A | Wprowadzenie sekretarza
Rok 2025 stanowił ważny etap w rozwoju instytucji — był to rok realizacji ambitnych planów, mających na celu wzmocnienie fundamentów, na których opiera się instytucja, a jednocześnie przygotowanie jej do przyszłych przemian.
Alfredo Calot Escobar
Sekretarz Trybunału Sprawiedliwości
W dobie nowych technologii, zmian na rynku pracy, ale także w kontekście wysokich oczekiwań wobec Unii, należy przypomnieć wartości leżące u podstaw funkcjonowania instytucji — najwyższe standardy i szybkość wymiaru sprawiedliwości, zbliżenie do obywateli, różnorodność językową i kulturową oraz optymalne zarządzanie powierzonymi zasobami. W trosce o zachowanie tych wartości Trybunał zrealizował kilka strategicznych projektów, które powinny umożliwić mu sprostanie nadchodzącym zmianom.
W zakresie działalności sądowej rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem od wejścia w życie częściowego przekazania właściwości do orzekania w sprawach prejudycjalnych z Trybunału Sprawiedliwości do Sądu. Wszystkie służby instytucji, dzięki starannemu przygotowaniu, zapewniły płynne i kontrolowane wdrożenie reformy, wykazując się zdolnością adaptacji i umiejętnością wspierania obu sądów w obliczu nowych wyzwań. Pierwsze podsumowanie wdrożenia reformy było bardzo pozytywne, ponieważ udało się osiągnąć wszystkie cele: przekazanie właściwości pomaga usprawnić rozpatrywanie spraw i czerpać w pełni korzyści z reformy struktury Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z pożytkiem dla wszystkich uczestników postępowań. Jednocześnie wprowadzono nowe zasady dotyczące jawności uwag w postępowaniach prejudycjalnych, które pozwalają na lepsze zrozumienie instytucji odesłania prejudycjalnego i omawianych kwestii prawnych.
Zbliżenie Trybunału do obywateli również było jednym z priorytetów tego roku. Służby instytucji odpowiedzialne za komunikację i technologie informacyjne podejmowały intensywne i skoordynowane wysiłki w celu stworzenia nowej strony internetowej Trybunału z zaprojektowaną na nowo wyszukiwarką oraz skonsolidowanym systemem transmisji posiedzeń online. Jednocześnie różnicowano kanały komunikacji, w szczególności poprzez uruchomienie Curia Web TV, nowoczesnego narzędzia służącego edukacji, które w atrakcyjnej formie audiowizualnej przybliża działalność orzeczniczą. Innymi słowy, instytucja nie tylko posiada bardziej czytelną i przyjazną dla użytkownika stronę, ale także, dzięki wysiłkom na rzecz wzmocnienia swojej obecności w mediach społecznościowych, przeprowadziła modernizację swojej polityki komunikacji zewnętrznej skierowanej do szerokiego kręgu odbiorców i młodego pokolenia.
Atrakcyjność była ponadto motywem przewodnim polityki kadrowej Trybunału, który wdrożył wiele inicjatyw mających na celu zwiększenie zainteresowania kandydatów z wszystkich państw członkowskich i o różnych profilach zawodowych. Instytucja pracowała na rzecz stworzenia bardziej atrakcyjnych, inkluzywnych i zrozumiałych procedur rekrutacyjnych, aby poszerzyć grono kandydatów zainteresowanych możliwością podjęcia pracy w Trybunale. Niektóre działania przekładały się bezpośrednio na poprawę warunków odbywania staży, tak aby warunki przyjmowania stażystów gwarantowały równy dostęp wszystkim młodym absolwentom pragnącym poznać instytucję. Inne działania polegały na zwiększaniu świadomości w państwach członkowskich, których obywatele są rzadziej reprezentowani w instytucji, w nieustannym dążeniu do promowania różnorodności kulturowej i językowej personelu. Wreszcie dzięki kilku inicjatywom Trybunał rozwinął swoją politykę dostępności i inkluzywności, aby zapewnić osobom z niepełnosprawnościami możliwości trwałego zatrudnienia w instytucji i sprawić, by jego polityka była coraz bardziej ambitna w tej dziedzinie.
