Gníomhaíocht bhreithiúnach

A | An Chúirt Bhreithiúnais in 2025
B | An Chúirt Ghinearálta in 2025
C | Cásdlí in 2025

 
Start Scroll

A | An Chúirt Bhreithiúnais in 2025

Is féidir iarrataí ar réamhrialú a tharchur go príomha chuig an gCúirt Bhreithiúnais. I gcás ina bhfuil amhras ar chúirt náisiúnta maidir le léiriú ar riail an Aontais nó maidir lena bailíocht, cuirfidh sí bac ar na himeachtaí os a comhair agus cuirfidh sí an t-ábhar faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais. Nuair a bheidh an t-ábhar soiléirithe ag cinneadh na Cúirte Breithiúnais, beidh an chúirt náisiúnta in ann an díospóid atá os a comhair a réiteach. I gcásanna ina n-éilítear freagra laistigh de thréimhse ama an-ghearr (e.g. tearmann, rialú teorann, fuadach leanaí, etc.), déantar foráil maidir le nós imeachta práinne um réamhrialú.

Is féidir caingne díreacha a thabhairt os comhair na Cúirte freisin, ag iarraidh gníomh de chuid an Aontais a neamhniú (‘caingean le haghaidh neamhniú’) nó dearbhú nach gcomhlíonann Ballstát dlí an Aontais (‘caingean mar gheall ar mhainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh’). I gcás neamhchomhlíonadh ag an mBallstát, d’fhéadfadh an breithiúnas lena suitear gur mhainnigh sé oibleagáidí a chomhlíonadh, d’fhéadfadh an dara caingean, ar a dtugtar caingean ‘sárúdhúbailte ’, a bheith ina cúis leis an gCúirt Bhreithiúnais pionós airgeadais a fhorchur uirthi.

Ina theannta sin, féadfar achomhairc a dhéanamh i gcoinne bhreitheanna na Cúirte Ginearálta. Féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais cinntí den sórt sin ón gCúirt Ghinearálta a chur ar neamhní.

Ar deireadh, féadfar iarrataí ar thuairim a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais chun a fhíorú an bhfuil comhaontú a bhfuil sé ar intinn ag an Aontas a thabhairt i gcrích le tríú Stát nó le heagraíocht idirnáisiúnta (arna thíolacadh ag Ballstát nó ag institiúid Eorpach) ag luí leis na Conarthaí.

Gníomhaíocht agus forbairt na Cúirte Breithiúnais

Koen Lenaerts

Uachtarán Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh

Ba bhliain chinniúnach a bhí in 2025 de bharr roinnt cúiseanna.

Ar an gcéad dul síos, ba í an chéad bhliain iomlán de chur i bhfeidhm na gné deireanaí den athchóiriú ar chreat breithiúnach an Aontais Eorpaigh dá bhforáiltear i Rialachán 2024/2019 lena ndéantar iarracht an t-ualach oibre a chothromú idir an dá chúirt den Aontas agus mar sprioc dheiridh leis ná cinntí breithiúnacha ar ardchaighdeán a chur ar fáil laistigh de na teorannacha ama is fearr.

Mar chuid den ghné dheireanach sin bhí, inter alia, aistriú páirteach dlínse chun réamhrialuithe ón gCúirt Bhreithiúnais a shannadh don Chúirt Ghinearálta, atá i bhfeidhm ó 1 Deireadh Fómhair 2024, in sé ábhar shonracha (CBL, dleachtanna máil, an Cód Custaim, rangú taraife, cearta aerphaisinéirí agus an córas trádála astaíochtaí). Tá sé bunaithe ar shásra ‘one-stop shop’, faoina gcuirtear na hiarrataí uile ar réamhrialú faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais. I gcás go dtagann iarraidh ar réamhrialú faoi cheann amháin de na sé ábhar sin, déanann an tUachtarán cinneadh, tar éis éisteacht leis an Leas-Uachtarán agus leis an gCéad Abhcóide Ginearálta, nó déanann an Chúirt Bhreithiúnais cinneadh ag cruinniú ginearálta, an bhfuil an iarraidh le tarchur chuig an gCúirt Ghinearálta nó le coinneáil sa Chúirt Bhreithiúnais. Le linn 2025, aistríodh 65 den 74 iarraidh ar réamhrialú a chíor an one-stop shop a aistriú chuig an gCúirt Ghinearálta. Rinneadh na cinntí maidir le cásanna a aistriú in am trátha a bhuí leis an obair leanúnach a rinne na dlísheomraí agus na seirbhísí, go háirithe Clárlann na Cúirte Breithiúnais agus an Stiúrthóireacht um Thaighde agus Dhoiciméadú.

Leis an bhforbairt ar an sásra a tháinig i bhfeidhm an 1 Meán Fómhair 2024 a úsáidtear chun cinneadh a dhéanamh an ligfear d’achomhairc dul ar aghaidh i gcoinne bhreithiúnais nó orduithe na Cúirte Ginearálta chun sé dhlísheomra achomhairc nua agus agóidí a bhaineann le feidhmiú conartha ina bhfuil clásal eadrána a chur san áireamh, cuireadh an méid sin chun feidhme de réir an chleachtais a forbraíodh ónar tugadh isteach an sásra sin. Dá réir sin, ó na 36 iarratas a scrúdaigh an dlísheomra a chinneann an ligfear d’achomhairc dul ar aghaidh, ligeadh do dhá iarratas dul ar aghaidh, ceann a bhain le hagóid chonartha (ordú in SC v Eules Kosovo C-881/24 P) a thagann faoi dhlínse an dhlísheomra sin anois, de bharr gur ardaíodh leo ceisteanna tábhachtacha i ndáil le haontú, comhsheasmhacht nó forbairt an Aontais.

Ansin, maidir le comhdhéanamh na Cúirte, tháinig an breitheamh nua ón tSlóivéin, an tUasal Bošnjak, chun an folúntas a líonadh a d'fhág bás ár gcomhghleacaí, Marko Ilešič, an 20 Meitheamh 2024, agus imeacht an chéad Bhreithimh Bhulgáraigh de Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, an tUasal Arabadjiev, ar cuireadh an tUasal Kornezov, a bhí ina Bhreitheamh sa Chúirt Ghinearálta roimhe sin, ina áit.

Ar deireadh, is pointe tiontaithe mór é 2025 maidir le beartais chumarsáide agus trédhearcachta na Cúirte. Tá dul chun cinn suntasach déanta chun an ceartas Eorpach a thabhairt níos gaire do shaoránaigh agus chun freastal níos fearr a dhéanamh ar riachtanais gairmithe dlí.

Maidir le cumarsáid, i dteannta seoladh gearrthóg fuaim-amhairc míniúcháin ina gcuireann comhaltaí den Chúirt Bhreithiúnais i láthair go hachomair cuid de na breithiúnais is tábhachtaí a thug an chúirt sin, tá dul chun cinn suntasach déanta ar roinnt mórthionscadal agus tá siad le cur i bhfeidhm go luath in 2026: athdhearadh ar shuíomh gréasáin Curia, forbairt ar inneall cuardaigh cuimsitheach nua le haghaidh úsáideoirí seachtracha agus Curia Web TV a athrú go leagan atá inrochtana do gach duine a úsáideann an t-idirlíon. Feabhsóidh na forbairtí go mór an rochtain ar fhaisnéis bhreithiúnach do chách.

Maidir le trédhearcacht na n-imeachtaí os comhair na Cúirte a fheabhsú, is fiú a thabhairt faoi deara freisin foilsiú na bpléadálacha agus na mbarúlacha i scríbhinn a thaisctear i gcásanna réamhrialaithe, cinneadh a rinneadh le linn an athchóirithe dheireanaigh ar an gcóras breithiúnach, chomh maith le glacadh, an 1 Aibreán 2025, an chinnidh maidir leis na rialacha agus na nósanna imeachta le haghaidh craoladh éisteachtaí. Cuireann an craoladh feabhas ar an tuiscint ar ról na Cúirte agus ar a cuid gníomhaíochtaí, agus cinntítear leis rochtain níos leithne ar na pléadálacha, na hargóintí agus na barúlacha a chuireann na páirtithe isteach, chomh maith le tuairimí na nAbhcóidí Ginearálta agus na breithiúnais a thugann an Chúirt.

Sa bhreis ar a ghníomhaíocht bhreithiúnach féin, lean an Chúirt lena cuid iarrachtaí i réimsí na hoiliúna, na cumarsáide agus na malartuithe le cúirteanna agus binsí na mBallstát. Tionóladh an tríú heagrán den chomhdháil 'EUnited in diversity', a thugann le chéile na cúirteanna bunreachtúla agus na hinstitiúidí comhionanna a bhfuil dlínse bhunreachtúil acu i mBallstáit an Aontais, chomh maith le Cúirt Bhreithiúnais an Aontais, i Sóifia (an Bhulgáir) ón 3 go dtí an 5 Meán Fómhair 2025 agus é mar aidhm ag an gcomhdháil an plé breithiúnach a spreagadh agus idirghníomhaíochtaí a neartú laistigh den ord dlí coiteann atá bunaithe ag an Aontas agus ag córais dlí na mBallstát. An 1 agus an 2 Nollaig 2025, chuir an Chúirt fáilte roimh thart ar 150 breitheamh ó na Ballstáit ag Fóram bliantúil na mBreithiúna. Leis an bhfóram sin, a eagraíodh den chéad uair in 1968, tugtar deis do bhreithiúna náisiúnta eolas a chur ar fheidhmiú na Cúirte agus malartú díreach a dhéanamh lena comhaltaí laistigh den Institiúid maidir le hábhair leasa choitinn, rud a neartaíonn an dlúthchomhar idir í agus na cúirteanna náisiúnta. Ba cheart forbairt na gcruinnithe agus na hoiliúna arna n-eagrú faoi chuimsiú Ghréasán Breithiúnach an Aontais Eorpaigh (EJN) agus i gcomhar leis an nGréasán Eorpach um Oiliúint Bhreithiúnach (EJTN) a lua freisin, go háirithe i ndáil leis an nós imeachta um réamhrialú. Ar deireadh, i mí na Nollag 2025, reáchtáil an Chúirt, den chéad uair, an babhta ceannais de chomórtas Themis a d’eagraigh EJTN. Tugann an comórtas mór le rá seo deis uathúil do dhaoine a bheidh ina mbreithiúna nó ina n-ionchúisitheoirí amach anseo ó gach cearn den Eoraip feabhas a chur ar a n-eolas praiticiúil ar dhlí an Aontais, rud a chuireann le comhdhlúthú comhchultúir bhreithiúnaigh laistigh den Aontas.

Maidir leis na staitisticí don bhliain seo caite, léiríonn siad go leanúnach líon ard cásanna a tugadh os comhair na Cúirte Breithiúnais (889) agus cásanna a dúnadh (774), agus is é an athnuachan pháirteach a rinneadh ar an gCúirt in 2024 is cúis leis an dara figiúr sin den chuid is mó. Amhail an 31 Nollaig 2025, ba é 1 322 líon na gcásanna a bhí ar feitheamh. Ba é meánfhad na n-imeachtaí, gach cineál cáis san áireamh, in 2025 ná 16.7 mí.

889
gcás a tugadh isteach
580
nós imeachta um réamhrialú lena n-áirítear
4
nós imeachta práinne um réamhrialú
Na Príomh-Bhallstáit as a dtionscnaítear na hiarrataí
An Iodáil
110
An Pholainn
63
An Ghearmáin
61
An Ostair
47
An Bhulgáir
42
58
gcaingean dhíreacha lena n-áirítear:
49
gcaingean maidir le mainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh agus
1
chaingean ‘maidir le mainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh faoi dhó’
245
achomharc i gcoinne chinntí na Cúirte Ginearálta
1
iarraidh ar thuairim
5
iarratas ar chúnamh dlíthiúil
Féadfaidh páirtí nach bhfuil in ann costais na n-imeachtaí a íoc iarratas a dhéanamh ar chúnamh dlíthiúil saor in aisce.
774
chás a socraíodh
561
nós imeachta um réamhrialú lena n-áirítear:
3
nós imeachta práinne um réamhrialú
51
chaingean dhíreacha lena n-áirítear:
38
mainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh a aimsíodh i gcoinne
20
Ballstát
5
chaingean ‘maidir le mainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh faoi dhó’
156
achomharc i gcoinne bhreitheanna na Cúirte Ginearálta, lena n-áirítear:
24
achomharc lenar cuireadh chinneadh na Cúirte Ginearálta ar ceal
Meánfhad na n-imeachtaí:
16.7 mí
Meánfhad na nósanna imeachta práinne um réamhrialú:
3.4 mí
1 322
chás atá ar feitheamh amhail ón 31 Nollaig 2025
Príomhábhair a láimhseáladh
Limistéar saoirse, slándála agus ceartais
142
Státchabhair agus iomaíocht
132
Beartas eacnamaíoch agus airgeadaíochta
111
An tsaoirse gluaiseachta agus bunaíochta – an margadh inmheánach
106
Cosaint tomhaltóirí
95
Comhbheartas eachtrach agus slándála
79
Comhfhogasú reachtaíochta
76
Comhshaol
63
Beartas sóisialta
52
Iompar
47

Comhaltaí na Cúirte Breithiúnais

Tá 27 mBreitheamh agus 11 Abhcóide Ghinearálta sa Chúirt Bhreithiúnais.

Ceaptar na Breithiúna agus na hAbhcóidí Ginearálta trí chomhaontú a dhéanann rialtais na mBallstát, tar éis dul i gcomhairle le coiste atá freagrach as tuairim a thabhairt ar oiriúnacht na n-iarratasóirí ionchasacha chun na cúraimí lena mbaineann a chur i gcrích. Is téarma oifige 6 bliana a bhíonn acu, agus is téarma inathnuaite an téarma sin.

Roghnaítear iad ó na daoine nach bhfuil amhras ar bith ann faoin neamhspleáchas, a bhfuil na cáilíochtaí is gá acu chun iad a cheapadh sna hoifigí breithiúnacha is airde ina dtíortha féin, nó ar dlí-eolaithe iad a n-aithnítear a n-inniúlacht.

Feidhmíonn na Breithiúna a ndualgais ar mhodh atá go hiomlán neamhchlaonta agus neamhspleách.

Toghann Breithiúna na Cúirte Breithiúnais idir eatarthu an tUachtarán agus an Leas-Uachtarán. Ainmníonn na Breithiúna agus na hAbhcóidí Ginearálta an Cláraitheoir ar feadh théarma 6 bliana.

Ceapadh na Breithiúna seo a leanas don Chúirt Bhreithiúnais in 2025: i mí an Mheithimh, Marko Bošnjak (an tSlóivéin), a tháinig i gcomharbas ar Marko Ilešič, agus i mí Mheán Fómhair, Alexander Kornezov (an Bhulgáir), a tháinig i gcomharbas ar Alexander Arabadjiev.

Tá na hAbhcóidí Ginearálta freagrach as tuairim bhreithiúnach, dá ngairtear ‘Tuairim’, go hiomlán neamhchlaonta agus neamhspleách, a thabhairt sna cásanna a shanntar dóibh. Ní gá do Bhreithiúna na Cúirte Breithiúnais an Tuairim sin a leanúint.

