwa bbażat il-funzjonament tal-Qorti tal-Ġustizzja: il-kwalità u l-ħeffa tal-ġustizzja, il-prossimità maċ-ċittadini, id-diversità lingwistika u kulturali kif ukoll ġestjoni ottimali tar-riżorsi fdati lilha. Huwa proprju sabiex jiġi żgurat li dawn il-valuri jinżammu li l-Qorti tal-Ġustizzja temmet diversi proġetti strateġiċi maħsuba sabiex jippermettulha taffronta l-bidliet mistennija.
Fil-qasam ġudizzjarju, is-sena 2025 kienet l-ewwel sena sħiħa mid-dħul fis-seħħ tat-trasferiment parzjali tal-kompetenza preliminari mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-Qorti Ġenerali. Id-dipartimenti kollha tal-Istituzzjoni, imsaħħa permezz ta’ preparazzjoni fid-dettall, żguraw l-implimentazzjoni bla problemi u kkontrollata tar-riforma, u wrew il-kapaċità tagħhom li jadattaw ruħhom u li jsostnu liż-żewġ qrati fid-dawl tal-isfidi l-ġodda tagħhom. L-ewwel rendikont mislut mill-implimentazzjoni tar-riforma huwa pożittiv ħafna, peress li ntlaħqu l-għanijiet kollha: it-trasferiment jikkontribwixxi għat-titjib tat-trattament tal-kawżi u għall-kisba sħiħa tal-benefiċċji tar-riforma tal-istruttura tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, għall-benefiċċju tal-partijiet kollha quddiemha. Fl-istess ħin, ir-regoli l-ġodda dwar il-pubblikazzjoni tal-osservazzjonijiet fil-proċeduri għal deċiżjoni preliminari ġew implimentati b’suċċess u jiżguraw komprensjoni aħjar tal-mekkaniżmu tad-deċiżjoni preliminari u tal-kwistjonijiet legali li jkunu qegħdin jiġu diskussi.
It-tqarrib tal-Qorti tal-Ġustizzja lejn iċ-ċittadini kien ukoll wieħed mill-prijoritajiet tas-sena. Id-dipartimenti tal-Istituzzjoni responsabbli għall-komunikazzjoni u għat-teknoloġija tal-informazzjoni, b’ħidma mill-qrib bejniethom, għamlu sforzi kontinwi sabiex jiddisinjaw is-sit internet il-ġdid tal-Qorti tal-Ġustizzja, li jinkorpora magna ta’ tfittxija ddisinjata kompletament mill-ġdid u li jintegra l-għodda għax-xandir online tas-seduti. Fl-istess ħin, id-diversità tal-kanali ta’ komunikazzjoni ġiet imsaħħa, b’mod partikolari bit-tnedija ta’ Curia Web TV, għodda ġdida, moderna u edukattiva li, permezz ta’ formati awdjoviżivi attraenti, tikkontribwixxi għal komprensjoni aħjar tal-attività ġudizzjarja. Fi kliem ieħor, l-Istituzzjoni issa ma għandhiex biss sit li jinqara aħjar u li huwa iktar faċli għall-utent: hija implimentat, bis-saħħa tal-isforzi sabiex tissaħħaħ il-preżenza tagħha fin-networks soċjali, il-modernizzazzjoni tal-politika tagħha ta’ komunikazzjoni esterna mmirata lejn il-pubbliku ġenerali u lejn il-ġenerazzjonijiet iż-żgħar.
L-attraenza, barra minn hekk, ikkostitwixxiet il-linja gwida tal-politika tar-riżorsi umani tal-Qorti tal-Ġustizzja, li implimentat diversi inizjattivi sabiex issaħħaħ il-kapaċità tagħha li tqajjem l-interess ta’ kandidati mill-Istati Membri kollha u mill-profili kollha. Għalhekk, l-Istituzzjoni impenjat ruħha li toħloq proċessi ta’ reklutaġġ iktar attraenti, inklużivi u trasparenti, sabiex tespandi l-għadd ta’ kandidati interessati li jingħaqdu mal-Qorti tal-Ġustizzja. Uħud minn dawn l-azzjonijiet kienu jindirizzaw direttament it-titjib tal-kundizzjonijiet marbuta mal-istages, bil-għan li l-għajnuna mogħtija lill-istagiaires jiggarantixxu aċċess f’kundizzjonijiet ta’ ugwaljanza lil kull gradwat żagħżugħ li jkun jixtieq jiskopri l-Istituzzjoni. Azzjonijiet oħra kienu jikkonsistu f’azzjonijiet iktar intensivi ta’ sensibilizzazzjoni fost l-Istati Membri li n-nazzjonalitajiet tagħhom huma inqas irrappreżentati fl-Istituzzjoni, dejjem bix-xewqa li tissaħħaħ id-diversità kulturali u lingwistika tal-persunal tagħha. Fl-aħħar nett, diversi inizjattivi ppermettew lill-Qorti tal-Ġustizzja tiżviluppa iktar il-politika tagħha ta’ aċċessibbiltà u ta’ inklużjoni, sabiex toffri lil persuni b’diżabilità l-opportunità li jingħaqdu mal-Istituzzjoni fuq bażi fit-tul u jgħinuha ssir dejjem iktar ambizzjuża f’dan il-qasam.