Jak zawsze przychylny innowacyjności, Trybunał poczynił istotne postępy w dziedzinie technologii. Kontynuowano integrację i opracowanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, prowadząc równolegle intensywne prace nad opracowaniem ram etycznych w pełni dostosowanych do wymagań związanych z misją Trybunału. Poprzez opracowanie karty etycznej dotyczącej wdrażania sztucznej inteligencji i opracowanie szczegółowych wytycznych regulujących wykorzystanie narzędzi SI w instytucji Trybunał dbał o ułatwienie korzystania z coraz bardziej obiecujących narzędzi. Narzędzia te wymagają jednak właściwego zrozumienia ich ograniczeń, związanych z nimi zagrożeń oraz konieczności zapewnienia stałego nadzoru ze strony człowieka. W związku z tym Trybunał kontynuował swoje działania z determinacją, ale także z ostrożnością, w szczególności poprzez rozszerzenie oferty szkoleń dla pracowników, aby pomóc im w opanowaniu nowych narzędzi.
Solidne wartości, jasne ambicje i ciągłe zaangażowanie na rzecz najwyższych standardów europejskiego wymiaru sprawiedliwości: takie podsumowanie 2025 r. daje powody do dumy służbom instytucji.
B | Wydarzenia roku
2025: przełomowy rok dla reformy systemu sądowego Unii
Rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem wdrażania częściowego przekazania właściwości do orzekania w sprawach prejudycjalnych z Trybunału Sprawiedliwości do Sądu i stanowi ostatni etap długotrwałego procesu. Fundamenty reformy zostały położone już w traktacie z Nicei (2001), a następnie potwierdzone w ramach reformy struktury sądowniczej z 2015 r.
Jej celem było zwiększenie skuteczności systemu sądowego Unii poprzez bardziej wyważony podział pracy między Trybunałem Sprawiedliwości a Sądem. Było to możliwe dzięki podwojeniu liczby sędziów Sądu, które zakończono w 2022 r. i dzięki któremu Sąd zyskał zdolność do rozpatrywania dodatkowych spraw.
Wdrożenie reformy wymagało wprowadzenia istotnych zmian w statucie i regulaminach postępowania. Zmiany statutu zaproponowane przez Trybunał Sprawiedliwości zostały uchwalone przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej. Z kolei zmiany w regulaminie postępowania, które są następstwem nowelizacji statutu i mają na celu jej wdrożenie, zostały uzgodnione z Radą.
Ostatni etap tej reformy zakończył się 1 października 2024 r. wraz z wejściem w życie nowych przepisów wprowadzających częściowe przekazanie właściwości w sprawach prejudycjalnych do Sądu i modernizujących postępowanie przed obydwoma sądami. W rok po wejściu w życie reformy pierwsze podsumowanie pokazuje, że Trybunał Sprawiedliwości i Sąd w pełni przyswoiły sobie nowe zasady funkcjonowania, ku zadowoleniu wszystkich uczestników postępowania prejudycjalnego.
Czym jest odesłanie prejudycjalne?
Prawo Unii stanowi część prawa krajowego każdego państwa członkowskiego Unii. W związku z tym na prawo Unii można powołać się przed sądami krajowymi, które stosują prawo Unii bezpośrednio.
W razie wątpliwości co do sposobu interpretacji prawa Unii w danej sprawie sędziowie krajowi mogą, a w niektórych przypadkach muszą, zwrócić się z pytaniami do Trybunału Sprawiedliwości, zaś w niektórych szczególnych dziedzinach — do Sądu. W ten sposób mogą uzyskać wyjaśnienia dotyczące znaczenia danego przepisu prawa Unii, a nawet jego ważności. Dzięki temu mogą prawidłowo i spójnie stosować prawo Unii.
Właściwość Sądu w sprawach prejudycjalnych
Sąd jest obecnie właściwy do rozpoznania wniosków prejudycjalnych dotyczących szczególnych, jasno określonych dziedzin, które można w wystarczającym stopniu wyodrębnić spośród innych dziedzin i które były już przedmiotem obszernego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. Reforma ta pozwala zatem na rzeczywiste odciążenie Trybunału Sprawiedliwości poprzez przekazanie Sądowi pytań prejudycjalnych dotyczących kilku szczególnych dziedzin, a mianowicie: 1) wspólnego systemu podatku VAT, 2) podatków akcyzowych, 3) kodeksu celnego, 4) klasyfikacji taryfowej towarów, 5) odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, opóźnienia lub odwołania lotu oraz 6) systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.