K. Lenaerts

Uachtarán

T. von Danwitz

Leas-Uachtarán

F. Biltgen

Uachtarán an Chéad Dlísheomra

K. Jürimäe

Uachtarán an Dara Dlísheomra

C. Lycourgos

Uachtarán an Tríú Dlísheomra

I. Jarukaitis

Uachtarán an Cheathrú Dlísheomra

M. L. Arastey Sahún

Uachtarán an Chúigiú Dlísheomra

M. Szpunar

an Chéad Abhcóide Ginearálta

I. Ziemele

Uachtarán an Séú Dlísheomra

J. Passer

Uachtarán an Deichiú Dlísheomra

O. Spineanu-Matei

Uachtarán an Ochtú Dlísheomra

M. Condinanzi

Uachtarán an Naoú Dlísheomra

F. Schalin

Uachtarán an Seachtú Dlísheomra

J. Kokott

Abhcóide Ginearálta

S. Rodin

Breitheamh

M. Campos Sánchez-Bordona

Abhcóide Ginearálta

E. Regan

Breitheamh

N. J. Cardoso da Silva Piçarra

Breitheamh

A. Kumin

Breitheamh

N. Jääskinen

Breitheamh

J. Richard de la Tour

Abhcóide Ginearálta

A. Rantos

Abhcóide Ginearálta

D. Gratsias

Breitheamh

M. Gavalec

Breitheamh

N. Emiliou

Abhcóide Ginearálta

Z. Csehi

Breitheamh

T. Ćapeta

Abhcóide Ginearálta

L. Medina

Abhcóide Ginearálta

B. Smulders

Breitheamh

D. Spielmann

Abhcóide Ginearálta

A. Biondi

Abhcóide Ginearálta

S. Gervasoni

Breitheamh

N. Fenger

Breitheamh

R. Frendo

Breitheamh

R. Norkus

Abhcóide Ginearálta

M. Bošnjak

Breitheamh

A. Kornezov

Breitheamh

A. Calot Escobar

Cláraitheoir

An t-ord prótacail amhail an 07/10/2025

B | An Chúirt Ghinearálta in 2025

Féadfar caingne díreacha arna dtionscnamh ag daoine nádúrtha nó dlítheanacha (daoine aonair, cuideachtaí, comhlachais, etc.), i gcás ina bhfuil baint aonair nó dhíreach acu agus ag na Ballstáit i gcoinne gníomhartha de chuid institiúidí, chomhlachtaí, oifigí nó ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh, chomh maith le caingne díreacha lena lorgaítear cúiteamh as damáiste arna dhéanamh ag na hInstitiúidí nó ag a seirbhísigh, a chur faoi bhráid na Cúirte Ginearálta ag an gcéad chéim.

Is féidir breitheanna ón gCúirt Ghinearálta a achomharc os comhair na Cúirte Breithiúnais, ach tá na hachomhairc sin teoranta do phointí dlí. I gcásanna a ndearnadh iad a bhreithniú faoi dhó cheana féin (ag bord achomhairc neamhspleách agus ansin ag an gCúirt Ghinearálta), ní cheadóidh an Chúirt Bhreithiúnais don achomharc dul ar aghaidh ach amháin má ardaítear leis saincheist atá suntasach maidir le haontacht, comhsheasmhacht nó forbairt dhlí an Aontais.

Ón 1 Deireadh Fómhair 2024 i leith, tá dlínse ag an gCúirt Ghinearálta freisin iarrataí ar réamhrialú arna n-aistriú ag an gCúirt Bhreithiúnais a éisteacht agus a chinneadh, ar iarrataí iad a thagann go heisiach faoi cheann amháin nó níos mó de na sé ábhar shonracha seo a leanas: comhchóras cánach breisluacha; dleachtanna máil; Cód custaim; rangú taraife earraí san Ainmníocht Chomhcheangailte; cúiteamh agus cúnamh do phaisinéirí i gcás nach gceadófar dóibh bordáil nó i gcás ina mbeidh moill ar sheirbhísí iompair nó ina gcuirfear ar ceal iad; scéim i ndáil le trádáil lamháltas i gcomhair astaíochtaí gás ceaptha teasa.

Is de chineál eacnamaíoch cuid mhór dá dlíthíocht: maoin intleachtúil (trádmharcanna agus dearaí AE), iomaíocht, Státchabhair agus maoirseacht baincéireachta agus airgeadais. Tá dlínse ag an gCúirt Ghinearálta freisin breith a thabhairt i ndíospóidí na seirbhíse sibhialta idir an tAontas Eorpach agus a sheirbhísigh.

Gníomhaíocht agus forbairt na Cúirte Ginearálta

Marc van der Woude

Uachtarán Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh

Ba bhliain shuntasach í 2025 don Chúirt Ghinearálta mar gheall ar dhá rud a tharla i mí Mheán Fómhair na bliana sin: an athnuachan pháirteach uirthi agus deireadh leis an idirthréimhse maidir le láimhseáil na n-iarrataí ar réamhrialú.

An 15 Meán Fómhair 2025, d’fhág triúr Comhaltaí an Chúirt Ghinearálta de barr na hathnuachana páirtí: an Breitheamh Tomljenović, Mastroianni agus Porchia, a bhí ina n-uachtarán ar dhlísheomra, chomh maith le Kornezov, a ceapadh mar bhreitheamh sa Chúirt Bhreithiúnais. Gabhann an Chúirt Ghinearálta buíochas leo as a rannchuidiú tábhachtach leis an gcásdlí. An dáta céanna, ghlac na breithiúna Bestagno Pezzuto agus Pavelin mionn mar chomhaltaí nua den Chúirt Ginearálta. Rinne an coláiste nua comhaltaí uachtarán, leas-uachtarán agus deichniúr uachtarán ar dhlísheomra a atoghadh ansin, le haghaidh théarma 3 bliana.

Tharla an méid sin ag an tráth céanna freisin ar tháinig deireadh leis an idirthréimhse a chuir an Chúirt Ghinearálta i bhfeidhm tar éis an athraithe pháirtigh dlínse réamhrialaithe na Cúirte Breithiúnais dá bhforáiltear le Rialachán 2024/2019 (athchóiriú a tháinig i bhfeidhm an 1 Deireadh Fómhair 2024). Go hinmheánach, an toradh a bhí air sin don Institiúid ná dhá dhlísheomra speisialta chun déileáil le hiarrataí ar réamhrialú, ina bhfuil seisear breithiúna agus abhcóide ginearálta amháin a togadh chun na hiarrataí sin a láimhseáil. Murab ionann is caingne díreacha, sanntar iarrataí ar réamhrialú ar dtús d’fhoirmíocht cúigear breithiúna, ach féadfar i gcónaí cás a tharchur ina dhiaidh sin go foirmíocht éagsúil. Chun an láimhseáil is fearr a dhéanamh ar iarrataí ar réamhrialú, thogh an Chúirt Ghinearálta freisin beirt bhreithiúna chun feidhmiú mar abhcóidí ginearálta i gcás nach mbeidh an bheirt sin ar fáil.

Mar sin féin, chuir an t-atheagrú seo agus na comhaltaí nua a tháinig le gníomhaíocht bhreithiúnach na Cúirte Ginearálta ar bhealach dearfach de bharr, mar gheall ar na comhaltaí nua, gur cuireadh clabhsúr le 1 527 gcás in 2025 (404 chás uamtha astu sin a thionscain iarfheisirí Eorpacha i gcoinne Pharlaimint na hEorpa agus a bhain leis an gcóras pinsin fhorlíontaigh), an méad is mó cásanna riamh ina stair. Má chuirtear an 989 gcás a tugadh isteach san áireamh, ba é 1 167 líon na gcásanna ar feitheamh ag deireadh na bliana. Maidir leis na hiarrataí ar réamhrialú, aistríodh 65 chuig an gCúirt Ghinearálta in 2025 agus cuireadh clabhsúr le 16.

B’ionann meánfhad na n-imeachtaí, gach cineál cáis san áireamh, agus 18.9 mí. Má dhéantar cás amháin as na 404 chás chomhionanna ó thaobh substainte de, laghdaítear meánfhad na n-imeachtaí go 16 mí. Maidir le láimhseáil na n-iarrataí ar réamhrialú, tréimhse níos giorra atá ann: 6.2 mí.

In 2025, chuir foirmíochtaí cúigear breithiúna clabhsúr le 34.7% de chásanna (404 chás uamtha acu sin dá dtagraítear). I measc na gcásanna is tábhachtaí (féach an chaibidil ‘Súil siar ar mhórchásanna na bliana’), bhain dhá cheann acu sin leis an Mór-Dhlísheomra, comhdhéanta de 15 bhreitheamh, agus dhá cheann sa dlísheomra de mhéid idirmheánach, atá sa Chúirt Ghinearálta ón athchóiriú deiridh in 2024. Ba iad sin na cásanna Stevi agus The New York Times v an Coimisiún agus an Ostair v an Coimisiún (an Mór-Dhlísheomra), chomh maith leis na cásanna uamtha YL v an Chomhairle agus YL v an Chomhairle agus EUIPO (dlísheomra de mhéid idirmheánach).

Le linn na chéad bhliana iomláine seo den aistriú páirteach dlínse i gcásanna réamhrialaithe d’éirigh leis an gCúirt Ghinearálta a misean a neartú agus láimhseáil na n-iarrataí sin a chomhtháthú go réidh ina sruth oibre inmheánach, chomh maith le rialú a thabhairt i líon an-ard cásanna ar an iomlán. A bhuí le láimhseáil éifeachtúil agus réamhghníomhach na gcásanna, arna léiriú ag an gCúirt Ghinearálta, chruthaigh an Chúirt sin go bhfuil sí in ann tabhairt faoi dhúshláin nua níos mó ná riamh.

989
gcás a tugadh isteach
820
caingean dhíreach lena n-áirítear:
Maoin intleachtúil agus thionsclaíoch
257
Státseirbhís an Aontais Eorpaigh
109
Státchabhair agus iomaíocht
39
21
chaingean arna dtabhairt ag na Ballstáit
65
tharchur chun réamhrialú
52
iarratas ar chúnamh dlíthiúil
Féadfaidh páirtí nach bhfuil in ann costais na n-imeachtaí a íoc iarratas a dhéanamh ar chúnamh dlíthiúil saor in aisce.

Forbairtí móra sa chásdlí

Savvas Papasavvas

Leas-Uachtarán na Cúirte Ginearálta

Bliain chinniúnach a bhí in 2025 go príomha mar gheall ar thionchar an athchóirithe a tugadh isteach le Rialachán 2024/2019. Athchóiriú a glacadh i gcomhthéacs méadú ar líon na gcásanna réamhrialaithe ar feitheamh agus meánfhad na n-imeachtaí sa Chúirt Bhreithiúnais araon, leis an athchóiriú rinneadh dhá athrú shuntasacha sa Chúirt Ghinearálta, lenar cruthaíodh foirmíocht nua den chúirt sin chun cásanna a éisteacht agus a rialú agus lenar aistríodh chuig an gCúirt Ghinearálta dlínse chun réamhrialú a thabhairt i gcásanna áirithe.

Thug an dlísheomra de mhéid idirmheánach, ina bhfuil 9 mbreithiúna, a chéad bhreithiúnas agus sannadh roinnt cásanna ar an dlísheomra sin freisin. Cruthaíodh an dlísheomra sin chun leanúnachas na réamhrialuithe arna dtabhairt ag an gCúirt Ghinearálta a chinntiú agus chun dea-riaradh an cheartais a áirithiú.

Thug dlísheomra réamhrialaithe na Cúirte Ginearálta a chéad rialuithe freisin. Tháinig na rialuithe sin faoi raon feidhme dhá cheann de na sé ábhar shonracha a aistríodh go dtí an Chúirt Ghinearálta. Go sonrach, dleachtanna máil agus an comhchóras cánach breisluacha.

Dá bhrí sin, sa chéad chás réamhrialaithe a chinn an Chúirt Ghinearálta, as ar eascair breithiúnas an 9 Iúil 2025, Gotek (T-534/24), bhain an iarraidh le léiriú Airteagail 7 agus 8 de Threoir 2008/118/CE ón gComhairle agus rinneadh í i gcomhthéacs díospóid idir duine nádúrtha agus Aireacht Airgeadais na Cróite maidir le bailiú na dleachta máil is iníoctha ag an duine sin, i gcomhthéacs seachadadh samhailteach earraí máil a thaispeántar ar shonraisc bhréagacha.

Maidir leis an gcóras coiteann cánach breisluacha, ina rialú an 26 Samhain 2025, Versãofast (T-657/24), rialaigh an Chúirt Ghinearálta ar iarraidh ar réamhrialú maidir le léiriú Airteagal 135(1)(b) de Threoir 2006/112/CE ón gComhairle, a tugadh isteach i gcomhthéacs díospóid idir Versãofast agus an t-údarás cánach maidir leis na gníomhaíochtaí idirghabhála creidmheasa a rinne an chuideachta sin, a d'aicmigh an t-údarás cánach mar idirbhearta idirbheartaíochta creidmheasa atá díolmhaithe ó cháin bhreisluacha.

Tá a dtuairimí tosaigh tugtha freisin ag na hAbhcóidí Ginearálta a chuidíonn leis an gCúirt Ghinearálta agus í ag plé le hiarrataí ar réamhrialú.

Dá bhrí sin, ina Tuairim i gcás Accorinvest (T-653/24), a tugadh an 29 Deireadh Fómhair 2025, rinne an tAbhcóide Ginearálta Maja Brkan scrúdú ar iarraidh ar réamhrialú maidir le léiriú Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118/CE ón gComhairle, ina mbeadh ar an gCúirt Ghinearálta a chinneadh an féidir an ranníocaíocht taraife don iompar a aicmiú mar 'cháin indíreach bhreise' de réir bhrí Airteagal 1(2) de Threoir 2008/118 agus an dtagann sé faoi raon feidhme na forála sin.

Dá pháirt, ina Thuairim i gcás European Air Charter (T-656/24), a tugadh an 26 Samhain 2025, scrúdaigh an tAbhcóide Ginearálta Martín y Pérez de Nanclares an iarraidh ar réamhrialú ó Chúirt Réigiúnach Düsseldorf (an Ghearmáin), inar iarradh ar an gCúirt coincheap an 'nasc cúisíoch “díreach”' a shoiléiriú idir tarlú cúinse eisceachtúil de réir bhrí Airteagal 5(3) de Rialachán (CE) Uimh. 261/2004 a chuaigh i bhfeidhm ar eitilt agus moill eitilte ina dhiaidh sin.

Is céim thábhachtach é aistriú páirteach de dhlínse an réamhrialaithe chuig an gCúirt Ghinearálta do chúirt arbh é an cúram tosaigh a bhí uirthi breithiúnas a thabhairt ar aighnis a dteastaíonn scrúdú domhain ar fhíricí casta uathu, agus atá anois freagrach as an bplé le cúirteanna náisiúnta. Léirigh an bhliain seo caite go bhfuil an Chúirt Ghinearálta tar éis an dúshlán a shárú, idir chaighdeán a cinntí tosaigh agus mheánfhad na n-imeachtaí.