Filwaqt li ħaddnet l-ispirtu tagħha ta’ innovazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet passi sinjifikattivi fil-qasam teknoloġiku. Kompliet il-ħidma fuq l-integrazzjoni u l-iżvilupp ta’ għodda bbażata fuq l-intelliġenza artifiċjali, flimkien ma’ xogħol sinjifikattiv, fl-istess ħin, fuq it-tfassil ta’ qafas etiku li huwa kompletament adattat għar-rekwiżiti marbuta mal-missjoni ġudizzjarja tal-Qorti tal-Ġustizzja. Il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tfittex li tiffaċilita l-użu ta’ għodda dejjem iktar promettenti bit-tħejjija ta’ Karta dwar l-etika tal-integrazzjoni tal-intelliġenza artifiċjali u bit-tfassil ta’ gwida speċifika dwar l-użu tal-għodda tal-IA mnedija fi ħdan l-Istituzzjoni. Madankollu, din l-għodda teħtieġ komprensjoni tajba tal-limiti tagħha, tar-riskji marbuta magħha u tal-ħtieġa li dejjem tiġi żgurata superviżjoni mill-bniedem. B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet tavvanza b’determinazzjoni, iżda wkoll bi prudenza, b’mod partikolari billi estendiet il-possibbiltajiet ta’ taħriġ offruti lill-membri tal-persunal sabiex jingħataw sostenn fir-rigward ta’ dawn l-użi l-ġodda.
Valuri b’saħħithom, ambizzjonijiet ċari u impenn kontinwu mġedded favur il-kwalità tal-ġustizzja Ewropea: dan jiġbor fil-qosor is-sena 2025, li għandna nkunu kburin biha, għad-dipartimenti tal-Istituzzjoni..
B | L-avvenimenti ewlenin tas-sena
Is-sena 2025: sena kruċjali għar-riforma ġudizzjarja tal-Unjoni
Is-sena 2025 kienet l-ewwel sena sħiħa ta’ implimentazzjoni tat-trasferiment parzjali tal-kompetenza preliminari mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-Qorti Ġenerali u tirrappreżenta l-kulminazzjoni ta’ proċess li ilu għaddej għal żmien twil. Fil-fatt, il-pedamenti ta’ din ir-riforma kienu ġew stabbiliti fit-Trattat ta’ Nice (2001) u mbagħad ġew ikkonfermati fil-kuntest tar-riforma tal-arkitettura ġudizzjarja tal‑2015.
L-għan ta’ din ir-riforma kien li tissaħħaħ l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja tal-Unjoni filwaqt li jiġi żgurat tqassim iktar ibbilanċjat tal-volum tax-xogħol bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali. Din ir-riforma kienet possibbli permezz tal-irdoppjar tan-numru ta’ Mħallfin tal-Qorti Ġenerali, li ntlaħaq kompletament fl‑2022 u li ta lill-Qorti Ġenerali kapaċitajiet meħtieġa sabiex tittratta kawżi addizzjonali.
L-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma kienet teħtieġ emendi sinjifikattivi għall-Istatut u għar-Regoli tal-Proċedura. L-emendi tal-Istatut, proposti mill-Qorti tal-Ġustizzja, ġew adottati mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. Min-naħa tagħhom, l-emendi tar-Regoli tal-Proċedura, li saru wara r-reviżjoni tal-Istatut sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tiegħu, ġew approvati mill-Kunsill.
L-aħħar fażi ta’ din ir-riforma ntemmet fl‑1 ta’ Ottubru 2024, bid-dħul fis-seħħ ta’ regoli ġodda li jimplimentaw it-trasferiment parzjali tal-kompetenza preliminari lill-Qorti Ġenerali u li jimmodernizzaw il-proċeduri quddiem iż-żewġ qrati. Wara sena sħiħa mid-dħul fis-seħħ tagħha, l-ewwel rendikont mislut mir-riforma juri li l-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali integraw b’mod sħiħ dawn il-modalitajiet ta’ funzjonament ġodda, għall-benefiċċju tal-partijiet kollha involuti fil-proċedura għal deċiżjoni preliminari.
X’inhu rinviju għal deċiżjoni preliminari?
Id-dritt tal-Unjoni jagħmel parti mid-dritt nazzjonali ta’ kull Stat Membru tal-Unjoni. Minn dan isegwi li d-dritt tal-Unjoni jista’ jiġi invokat quddiem il-qrati nazzjonali, li japplikaw id-dritt tal-Unjoni direttament.
F’każ ta’ dubju dwar kif id-dritt tal-Unjoni għandu jiġi interpretat f’kawża, l-imħallfin nazzjonali jistgħu jagħmlu, u f’ċerti każijiet għandhom jagħmlu, domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja u, f’ċerti oqsma speċifiċi, lill-Qorti Ġenerali. B’hekk huma jkunu jistgħu jiksbu kjarifiki dwar it-tifsira ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, jew dwar il-validità tagħha. Dan jippermettilhom japplikaw id-dritt tal-Unjoni b’mod korrett u konsistenti.
Il-kompetenza tal-Qorti Ġenerali sabiex tagħti deċiżjonijiet preliminari
Il-Qorti Ġenerali issa għandha kompetenza sabiex teżamina talbiet għal deċiżjoni preliminari dwar oqsma speċifiċi, li huma ddefiniti b’mod ċar, li jistgħu jiġu distinti faċilment minn suġġetti oħra u li taw diġà lok għal korp sinjifikattiv ta’ ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Din ir-riforma għalhekk tipprovdi tnaqqis reali fil-volum tax-xogħol tal-Qorti tal-Ġustizzja billi ttrasferixxiet lill-Qorti Ġenerali t-talbiet għal deċiżjoni preliminari li jikkonċernaw oqsma speċifiċi, jiġifieri (1) is-sistema komuni tal-VAT, (2) id-dazji tas-sisa, (3) il-Kodiċi Doganali, (4) il-klassifikazzjoni tariffarja tal-merkanzija, (5) il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ ta’ rifjut ta’ imbarkazzjoni, ta’ dewmien jew ta’ annullament, u (6) is-sistema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra.