Jedno okienko: efektywna procedura
Reforma nie zmieniła procedury składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: wszystkie wnioski nadal składa się do Trybunału Sprawiedliwości. Natomiast mechanizm „jednego okienka” pozwala na zidentyfikowanie wniosków, które należą do właściwości Sądu. Decyzja o pozostawieniu sprawy w Trybunale Sprawiedliwości lub jej przekazaniu należy do prezesa Trybunału, po wysłuchaniu wiceprezesa i pierwszego rzecznika generalnego, lub do Trybunału Sprawiedliwości na zgromadzeniu ogólnym.
W Sądzie właściwe do rozpatrywania tych spraw są obecnie dwie wyspecjalizowane izby, składające się zasadniczo z pięciu sędziów. Ponadto niektórzy sędziowie Sądu są również wyznaczani do pełnienia funkcji rzeczników generalnych w Sądzie, aby stworzyć procedurę podobną do tej stosowanej w Trybunale.
Odwołanie a szczególna procedura kontroli orzeczeń
W sprawach prejudycjalnych, biorąc pod uwagę charakter postępowania, orzeczenia wydane przez Sąd nie mogą być przedmiotem odwołania do Trybunału Sprawiedliwości. Istnieje jednak szczególna procedura kontroli orzeczeń: w terminie jednego miesiąca pierwszy rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości może zaproponować Trybunałowi ponowne rozpatrzenie orzeczenia Sądu, jeżeli istnieje poważne ryzyko naruszenia jednolitości lub spójności prawa Unii.
Roczne podsumowanie
Od momentu wejścia w życie reformy przez jedno okienko przeszło prawie sto spraw prejudycjalnych. Prawie 85 % z nich przekazano Sądowi, ponieważ dotyczyły one wyłącznie jednej z sześciu szczególnych obszarów właściwości, określonych w przepisach.
W 2025 r. Sąd rozpatrzył pierwsze sprawy przekazane w ramach nowego systemu. W ten sposób zakończono szesnaście spraw bez konieczności przeprowadzania rozprawy ani wnioskowania o sporządzenie opinii. Większość z nich — jedenaście — została zakończona postanowieniem. Pięć spraw zostało rozstrzygniętych wyrokiem. Czas trwania postępowania okazał się wyjątkowo krótki: średnio 10,9 miesiąca w przypadku spraw rozstrzygniętych wyrokiem, od momentu przejścia przez jedno okienko do wydania ostatecznego orzeczenia (średnio 6,2 miesiąca, jeśli uwzględni się sprawy rozstrzygnięte wyrokiem lub postanowieniem).
System działa zatem skutecznie, a pierwsze wyniki pokazują, że reforma spełnia swoje cele: przyspieszenia rozpatrywania spraw i zrównoważenia obciążenia pracą sądów Unii, z pożytkiem dla obywateli i przedsiębiorców.
Gdzie znaleźć więcej informacji?
Aby umożliwić prawnikom, a w szczególności sędziom krajowym, lepsze zrozumienie funkcjonowania jednego okienka i kryteriów podziału właściwości, Trybunał opublikował dokument na temat wdrożenia nowych przepisów dotyczących częściowego przekazania Sądowi właściwości do orzekania w trybie prejudycjalnym. Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej Trybunału i zawiera wykaz wniosków złożonych w pierwszym roku po wejściu w życie nowych zasad, wskazując przy każdym z nich, czy został on przekazany do Sądu, czy też pozostał w Trybunale Sprawiedliwości, wraz z odpowiednim uzasadnieniem.
Obejrzyj film: Podział kompetencji między Trybunałem Sprawiedliwości a Sądem
Zwiększenie przejrzystości europejskiego wymiaru sprawiedliwości
Rok 2025 przyniósł przełom w polityce komunikacyjnej Trybunału. W związku z rozwojem technologii oraz dążeniem do tego, by europejski wymiar sprawiedliwości był dla obywateli jaśniejszy i bliższy, Trybunał wzmocnił inicjatywy mające na celu modernizację kanałów informacyjnych oraz promowanie lepszego zrozumienia przez społeczeństwo roli i działania Trybunału.