1 527
gcás a socraíodh
1 399
gcaingean dhíreacha lena n-áirítear:
Maoin intleachtúil agus thionsclaíoch
303
Státchabhair agus iomaíocht
126
Státseirbhís an Aontais Eorpaigh
67
16
tharchur chun réamhrialú
Meánfhad na n-imeachtaí:
18.9 mí
Cion na gcinntí a ndearnadh achomharc ina gcoinne os comhair na Cúirte Breithiúnais:
26 %
Baineann 404 chás le líon iomlán na gcásanna a socraíodh, atá comhionann agus uamtha, a bhaineann le córas pinsin fhorlíontaigh na bhfeisirí Eorpacha.
1 167
gcás atá ar feitheamh (amhail ón 31 Nollaig 2025)
Príomhábhair
Maoin intleachtúil agus thionsclaíoch
276
Seirbhís shibhialta an Aontais Eorpaigh
164
Bearta sriantacha
125
Dlí Institiúideach
88
Státchabhair agus iomaíocht
66
Comhshaol
63
Beartas eacnamaíoch agus airgeadaíochta
46
Rochtain ar dhoiciméid
40
Cánachas
40
Sainfháil phoiblí
37

Comhaltaí na Cúirte Ginearálta

Tá an Chúirt Ghinearálta comhdhéanta de bheirt bhreithiúna ó gach Ballstát.

Roghnaítear breithiúna na Cúirte Ginearálta as measc daoine nach bhfuil a neamhspleáchas inchurtha in amhras agus a bhfuil acu an ábaltacht is gá chun feidhmeanna breithiúnacha a fheidhmiú. Is iad rialtais na mBallstát a cheapann, de thoil a chéile, na breithiúna, tar éis dóibh dul i gcomhairle le painéal a bhfuil an cúram air tuairim a thabhairt maidir le hoiriúnacht na n-iarrthóirí. Is téarma oifige 6 bliana a bhíonn acu, agus is téarma inathnuaite an téarma sin. Ainmníonn siad Uachtarán agus Leas-Uachtarán as a measc féin ar feadh théarma 3 bliana. Ainmníonn siad an Cláraitheoir ar feadh théarma oifige 6 bliana.

Feidhmíonn na Breithiúna a ndualgais ar mhodh atá go hiomlán neamhchlaonta agus neamhspleách.

Ceapadh beirt chomhaltaí nua sa Chúirt Ghinearálta i mí an Mheithimh 2025: na Breithiúna Jörgen Hettne (an tSualainn) agus Danutė Jočienė (an Liotuáin), a tháinig i gcomharbas, faoi seach, ar Fredrik Schalin, a ceapadh mar bhreitheamh sa Chúirt Bhreithiúnais in 2024 agus Rimvydas Norkus, a ceapadh mar abhcóide ginearálta sa Chúirt Bhreithiúnais in 2024.

Tháinig triúr comhaltaí nua isteach i Meán Fómhair 2025 mar gheall ar an athnuachan pháirteach: na Breithiúna Francesco Bestagno (an Iodáil) agus Raffaella Pezzuto (an Iodáil), a tháinig i gcomharbas ar Roberto Mastroianni agus Ornella Porchia, chomh maith leis an mBreitheamh Tanja Pavelin (an Chróit), a tháinig i gcomharbas ar Vesna Tomljenović.

M. van der Woude

Uachtarán

S. Papasavvas

Leas-Uachtarán

E. Buttigieg

Uachtarán an Chéad Dlísheomra

N. Półtorak

Uachtarán an Dara Dlísheomra

K. Kowalik-Bańczyk

Uachtarán an Tríú Dlísheomra

G. De Baere

Uachtarán an Cheathrú Dlísheomra

M. Sampol Pucurull

Uachtarán an Chúigiú Dlísheomra

P. Škvařilová-Pelzl

Uachtarán an Séú Dlísheomra

K. Kecsmár

Uachtarán an Seachtú Dlísheomra

I. Gâlea

Uachtarán an Ochtú Dlísheomra

S. Kingston

Uachtarán an Naoú Dlísheomra

S. L. Kalėda

Uachtarán an Deichiú Dlísheomra

M. Jaeger

Breitheamh

H. Kanninen

Breitheamh

J. Schwarcz

Breitheamh

M. Kancheva

Breitheamh

L. Madise

Breitheamh

A. Marcoulli

Breitheamh

I. Reine

Breitheamh

R. da Silva Passos

Breitheamh

P. Nihoul

Breitheamh

J. Svenningsen

Breitheamh

U. Öberg

Breitheamh

M. J. Costeira

Breitheamh

C. Mac Eochaidh

Breitheamh

T. Pynnä

Breitheamh

L. Truchot

Breitheamh

J. Laitenberger

Breitheamh

J. Martín y Pérez de Nanclares

Breitheamh

G. Hesse

Breitheamh

M. Stancu

Breitheamh

I. Nõmm

Breitheamh

G. Steinfatt

Breitheamh

T. Perišin

Breitheamh

D. Petrlík

Breitheamh

M. Brkan

Breitheamh

P. Zilgalvis

Breitheamh

I. Dimitrakopoulos

Breitheamh

D. Kukovec

Breitheamh

T. Tóth

Breitheamh

B. Ricziová

Breitheamh

E. Tichy-Fisslberger

Breitheamh

W. Valasidis

Breitheamh

S. Verschuur

Breitheamh

L. Spangsberg Grønfeldt

Breitheamh

H. Cassagnabère

Breitheamh

R. Meyer

Breitheamh

J. Hettne

Breitheamh

D. Jočienė

Breitheamh

F. Bestagno

Breitheamh

R. Pezzuto

Breitheamh

T. Pavelin

Breitheamh

V. Di Bucci

Cláraitheoir

An t-ord prótacail amhail an 16/09/2025

C | Cásdlí in 2025

Fócas

Saoránacht an Aontais agus na ‘pasanna órga’

Breithiúnas in an Coimisiún v Málta (Saoránacht trí infheistíocht) (C-181/23)

Ó 2024 i leith, bhí Málta ag tabhairt isteach sásraí lenar ceadaíodh do náisiúnaigh tríú tír náisiúntacht Mhálta a fháil ar ranníocaíochtaí airgeadais agus infheistíochtaí. In 2020, cuireadh scéim ‘Saoránacht Mhálta trí Eadóirseacht as Seirbhísí Eisceachtúla trí Infheistíocht Dhíreach’ in ionad na socruithe sin. Tríd an scéim sin, bhí cead ag infheisteoirí ó thír eile, chomh maith lena dteaghlach, náisiúntacht Mhálta a fháil trí shuimeanna suntasacha airgid a íoc don Stát, réadmhaoin a cheannach nó a thógáil ar cíos i Málta, tabhartas d’eagraíocht cheadaithe agus ceangaltas i leith cónaí dlíthiúil, a d’fhéadfaí an fad a laghdú dá ndéanfaí íocaíocht sa bhreis.

Mheas an Coimisiún Eorpach gur chruthaigh an scéim deacrachtaí maidir le dlí an Aontais de bharr go dtugtar saoránacht an Aontais do dhuine má fhaigheann siad náisiúntacht i mBallstát. Dar leis an gCoimisiún, bhí an scéim nua a chuir Málta i bhfeidhm in 2020 bunaithe go bunúsach ar loighic idirbheartaíochta. Bhí na coinníollacha airgeadais ina ngnéithe lárnacha den scéim, agus leis an gceanglas cónaí dhlíthiúil níor éilíodh fíorláithreacht fhadtéarmach i Málta. Léiríodh leis an bhféidearthacht laghdú suntasach a dhéanamh ar an tréimhse cónaí ar íocaíocht níos airde nach raibh an nasc idir an t-iarratasóir agus an Ballstát ina chritéar cinntitheach chun náisiúntacht a dheonú. Da réir sin chinn an Coimisiún nach raibh sa scéim ach tráchtálú ar shaoránacht an Aontais, a chuaigh i gcoinne nádúr an stádais sin.

Tharchuir an Coimisiún an cás chuig an gCúirt Bhreithiúnais agus mheabhraigh an chúirt sin gurb é saoránacht an Aontais stádas bunúsach náisiúnaigh na mBallstát. Leis an stádas sin tugtar cearta agus forchuirtear dualgais agus tá sé bunaithe ar chaidreamh speisialta dlúthpháirtíochta agus macántachta idir an Stát agus a náisiúnaigh. Tá an caidreamh sin ina bhunús freisin don fhrithmhuinín idir na Ballstáit a rialaigh bunú shaoránacht an Aontais le glacadh Chonradh Maastricht, lena n-aithníonn gach Ballstát tionchar chinntí na mBallstát eile in ábhair a bhaineann le náisiúntacht.

Faoin scéim, thug an Chúirt faoi deara gur bhraith deonú náisiúntachta Máltaí ar choinníollacha airgeadais réamhshocraithe a chomhlíonadh agus de bharr nár ceanglaíodh go dtaispeánfadh an t-iarratasóir fíorchónaí ar feadh tréimhse ar leith i Málta, ní raibh fíor-lánpháirtiú i sochaí Mhálta i gceist leis an gceangal cónaí. Thug an Chúirt faoi deara freisin nach bhféadfaí amhras a chaitheamh ar an méid sin leis na seiceálacha slándála agus cúlra arna ndéanamh ag Málta, de bharr nach ndearnadh leis na seiceálacha sin ach rioscaí áirithe don leas poiblí a chosc.

Chinn an Chúirt go ndéantar neamhaird de bhun nádúr shaoránacht an Aontais le scéim eadóirseachta bunaithe ar nós imeachta idirbheartaíochta. Trí náisiúntacht a bhronnadh ar dhuine, agus saoránacht Eorpach dá bharr, go príomha mar chúiteamh ar íocaíochtaí nó infheistíochtaí réamhshocraithe, gan fíornasc dlúthpháirtíochta agus dílseachta idir an Ballstát agus an t-iarratasóir eadóirseachta, baineann an Ballstát den fhrithmhuinín ar a bhfuil an tAontas bunaithe.

Tríd an tsaoránacht sin a bhunú agus a chur chun feidhme le scéim infheistíochta, níor chomhlíon Málta a oibleagáidí mar Bhallstát agus sháraigh sé prionsabal an chomhair dhílis.

Cad é saoránacht an Aontais Eorpaigh?

Is é saoránacht an Aontais ceann de bhunghnéithe an tionscadail Eorpaigh. Tugadh isteach é le Conradh Maastricht agus cumhdaítear anois é in Airteagal 20 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE). Tugtar comhstádas do náisiúnaigh uile na mBallstát leis, lena gcuirtear le saoránacht náisiúnta gan dul ina ionad. Bronntar leis an stádas sin cearta suntasacha, amhail an ceart chun saorghluaiseachta agus cónaí sna Ballstáit, an ceart vótála agus chun seasamh i dtoghcháin áitiúla agus Eorpacha sa Stát cónaithe, agus an ceart chun cosanta daonlathaí agus consalaí na mBallstát eile i dtríú tíortha.

Tá saoránacht an Aontais bunaithe ar an dlúthpháirtíocht agus an fhrithmhuinín idir na Ballstáit agus a náisiúnaigh. Deonaítear an tsaoránacht go huathoibríoch má tá stádas náisiúnaigh Ballstáit, stádas atá bunaithe ar chaidreamh speisialta dlúthpháirtíochta agus dílseachta idir Ballstát agus a náisiúnaigh. Is é an caidreamh speisialta sin lena dtugtar údar cuí do chearta a dheonú a bhaineann le saoránacht an Aontais ar féidir a fheidhmiú ar fud an Aontais.

Saoránacht an Aontais i gcásdlí na Cúirte

Ónar tugadh isteach é le Conradh Maastricht (1993), rinneadh raon feidhme shaoránacht an Aontais a shoiléiriú de réir a chéile le cásdlí na Cúirte Breithiúnais. Ó bhreithiúnas Martínez Sala (C-85/96), aithníonn an Chúirt go gceadaítear le saoránacht an Aontais, i gcásanna áirithe, brath go díreach ar phrionsabal an neamh-idirdhealaithe ar fhorais náisiúntachta. Daingníodh an fhorbairt sin sa bhreithiúnas in Grzelczyk (C-184/99), inar chinn an Chúirt gurb í saoránacht an Aontais 'stádas bunúsach’ náisiúnaigh na mBallstát, lenar sonraíodh cor cinniúnach siombalach agus dlí i lánpháirtiú na hEorpa.

Rinne an Chúirt raon agus srianta an stádais sin a shoiléiriú ina dhiaidh sin. Sa bhreithiúnas in Rottmann (C-135/08), chinn an Chúirt nach mór do chinntí náisiúnta ar náisiúntacht a chailleadh, i gcás go mbaineann siad le saoránacht an Aontais a chailleadh, prionsabal na comhréireachta a urramú. Tamall ina dhiaidh sin, sa bhreithiúnas in Zambrano (C-34/09), dheimhnigh an Chúirt nach mór go mbeadh leanbh mionaoiseach atá ina náisiúnach de Bhallstát agus saoránach den Aontas dá bharr in ann substaint na gceart a bhaineann leis an stádas sin a fheidhmiú. Dá bhrí sin, ní fhéadfaí cead cónaithe a dhiúltú do thuismitheoirí an linbh sin, atá ina náisiúnaigh tríú tír. Gan cead cónaithe mar sin, bheadh ar an leanbh críoch an Aontais a fhágáil chun dul leis na tuismitheoirí agus mar sin bhainfí substaint na gceart ón leanbh a bhronntar le saoránacht an Aontais.

Ar an mbealach céanna, sa bhreithiúnas in Stolichna obshtina, rayon « Pancharevo » (C-490/20), chinn an Chúirt go bhfuil sé d’oibleagáid ar an mBallstát, chun dlí an Aontais a chur i bhfeidhm, an gaol idir tuismitheoir agus leanbh a bunaíodh go dleathach i mBallstát eile le beirt den ghnéas céanna a aithint ionas go mbeidh an leanbh in ann na cearta a bhaineann le saoránacht an Aontais a fheidhmiú, go háirithe an ceart chun saorghluaiseachta. Cumhdaigh an Chúirt mar sin sa bhreithiúnas sin coincheap na saoránachta Eorpaí a fheidhmítear go sonrach tríd an gceart chun gnáthshaol teaghlaigh a bheith ag duine.

Ar deireadh, níos déanaí ná sin, sa bhreithiúnas in Udlændinge- og Integrationsministeriet (C-689/21), dheimhnigh an Chúirt, cé go bhfuil na Ballstáit fós inniúil maidir le cúrsaí náisiúntachta, ní mór dóibh an inniúlacht sin a fheidhmiú ar bhealach nach gcuirfeadh isteach go díréireach ar shubstaint na gceart a bhronntar le saoránacht den Aontas, ag cur béim arís ar nádúr lárnach agus cosantach an stádais sin san Aontas.