Il-“one-stop shop”: proċedura effiċjenti
Ir-riforma ma biddlitx il-proċedura għat-tressiq ta’ talbiet għal deċiżjonijiet preliminari: kollha jibqgħu jitressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Mill-banda l-oħra, mekkaniżmu ta’ “one-stop shop” jippermetti li jiġu identifikati t-talbiet li jaqgħu fil-kompetenza tal-Qorti Ġenerali. Id-deċiżjoni dwar jekk kawża tibqax quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jew tiġix ittrasferita tittieħed jew mill-President tal-Qorti tal-Ġustizzja, wara li jinstemgħu l-Viċi President u l-Avukat Ġenerali Ewlieni, jew mill-Qorti tal-Ġustizzja f’laqgħa plenarja.
Fil-Qorti Ġenerali, żewġ awli speċjalizzati, li bħala prinċipju jkunu kkostitwiti minn ħames Imħallfin, issa għandhom il-kompetenza li jisimgħu dawn il-kawżi. Barra minn hekk, numru ta’ Mħallfin tal-Qorti Ġenerali ġew innominati wkoll sabiex jeżerċitaw il-funzjonijiet ta’ Avukat Ġenerali fil-Qorti Ġenerali, bil-għan li tiġi żgurata proċedura ekwivalenti għal dik quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Appell u eżami mill-ġdid
Fil-każijiet ta’ deċiżjonijiet preliminari, minħabba n-natura tal-proċedura, id-deċiżjonijiet mogħtija mill-Qorti Ġenerali ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu, hemm mekkaniżmu ta’ eżami mill-ġdid: fi żmien xahar, l-Avukat Ġenerali Ewlieni tal-Qorti tal-Ġustizzja jista’ jipproponi lil din tal-aħħar teżamina mill-ġdid deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali jekk ikun hemm riskju serju ta’ preġudizzju għall-unità jew għall-koerenza tad-dritt tal-Unjoni.
Rendikont wara sena
Minn meta daħlet fis-seħħ ir-riforma, il-“one-stop shop” il-ġdid diġà ttratta kważi mitt talba għal deċiżjoni preliminari. Kważi 85 % minnhom ġew ittrasferiti lill-Qorti Ġenerali għaliex kienu jaqgħu esklużivament f’wieħed jew iktar mis-sitt oqsma ta’ kompetenza speċifika previsti mis-sistema l-ġdida.
Fl‑2025, il-Qorti Ġenerali ttrattat l-ewwel kawżi ttrasferiti fil-kuntest tas-sistema l-ġdida. F’dan il-kuntest, ingħalqu sittax‑il kawża, mingħajr il-bżonn li tinżamm seduta jew li jiġu ppreżentati konklużjonijiet. Il-maġġoranza – ħdax-il kawża – ingħalqu permezz ta’ digriet. Ħames kawżi ġew deċiżi permezz ta’ sentenza. Il-perijodi li fihom ġew ittrattati dawn il-kawżi kienu partikolarment qosra: medja ta’ 10.9 xhur għall-kawżi maqtugħa b’sentenza, mill-“one-stop shop” sad-deċiżjoni finali (medja ta’ 6.2 xhur jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kawżi maqtugħa b’sentenza jew b’digriet).
Għalhekk is-sistema qed taħdem b’mod effiċjenti, u r-riżultati inizjali juru li r-riforma qiegħda tilħaq l-għanijiet tagħha: jiġifieri li tħaffef it-trattament tal-kawżi u li ttejjeb it-tqassim tal-volum tax-xogħol tal-qrati tal-Unjoni għall-benefiċċju taċ-ċittadini u tal-impriżi.
Tixtieq tkun taf iktar?
Sabiex jippermetti lill-professjonisti legali u, b’mod partikolari, lill-qrati nazzjonali, jifhmu aħjar kif jaħdem il-“one-stop shop” u l-kriterji għat-tqassim tal-kompetenzi, l-Istituzzjoni ppubblikat dokument dwar l-implimentazzjoni tar-regoli l-ġodda dwar it-trasferiment parzjali tal-kompetenza preliminari lill-Qorti Ġenerali. Dan id-dokument huwa disponibbli fis-sit internet tal-Qorti tal-Ġustizzja u jinkludi lista tat-talbiet imressqa matul l-ewwel sena mid-dħul fis-seħħ filwaqt li jispeċifika, għal kull waħda minnhom, jekk ġietx ittrasferita lill-Qorti Ġenerali jew jekk inżammitx quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, bir-raġunijiet korrispondenti.
Ara l-video: Tqassim tal-ġurisdizzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali.
Ġustizzja Ewropea iktar trasparenti
Is-sena 2025 kienet sena importanti fir-rigward tal-politika ta’ komunikazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. Imħeġġa mill-iżviluppi teknoloġiċi u mir-rieda li tagħmel il-ġustizzja Ewropea iktar faċli li tinftiehem miċ-ċittadini u iktar aċċessibbli għalihom, l-Istituzzjoni intensifikat diversi inizjattivi ffokati fuq il-modernizzazzjoni tal-kanali ta’ informazzjoni tagħha u fuq il-promozzjoni ta’ komprensjoni aħjar, mill-pubbliku, tal-missjoni u tal-attivitajiet tagħha.