Nowe sieci społecznościowe, by być bliżej obywateli
Sieci społecznościowe są obecnie częścią codziennego życia obywateli i stanowią dla wielu ważne źródło informacji, zwłaszcza dla młodszego pokolenia. Aby wyjść im naprzeciw, a tym samym podsunąć im jak najbliżej wiarygodne i prawdziwe informacje na temat swojej działalności, Trybunał zdywersyfikował swoją obecność w mediach społecznościowych, zakładając w 2025 r. konta na czterech nowych platformach: Bluesky, Threads, WhatsApp i Instagram.
Dzięki tym nowym kanałom, które uzupełniają ofertę informacyjną Trybunału na kontach platform LinkedIn, X, YouTube i Mastodon, Trybunał jest w stanie dotrzeć do nowych odbiorców z swoim przekazem — w sposób dostosowany do ich potrzeb i bezpośrednio— na temat swojej działalności, a także znaczenia swojej roli dla ochrony praw obywateli i Europy opartej na wartościach demokratycznych.
Dzięki temu odbiorcy będą mieli łatwy dostęp, w dowolnym czasie i miejscu, do jasnych informacji na temat aktualnego orzecznictwa Trybunału, które od początku 2026 r. zostaną uzupełnione o nowoczesną bogatszą ofertę audiowizualną wraz z uruchomieniem nowej platformy audiowizualnej Curia Web TV.
Uczestnictwo w posiedzeniach Trybunału z dowolnego miejsca w Europie
Rozprawy przed Trybunałem Sprawiedliwości i Sądem, które odbywają się w Luksemburgu, są kluczowym momentem postępowania. Są one jawne i otwarte dla wszystkich obywateli. W trosce o przejrzystość i dostępność wymiaru sprawiedliwości dla 450 milionów obywateli europejskich, których bezpośrednio dotyczą orzeczenia sądów Unii, Trybunał wprowadził system umożliwiający każdemu zdalne uczestnictwo w rozprawach, bez konieczności przyjazdu do Luksemburga.
Od kwietnia 2022 r. instytucja postanowiła bowiem, w ramach projektu pilotażowego, udostępnić na swojej stronie internetowej usługę retransmisji z przesunięciem czasowym rozpraw przed wielką izbą i pełnym składem Trybunału Sprawiedliwości, a także transmisji na żywo posiedzeń, podczas których są ogłaszane wyroki i przedstawiane opinie. Sukces tej fazy pilotażowej spowodował dodanie specjalnego przepisu do regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości w celu utrwalenia tego rozwiązania oraz umożliwienia transmisji niektórych rozpraw przed izbami złożonymi z pięciu sędziów, jeżeli jest to w danej sprawie uzasadnione. Ponadto, aby można było lepiej zrozumieć tło sprawy i wypowiedzi stron oraz pytania sędziów podczas rozprawy, przed każdą transmisją rozprawy attaché prasowy wyjaśnia sprawę w krótkim materiale audiowizualnym, który można również znaleźć na stronie internetowej Trybunału i w mediach społecznościowych.
W przypadku Sądu transmisja rozpraw, ogłoszenia wyroków lub przedstawiania opinii została również wpisana do regulaminu postępowania. Ponieważ zasady i tryb realizacji tych transmisji miały zostać określone przez Sąd, w lutym 2025 r. przyjął on decyzję dotyczącą transmisji ogłoszenia wyroków lub przedstawienia opinii. W wykonaniu tej decyzji pierwsza transmisja miała miejsce w maju, gdy ogłoszono na żywo wyrok wielkiej izby. We wrześniu miały miejsce dwie kolejne transmisje.
Wzmocnienie komunikacji audiowizualnej instytucji pozwala Trybunałowi w pełni wykorzystać rozwój techniczny, który przyspieszył w związku z kryzysem zdrowotnym w 2020 r., ale przede wszystkim umożliwia wszystkim zainteresowanym jego działalnością orzeczniczą, niezależnie od tego, czy są to obecni lub przyszli prawnicy (sędziowie krajowi, adwokaci, pełnomocnicy rządów państw członkowskich i instytucji Unii, nauczyciele, studenci), dziennikarze czy ogólnie wszyscy obywatele zainteresowani uzyskaniem dodatkowych informacji na temat misji instytucji, śledzić przebieg rozprawy na takich samych warunkach jak osoby fizycznie obecne w salach rozpraw, niezależnie od tego, gdzie się znajdują, bez konieczności przyjazdu do Luksemburga.