Tá na cearta seo a leanas ag saoránach den Aontas:

  • Gluaiseacht, cónaí, obair nó staidéar go saor i mBallstát eile;
  • Vótáil agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin áitiúla agus Eorpacha ina Stát cónaithe;
  • Achainí a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa nó tionscnamh ó na saoránaigh a chur faoi bhráid an Choimisiúin Eorpaigh;
  • Gearán a chur chuig an tOmbudsman Eorpach tar éis gníomh drochriaracháin institiúide den Aontas;
  • Cosaint chonsalach a fháil o Bhallstát eile i gcás nach bhfuil ionadaíocht ag Ballstát féin an duine i dtríú tír;
  • Rochtain ar dhoiciméid Institiúidí an Aontais a iarraidh;
  • Teagmháil a dhéanamh le hInstitiúidí an Aontais i gceann dá rogha de na 24 theanga oifigiúla

Fócas

An breithiúnas in an Danmhairg v an Pharlaimint agus an Chomhairle (pá íosta leordhóthanach) (C-19/23)

Le Treoir (AE) 2022/2041, a ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle i Meán Fómhair 2022, déantar iarracht coinníollacha maireachtála agus oibre oibrithe a fheabhsú san Aontas Eorpach. Bunaítear leis creat chun leordhóthanacht pá íosta reachtúil a chur chun cinn i gcás ina bhfuil ann dóibh agus chun ról na cómhargála maidir le socrú pá a neartú. Mínítear sa Treoir, a glacadh de bhun Airteagal 153(1)(b) CFAE, a bhaineann le coinníollacha oibre, go n-urramaítear cumhacht na mBallstát pá a shocrú agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta.

Chuir an Danmhairg, le tacaíocht ón tSualainn, i gcoinne inniúlacht an Aontais idirghabháil a dhéanamh sa réimse seo. Mheas an Danmhairg, cé go raibh cuma an nós imeachta ar an Treoir, i ndáiríre tugadh deis leis don Aontas idirghabháil a dhéanamh i gcúrsaí socraithe pá. Dar leis an Danmhairg, áfach, tá an réimse sin eisiata go sonrach ó chumhachtaí an Aontais faoi Airteagal 153(5) CFAE. Mhaígh an Danmhairg freisin gur baineadh le roinnt de na hoibleagáidí arna bhforchur ar na Ballstát den cheart comhlachais agus samhail na Danmhairge de chaidrimh phroifisiúnta, bunaithe ar neamhspleáchas leathan na gcomhpháirtithe sóisialta.

Mheabhraigh an Chúirt nach féidir leis an Aontas gníomhú ach laistigh de na cumhachtaí teoranta a mbronntar air leis na Conarthaí. Mhínigh sí go bhfuil sé i gceist leis an eisiamh a bhaineann le ‘pá’ cosc a chur ar aon chomhchuibhiú díreach ar leibhéal an phá ar leibhéal an Aontais. Mar sin féin, ní féidir an t-eisiamh sin a léirmhíniú chomh leathan sin go ndéanfaí cumhachtaí an Aontais i réimse an bheartais shóisialta, go háirithe chun coinníollacha oibre a fheabhsú, a fhágáil gan chiall.

Rialaigh an Chúirt nach mbunaítear leis an Treoir maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas ná leibhéal comhchuimsitheach pá san Aontas. Go bunúsach, ní dhéantar ach na híosriachtanais nós imeachta a leagan síos, rud a fhágann go bhfuil rogha leathan ag na Ballstáit agus iad ag cinneadh agus ag nuashonrú a bpá íosta.

Maidir le cur chun cinn na cómhargála, thug an Chúirt faoi deara nach gcuireann an treoir aon oibleagáid i bhfeidhm toradh sonrach a bhaint amach. Ní cheanglaítear ar Bhallstáit nach gcumhdaítear níos lú ná 80 % de na hoibrithe iontu le cómhargáil ach creat a chruthú atá fabhrach do mhargáil den sórt sin agus, dá réir sin, plean gníomhaíochta a ghlacadh chun a leithéid de mhargáil a spreagadh. Is oibleagáidí maidir le modhanna iad na hoibleagáidí a leagtar síos, lena n-urramaítear éagsúlacht na dtraidisiún náisiúnta agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta, toisc nach gcuirtear leis an treoir, go háirithe, aon oibleagáid ar na Ballstáit sin leibhéal íosta cumhdaigh a bhaint amach.

Mar sin féin, rialaigh an Chúirt gur sháraigh forálacha áirithe den Treoir maidir le pá íosta an creat nós imeachta. Mheas an Chúirt gurb ionann a cheangal ar na Ballstáit critéir shonracha a chur san áireamh agus pá íosta comhchoiteann reachtúil á leagan síos agus á nuashonrú acu, mar shampla costas maireachtála, an leibhéal ginearálta pá nó táirgiúlachta, agus gnéithe áirithe den phá íosta comhchoiteann reachtúil a chomhchuibhiú. Tháinig sí ar an gconclúid chéanna maidir leis an bhforáil den treoir sin lena gcuirtear cosc ar aon laghdú ar phá íosta reachtúil i gcás ina bhfuil siad faoi réir córais innéacsaithe uathoibríoch. Is ionann na forálacha sin, dá bhrí sin, agus cur isteach díreach ar chinneadh an phá. Mar sin, chuir an Chúirt ar neamhní forálacha na treorach a bhaineann le cur isteach díreach den sórt sin ag an Aontas ar shocrú an phá agus a sháraíonn, dá bhrí sin, na cumhachtaí a bhronntar uirthi leis na Conarthaí. Dhiúltaigh sí do chuid eile chaingean na Danmhairge.

Rinne an Chúirt, dá bhrí sin, an chothromaíocht idir inniúlacht an Aontais sa bheartas sóisialta agus an t-eisiamh a bhaineann le pá a shoiléiriú, ag deimhniú go bhféadann an tAontas creat nósanna imeachta a rialáil agus an chómhargáil a chur chun cinn gan idirghabháil dhíreach a dhéanamh i socrú pá.

Cad a fhoráiltear in Airteagal 153 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE)?

Sainmhínítear in Airteagal 153 CFAE na réimsí inar féidir leis an Aontas Eorpach tacú le gníomhaíocht na mBallstát agus í a chomhlánú i réimse an bheartais shóisialta. Go háirithe, ceadaíonn sé don Aontas treoracha a ghlacadh a leagann síos íosriachtanais i réimsí amhail coinníollacha oibre, cosaint oibrithe, comhionannas inscne agus faisnéis agus comhairliúchán oibrithe.

Mar sin féin, leagtar síos san airteagal sin teorainneacha soiléire ar ghníomhaíocht an Aontais. Le mír 5 eisiatar go sainráite ábhair áirithe ó raon feidhme chumhachtaí an Aontais, go háirithe pá, an ceart comhlachais, an ceart stailce agus an ceart trádbhlocála. Is é is aidhm don eisiamh sin ná neamhspleáchas na mBallstát agus na gcomhpháirtithe sóisialta a chaomhnú i réimsí a mheastar a bheith riachtanach dá dtraidisiúin shóisialta agus bhunreachtúla. Sonraítear i gcásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais, cé go bhféadfaidh an tAontas rialacha a ghlacadh a mbíonn tionchar indíreach acu ar phá, nach féidir leis idirghabháil go díreach i socrú pá.

Treoir (AE) 2022/2041 maidir le pá íosta leordhóthanach

Tá sé mar aidhm ag Treoir (AE) 2022/2041 coinníollacha maireachtála agus oibre a fheabhsú san Aontas Eorpach trí neartú a dhéanamh ar an gcosaint a thugtar le pá íosta leordhóthanach. Ní leagtar síos leis an treoir pá íosta Eorpach ná ní shocraítear leis leibhéal aonfhoirmeach pá. Is é an cuspóir atá leis an treoir ná creat a bhunú lena gcinntítear, i gcás go bhfuil pá íosta ann, caighdeán maireachtála sásúil, agus urraim á tabhairt do thraidisiúin náisiúnta agus do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta.

Is trí fhorálacha nós imeachta a bhaintear amach na cuspóirí sin go príomha leis an treoir. Dá bhrí sin, ceanglaítear ar na Ballstáit a bhfuil reachtaíocht acu lena leagtar síos pá íosta reachtúil go gcuirfidís nósanna imeachta soiléire agus trédhearcacha ar bun chun é a shocrú agus a nuashonrú.

Cuirtear leis an gcómhargáil chun cinn freisin, a mheastar a bheith ina príomhfhachtóir chun pá leordhóthanach a chinntiú, go háirithe trí chuireadh a thabhairt do na Ballstáit sin ina bhfuil an cumhdach ar oibrithe a bhaineann tairbhe as cur i bhfeidhm comhaontuithe comhchoiteanna íseal, bearta a ghlacadh a chuireann an t-idirphlé sóisialta chun cinn. Dá bhrí sin, tá sé mar aidhm ag an treoir cóineasú sóisialta a neartú laistigh den Aontas gan cur isteach ar inniúlacht na mBallstát maidir le pá a shocrú.

An pá íosta i gcásdlí na Cúirte

Fiú sular tháinig an Treoir maidir le pá íosta leordhóthanach i bhfeidhm, bhí deis ag an gCúirt cásdlí substaintiúil a fhorbairt maidir le pá íosta. Sonraíodh raon feidhme na gcumhachtaí náisiúnta agus na gceanglas faoi dhlí an Aontais i roinnt breithiúnas.

Bhí ról lárnach ag cásanna a bhaineann le hoibrithe a phostú. Sa bhreithiúnas in Laval (C-341/05), shoiléirigh an Chúirt raon feidhme na 'rátaí íosphá' is féidir a fhorchur ar chuideachtaí eachtracha a phostálann oibrithe, ag cur béim ar an ngá atá le bonn dlíthiúil soiléir agus le trédhearcacht leordhóthanach d'oibreoirí eacnamaíocha.

Baineann réimse tábhachtach eile den chásdlí leis an ngaol idir an pá íosta agus rialacha an tsoláthair phoiblí. Sa bhreithiúnas in Bundesdruckerei (C-549/13), scrúdaigh an Chúirt comhoiriúnacht oibleagáide cloí le pá íosta socraithe ag reachtaíocht an stáit óstaigh i gconradh poiblí a chuirtear i gcrích i bpáirt thar lear, ag cur béim ar an gceanglas comhréireachta maidir le bearta den sórt sin i ndáil le saoirse soláthair seirbhísí. Mar sin féin, sa bhreithiúnas in RegioPost (C-115/14), ghlac an Chúirt leis go bhféadfaidh údaráis chonraitheacha comhlíonadh conartha phoiblí a dhéanamh faoi réir pá íosta a leagtar síos le dlí nó le rialachán, ar an gcoinníoll go bhfuil cuspóir dlisteanach sóisialta ag an gceanglas sin agus go gcuirtear i bhfeidhm é ar bhealach neamh-idirdhealaitheach.

Ar deireadh, shoiléirigh an Chúirt freisin coincheap an ‘rata pá íosta’ i gcomhthéacs na Treorach maidir le hOibrithe a Phostú, go háirithe sa bhreithiúnas in Sähköalojen ammattiliitto (C-396/13), trí na gnéithe de phá a chumhdaítear leis an gcoincheap sin a shonrú.

Is é an cásdlí seo ar fad atá mar bhunús don dlíthíocht reatha a bhaineann leis an Treoir maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas. Cuirtear ar fáil leis creat don rogha atá ag na Ballstáit, agus é ag cinntiú éifeachtúlacht na saoirsí bunúsacha a ráthaítear le Conradh FAE.

Fócas

Rochtain ar theachtaireachtaí téacs a malartaíodh idir Uachtarán an Choimisiúin agus Príomhoifigeach Feidhmiúcháin Pfizer

Breithiúnas Stevi agus The New York Times v an Coimisiún (T-36/23)

Is prionsabal bunúsach den Aontas Eorpach é an trédhearcacht sa saol poiblí. Dá bhrí sin, féadfaidh aon saoránach den Aontas nó aon duine dlíthiúil rochtain a fháil ar dhoiciméid na Parlaiminte, an Choimisiúin nó na Comhairle. Rialaítear an rochtain le Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún.

Is é an téacs seo an bonn dlíthiúil do cheart an phobail rochtain a fháil ar dhoiciméid atá i seilbh na n-institiúidí seo de chuid an Aontais Eorpaigh agus is é an cuspóir is mó atá leis ná trédhearcacht a neartú mar choinníoll riachtanach do dhaonlathas na hEorpa agus do dhlisteanacht ghníomhaíochtaí an Aontais. Baineann an phrionsabal trédhearcachta go hiomlán le gníomhaíochtaí na n-institiúidí, lena n-áirítear nuair a bhíonn siad i bhfoirm cumarsáid nua-aimseartha amhail teachtaireachtaí téacs.

I mBealtaine 2022, d'iarr Stevi, iriseoir leis an New York Times, rochtain ar theachtaireachtaí téacs a malartaíodh idir Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen, agus ceannaire na cuideachta cógaisíochta Pfizer i gcomhthéacs na hidirbheartaíochta ar chonarthaí vacsaíne COVID-19.

Dhiúltaigh an Coimisiún Eorpach don iarratas seo, ag rá nach raibh na teachtaireachtaí a iarradh ina seilbh aige. Dar leis an gCoimisiún, ní doiciméid a bheadh á sealbhú ag an institiúid na teachtaireachtaí téacs a malartaíodh agus dá bhrí sin níorbh fhéidir iad a nochtadh.

Thionscain Stevi caingean sa Chúirt Ghinearálta. Thosaigh an Chúirt Ghinearálta trí phrionsabal bunúsach a mheabhrú: is é is aidhm don cheart rochtana ar dhoiciméid an trédhearcacht is mó is féidir a áirithiú i ngníomhaíocht na n-institiúidí Eorpacha. Nuair a mhaíonn institiúid nach bhfuil doiciméad ina seilbh aici, glactar leis an ráiteas sin, go bunúsach, a bheith cruinn. Mar sin féin, is féidir an pointe seo a cheistiú má sholáthraíonn an t-iarratasóir fianaise dháiríre a léiríonn go raibh ann do na doiciméid.

Sa chás seo, mheas an Chúirt Ghinearálta gurbh amhlaidh an scéal. Thug sí faoi deara go raibh tagairt do theagmhálacha díreacha, lena n-áirítear trí theachtaireacht téacs, idir an bheirt oifigeach tráth na hidirbheartaíochta, i roinnt foinsí poiblí, lena n-áirítear ailt nuachtáin, ráitis ó Uachtarán an Choimisiúin agus tuarascáil ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa. Ba leor an méid sin chun a léiriú gurbh ann do na teachtaireachtaí, tráth éigin ar a laghad.

I bhfianaise an mhéid sin, ba cheart go mbeadh míniú soiléir mionsonraithe curtha ar fáil ag an gCoimisiún maidir leis an gcúis nach bhféadfaí na teachtaireachtaí a aimsiú. Mar sin féin, dar leis an gCúirt Ghinearálta, níor sholáthair an Coimisiún a leithéid de mhíniú. Ní dhearna sé ach a rá go ndearnadh cuardaigh, gan a shonrú cá háit, conas ná ar cad iad na meáin, ná an raibh na teachtaireachtaí scriosta, curtha i gcartlann nó aistrithe nuair a cuireadh gutháin nua ina n-ionad.