Networks soċjali ġodda għal prossimità ikbar maċ-ċittadini
Illum il-ġurnata, in-networks soċjali jagħmlu parti mill-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini u huma sors importanti ta’ informazzjoni għal ħafna minnhom, speċjalment għall-ġenerazzjonijiet iż-żgħar. Sabiex tiġi indirizzata din il-ħtieġa u sabiex b’hekk jiġi żgurat it-tixrid ta’ informazzjoni affidabbli u korretta dwar l-attivitajiet tagħha kemm jista’ jkun qrib iċ-ċittadini, fl‑2025 il-Qorti tal-Ġustizzja ddiversifikat il-preżenza tagħha fin-networks soċjali billi fetħet kontijiet fuq erba’ pjattaformi ġodda: Bluesky, Threads, WhatsApp, u Instagram.
Bis-saħħa ta’ dawn il-kanali ġodda, li jikkumplimentaw l-offerta ta’ komunikazzjoni ta’ informazzjoni min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq LinkedIn, X, YouTube u Mastodon, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tilħaq udjenzi ġodda u tista’ tikkomunika – b’mod adattat għall-bżonnijiet tagħhom u direttament magħhom – dwar l-attivitajiet tagħha kif ukoll dwar l-importanza tar-rwol tagħha fil-protezzjoni tad-drittijiet taċ-ċittadini u fil-ħarsien ta’ Ewropa bbażata fuq valuri demokratiċi.
Permezz ta’ dawn il-kanali ta’ komunikazzjoni, il-pubbliku jista’ jikseb, faċilment, f’kull ħin u minn kull post, informazzjoni ċara dwar l-aħbarijiet ġudizzjarji tal-Qorti tal-Ġustizzja, u dan flimkien, sa mill-bidu tas-sena 2026, ma’ offerta awdjoviżiva innovattiva u arrikkita fil-forma tat-tnedija tal-pjattaforma awdjoviżiva l-ġdida Curia Web TV.
Is-seduti tal-Qorti tal-Ġustizzja aċċessibbli mill-Ewropa kollha
Is-seduti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali, li huma parti ewlenija mill-proċedura, jinżammu fil-Lussemburgu u huma miftuħa għall-pubbliku, u għalhekk kull ċittadin jista’ jattendi għalihom. Fl-interess tat-trasparenza u tal-aċċessibbiltà tal-Ġustizzja għall-450 miljun ċittadin Ewropew, li huma affettwati direttament mid-deċiżjonijiet tal-qrati tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja introduċiet sistema li tippermetti lil kulħadd jattendi għas-seduti mill-bogħod, mingħajr ma jkollu għalfejn jivvjaġġa lejn il-Lussemburgu.
Fil-fatt, f’April 2022 l-Istituzzjoni bdiet, fuq bażi pilota, tqiegħed għad-dispożizzjoni, fis-sit internet tagħha, servizz ta’ xandir iddifferit tas-seduti għas-sottomissjonijiet orali miżmuma quddiem l-Awla Manja u quddiem is-Seduta Plenarja tal-Qorti tal-Ġustizzja, flimkien max-xandir dirett tas-seduti għall-għoti ta’ sentenzi u għall-qari ta’ konklużjonijiet. Is-suċċess ta’ din il-fażi pilota wassal għall-inklużjoni ta’ dispożizzjoni speċifika fir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex din is-sistema ssir permanenti, kif ukoll sabiex tinfetaħ il-possibbiltà li jixxandru ċerti seduti għas-sottomissjonijiet orali quddiem awli b’ħames Imħallfin meta dan ikun iġġustifikat fid-dawl tal-kawża. Barra minn hekk, sabiex jinftehmu aħjar il-kuntest tal-kawża u l-iskambji bejn il-partijiet u l-Imħallfin matul is-seduta, qabel kull xandira ta’ seduta għas-sottomissjonijiet orali tingħata spjegazzjoni qasira tal-kawża minn uffiċjal tal-istampa f’forma awdjoviżiva, imxandra wkoll fis-sit tal-Qorti tal-Ġustizzja u fin-networks soċjali tagħha.
Fir-rigward tal-Qorti Ġenerali, ix-xandir tas-seduti għas-sottomissjonijiet orali, għall-għoti ta’ sentenzi jew għall-preżentazzjoni ta’ konklużjonijiet ġie inkluż ukoll fir-Regoli tal-Proċedura tagħha. Sa fejn ir-regoli u l-modalitajiet għall-implimentazzjoni tal-imsemmi xandir kellhom jiġu stabbiliti mill-Qorti Ġenerali, din tal-aħħar adottat, fi Frar 2025, deċiżjoni dwar ix-xandir tal-għoti ta’ sentenzi jew tal-preżentazzjoni ta’ konklużjonijiet. B’applikazzjoni ta’ din id-deċiżjoni, l-ewwel xandira saret f’Mejju, fl-okkażjoni tal-għoti waqt xandira diretta ta’ sentenza tal-Awla Manja. Żewġ xandiriet oħra saru f’Settembru.