Bardziej przejrzysta debata sądowa
W tym samym duchu otwartości Trybunał kontynuował w 2025 r. wdrażanie przyjętej w 2024 r. decyzji dotyczącej publikowania w Internecie, po zamknięciu sprawy, uwag przedkładanych na piśmie w sprawach prejudycjalnych przez różne podmioty uczestniczące w postępowaniu prejudycjalnym (strony przed sądem krajowym, instytucje, państwa członkowskie itp.), o ile nie wyrażą one sprzeciwu. Dla łatwiejszego dostępu do tych uwag, są one dostępne poprzez wyszukiwarkę na stronie internetowej Trybunału, co pozwala wszystkim zainteresowanym zapoznać się ze stanowiskami przedstawionymi podczas debaty przed Trybunałem Sprawiedliwości lub Sądem przed wydaniem orzeczenia prejudycjalnego.
Modernizacja produktów komunikacyjnych skierowanych do szerokiego kręgu odbiorców
Zgodnie z celem zwiększenia widoczności orzecznictwa dla osób niebędących specjalistami Trybunał kontynuował modernizację jednego ze swoich flagowych produktów, jakim są komunikaty prasowe. Pod koniec 2023 r. przeszły one gruntowną zmianę, zyskując krótszą formę o stylu narracji lepiej dostosowanym do oczekiwań mediów i szerokiego kręgu odbiorców. Reforma ta nabrała tempa w 2025 r., kiedy zaczęto publikować bardziej przejrzyste, zwięzłe, atrakcyjne i napisane bardziej przystępnym językiem komunikaty. W większości przypadków towarzyszy im skrót, mający ułatwić wykorzystanie ich przez media.
Jednocześnie Trybunał wypuścił nowe narzędzie komunikacji: krótkie materiały wideo, które mają formę podsumowań przedstawianych przez sędziów orzekających w sprawie, są obecnie zamieszczane po ogłoszeniu najważniejszych wyroków. To innowacyjne rozwiązanie pozwala w ciągu kilku minut wyjaśnić orzeczenia budzące duże zainteresowanie mediów w jasnym i przystępnym języku. Pierwszy materiał, który ukazał się w czerwcu, dotyczył włoskiej sprawy C‑460/23 Kinsa: sprawę objaśnił w języku postępowania, czyli po włosku, prezes Trybunału, Koen Lenaerts. Materiał opatrzono napisami w 24 językach urzędowych Unii i opublikowano na stronie Curia bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku, jednocześnie zamieszczono go w mediach społecznościowych. Spotkał się z dużym zainteresowaniem i został wyświetlony prawie 20 000 razy na LinkedIn. W 2025 r. na stronie internetowej i w mediach społecznościowych zamieszczono 11 tego typu materiałów wideo na temat wyroków wielkiej izby Trybunału Sprawiedliwości.
Dzięki tym inicjatywom Trybunał kontynuował w 2025 r. swoje starania na rzecz bardziej przejrzystego, zrozumiałego i bliższego obywatelom wymiaru sprawiedliwości w Europie, dostosowując swoje formy komunikacji do nowych oczekiwań opinii publicznej.
Współpraca z sądami w Europie
Prawo Unii Europejskiej ma zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich i stanowi wspólny korpus prawny oparty na wspólnych wartościach leżących u podstaw Unii Europejskiej. W celu wzmocnienia tej wspólnoty prawnej i zapewnienia jednolitej wykładni prawa Unii Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wykraczając poza sferę postępowań toczących się przed jego dwoma sądami, od dawna prowadzi otwarty i ciągły dialog z sądami państw członkowskich — trybunałami konstytucyjnymi i sądami najwyższymi państw członkowskich, sądami pierwszej instancji i sądami apelacyjnymi — ale także z sieciami sądowymi i sądami międzynarodowymi, takimi jak Europejski Trybunał Praw Człowieka, z którymi wymienia się dobrymi praktykami w celu podwyższania standardów wymiaru sprawiedliwości. Dialog ten, który toczy się w formie konferencji i spotkań odbywających się zarówno w Trybunale, jak i w państwach członkowskich, był szczególnie owocny w 2025 r.