Thug an Chúirt Ghinearálta faoi deara nach féidir an ceart chun na trédhearcachta a fhágáil gan brí mura ndéantar doiciméid a choinneáil. Tá oibleagáid ar na hInstitiúidí a gcuid doiciméad a bhainistiú ar bhealach dáiríre agus intuartha, ionas gur féidir leis an bpobal a ngníomhaíochtaí a thuiscint agus monatóireacht a dhéanamh orthu. Ní féidir neamhaird a dhéanamh de mhalartuithe a bhaineann le cinntí tábhachtacha, amhail ceannach vacsaíní don Aontas ar fad, díreach toisc gur i bhfoirm teachtaireachtaí téacs a bhí siad.

Agus í ag tabhairt faoi deara nár sholáthair an Coimisiún míniú leordhóthanach maidir le cinniúint na dteachtaireachtaí a iarradh, rialaigh an Chúirt Ghinearálta go raibh an diúltú rochtana neamhdhleathach. Dá bhrí sin, chuir an Chúirt Ghinearálta an cinneadh faoi chonspóid ar neamhní.

Nós imeachta soiléir

Le Rialachán (CE) Uimh. 1049/2011 bunaítear nós imeachta soiléir, lena n-éilítear cinneadh réasúnaithe ón institiúid agus an fhéidearthacht athbhreithniú inmheánach a dhéanamh air, agus athbhreithniú breithiúnach ina dhiaidh sin. Tugtar leis an Rialachán bealach do shaoránaigh chun gníomhaíochtaí na n-institiúidí a thuiscint, a mhonatóireacht agus, nuair is gá, díospóid a thabhairt in aghaidh a ngníomhaíochtaí.

Cé go bhfuil eisceachtaí ann chun leasanna íogaire poiblí nó príobháideacha a chosaint, rialaítear a n-úsáid go docht leis an Rialachán trí léirmhíniú sriantach a fhorchur ar na heisceachtaí sin, trí chúiseanna sonracha a thabhairt ar dhiúltuithe agus trí scrúdú córasach a dhéanamh ar an bhféidearthacht rochtain pháirteach a dheonú.

Daingnítear an cur chuige sin le cásdlí an Aontais trína dhearbhú go gcaithfidh an trédhearcacht a bheith i réim, go háirithe i bpróisis reachtacha, chun smacht daonlathach a chinntiú.

Óna rialú sa chás an tSualainn agus Turco v an Chomhairle (C-39/05 P), cás achomhairc, leag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh síos bunchlocha an chur chuige seo trí éileamh a dhéanamh ar scrúdú nithiúil agus aonair a dhéanamh ar iarratais ar rochtain ar chomhairle dlí na Comhairle agus trí aon loighic rúndachta uathoibrí do dhoiciméid reachtacha a dhiúltú, agus ar an gcaoi sin an prionsabal a dhaingniú gurb í an trédhearcacht an riail agus gurb í an rúndacht an eisceacht. Daingníodh an cur chuige sin le breithiúnas De Capitani v an Pharlaimint (T-540/15), inar chuir an Chúirt Ghinearálta as an áireamh rúndacht chórasach doiciméad tríthaobhach (i.e. cruinnithe agus malartuithe tríthaobhacha idir na trí institiúid a bhíonn páirteach sa phróiseas reachtach), agus shonraigh sí nach féidir an eisceacht a bhaineann le cosaint an phróisis cinnteoireachta a úsáid chun gnáthfheidhmiú reachtas an Aontais a cheilt. Le déanaí, sa bhreithiúnas in Kaili v an Pharlaimint (T-1031/23, a bhí mar achomharc sa Chúirt Bhreithiúnais, C-632/25 P), chuir an Chúirt Ghinearálta ar neamhní cinneadh na Parlaiminte a dhiúltaigh rochtain a thabhairt dá hiarLeas-Uachtarán ar dhoiciméid áirithe. Dá bhrí sin, dheimhnigh sé an ceanglas maidir le grinnscrúdú dian agus aonair ar dhiúltuithe rochtana agus raon feidhme praiticiúil an chirt chun trédhearcachta, lena n-áirítear i gcomhthéacsanna institiúideacha íogaire.

Fócas

Sochaí Faisnéise: an Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA) agus na hardáin an-mhór ar líne

Tá ról lárnach ag an Aontas Eorpach i bhforbairt na sochaí faisnéise, d’fhonn timpeallacht a chruthú atá fabhrach don nuálaíocht agus don iomaíochas agus, ag an am céanna, cearta tomhaltóirí a chosaint agus deimhneacht dhlíthiúil a sholáthar. Leagtar amach na prionsabail sin sa Ghníomh um Margaí Digiteacha (DMA), Rialachán (AE) 2022/1925 agus Rialachán (AE) 2022/2065. Is pacáiste mór reachtaíochta iad lena mbeartaítear an spás digiteach Eorpach a leagan amach le dhá chuspóir. Sa chéad áit, cosaint éifeachtach chearta bunúsacha na n-úsáideoirí agus na dtomhaltóirí sa timpeallacht dhigiteach a áirithiú; sa dara háit, cothrom iomaíochta a chruthú idir gníomhaithe eacnamaíocha, go háirithe i bhfianaise cumhacht mhéadaitheach roinnt ardáin dhigiteacha mhóra. Le chéile, is céim chinntitheach iad an dá rialachán seo i dtógáil creat rialála Eorpach don earnáil dhigiteach.

In 2025, d'eisigh an Chúirt Ghinearálta na chéad bhreithiúnais i gcaingne a tionscnaíodh i gcoinne cinntí ón gCoimisiún lenar cuireadh DSA chun feidhme.

Na chéad bhreithiúnais maidir le DSA

An breithiúnas in Zalando v an Coimisiún (T-348/23)

I mí Aibreáin 2023, d’ainmnigh an Coimisiún Eorpach an miondíoltóir ar líne Zalando mar 'ardán an-mhór ar líne' faoin Acht um Sheirbhísí Digiteacha (DSA). Úsáideann níos mó ná 83 mhilliún duine a sheirbhísí gach mí agus mar sin sáraíonn an t-ardán an tairseach 45 mhilliún a leagtar síos sa Rialachán. Mar sin féin, chuir Zalando i gcoinne an ainmniúcháin seo, ag maíomh go raibh botúin ríofa déanta ag an gCoimisiún.

Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta don chaingean. Dheimhnigh sí go bhfuil Zalando ina ardán ar líne go deimhin, óir óstálann sé díoltóirí tríú páirtí trína ‘Partner Programme’, fiú mura dtagann a ghníomhaíocht díolacháin dhírigh féin (‘Zalando Retail’) faoin gcatagóir sin. D'fhéadfadh an Coimisiún a mheas go raibh úsáideoirí uile nochtaithe d'fhaisnéis ó dhíoltóirí tríú páirtí. Dhiúltaigh an Chúirt freisin do na hargóintí a bhí bunaithe ar shárú phrionsabail na deimhneachta dlíthiúla, na córa comhionainne agus na comhréireachta, agus meabhraíodh di go gcaithfidh ard-oibleagáidí a bheith i bhfeidhm maidir le hardáin den sórt sin chun na rioscaí a bhaineann le dáileadh táirgí contúirteacha nó neamhdhleathacha a theorannú.

Na breithiúnais in Meta Platforms Ireland v an Coimisiún agus Tiktok Technology v an Coimisiún (T-55/24 agus T-58/24)

Chuir an Chúirt Ghinearálta ar neamhní na cinntí lenar leag an Coimisiún Eorpach síos an táille mhaoirseachta is iníoctha ag Facebook, Instagram agus TikTok mar 'ardáin an-mhór ar líne' do 2023 faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA). Rialaigh an Chúirt gur cheart go mbeadh an modh a úsáideadh chun an táille a ríomh, bunaithe ar an meánlíon úsáideoirí míosúla, glactha le gníomh tarmligthe agus ní le cinntí cur chun feidhme simplí, toisc gur gné bhunúsach den ríomh é. Mar sin féin, ós rud é nach raibh aon earráid a ndearnadh dochar d’oibleagáid na n-ardán sin an táille a íoc, d'fhág an Chúirt i bhfeidhm go sealadach iarmhairtí na gcinntí a cuireadh ar neamhní, go dtí go nglacfaidh an Coimisiún le modheolaíocht atá comhréireach agus le cinntí nua. Ní fhéadfaidh an tréimhse idirthréimhse a bheith níos faide ná 12 mhí tar éis do na breithiúnais a bheith críochnúil, áfach.

An breithiúnas in Amazon EU v an Coimisiún (T-367/23)

Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta do chaingean Amazon le haghaidh neamhniú ar chinneadh an Choimisiúin Eorpaigh lenar ainmníodh ardán Amazon Store mar 'ardán an-mhór ar líne' faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA), lena bhforchuirtear oibleagáidí feabhsaithe ar sheirbhísí a bhfuil níos mó ná 45 mhilliún úsáideoir san Aontas acu. Mhaígh Amazon gur sáraíodh roinnt buncheart a ráthaítear leis an gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, lena n-áirítear an tsaoirse chun gnó a sheoladh, an ceart chun maoine, an chomhionannas os comhair an dlí, saoirse chun tuairimí a nochtadh agus an ceart go n-urramófaí an saol príobháideach agus faisnéis rúnda. Chinn an Chúirt Ghinearálta, áfach, go bhfuil na hoibleagáidí a fhorchuirtear le DSA, cé go bhféadfadh costais a bheith ag baint leo agus go mbíonn tionchar acu ar eagrú an ardáin, leagtha síos faoin dlí, agus go bhfuil siad comhréireach agus intuigthe i bhfianaise an chuspóra leasa ghinearálta rioscaí sistéamacha a chosc a bhaineann le hardáin an-mhór, go háirithe scaipeadh ábhair mhídhleathaigh agus cosaint tomhaltóirí. Tháinig sí ar an gconclúid nach ndéanann na bearta atá faoi conspóid, amhail an rogha córais moltaí a dhéanamh gan phróifíliú, an clár poiblí d'fhógraí nó rochtain ar shonraí ag taighdeoirí, croílár na gceart a lagú, agus go dtagann bearta diana rúndachta agus slándála ina dteannta.

An Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA)

Is ionann DSA, atá i bhfeidhm ón 17 Feabhra 2024, agus DMA ó thaobh rialáil inneachair agus seirbhísí digiteacha. Is é is aidhm leis timpeallacht ar líne níos sábháilte, níos trédhearcaí agus níos intuartha a chruthú d'úsáideoirí Eorpacha. Déanann an rialachán an córas dliteanais do sholáthraithe seirbhíse idirghabhála a nuachóiriú agus cuirtear oibleagáidí feabhsaithe i bhfeidhm ar ardáin an-mhór ar líne agus ar innill chuardaigh mhóra. Baineann na hoibleagáidí sin le cur i bhfeidhm sásraí éifeachtacha chun déileáil le hábhar neamhdhleathach, measúnú agus laghdú rioscaí sistéamacha — amhail mífhaisnéis, sáruithe ar chearta bunúsacha nó rioscaí do chosaint mionaoiseach — agus trédhearcacht mhéadaithe i sásraí córas algartamach agus moltaí.

Dá bhrí sin, ní dhírítear ar na catagóirí gníomhaithe céanna in DMA agus DSA. Dírítear in DMA ar ardáin a fheidhmíonn cumhacht struchtúrach sa mhargadh inmheánach agus atá ina bpointe rochtana riachtanach a chuireann ar chumas na ngnóthas a n-úsáidtear iad teacht ar úsáideoirí deiridh. Clúdaítear in DSA, dá pháirt, raon níos leithne de ghnóthais a sholáthraíonn seirbhísí idirghabhála d'úsáideoirí Eorpacha, agus oibleagáidí thar a bheith dian á gcur ar ardáin agus ar innill chuardaigh an-mhór mar gheall ar an tionchar sistéamach a bhíonn acu ar an spás faisnéise agus eacnamaíoch.

Maidir le DSA, i gcinneadh a nuashonraíodh i mí na Nollag 2025, d'aithin an Coimisiún roinnt ardáin an-mhór ar líne agus inneall cuardaigh atá faoi réir na n-oibleagáidí feabhsaithe faoin rialachán, lena n-áirítear Amazon, Apple, Booking.com, Google, LinkedIn, Meta, Microsoft, Pinterest, Snap, TikTok, X (Twitter roimhe seo), Wikimedia Foundation agus Zalando, chomh maith le roinnt oibreoirí eile atá gníomhach sa mhargadh Eorpach.

Gearradh fíneálacha suntasacha cheana féin de bharr chur i bhfeidhm an dá rialachán seo. An chéad fhíneáil faoi DSA, dar luach EUR 120 milliún, forchuireadh í ar ardán X an 5 Nollaig 2025 as mainneachtain roinnt oibleagáidí a leagtar síos sa rialachán a chomhlíonadh.

Na príomhthéarmaí in DSA a thuiscint

Is rialachán Eorpach é an Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha atá dírithe ar sheirbhísí digiteacha a rialáil chun timpeallacht ar líne níos sábháilte, níos trédhearcaí agus níos cothroime a chinntiú. Seo a leanas roinnt mínithe simplí ar na príomh-choincheapa sa Ghníomh:

  • Ardán ar líne: seirbhís dhigiteach lena gceadaítear d’úsáideoirí ábhar a fhoilsiú, a roinnt nó a fheiceáil (meáin shóisialta, margaí, ardáin físeán, etc.);
  • Ardán an-mhór ar líne (very large online platform, VLOP): ardán le níos mó ná 45 mhilliún úsáideoir gníomhach san Aontas Eorpach. De bharr an tionchair shuntasaigh a bhíonn acu ar an tsochaí, cuireadh oibleagáidí feabhsaithe ar na hardáin seo.
  • Inneachar neamhdhleathach: aon ábhar a sháraíonn dlí an Aontais nó an dlí náisiúnta is infheidhme (e.g. fuathchaint, táirgí neamhdhleathacha, sáruithe cóipchirt).
  • Modhnóireacht inneachair: bearta arna ndéanamh ag ardáin chun inneachar achrannach a aimsiú, a mheasúnú agus, más gá, a bhaint nó srian a chur lena rochtain.
  • Trédhearcacht algartamach: oibleagáid ar ardáin áirithe míniú a thabhairt, i dteanga shimplí, conas a oibríonn a chórais moltaí inneachair.

Trí na coincheapa seo, tá sé mar aidhm ag DSA úsáideoirí a chosaint níos fearr, ardáin mhóra a thabhairt chun cuntais agus muinín sa spás digiteach Eorpach a neartú.