Dan it-tisħiħ tal-komunikazzjoni awdjoviżiva tal-Istituzzjoni jippermetti għalhekk lill-Qorti tal-Ġustizzja tuża b’mod sħiħ il-potenzjal teknoloġiku li għamel progress mgħaġġel matul il-kriżi sanitarja tal‑2020, iżda fuq kollox jippermetti lil kull persuna interessata fl-attività ġudizzjarja tagħha, kemm jekk tkun professjonista jew professjonista futura fil-qasam legali (imħallfin nazzjonali, avukati, aġenti tal-gvernijiet tal-Istati Membri u tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, għalliema, studenti), ġurnalista jew, b’mod iktar ġenerali, ċittadin li jkun jixtieq ikun jaf iktar dwar il-missjoni tal-Istituzzjoni, li jsegwu s-seduti, fl-istess kundizzjonijiet bħall-persuni li jkunu qegħdin fiżikament fl-awli fejn jinżammu s-seduti, ikunu fejn ikunu, mingħajr ma jkollhom għalfejn jivvjaġġaw lejn il-Lussemburgu.
Dibattitu ġudizzjarju iktar trasparenti
Fl-istess spirtu ta’ ftuħ, fl‑2025 il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet bl-implimentazzjoni tad-deċiżjoni adottata fl‑2024 intiża li jiġu ppubblikati online, wara l-għeluq tal-kawża, l-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati fil-kawżi għal deċiżjoni preliminari mid-diversi atturi tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari (il-partijiet quddiem il-qorti nazzjonali, l-istituzzjonijiet, l-Istati Membri, eċċ.), sakemm ma jkunx hemm oppożizzjoni min-naħa tagħhom. Sabiex tiġi ssemplifikata l-konsultazzjoni tagħhom, l-aċċess għal dawn l-osservazzjonijiet isir permezz tal-mutur ta’ tfittxija tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sit internet tagħha, li jippermetti lil kull persuna li jkollha interess issir taf il-pożizzjonijiet meħuda matul id-dibattitu li jkun sar quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jew il-Qorti Ġenerali qabel id-deċiżjoni preliminari.
Modernizzazzjoni tal-prodotti ta’ komunikazzjoni sabiex jilħqu lill-pubbliku ġenerali
Konformement ma’ dan l-għan li tissaħħaħ l-aċċessibbiltà tal-ġurisprudenza għall-pubbliku ġenerali, il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet timmodernizza wieħed mill-prodotti ewlenin tagħha, jiġifieri l-istqarrijiet għall-istampa. Lejn l-aħħar tal‑2023, dawn l-istqarrijiet ġew iddisinjati mill-ġdid sabiex joffru sunti iqsar u iktar narrattivi, li b’hekk jirriflettu aħjar dak li huwa mistenni mill-media u mill-pubbliku ġenerali. Din ir-riforma spikkat fl‑2025, bil-pubblikazzjoni ta’ stqarrijiet għall-istampa iktar ċari, iktar konċiżi u iktar attraenti, imfassla b’lingwaġġ iktar aċċessibbli. Il-parti l-kbira tagħhom ikunu akkumpanjati minn “rapport qasir”, jiġifieri sunt li jiffaċilita l-użu mill-ġdid tal-istqarrija mill-media.
Fl-istess ħin, il-Qorti tal-Ġustizzja nediet għodda ġdida ta’ komunikazzjoni: wara l-għoti tal-iktar sentenzi importanti bdew jixxandru videos bi preżentazzjonijiet awdjoviżivi spjegattivi qosra mogħtija mill-Imħallfin li jkunu parti mill-kulleġġ ġudikanti li qata’ l-kawża. Din l-għodda innovattiva tippermetti li jiġu spjegati, fi ftit minuti u dejjem b’lingwaġġ ċar u aċċessibbli, deċiżjonijiet li jqajmu interess qawwi min-naħa tal-media. L-ewwel video, imxandar f’Ġunju, kien jikkonċerna l-Kawża Taljana C-460/23 Kinsa: l-ispjegazzjoni ġiet ippreżentata bil-lingwa tal-kawża, il-Taljan, mill-President tal-Qorti tal-Ġustizzja, Koen Lenaerts. Immedjatament wara li ngħatat is-sentenza, il-video, b’sottotitoli fl-24 lingwa uffiċjali tal-Unjoni, ġie ppubblikat online fis-sit Curia u fl-istess ħin ittella’ fin-networks soċjali. Dan il-video kien suċċess: fuq LinkedIn rawh 20 000 utent. Fl‑2025, 11‑il video spjegattiv ta’ dan it-tip dwar sentenzi tal-Awla Manja tal-Qorti tal-Ġustizzja ttellgħu fis-sit internet u fin-networks soċjali.
Permezz ta’ dawn l-inizjattivi, fl‑2025, il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet bl-impenn tagħha favur sistema ġudizzjarja Ewropea iktar trasparenti, iktar aċċessibbli u eqreb lejn il-pubbliku, billi adattat il-formati ta’ komunikazzjoni tagħha għall-aspettattivi l-ġodda tal-pubbliku.
Kooperazzjoni mal-qrati fl-Ewropa
Id-dritt tal-Unjoni japplika fl-Istati Membri kollha, u b’hekk jikkostitwixxi korp legali komuni bbażat fuq il-valuri komuni li fuqhom hija mibnija l-Unjoni Ewropea. Sabiex tissaħħaħ din il-komunità legali u sabiex tiġi ggarantita interpretazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, lil hinn anki mill-proċeduri quddiem iż-żewġ qrati tagħha, ilha għal żmien twil involuta f’djalogu miftuħ u kontinwu mal-membri tal-ġudikatura tal-Istati Membri – qrati kostituzzjonali u supremi tal-Istati Membri jew qrati tal-ewwel istanza u qrati tal-appell – kif ukoll man-networks ġudizzjarji u mal-qrati internazzjonali, bħalma hija l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li magħhom hija tikkondividi l-aħjar prattiki sabiex tissaħħaħ il-kwalità tal-ġustizzja. Dan id-djalogu, li jieħu l-forma ta’ konferenzi u ta’ laqgħat li jsiru kemm fil-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll fl-Istati Membri, kien ta’ suċċess partikolari fl‑2025.