„EUnited in Diversity” w Sofii
Konferencja „EUnited in Diversity” odbyła się po raz pierwszy w 2021 r. w Rydze (Łotwa), a głębszy wymiar zyskała w 2023 r. w Hadze (Niderlandy), kiedy to została zorganizowana po raz drugi. Pod koniec lata 2025 r. pod auspicjami trybunału konstytucyjnego Republiki Bułgarii miała miejsce — po raz trzeci — w Sofii. Na tych odbywających się co dwa lata konferencjach gromadzą się przedstawiciele Trybunału Sprawiedliwości i krajowych trybunałów konstytucyjnych, a ich celem jest ożywienie dialogu między tymi sądami, a także promowanie interakcji między wspólnym porządkiem prawnym Unii Europejskiej a krajowymi systemami prawnymi państw członkowskich.
Tematem przewodnim konferencji w 2025 r. była „Rola sądownictwa konstytucyjnego we wspólnym porządku prawnym Unii Europejskiej”, omawiano kwestię pojęcia „sądownictwa konstytucyjnego” w Unii, a udział w konferencji wzięły trybunały konstytucyjne (lub sądy posiadające kompetencje konstytucyjne) z 21 państw członkowskich. Program obejmował cztery panele dotyczące podziału kompetencji między Unią a państwami członkowskimi zgodnie z zasadą delegowania, ochrony tożsamości Unii w czasach kryzysu, związków między krajowym prawem konstytucyjnym a prawem Unii w państwach członkowskich, a także wykładni i stosowania prawa Unii w celu zapewnienia spójności i stałości wspólnego porządku prawnego.
Konferencja była również okazją do spotkania przedstawicieli kierownictwa administracyjnego uczestniczących instytucji w celu wymiany dobrych praktyk i omówienia kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Głównym tematem tego spotkania w formule okrągłego stołu, na którym Trybunał reprezentowała dyrektor generalna ds. informacji, był „wpływ technologii cyfrowych na pracę sądów”.
Forum Sędziów w Trybunale
Na początku grudnia 2025 r. na tradycyjne Forum Sędziów przybyło do Trybunału Sprawiedliwości 148 sędziów z sądów apelacyjnych i sądów pierwszej instancji wszystkich państw członkowskich. Wśród tematów poruszonych podczas licznych sesji roboczych znalazły się: ostatnie zmiany w procedurze prejudycjalnej, najnowsze orzecznictwo w dziedzinie azylu i imigracji, nowa właściwość Sądu w zakresie odesłań prejudycjalnych, najnowsze orzecznictwo dotyczące europejskiego nakazu aresztowania i współpracy sądowej w sprawach cywilnych.
Forum to, zorganizowane po raz pierwszy przez Trybunał w 1968 r., umożliwia bezpośredni kontakt między członkami Trybunału Sprawiedliwości i Sądu a sędziami z państw członkowskich. Pozwala ono nawiązywać nieformalne kontakty i wspierać jednolite stosowanie prawa Unii przez sądy krajowe, sądy powszechne prawa europejskiego, wymieniać się pomysłami na temat wspólnych zagadnień oraz propagować znajomość i wzajemne zrozumienie różnych systemów prawnych, a także współpracę między sądami.
Spotkanie Sieci Sądowej Unii Europejskiej w Lizbonie
W listopadzie odbyło się w Lizbonie (Portugalia) siódme doroczne spotkanie korespondentów Sieci Sądowej Unii Europejskiej (RJUE). Sieć ta, utworzona z inicjatywy Trybunału w 2017 r. podczas Forum Sędziów poświęconego 60. rocznicy podpisania traktatów rzymskich, ma na celu wzmocnienie w Europie współpracy sądowej na rzecz zachowania najwyższych standardów wymiaru sprawiedliwości. RJUE, w której skład wchodzi 78 trybunałów konstytucyjnych i sądów najwyższych państw członkowskich, a także sądy najwyższe czterech państw trzecich (Islandii, Liechtensteinu, Zjednoczonego Królestwa i Ukrainy), stanowi stałe forum wymiany informacji między jej członkami. Ustanawiając system nieformalnej współpracy i dialogu między sądami najwyższej instancji w Europie, uzupełnia ona formalny mechanizm współpracy, który jest realizowany w postępowaniu prejudycjalnym.