Súil siar ar phríomh-bhreithiúnais na bliana

Saorghluaiseacht

Ráthaíonn an tAontas Eorpach dá shaoránaigh an ceart saorghluaiseachta agus an ceart cónaithe laistigh de chríoch na mBallstát. Chun go mbeidh éifeacht leis an tsaoirse, ní mór do na Ballstáit aitheantas a thabhairt do chásanna pearsanta agus teaghlaigh a fuarthas go dleathach i mBallstát eile, agus ní mór iad a mheas i bhfianaise cearta bunúsacha atá cosanta ag an Aontas, go háirithe an ceart go n-urramófaí an saol príobháideach agus teaghlaigh agus prionsabal an neamh-idirdhealaithe.

  • D'iarr beirt saoránach Pholannacha a phós sa Ghearmáin go ndéanfaí a dteastas pósta a thras-scríobh i gclár sibhialta na Polainne ionas go n-aithneofaí a bpósadh sa Pholainn. Dhiúltaigh na húdaráis inniúla a dteastas pósta a thras-scríobh ar an mbonn nach gceadaíonn dlí na Polainne pósadh comhghnéis. Nuair a chuir an chúirt náisiúnta ceist faoi seo, rialaigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh go bhfuil sé contrártha do dhlí an Aontais diúltú aitheantas a thabhairt do phósadh bheirt saoránach den Aontas, a cuireadh i gcrích go dleathach i mBallstát eile inar fheidhmigh siad a saoirse gluaiseachta agus cónaithe, toisc go sáraíonn sé an tsaoirse sin agus an ceart go n-urramófaí an saol príobháideach agus teaghlaigh. Dá bhrí sin, tá sé d'oibleagáid ar na Ballstáit aitheantas a thabhairt, chun na cearta a thugtar le dlí an Aontais a fheidhmiú, don stádas pósta a fuarthas go dleathach i mBallstát eile. Mar sin féin, shonraigh an Chúirt nach gciallaíonn an oibleagáid seo go dtabharfaí pósadh comhghnéis isteach sa dlí náisiúnta. Ina theannta sin, tá lánrogha ag na Ballstáit maidir leis na socruithe a roghnú chun aitheantas a thabhairt ar a leithéid de phósadh. Mar sin féin, i gcás ina roghnaíonn Ballstát modh amháin a chur ar fáil chun aitheantas a thabhairt do phósadh a tugadh i gcrích i mBallstát eile, amhail tras-scríobh an deimhnithe pósta sa chlár sibhialta, tá sé de cheangal air an modh sin a chur i bhfeidhm ar bhealach neamh-idirdhealaitheach i leith póstaí comhghnéis agus póstaí idir daoine den ghnéas céanna araon.

    Breithiúnas an 25 Samhain 2025 i gcás Wojewoda Mazowiecki (C‑713/23)

Cóir chomhionann agus neamh-idirdhealú

Tá creat dlíthiúil coiteann bunaithe ag an Aontas Eorpach chun cóir chomhionann a chinntiú agus chun an t-idirdhealú a chomhrac. Is iad Treoracha 2000/43/CE agus 2000/78/CE bunús an chreata sin: leis an gcéad cheann cuirtear cosc ar idirdhealú ar bhonn cine nó bunús eitneach, agus is é is aidhm don dara ceann comhionannas a bhaint amach san fhostaíocht agus sa ghairm. Leis na Treoracha cuirtear cosc ar gach idirdhealú díreach nó indíreach, faoi réir údaruithe áirithe a d’fhéadfadh a bheith ann, agus dá bhrí sin éilítear leo ar na Ballstáit cosaint éifeachtach agus chomhsheasmhach a chinntiú laistigh den Aontas.

  • D'iarr oibritheoir stáisiúin ar a fostóir arís agus arís eile go gceapfaí í i bpost le huaireanta oibre socraithe. Bhí a hiarratas bunaithe ar an ngá a bhí aici aire a thabhairt dá mac, a bhfuil faoi mhíchumas tromchúiseach agus riachtanais an-chuimsitheach speisialta aige. Rinne an fostóir athruithe sealadacha áirithe di. Mar sin féin, dhiúltaigh sé na socruithe a dhéanamh buan. Thug an t-oibritheoir dúshlán i gcoinne an diúltaithe agus tugadh an cás os comhair na Cúirte Uachtaraí um Achomharc Deiridh san Iodáil. Tharchuir an chúirt sin ceisteanna chuig an gCúirt Bhreithiúnais toisc go raibh amhras uirthi maidir le léirmhíniú dhlí an Aontais ar an gcosaint in aghaidh idirdhealú indíreach i gcás fostaí a thugann aire dá leanbh mionaoiseach atá faoi mhíchumas tromchúiseach, gan bheith faoi mhíchumas é nó í féin. D'fhreagair an Chúirt trína rá go gcuimsíonn an cosc ar idirdhealú indíreach ar fhoras míchumais, faoi théarmaí na Treorach Réime maidir le cóir chomhionann san fhostaíocht agus sa ghairm, fostaí atá faoi réir a leithéid d’idirdhealú freisin de bharr an chúnaimh a chuirtear ar fáil dá leanbh atá faoi mhíchumas.

    Breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025 i gcás Bervidi (C‑38/24)

  • Tá sé mar aidhm ag Dlí na Danmhairge maidir le Tithíocht Phoiblí an céatadán de thithíocht phoiblí teaghlaigh i 'limistéir chlaochlaithe' a laghdú. Is saintréith de na limistéir sin go háirithe go bhfuil cion na ‘n-inimirceach agus a sliochtaigh ó thíortha nach tíortha an Iarthair iad ’ os cionn 50 % le 5 bliana anuas. Faoin dlí sin, cuireadh deireadh le cuid de na léasanna ar thithíocht phoiblí teaghlaigh atá lonnaithe in dhá cheantar cónaithe i mbardais Slagelse agus Chóbanhávan, nó tá sé beartaithe deireadh a chur leo go luath amach anseo. Níl cúirt na Danmhairge atá ag éisteacht le díospóidí maidir leis na foircinn seo cinnte an gcruthaítear leis an reachtaíocht atá i gceist idirdhealú díreach nó indíreach ar fhoras tionscnaimh eitnigh. Ina breithiúnas, shoiléirigh an Chúirt Bhreithiúnais na cásanna a d'fhéadfadh a bheith ina n-idirdhealú ar fhoras tionscnaimh eitnigh. Thug an Chúirt faoi deara go bhfuil tionscnamh eitnigh bunaithe ar roinnt tosca. Ní leor critéar a thógtar ina aonar, amhail náisiúntacht nó tír bhreithe, chun ballraíocht i ngrúpa eitneach a chinneadh. Chun scrúdú a dhéanamh ar idirdhealú díreach a d’fhéadfadh a bheith ann, is faoin gcúirt náisiúnta a bheidh sé a chinneadh an bhfuil an critéar a bhaineann le cion na n-inimirceach agus a sliochtach bunaithe i ndáiríre ar thionscnamh eitneach fhormhór áitritheoirí na ‘limistéir chlaochlaithe’ agus, mar thoradh air sin, an bhfulaingíonn siad cóir nach bhfuil chomh fabhrach céanna, amhail riosca méadaithe go gcuirfear deireadh leis na léasanna go luath. Má chinneann an chúirt náisiúnta go bhféadfadh idirdhealú indíreach a bheith i gceist, beidh uirthi a fhíorú an bhfuil údar leis mar sin féin. Go háirithe, ní mór di a chinntiú go saothraítear leis an dlí atá i gceist cuspóir ar mhaithe le leas an phobail ar bhealach comhréireach agus, go háirithe, go bhfuil meas ar an gceart bunúsach go n-urramófaí an áit chónaithe.

    Breithiúnas an 18 Nollaig 2025 i gcás Slagelse Almennyttige Boligselskab, Afdeling Schackenborgvaenge (C‑417/23)

An smacht reachta

Leis an gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, cosúil leis an gConradh ar an Aontas Eorpach, déantar tagairt shainráite don smacht reachta mar cheann de chomhluachanna coiteanna na mBallstát de bhun Airteagal 2 CAE. Gnéithe bunriachtanacha den smacht reachta arb iad neamhspleáchas agus neamhchlaontacht na gcúirteanna.

  • In dhá bhreithiúnas, dhearbhaigh Cúirt Bhunreachtúil na Polainne go raibh forálacha áirithe de na Conarthaí, arna léiriú ag an gCúirt Bhreithiúnais, ar neamhréir leis an mbunreacht náisiúnta agus cháiligh sí go sainráite cásdlí na Cúirte maidir leis an gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil mar chásdlí a sháraíonn na cumhachtaí a thugtar di (ultra vires). Agus é den tuairim go sáraítear leis na breithiúnais sin roinnt prionsabail bhunúsacha de dhlí an Aontais, lena n-áirítear tosaíocht dhlí an Aontais, thug an Coimisiún Eorpach caingean mar gheall ar mhainneachtain oibleagáidí a chomhlíonadh i gcoinne na Polainne os comhair na Cúirte. Sheas an Chúirt leis an gcaingean sin agus chinn sí gur mhainnigh an Pholainn a hoibleagáidí a chomhlíonadh toisc gur sháraigh Cúirt Bhunreachtúil na Polainne prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí agus gur thug sí neamhaird ar thosaíocht, neamhspleáchas, éifeachtacht agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais, chomh maith le héifeacht cheangailteach chinntí na Cúirte. Seasann an Chúirt freisin le caingean an Choimisiúin a mhéid a bhaineann sí le neamhrialtachtaí tromchúiseacha lena gcuirtear ceapachán triúr breithiúna de Chúirt Bhunreachtúil na Polainne agus an uachtaráin ó bhail, rud a chaitheann amhras ar stádas na cúirte bunreachtúla sin mar bhinse neamhspleách neamhchlaonta arna bhunú le dlí de réir bhrí dhlí an Aontais.

    Breithiúnas an 18 Nollaig 2025 i gcás an Coimisiún v an Pholainn (Athbhreithniú ultra vires ar chásdlí na Cúirte — Tosaíocht dhlí an Aontais) (C‑448/23)

  • Dheimhnigh an Chúirt Ghinearálta go gcaithfidh an Pholainn suim iomlán de thart ar EUR 320.2 milliún a íoc i bpionóis a ghearr Cúirt Bhreithiúnais an Aontais tar éis di diúltú leasuithe breithiúnacha áirithe ó 2019 a chur ar fionraí, leasuithe a bhí ag teacht salach ar dhlí an Aontais. Bhí íocaíocht pionóis de EUR 1 mhilliún in aghaidh an lae socraithe ag an gCúirt ó mhí na Samhna 2021, agus ansin laghdaigh sí sin go EUR 500 000 in aghaidh an lae i mí Aibreáin 2023, tar éis dlí Polannach a glacadh a chloígh go páirteach le cinneadh na Cúirte. Ós rud é nár íoc an Pholainn na suimeanna a bhí dlite, d'aisghabh an Coimisiún na pionóis trí iad a chur in aghaidh cistí Eorpacha ar cheart, i bprionsabal, a bhronnadh ar an bPolainn. Thug an Pholainn dúshlán in aghaidh sé chinneadh fritháirimh a chlúdaigh an tréimhse ón 15 Iúil 2022 go dtí an 4 Meitheamh 2023, ag maíomh gur cheart go mbeadh laghdú níos tapúla ar mhéid an phionóis mar chuid de na hathruithe reachtacha. Dhiúltaigh an Chúirt do na hargóintí sin ina n-iomláine, agus í den tuairim nár chealaigh cleachtas breithiúnach Chúirt Bhunreachtúil na Polainne ná dlí mhí an Mheithimh 2022 méid an phionóis, agus dúirt sí nach raibh tionchar ag an laghdú a d'ordaigh an Chúirt in Aibreán 2023 ach amháin ar an todhchaí. Fad nár chomhlíon an Pholainn go hiomlán agus fad a bhí feidhm fós ag an bpionós EUR 1 mhilliún, bhí sé de cheangal ar an gCoimisiún a chinntiú go ndéanfaí an tsuim a aisghabháil go hiomlán.

    Breithiúnas an 5 Feabhra 2025 in an Pholainn v an Coimisiún (T‑830/22 agus T‑156/23, T-1033/23)

Comhbheartas eachtrach agus slándála

Mar ionstraim bhunriachtanach de Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) an Aontais Eorpaigh, úsáidtear bearta sriantacha nó ‘smachtbhannaí’ mar chuid de ghníomhaíocht chomhtháite chuimsitheach lena n-áirítear idirphlé polaitiúil. Úsáideann an tAontas iad, go háirithe chun luachanna, leasanna bunúsacha agus slándáil an Aontais a chosaint, chun coinbhleachtaí a chosc agus chun an tslándáil idirnáisiúnta a neartú. Is é is cuspóir do na smachtbhannaí athrú beartais nó iompair a spreagadh ó thaobh na ndaoine nó na n-eintiteas lena mbaineann, agus é mar aidhm leis sin cuspóirí CBES a chur chun cinn.

  • I ndiaidh fhogha míleata na Rúise ar an Úcráin in 2022, ghlac an tAontas Eorpach sraith beart sriantach. In 2023, leathnaigh Comhairle an Aontais Eorpaigh na critéir chun díriú ar dhaoine aonair nó eintitis faoi na bearta sin. Le critéar nua, ceadaítear cistí agus acmhainní eacnamaíocha d'eintitis atá gníomhach in earnáil teicneolaíochta faisnéise na Rúise a reo, eintitis a bhfuil ceadúnas arna eisiúint ag an Ionad um Cheadúnú, um Dheimhniú agus um Chosaint Rúin Stáit de chuid Sheirbhís Slándála Chónaidhme na Rúise (FSB) nó ceadúnas 'arm agus trealamh míleata' arna eisiúint ag Aireacht Tionscail agus Trádála na Rúise acu. Tá a leithéid de cheadúnas ag Positive Group PAO, cuideachta cibearshlándála Rúiseach, trína fochuideachta agus cuireadh é leis an liosta d'eintitis atá faoi smachtbhannaí. D'iarr an chuideachta go mbainfí den liosta í, ach dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta dá caingean. Mheas an Chúirt Ghinearálta go raibh an critéar a úsáideadh soiléir, intuartha go dlíthiúil agus comhréireach leis na cuspóirí a bhí á n-iarraidh, is iad sin brú a chur ar Mhoscó agus srian a chur lena chumas cogadh a throid, lena n-áirítear i réimse na faisnéise. Bhí sé de cheart ag an gComhairle a mheas gur cheart díriú ar an gcuideachta de bharr a spleáchais ar cheadúnas FSB, cé go bhfuil an ceadúnas i seilbh a fochuideachta.

    Breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2025 in Positive Group v an Chomhairle (T‑573/23)

  • Dheimhnigh Cúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh na smachtbhannaí a glacadh i gcoinne MegaFon, ceann de phríomh-oibreoirí fón póca na Rúise. Bhí an Chomhairle tar éis an chuideachta seo a chur ar an liosta d'eintitis a raibh a bearta sriantacha dírithe orthu in 2023, agus í den tuairim go dtugann sí tacaíocht dhíreach d'iarracht chogaidh na Rúise trí sheirbhísí a sholáthar ar féidir leis an arm iad a úsáid, go háirithe in earnáil na teileachumarsáide. D'iarr MegaFon go gcuirfí na gcinntí sin ar neamhní ar na forais seo a leanas: easpa réasúnaíochta, sárú ar a chearta cosanta agus cur isteach díréireach ar a shaoirse chun gnó a sheoladh. Dhiúltaigh an Chúirt do na hargóintí, agus chinn sí go raibh na cúiseanna leis na smachtbhannaí mínithe go sásúil ag an gComhairle agus nach raibh sé de dhualgas uirthi éisteacht leis an gcuideachta roimh ré chun an ghné iontais a bhí riachtanach d’éifeachtacht na smachtbhannaí a chaomhnú. Rialaigh sé freisin, cé go raibh tionchar ag na bearta ar ghnó agus ar chlú MegaFon, go raibh siad fós comhréireach agus riachtanach chun an cuspóir poiblí leasa maidir le cumais mhíleata na Rúise a shrianadh i gcomhthéacs an chogaidh san Úcráin.

    Breithiúnas an 15 Eanáir 2025 i gcás MegaFon v an Chomhairle (T‑193/23)

Imirce agus Tearmann

Tá sraith rialacha glactha ag an Aontas Eorpach chun beartas imirce Eorpach atá éifeachtach, daonnúil agus sábháilte a chur i bhfeidhm. Leis an gComhchóras Eorpach Tearmainn, leagtar síos na híoschaighdeáin maidir leis an gcaoi ina gcaitear le hiarrthóirí tearmainn agus a n-iarratas ar fud an Aontais.

  • Féadfar iarratas náisiúnaigh tríú tír ar chosaint idirnáisiúnta a dhiúltú faoi nós imeachta teorann brostaithe nuair a ainmnítear a thír thionscnaimh mar ‘sábháilte’ ag Ballstát. Shonraigh an Chúirt Bhreithiúnais go bhféadfar an t-ainmniú sin a dhéanamh le gníomh reachtach, ar choinníoll gur féidir é a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach éifeachtach. Ní mór rochtain a bheith ag an iarratasóir agus ag an gcúirt náisiúnta ar na foinsí faisnéise ar a raibh an t-ainmniú sin bunaithe. Ní fhéadfaidh Ballstát, áfach, tír a chur ar liosta na dtíortha sábháilte tionscnaimh mura dtugann sé cosaint leordhóthanach dá daonra iomlán.

    Breithiúnas an 1 Lúnasa 2025 sna cásanna uamtha Alace agus Canpelli (C‑758/24 agus C‑759/24)

  • Cuireadh iachall ar bheirt iarrthóirí tearmainn in Éirinn maireachtáil i ndálaí luaineacha tar éis don Stát diúltú cóiríocht a sholáthar dóibh ar an mbonn go raibh na hionaid lán. Chinn an Chúirt gur sárú tromchúiseach ar dhlí an Aontais é an cineál sin diúltaithe, fiú i gcomhthéacs slua ollmhór dothuartha d'iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, agus go bhféadfadh sé dliteanas an Stáit a tharraingt i gceist. Mheabhraigh an Chúirt go gceanglaítear ar na Ballstáit, faoin Treoir maidir le Dálaí Glactha, dálaí glactha a ráthú d’iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta lena n-áirithítear caighdeán leordhóthanach maireachtála, cibé acu trí thithíocht, cúnamh airgeadais, dearbháin nó meascán de na cineálacha tacaíochta sin do shaol díniteach.

    Breithiúnas an 1 Lúnasa 2025 i gcás an tAire Leanaí, Comhionannais, Míchumais, Lánpháirtíochta agus Óige agus páirtithe eile (C‑97/24)

  • Rinne fear ón Iaráic iarratas ar thearmann sa Ghréig, ag lua go raibh a shaol go mór i mbaol. Diúltaíodh dá iarratas, agus measadh go raibh a achomharc ‘go follasach gan bhunús’ de bharr nár tháinig sé i bpearsa os comhair an choimisiúin ábhartha. Bhí foráil i ndlí na Gréige maidir le toimhde uathoibríoch nach ndearnadh an t-achomharc a thionscain i gceart ina leithéid de chás. Chinn an Chúirt go sáraítear dlí an Aontais leis an riail sin: ceanglas díréireach atá ann láithreacht i bpearsa chun scrúdú a dhéanamh ar achomharc i gcás nach bhfuil mar aidhm leis ach láithreacht an iarratasóra a dheimhniú agus gan éisteacht leis. Ba cheart go mbeadh réitigh eile nach raibh chomh sriantach sin tugtha ag an nGréig, mar shampla ionadaíocht ag dlíodóir, láithreacht os comhair údarás áitiúil nó cruthúnas simplí ar láithreacht, chun fíor-rochtain ar leigheas éifeachtach a chinntiú.

    Breithiúnas an 3 Iúil 2025 i gcás Al Nasiria (C‑610/23)

Tomhaltóirí

An Chúirt Bhreithiúnais: cearta tomhaltóirí an Aontais a chinntiú

Is é an aidhm atá le bearta Eorpacha a bhaineann le cosaint tomhaltóirí ná sláinte, sábháilteacht, agus leasanna eacnamaíocha agus dlí thomhaltóirí a chosaint, is cuma cén áit a bhfuil cónaí orthu, a mbíonn siad ag taisteal nó a mbíonn siad ag siopadóireacht laistigh den Aontas Eorpach.

  • Dhíol cuideachta Ghearmánach forlíon bia a bhí déanta as cróch agus sú mealbhacán, ag maíomh gur fheabhsaigh sé an giúmar agus gur laghdaigh sé strus agus tuirse. Thug cumann dúshlán i gcoinne an chleachtais fógraíochta sin sa chúirt, ag maíomh go raibh na héilimh sláinte ar neamhréir le dlí an Aontais. Rialaigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh nach féidir a leithéid de mhaímh a úsáid san fhógraíocht go dtí go mbeidh measúnú eolaíoch an Choimisiúin ar mhaímh sláinte a bhaineann le substaintí plandaí críochnaithe agus go mbeidh siad curtha san áireamh sna liostaí oifigiúla, mura bhfuil siad cumhdaithe ag réimeas idirthréimhseach, nach amhlaidh a bhí sa chás seo.

    Breithiúnas an 30 Aibreán 2025 i gcás Novel Nutriology (C‑386/23)

  • Ní fhéadfar deoch neamh-alcólach a mhargú faoin ainm ‘jin saor ó alcól’. Bhí cás tugtha ag cumann Gearmánach atá ag troid i gcoinne iomaíocht éagórach os comhair cúirt Ghearmánach i gcoinne na cuideachta PB Vi Goods chun cosc a chur air deoch neamh-alcólach ar a dtugtar ‘Virgin Gin Alkoholfrei’ (Virgin Gin saor ó alcól) a dhíol. Mheabhraigh an Chúirt gur forchoimeádadh le dlí an Aontais an t-ainm dlíthiúil ‘jin’ do dheoch bhiotáille a tháirgtear trí alcól eitile de thionscnamh talmhaíochta a bhlaistiú le caora aitil agus ag a bhfuil íosneart alcóil 37.5 %. Chinn sí nár athraigh cur isteach na bhfocal ‘saor ó alcól’ an t-aicmiú sin agus nár fhág sé go bhféadfaí eisceacht a fháil ón toirmeasc. Mheas an Chúirt freisin nár sháraigh an srian sin an tsaoirse chun gnó a sheoladh a ráthaítear leis an gCairt, toisc nár chuir sé cosc ar mhargú an táirge mar a bhí, ach amháin ar úsáid ainm coimeádta. Tá an cosc sin comhréireach, toisc go bhfuil sé mar aidhm aige tomhaltóirí a chosaint ar aon riosca mearbhaill agus táirgeoirí jin a chloíonn le dlí an Aontais a chosaint ar iomaíocht éagórach.

    Breithiúnas an 13 Samhain 2025 i gcás PB Vi Goods (C‑563/24)

  • Bhí cuntas taisce óir ag tomhaltóir Francach le Veracash agus thug sé faoi deara go raibh aistarraingtí laethúla déanta le cárta a mhaíonn sé nach bhfuair sé riamh. Chuir sé na hidirbhearta sin in iúl do Veracash beagnach 2 mhí tar éis na chéad haistarraingthe, ach laistigh den teorainn ama reachtach 13 mhí fós. Chinn an Chúirt go bhféadfadh úsáideoir cárta ceart chun aisíocaíochta a chailleadh mura ndéanann sé nó sí an t-idirbheart neamhúdaraithe a thuairisciú ‘gan mhoill’. Mar sin féin, i gcás cárta atá caillte, goidte nó éirithe as a sheilbh go mí-dlíthiúil, ní chailleann siad an ceart seo ach amháin má ghníomhaigh siad d'aon ghnó nó le mórfhaillí, agus sin amháin i gcás na n-idirbheart a raibh moill orthu a thuairisciú.

    Breithiúnas an 1 Lúnasa 2025 in Veracash (C‑665/23)

  • Chuir beirt taistealaithe Pholannacha saoire agus gach rud san áireamh in óstán cúig réalta san Albáin in áirithe, ach an lá tar éis dóibh dul ann, cuireadh isteach go mór ar a laethanta saoire mar gheall ar oibreacha scartála suntasacha a d’ordaigh na húdaráis áitiúla. Ar feadh roinnt laethanta, dhúisigh torann leanúnach na láithreán tógála iad, agus bhíothas i mbun na linnte snámha, an cosán cois farraige agus an rochtain ar an trá a leagan. D'éirigh na dálaí lónadóireachta níos measa freisin, le scuainí, béilí teoranta agus baint seirbhísí áirithe, sular thosaigh obair tógála nua ag deireadh a saoire. Ag creidiúint go raibh damáiste ábhartha agus morálta déanta orthu, thionscain siad caingean dlí sa Pholainn chun aisíocaíocht iomlán ar an bpraghas a íocadh agus cúiteamh a fháil. Rialaigh an Chúirt go bhfuil teidlíocht ag taistealaí ar aisíocaíocht iomlán ní hamháin nuair nár soláthraíodh seirbhísí nó nuair a soláthraíodh go mícheart iad, ach freisin nuair a bhí drochfheidhmíocht na seirbhísí sin, d'ainneoin iad a bheith soláthraithe go páirteach, chomh tromchúiseach sin gur chaill an pacáiste a chuspóir ar fad agus nach raibh aon spéis sa turas a thuilleadh. Shonraigh sí gur faoin gcúirt náisiúnta an measúnú seo a dhéanamh agus go bhfuil sé mar aidhm ag an treoir an chothromaíocht chonarthach a athbhunú gan cead a thabhairt do smachtbhannaí pionósacha. Mheabhraigh an Chúirt, mar sin féin, nach féidir an t-eagraí a dhíolmhú ó dhliteanas más rud é, cé gur shocraigh údarás poiblí na hoibreacha, nach raibh siad doshannta ná dosheachanta dó.

    Breithiúnas an 23 Deireadh Fómhair 2025 i gcás Tuleka (C‑469/24)

  • Thug cuideachtaí Eorpacha agus Meiriceánacha a tháirgeann nó a úsáideann mealaimín dúshlán os comhair na Cúirte Ginearálta in aghaidh chinneadh na Gníomhaireachta Eorpaí Ceimiceán (ECHA) maidir leis an tsubstaint seo a aicmiú mar shubstaint ‘arb údar mór imní í’ mar gheall ar rioscaí tromchúiseacha don tsláinte agus don chomhshaol. D'áitigh siad go raibh an t-aicmiú sin bunaithe ar anailís eolaíoch lochtach agus nár tugadh deis leordhóthanach dóibh a gcuid argóintí a chur chun cinn le linn na n-imeachtaí. Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta dá n-argóintí agus dheimhnigh sí cinneadh ECHA. Mhínigh an Chúirt Ghinearálta go bhféadfaí substaint a aithint mar shubstaint chontúirteach fiú mura mbeadh tionchair thromchúiseacha ag a hairíonna astu féin, ach amháin dá mbeadh siad i gcomhcheangal. Chinn sí freisin nach ráthaítear leis an nós imeachta faoi Rialachán REACH (a bhfuil sé d’aidhm aige sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint ar rioscaí ceimiceán) aon chearta sonracha seachas an fhéidearthacht barúlacha a thabhairt.

    Breithiúnas an 9 Iúil 2025 in Fritz Egger agus páirtithe eile v ECHA (Mealaimín) agus LAT Nitrogen Piesteritz agus Cornerstone v ECHA (T‑163/23, T‑167/23)

Maoin Intleachtúil

Maoin Intleachtúil sa Chúirt Ghinearálta

Leis na rialacha arna nglacadh ag an Aontas chun maoin intleachtúil (cóipcheart) agus tionsclaíochta (dlí trádmharcanna, cosaint dearaí) feabhsaítear iomaíochas gnólachtaí trí thimpeallacht a chothú lena ndéantar cruthaitheacht agus nuálaíocht a chothú.

  • In 2019, chuir an chuideachta Iodálach Nero Lifestyle iarratas faoi bhráid Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh (EUIPO) chun an focalmharc NERO CHAMPAGNE a chlárú. Chuir an Comité interprofessionnel du vin de Champagne agus an Institut national de l'origine et de la qualité i gcoinne an chláraithe. D'áitigh siad go bhféadfadh an trádmharc leas éagórach a bhaint as cáil tháirgí ATFC Champagne, a gcuireann a gcosaint ráthaíocht cáilíochta ar fáil de bharr a mbunús tíreolaíoch. Dhiúltaigh EUIPO i bpáirt don agóid agus thug na comhlachtaí gairmiúla an cás os comhair na Cúirte Ginearálta. Ina rialú, chuir an Chúirt Ghinearálta cinneadh EUIPO ar neamhní agus sheas sí leis an agóid. Dá bharr sin, diúltaíodh don iarratas chun an trádmharc NERO CHAMPAGNE a chlárú.

    Breithiúnas an 25 Meitheamh 2025 i gCás Comité interprofessionnel du vin de Champagne agus INAO v EUIPO — Nero Lifestyle (NERO CHAMPAGNE) (T‑239/23)

  • Ní féidir cosaint thrádmharc an Aontais a thabhairt do Rubik’s Cube: dheimhnigh an Chúirt Ghinearálta gur cuireadh ar neamhní na trádmharcanna a cláraíodh don phuzal tríthoiseach cáiliúil. Mheas EUIPO go raibh cruth an chiúib, a struchtúr greille agus difreáil na n-aghaidheanna ag teacht le gnéithe teicniúla a bhí riachtanach dá fheidhmiú, rud a d'fhág go raibh sé dodhéanta iad a chosaint faoi dhlí na dtrádmharcanna. D'áitigh Spin Master, úinéir na dtrádmharcanna atá i gceist, nach raibh gnéithe áirithe, go háirithe na dathanna, teicniúil. Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta do na hargóintí sin, ag míniú nach raibh na dathanna ach ina ngné tháinisteach lena n-aithnítear na haghaidheanna, agus gur chomhlíon gnéithe riachtanacha an chrutha, na cearnóga, a struchtúr greille agus difreáil na n-aghaidheanna, ceanglas teicniúil: tríothu is féidir gnéithe an phuzail a rothlú agus a aithint. Ós rud é go bhfuil baint ag gach saintréith riachtanach den chiúb lena fheidhm, ní féidir iad a chosaint mar thrádmharc, agus dá bhrí sin, deimhníodh cinntí EUIPO.