“EUnited in Diversity” f’Sofija
Organizzata għall-ewwel darba fl‑2021 f’Riga (il-Latvja) u estiża matul it-tieni edizzjoni tagħha fl‑2023 f’Den Haag (il-Pajjiżi l-Baxxi), il-konferenza “EUnited in Diversity” ġiet organizzat għat-tielet darba, lejn l-aħħar tas-sajf 2025, taħt l-awspiċji tal-Qorti Kostituzzjonali tar-Repubblika tal-Bulgarija, f’Sofija. Dawn il-konferenzi li jinżammu kull sentejn ilaqqgħu rappreżentanti tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-qrati kostituzzjonali nazzjonali bil-għan li jissaħħaħ id-djalogu bejn dawn il-qrati kif ukoll li tiġi promossa l-interazzjoni bejn l-ordinament ġuridiku komuni tal-Unjoni Ewropea u s-sistemi legali nazzjonali tal-Istati Membri.
L-edizzjoni tal‑2025 kellha t-tema “Ir-rwol tal-ġustizzja kostituzzjonali fl-ordinament ġuridiku komuni tal-Unjoni Ewropea” u esplorat il-kunċett ta’ “ġustizzja kostituzzjonali” fi ħdan l-Unjoni, billi ġabret flimkien il-qrati kostituzzjonali (jew li jeżerċitaw kompetenza kostituzzjonali) ta’ 21 Stat Membru. Il-programm kien jinkludi erba’ sessjonijiet dwar it-tqassim tal-kompetenzi bejn l-Unjoni u l-Istati Membri, kif irregolat mill-prinċipju ta’ attribuzzjoni ta’ kompetenzi, il-protezzjoni tal-identità tal-Unjoni fi żminijiet ta’ kriżi, ir-relazzjoni bejn id-dritt kostituzzjonali nazzjonali u d-dritt tal-Unjoni fl-Istati Membri, kif ukoll l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni sabiex jiġu żgurati l-koerenza u l-konsistenza tal-ordinament ġuridiku komuni.
Il-konferenza pprovdiet ukoll opportunità għal diskussjoni bejn l-uffiċjali amministrattivi ta’ livell għoli tal-istituzzjonijiet parteċipanti, bil-għan li jiġi ffaċilitat l-iskambju tal-aħjar prattiki u li jiġu diskussi kwistjonijiet ta’ interess komuni. F’dan id-dawl, it-tema prinċipali ta’ din id-diskussjoni, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja kienet irrappreżentata mid-Direttriċi Ġenerali tagħha għall-Informazzjoni, kienet “l-impatt tat-teknoloġiji diġitali fuq il-ħidma tal-qrati”.
Forum tal-Membri tal-Ġudikatura fil-Qorti tal-Ġustizzja
Fil-bidu ta’ Diċembru 2025, il-forum tradizzjonali għall-membri tal-ġudikatura li jinżamm fil-Qorti tal-Ġustizzja laqqa’ 148 membru tal-ġudikatura mill-qrati tal-appell u mill-qrati tal-ewwel istanza tal-Istati Membri kollha. It-temi diskussi matul id-diversi sessjonijiet ta’ ħidma kienu jinkludu l-iżviluppi reċenti fil-proċedura għal deċiżjoni preliminari, il-ġurisprudenza reċenti dwar l-ażil u l-immigrazzjoni, il-kompetenza l-ġdida tal-Qorti Ġenerali fil-proċeduri għal deċiżjoni preliminari, il-ġurisprudenza reċenti dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili.
Dan il-forum, li ġie organizzat għall-ewwel darba mill-Qorti tal-Ġustizzja fl‑1968, joffri l-opportunità lill-Membri tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali li jkollhom kuntatt dirett mal-membri tal-ġudikatura tal-Istati Membri. Dan il-forum jippermetti l-ħolqien ta’ rabtiet informali u jippromwovi l-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni mill-qrati nazzjonali, li huma l-qrati ordinarji tad-dritt Ewropew, jiffaċilita l-iskambju ta’ ideat dwar kwistjonijiet komuni u jippromwovi l-għarfien u l-komprensjoni reċiproċi ta’ sistemi legali differenti, kif ukoll il-kooperazzjoni bejn il-qrati.
Laqgħa tan-Network Ġudizzjarju tal-Unjoni Ewropea
F’Novembru nżammet is-seba’ laqgħa annwali tal-korrispondenti tan-Network Ġudizzjarju tal-Unjoni Ewropea (NĠUE) f’Lisbona (il-Portugall). Maħluq fl‑2017 fuq inizjattiva tal-Qorti tal-Ġustizzja, fl-okkażjoni ta’ Forum tal-Membri tal-Ġudikatura ddedikat għas-60 anniversarju tat-Trattati ta’ Ruma, in-NĠUE għandu l-għan li tissaħħaħ il-kooperazzjoni ġudizzjarja fl-Ewropa fl-interess ta’ ġustizzja ta’ kwalità. Kompost minn 78 qorti kostituzzjonali u suprema tal-Istati Membri, kif ukoll mill-qrati supremi ta’ erba’ pajjiżi terzi (l-Islanda, il-Liechtenstein, ir-Renju Unit u l-Ukraina), in-NĠUE huwa forum permanenti għall-kondiviżjoni bejn il-membri tiegħu. Dan in-network jippermetti kooperazzjoni u djalogu informali bejn l-ogħla qrati fl-Ewropa u b’hekk jikkompleta l-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni formali li hija l-proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari.