Ponieważ posiedzenia RJUE są obecnie organizowane przez sądy krajowe przy wsparciu Trybunału, gospodarzami spotkania w 2025 r. były portugalskie trybunał konstytucyjny, sąd najwyższy i najwyższy sąd administracyjny. Wzięło w nim udział sześćdziesięciu korespondentów z 20 państw członkowskich, jednego państwa trzeciego, a także czterech innych sieci europejskich. Wystąpienia i dyskusje uczestników dotyczyły przyszłości współpracy w ramach sieci oraz zakresu obowiązku występowania z odesłaniem prejudycjalnym przez sądy krajowe orzekające w ostatniej instancji.
Spotkania z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka
Europejski Trybunał Praw Człowieka i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej są dwiema ważnymi instytucjami zajmującymi się ochroną praw podstawowych w Europie. Przynależą one do dwóch odrębnych organizacji (ETPC — do Rady Europy, a ETS — do Unii Europejskiej), lecz ich działania uzupełniają się wzajemnie w dążeniu do tych samych celów, opartych na wspólnych podstawowych wartościach, jakimi są: godność ludzka, wolność, demokracja, ochrona praw człowieka, poszanowanie praworządności, ochrona mniejszości, tolerancja, niedyskryminacja, solidarność oraz utrzymanie pokoju i sprawiedliwości w Europie. W związku z tym utrzymują one bliskie stosunki poprzez regularne spotkania, mające na celu podzielenie się informacjami na temat zmian w orzecznictwie oraz wymianę poglądów na tematy będące przedmiotem wspólnego zainteresowania i dotyczące wspólnych wyzwań. Dlatego co roku członkowie obu instytucji spotykają się w Luksemburgu lub Strasburgu, aby podtrzymywać tę komplementarność i współpracę na rzecz ochrony praw podstawowych w Europie.
Ostatnie spotkanie odbyło się w listopadzie w Trybunale w Luksemburgu. Członkowie obu instytucji sądowniczych wzięli udział w kilku spotkaniach w formuje okrągłego stołu poświęconych wolności słowa w epoce cyfrowej, najlepszemu interesowi dziecka w sprawach dotyczących transgranicznego uprowadzenia dzieci oraz prawnym i fizycznym przeszkodom w dostępie do procedur azylowych. Oficjalne spotkanie umożliwiło również wymianę poglądów między prezesami obu sądów na temat wyzwań stojących przed wymiarem sprawiedliwości, co zaowocowało przeprowadzeniem przez nich rozmowy na wizji.
Obaj prezesi podkreślili zwłaszcza, jak ważne jest, by w obecnych realiach geopolitycznych i społecznych obywatele realizowali postulat będący podstawą budowanej od 75 lat konstrukcji: dążenia do zapewnienia jak najlepszego życia dzięki przywróceniu pokoju i sprawiedliwości oraz działania społeczeństwa demokratycznego.
„Za każdym razem, gdy dochodzi do konkretnego naruszenia niezawisłości sędziowskiej, za każdym razem, gdy wolność wypowiedzi obraca się przeciwko wartościom, które ma wspierać — pluralizmowi, tolerancji — w obliczu wzrastającej mowy nienawiści lub nawoływania do przemocy, należy przypominać, co jest rdzeniem, który należy chronić”
Mattias Guyomar
prezes ETPC
„Państwo prawne chroni obywateli, ale chroni również system demokratyczny, który musi mieć możliwość ewoluowania z każdymi wyborami i między nimi, który musi angażować społeczeństwo obywatelskie, który musi angażować obywateli i grupy obywateli aktywnych w polityce. Wszystko to zostało wyrażone w wielu orzeczeniach Trybunału, często mających związek z podstawowymi swobodami”
Koen Lenaerts
prezes TSUE
C | Relacje ze społeczeństwem
Wizyta w Trybunale
Trybunał stara się przybliżyć instytucję obywatelom, organizując wizyty i seminaria, które pomagają w lepszym zrozumieniu prawa Unii poprzez programy dostosowane do potrzeb odbiorców. Wizyty pozwalają lepiej zrozumieć rolę obu sądów Unii i konkretny wpływ ich orzecznictwa na codzienne życie obywateli, natomiast seminaria, skierowane głównie do sędziów krajowych, sprzyjają dialogowi między sądami krajowymi i europejskimi. Trybunał gości w swej siedzibie różnorodne grupy osób, a także oferuje wizyty w formie wirtualnej, w szczególności program edukacyjny online, który pozwala, by uczniowie szkół średnich zapoznali się z wymiarem sprawiedliwości Unii Europejskiej ze szkolnej ławki. W 2025 r. w programie tym wzięło udział 412 uczniów szkół średnich.
Zrozumieć wymiar sprawiedliwości Unii
Attaché prasowi z Dyrekcji Komunikacji, z wykształcenia prawnicy, mają za zadanie objaśniać dziennikarzom i innym zainteresowanym wyroki, postanowienia i opinie, a także sprawy w toku. Przygotowują oni komunikaty prasowe, aby informować na bieżąco dziennikarzy i przedstawicieli zawodów prawniczych o orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości i Sądu. Rozprowadzają oni wśród osób, które zwróciły się o to do służby prasowej Trybunału, regularne biuletyny informujące o ważnych wydarzeniach w działalności sądowniczej (rozprawach, ogłoszeniu wyroków i przedstawieniu opinii) i instytucjonalnej, a także „info-rapides” dotyczące spraw nieobjętych komunikatami prasowymi. Ponadto odpowiadają na maile i telefony do Trybunału od obywateli w różnych sprawach dotyczących jego działalności (informacje na temat postępowania, wyjaśnienia dotyczące wyroków, roli Trybunału, pomocy w korzystaniu ze strony internetowej itp.).
Być na bieżąco dzięki mediom społecznościowym Trybunału
Aby rozpowszechniać informacje w sposób bezpośredni i natychmiastowy, Trybunał jest aktywny w mediach społecznościowych poprzez swoje konta na platformach LinkedIn i Mastodon, dwa konta X (jedno w języku francuskim, a drugie w języku angielskim), a także konta Bluesky i Threads. Ponadto posiada kanał WhatsApp i kanał YouTube, na którym w 24 językach urzędowych są publikowane różnorodne treści audiowizualne, w szczególności animacje przeznaczone dla szerokiego kręgu odbiorców, wyjaśniające wpływ orzecznictwa Trybunału na codzienne życie obywateli, a także programy Curia Web TV. W 2025 r. Trybunał opublikował na YouTube dwie nowe animacje:
Przejrzystość w wymiarze sprawiedliwości
Co się dzieje, kiedy państwo nie przestrzega prawa Unii?
W 2025 r. Trybunał założył konto na Instagramie skierowane do szerszej i młodszej publiczności, popularyzujące jego działalność poprzez atrakcyjną wizualnie komunikację.
Liczba obserwujących wszystkie platformy Trybunału stale rośnie, co świadczy o zainteresowaniu jego działalnością szerokiego kręgu odbiorców.
Oglądanie rozpraw i posiedzeń w czasie rzeczywistym
Aby ułatwić dostęp do działalności sądowej, Trybunał wprowadził system transmisji posiedzeń.
Ogłoszenie wyroków Trybunału Sprawiedliwości i przedstawienie opinii rzeczników generalnych są transmitowane na żywo. Dotyczy to również niektórych wyroków i opinii Sądu. Zgodnie z wymogami regulaminu postępowania rozprawy przed Trybunałem są transmitowane z przesunięciem czasowym. Dotyczy to rozpraw przed Trybunałem w pełnym składzie, w składzie wielkiej izby lub, w wyjątkowych przypadkach, izby złożonej z pięciu sędziów. Nagranie wideo z rozprawy jest dostępne na stronie Curia przez miesiąc.
W przypadku wyroków o szczególnym znaczeniu sędzia, który orzekał w sprawie, przedstawia jasnym i przystępnym językiem orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości w kilkuminutowym materiale wideo (zob. więcej w rozdziale „Zwiększenie przejrzystości europejskiego wymiaru sprawiedliwości”).
Przed transmisją rozpraw emitowany jest briefing objaśniający sprawę w językach, w których odbywa się rozprawa, publikowany na stronie internetowej Trybunału i w sieciach społecznościowych.