Peress li l-laqgħat tan-NĠUE qegħdin jiġu organizzati mill-qrati nazzjonali bl-appoġġ tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-laqgħa tal 2025 ġiet organizzata mill-Qorti Kostituzzjonali, mill-Qorti Suprema u mill-Qorti Suprema Amministrattiva Portugiżi. Għal din il-laqgħa attendew sittin korrispondent, minn 20 Stat Membru kif ukoll minn Stat terz u minn erba’ networks Ewropej oħra. Id-diskorsi u d-diskussjonijiet bejn il-parteċipanti ttrattaw il-futur tal-kooperazzjoni fi ħdan in-network u l-portata tal-obbligu tal-qrati nazzjonali tal-aħħar istanza li jagħmlu rinviju għal deċiżjoni preliminari.
Laqgħat mal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem
Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea huma żewġ atturi ewlenin fil-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali fl-Ewropa. Iż-żewġ qrati jappartjenu lil żewġ organizzazzjonijiet distinti (il-Kunsill tal-Ewropa għall-ewwel waħda, l-Unjoni Ewropea għat-tieni waħda) iżda jsegwu b’mod komplementari l-istess għanijiet, ibbażati fuq bażi komuni ta’ valuri: id-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, l-osservanza tal-Istat tad-dritt, il-protezzjoni tal-minoranzi, it-tolleranza, in-nondiskriminazzjoni, is-solidarjetà, u ż-żamma ta’ spazju ta’ paċi u ta’ ġustizzja fl-Ewropa. Huwa għalhekk li dawn il-qrati jżommu relazzjoni mill-qrib permezz ta’ laqgħat regolari, bil-għan li jikkondividu l-iżviluppi fil-ġurisprudenza rispettiva tagħhom u li jiddiskutu suġġetti ta’ interess reċiproku u l-isfidi komuni tagħhom. B’hekk, kull sena, il-Membri taż-żewġ qorti jiltaqgħu fil-Lussemburgu jew fi Strasbourg sabiex iżommu dan il-kuntatt u din il-kooperazzjoni favur il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali fl-Ewropa.
Din is-sena, il-laqgħa saret f’Novembru fil-Qorti tal-Ġustizzja, fil-Lussemburgu. Il-Membri taż-żewġ istituzzjonijiet ġudizzjarji pparteċipaw f’diversi diskussjonijiet dwar il-libertà tal-espressjoni fl-era diġitali, l-aħjar interessi tat-tfal f’każijiet ta’ ħtif transkonfinali ta’ tfal, u l-ostakoli legali u fiżiċi għall-aċċess għall-proċeduri tal-ażil. Il-laqgħa uffiċjali pprovdiet ukoll opportunità lill-Presidenti ta’ kull qorti sabiex jiddiskutu l-isfidi li qed tħabbat wiċċha magħhom il-ġustizzja, diskussjoni riflessa f’din l-intervista.
B’mod partikolari, iż-żewġ Presidenti enfasizzaw l-importanza li ċ-ċittadini, fil-kuntest ġeopolitiku u soċjetali attwali, jifhmu dak li jifforma l-pedament ta’ dak li nbena matul dawn l-aħħar 75 sena: l-aspirazzjoni li tiġi ggarantita l-aħjar ħajja possibbli permezz tal-istabbiliment mill-ġdid tal-paċi u tal-ġustizzja u permezz tal-funzjonament demokratiku tas-soċjetà.
“Kull meta jkun hemm attakk konkret fuq l-indipendenza ġudizzjarja, kull meta l-libertà tal-espressjoni tintuża sabiex jiġu attakkati l-valuri li suppost tippromwovi – il-pluraliżmu, it-tolleranza – bil-firxa ta’ diskors ta’ mibegħda jew ta’ vjolenza, irridu niftakru dak li huwa essenzjali, irridu niftakru dak li huwa fil-qalba ta’ dak li rridu nipproteġu.”
Mattias Guyomar
President tal-QEDB
“L-Istat tad-dritt jipproteġi liċ-ċittadini, iżda jipproteġi wkoll is-sistema demokratika, li hija sistema li għandha tkun tista’ tevolvi minn elezzjoni għal elezzjoni u bejn l-elezzjonijiet, li għandha tinvolvi lis-soċjetà ċivili, li għandha tinvolvi ċittadini u gruppi ta’ ċittadini fil-politika. Dan kollu huwa espress f’firxa wiesgħa ta’ sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, marbuta, ħafna drabi, mal-libertajiet fundamentali.”
Koen Lenaerts
President tal-QĠUE
C | Ir-relazzjonijiet mal-pubbliku
Żjarat fil-Qorti tal-Ġustizzja
Bil-għan li tqarreb l-Istituzzjoni lejn iċ-ċittadini, il-Qorti tal-Ġustizzja torganizza żjarat u seminars li jikkontribwixxu għal komprensjoni aħjar tad-dritt tal-Unjoni permezz ta’ programmi mfassla apposta. Iż-żjarat jippermettu li jinftiehmu aħjar ir-rwol tal-qrati tal-Unjoni u l-influwenza konkreta tal-ġurisprudenza tagħhom fuq il-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini, filwaqt li s-seminars, prinċipalment immirati lejn il-membri tal-ġudikatura nazzjonali, jinkoraġġixxu d-djalogu bejn l-imħallfin nazzjonali u dawk Ewropej. Il-Qorti tal-Ġustizzja tospita diversi viżitaturi fil-bini tagħha iżda toffri wkoll żjarat virtwali, b’mod partikolari programm edukattiv online li jippermetti lill-istudenti tal-iskejjel sekondarji jitgħallmu dwar il-ġustizzja tal-Unjoni mill-klassi tagħhom. Fl‑2025, 412‑il student tal-iskola sekondarja ħadu sehem f’dan il-programm.
Komprensjoni tal-ġustizzja tal-Unjoni
L-uffiċjali tal-istampa fid-Direttorat għall-Komunikazzjoni, li għandhom taħriġ bħala ġuristi, għandhom ir-rwol li jispjegaw is-sentenzi, id-digrieti u l-konklużjonijiet, kif ukoll il-kawżi pendenti, lill-ġurnalisti u lill-persuni oħra li jkollhom interess. Huma jħejju stqarrijiet għall-istampa sabiex jinformaw lill-ġurnalisti u lill-prattikanti f’ħin reali dwar id-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali. Huma jxandru, lill-persuni li jkunu għamlu talba f’dan is-sens lid-Dipartiment għall-Istampa tal-Qorti tal-Ġustizzja, ittri ta’ informazzjoni regolari li jħabbru l-avvenimenti ġudizzjarji (seduti għas-sottomissjonijiet orali, għoti ta’ sentenzi u qari ta’ konklużjonijiet) u istituzzjonali importanti, kif ukoll l-“info-rapides” dwar kawżi li ma jkunux koperti minn stqarrijiet għall-istampa. Barra minn hemm huma jwieġbu għall-ittri elettroniċi u għat-telefonati miċ-ċittadini lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar diversi aspetti tal-attività tagħha (informazzjoni ta’ natura proċedurali, spjegazzjonijiet ta’ sentenzi, ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja, għajnuna dwar is-sit internet, eċċ.).
Komunikazzjoni ta’ informazzjoni permezz tan-networks soċjali tal-Qorti tal-Ġustizzja
Bil-għan li tikkomunika informazzjoni b’mod dirett u immedjat, il-Qorti tal-Ġustizzja hija attiva fin-networks soċjali permezz tal-kontijiet LinkedIn u Mastodon tagħha, taż-żewġ kontijiet X tagħha (wieħed bil-Franċiż u l-ieħor bl-Ingliż), kif ukoll permezz tal-kontijiet Bluesky u Threads tagħha. Hija għandha wkoll profil fuq WhatsApp u fuq YouTube fejn tikkomunika bl-24 lingwa uffiċjali permezz ta’ kontenut awdjoviżiv varju, b’mod partikolari animazzjonijiet intiżi għall-pubbliku ġenerali li jispjegaw l-impatt tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq il-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini, u x-xandiriet ta’ Curia Web TV. Fl‑2025, il-Qorti tal-Ġustizzja ppubblikat żewġ animazzjonijiet ġodda fuq YouTube
It-Trasparenza tal-Ġustizzja
X’jiġri meta pajjiż ma josservax id-dritt tal-Unjoni?
Il-kont Instagram tal-Qorti tal-Ġustizzja, li nfetaħ fl‑2025, huwa mmirat lejn udjenza usa’ u ta’ età iżgħar, filwaqt li jippromwovi l-attivitajiet tagħha permezz ta’ komunikazzjoni viżiva u attraenti.
In-numru ta’ segwaċi fil-pjattaformi kollha tal-Qorti tal-Ġustizzja kompla jikber, u jirrifletti l-interess tal-pubbliku fl-attivitajiet tagħha.
Seduti u deċiżjonijiet f’xandiriet diretti
Sabiex tiffaċilita l-aċċess għall-attività ġudizzjarja tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja toffri servizz ta’ xandir tas-seduti.
L-għoti ta’ sentenzi u l-qari ta’ konklużjonijiet tal-Avukati Ġenerali jixxandru f’ħin dirett. Dan japplika wkoll għal ċerti sentenzi u konklużjonijiet tal-Qorti Ġenerali. Fil-każ tas-seduti għas-sottomissjonijiet orali quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn is-seduti, konformement mar-Regoli tal-Proċedura, jixxandru bi ftit dewmien. Dan japplika għas-seduti għas-sottomissjonijiet orali quddiem is-Seduta Plenarja, l-Awla Manja jew, f’każijiet eċċezzjonali, Awla b’ħames Imħallfin. Ir-reġistrazzjoni video ta’ seduta għas-sottomissjonijiet orali tibqa’ disponibbli fis-sit Curia għal xahar.
Fil-każ tas-sentenzi l-iktar importanti, Imħallef li jkun parti mill-kulleġġ ġudikanti li sema’ l-kawża jippreżenta, b’lingwaġġ ċar u aċċessibbli, id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja f’video spjegattiv ta’ ftit minuti (ara iktar fil-kapitolu “Ġustizzja Ewropea iktar trasparenti”).
Qabel ix-xandir tas-seduti għas-sottomissjonijiet orali, preżentazzjoni qasira tal-kawża bil-lingwi tas-seduta tixxandar fis-sit tal-Qorti tal-Ġustizzja, preżentazzjoni li mbagħad tittella’ fin-networks soċjali.