    Breithiúnas an 9 Iúil 2025 in Spin Master Toys UK v EUIPO — Verdes Innovations (Cruth ciúib le haghaidheanna a bhfuil struchtúr greille aige) (T‑1170/23 go T‑1173/23)

  • Chuir an Chúirt Ghinearálta ar neamhní cinntí EUIPO a chuir cearta Ferrari ar an bhfocalmharc TESTAROSSA d’fheithiclí mótair, páirteanna spártha, gabhálais agus mionsamhla ar ceal, tar éis don oifig a fháil amach nár baineadh fíorúsáid as an marc idir 2010 agus 2015. Chinn an Chúirt Ghinearálta, cé nár monaraíodh an cineál Testarossa ó 1996, gur díoladh gluaisteáin athláimhe le linn na tréimhse i gceist ag déileálaithe agus dáileoirí údaraithe, agus gur chothaigh an úsáid seo, i gcomhar leis an tseirbhís deimhniúcháin a sholáthair Ferrari, úsáid dhlisteanach den mharc le toiliú intuigthe an mhonaróra. Rialaigh an chúirt ar an gcaoi chéanna i gcás páirteanna spártha agus gabhálas, a raibh a mbunús fíoraithe mar chuid den tseirbhís deimhnithe. A mhéid a bhaineann leis na mionsamhla, chinn sí gur úsáid tríú páirtithe an trádmharc leis an tásc ‘táirge oifigiúil faoi cheadúnas Ferrari’, lenar ráthaíodh tionscnamh tráchtála na mbréagán agus lenar léiríodh fíorúsáid le toiliú intuigthe Ferrari. Dá bhrí sin, tháinig an Chúirt ar an gconclúid gur bhain Ferrari úsáid de thrádmharc TESTAROSSA i ndáiríre i gcomhair na dtáirgí go léir lena mbaineann.

    Breithiúnas an 2 Iúil 2025 in Ferrari v EUIPO — Hesse (TESTAROSSA) (T‑1103/23 agus T-1104/23)

Iomaíocht

Cuireann an tAontas Eorpach rialacha i bhfeidhm chun saoriomaíocht a chosaint. Toirmiscfear cleachtais arb é is aidhm nó d’éifeacht leo iomaíocht laistigh den mhargadh inmheánach a chosc, a shrianadh nó a shaobhadh agus féadfar iad a cheadú le fíneálacha. Leis an gceart atá ag aon duine cúiteamh a éileamh i leith damáiste a tharlaíonn de bharr iompar frith-iomaíoch, neartaítear nádúr oibríochtúil rialacha iomaíochta an Aontais agus féadfar iompar a bhaineann an bonn den tsaor-iomaíocht a dhíspreagadh.

  • Coinníonn Apple coimisiún ar phraghas díola aipeanna tríú páirtí a dhíoltar ina App Store. De réir dhá fhondúireacht san Ísiltír a chosnaíonn na leasanna comhchoiteanna iolrachas úsáideoirí neamhaitheanta, ach inaitheanta, gléasanna Apple, tá na coimisiúin sin iomarcach agus déantar díobháil do na húsáideoirí sin. Cáineann siad iompar frithiomaíoch Apple agus thionscain siad caingean i gcúirteanna na hÍsiltíre. Cuireann Apple i gcoinne dhlínse na cúirte Ísiltíre, áfach, toisc nár tharla an teagmhas díobhálach líomhnaithe san Ísiltír agus, go háirithe, in Amstardam. Nuair a tarchuireadh ceisteanna chuici ina leith seo, thug an Chúirt Bhreithiúnais faoi deara go bhfuil an App Store atá i gceist deartha go sonrach do mhargadh na hÍsiltíre. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an díobháil a líomhnaítear a rinneadh le linn na gceannachán a tharla sa spás fíorúil sin teacht chun cinn sa chríoch sin, gan beann ar shuíomh na n-úsáideoirí lena mbaineann tráth an cheannaigh. Tá dlínse idirnáisiúnta agus chríochach ag cúirt na hÍsiltíre dá bhrí sin.

    Breithiúnas an 2 Nollaig 2025 i gcás Stichting Right to Consumer Justice agus Stichting App Stores Claims (C‑34/24)

  • In 2018, sheol an grúpa Iodálach Enel an aip JuicePass a chuireann ar chumas tiománaithe stáisiúin luchtaithe a aimsiú agus a chur in áirithe dá bhfeithiclí leictreacha. D’fhonn go mbeadh sé níos éasca treoracha chuig staisiún den sórt sin a aimsiú, d’iarr Enel ar Google an aip a dhéanamh comhoiriúnach le Android Auto, córas Google lenar féidir rochtain dhíreach a fháil ar aipeanna fóin chliste ar scáileán na feithicle. Dhiúltaigh Google a ardán a oiriúnú chun an idir-inoibritheacht a chinntiú, rud a d'fhág gur ghearr údarás iomaíochta na hIodáile fíneáil de bhreis is EUR 100 milliún ar Google as mí-úsáid a bhaint as seasamh ceannasach. Chuir Google i gcoinne an phionóis agus rinne sé an t-ábhar a tharchur chuig Comhairle Stáit na hIodáile, a chinn ceisteanna réamhrialaithe a tharchur chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Rialaigh an Chúirt gur féidir leis an bhfíric go gcuireann cuideachta atá i seasamh ceannasach cosc ar rochtain ar ardán digiteach a d'fhorbair sí trí dhiúltú don idir-inoibritheacht le feidhmchlár a d'fhorbair cuideachta tríú páirtí a chinntiú, a bheith ina mí-úsáid ar sheasamh ceannasach, fiú mura bhfuil an t-ardán sin riachtanach d'oibriú tráchtála na haipe. D’fhéadfaí a leithéid de mhí-úsáid a bheith ann i gcás gur forbraíodh an t-ardán chun úsáid ag gnóthais tríú páirtí a chumasú agus gur dócha go ndéanfadh sé an aip níos tarraingtí do thomhaltóirí. Mar sin féin, féadfar diúltú a údarú i gcás ina gcuirfeadh idir-inoibritheacht slándáil nó sláine an ardáin i mbaol, nó i gcás ina mbeadh sé dodhéanta ar chúiseanna teicniúla eile a leithéid d’idir-inoibritheacht a chinntiú. I gcásanna eile, caithfidh an gnóthas ceannasach samhail a fhorbairt a chinntíonn a leithéid d'idir-inoibritheacht laistigh d'achar réasúnta ama is gá chuige sin agus, i gcás inarbh fhiú, mar mhalairt ar chúiteamh cuí airgeadais.

    Breithiúnas an 25 Feabhra 2025 i gcás Alphabet agus páirtithe eile (C‑233/23)

  • In 2015, shínigh an club peile Beilgeach RFC Seraing conarthaí leis an gcuideachta Mháltach Doyen Sports, a chuir ar a chumas a chuid imreoirí a mhaoiniú mar mhalartú ar sciar dá gceart eacnamaíoch. Chuir FIFA, a mheas go raibh na comhaontuithe ar neamhréir lena rialacha a choisceann úinéireacht ceart eacnamaíoch ag tríú páirtithe, smachtbhannaí ar an gclub, agus dhaingnigh an Chúirt Eadrána Spóirt (CAS) agus ansin Cúirt Fheidearálach na hEilvéise na smachtbhannaí sin. D'fhéach RFC Seraing ansin le dúshlán a thabhairt i gcoinne na rialacha os comhair chúirteanna na Beilge. Mar fhreagra ar cheist réamhrialaithe, chinn an Chúirt go sáraíonn sé dlí an Aontais cosc a chur ar chúirteanna náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar dhámhachtain eadrána a rinneadh in eadráin a ghearr cónaidhm spóirt idirnáisiúnta. Dúirt an Chúirt go gcaithfidh cinntí CAS a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach éifeachtach. Ní mór don athbhreithniú sin, go háirithe, ceadú do chomhoiriúnacht bheartas poiblí an Aontais a fhíorú, lena n-áirítear, i measc nithe eile, dlí iomaíochta an Aontais agus bunchearta an mhargaidh inmheánaigh, chun bearta eatramhacha a fháil agus, más gá, chun tarchur chun réamhrialú a lorg. Ní mór do chúirt náisiúnta, dá bhrí sin, aon riail, náisiúnta nó arna heisiúint ag cumann spóirt, a chuirfeadh bac ar a leithéid d’athbhreithniú a chur ar leataobh, chun cosaint lúthchleasaithe agus clubanna a chinntiú nuair a sháraíonn cinneadh dlí an Aontais, go háirithe i réimsí na hiomaíochta nó na saorghluaiseachta.

    Breithiúnas an 1 Lúnasa 2025 i gCás Royal Football Club Seraing (C‑600/23)

  • Sheas an Chúirt Ghinearálta le cinneadh an Choimisiúin lenar cinneadh go raibh seacht mbanc mhóra infheistíochta páirteach, idir 2007 agus 2011, i gcairtéal in earnáil na mbannaí rialtais Eorpacha, trí mhalartú faisnéise agus cleachtas íogair a raibh sé mar aidhm leo buntáistí éagórach a fháil ar na margaí príomha agus tánaisteacha. Bhí fíneálacha de EUR 371 mhilliún gearrtha ag an gCoimisiún ar Nomura, UBS agus UniCredit, cé nár gearradh pionós ar Bank of America, Natixis agus NatWest mar gheall ar theorainn ama nó trócaire. Maidir le Portigon, socraíodh a fhíneáil ag nialas de bharr a ghlanláimhdeachas diúltach. Tar éis caingean ó shé cinn de na bainc, dheimhnigh an Chúirt go raibh sárú aonair leanúnach ann agus go raibh na hinstitiúidí freagrach as gníomhartha a dtrádálaithe, agus laghdaíodh beagán freisin na fíneálacha a gearradh ar Nomura, de bharr earráid ríofa a rinne an Coimisiún, agus ar UniCredit, toisc gur ró-mheastachán a ndearnadh ar thréimhse a iompair fhrith-iomaíoch. Ar deireadh, d'fhormhuinigh an Chúirt Ghinearálta leas dlisteanach an Choimisiúin a chinneadh go raibh an sárú déanta freisin ag Bank of America agus Natixis, fiú gan fíneáil a ghearradh orthu, óir chuidigh a n-aithint le scóip na comhcheilge a shoiléiriú.

    Breithiúnas an 26 Márta 2025 in UBS Group agus UBS v an Coimisiún, Natixis v an Coimisiún, UniCredit agus UniCredit Bank v an Coimisiún, Nomura International agus Nomura Holdings v an Coimisiún, Bank of America agus Bank of America Corporation v an Coimisiún agus Portigon v an Coimisiún (Bannaí Rialtais Eorpacha) (T‑441/21, T‑449/21, T‑453/21, T‑455/21, T‑456/21, T‑462/21)

Comhar breithiúnach

Áirítear sa limistéar saoirse, slándála agus ceartais bearta chun comhar breithiúnach idir na Ballstáit a chur chun cinn. Beidh an comhar sin bunaithe ar aitheantas frithpháirteach do bhreithiúnais agus do chinntí breithiúnacha agus beidh sé mar aidhm leis dlíthe náisiúnta a chomhchuibhiú chun coireacht thrasnáisiúnta a chomhrac trína áirithiú go gcosnófar cearta íospartach, amhrastach agus daoine atá á gcoinneáil laistigh den Aontas.

  • Tá iarcheannaire ar ETA, a ciontaíodh cheana sa Fhrainc i bpríosún 20 bliain d'fhoirfeacht d'éachtaí a bhaineann le sceimhlitheoireacht, á hionchúiseamh sa Spáinn as an ionsaí céanna a rinneadh in 1997, lena bhféadfaí a pianbhreith iomlán a ardú go 50 bliain ar a laghad gan aon uasteorainn reachtach. I ndiaidh tarchur ó chúirt Spáinneach maidir le feidhmiú phrionsabal ne bis in idem, d'athdhearbhaigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh nach féidir duine a ionchúiseamh faoi dhó san Aontas as na gníomhartha céanna, fiú má tá difríocht san aicmiú reachtúil ó Bhallstát amháin go Ballstát eile. Is ar an gcúirt Spáinneach atá sé a fhíorú an bhfuil na fíricí a breithníodh sa Fhrainc comhionann ó thaobh ábhair de leis na fíricí a bhfuil an duine á ionchúiseamh ina leith sa Spáinn.

    Breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025 i gcás MSIG (C‑802/23)

Príobháideachas

Tá rialacha sonracha leagtha síos ag an Aontas Eorpach chun sonraí pearsanta a chosaint. Ní mór do phróiseáil agus coinneáil sonraí den sórt sin na coinníollacha a leagtar síos sa reachtaíocht a shásamh, go háirithe a bheith teoranta don mhéid atá fíor-riachtanach agus gan cur isteach go díréireach ar an gceart chun príobháideachais.

  • Thug bean faoi deara go raibh fógra bréagach foilsithe ar an suíomh gréasáin Rómánach www.publi24.ro a mhaígh go raibh sí ag tairiscint seirbhísí gnéis agus thaispeáin grianghraif di agus a huimhir theileafóin a úsáideadh gan a toiliú. Bhain Russmedia Digital, oibritheoir an tsuímh gréasáin, an fógra anuas laistigh d'uair an chloig, ach bhí cóip de curtha ar shuímh ghréasáin eile cheana féin. Fuair sí cúiteamh ar an gcéad chéim agus ansin ar achomharc dúradh go raibh an chuideachta saor ó mhilleán ar an mbonn nach raibh inti ach óstach. Thionscain an bhean caingean os comhair Chúirt Achomhairc Chluj (an Rómáin), a tharchuir an t-ábhar chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh chun rialú a fháil ar oibleagáidí margaidh ar líne faoin Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (RGCS). Rialaigh an Chúirt go bhfuil oibreoir margaidh ar líne freagrach as na sonraí pearsanta atá sna fógraí a fhoilsítear ar an ardán a phróiseáil agus, sula ndéantar iad a fhoilsiú, go gcaithfidh sé fógraí ina bhfuil sonraí íogaire a aithint, céannacht nó toiliú sainráite an ábhair sonraí a fhíorú, agus an foilsiú a dhiúltú in éagmais a leithéid de thoiliú. Shonraigh an Chúirt freisin go gcaithfidh an t-oibreoir bearta teicniúla a chur i bhfeidhm chun cóipeáil neamhdhleathach fógraí íogaire ar shuímh eile a chosc, agus nach féidir braith ar an díolúine ó dhliteanas a leagtar síos sa Treoir maidir le tráchtáil leictreonach chun éalú ó na hoibleagáidí a fhorchuirtear le RGCS.

    Breithiúnas an 2 Nollaig 2025 i gcás Russmedia Digital agus Inform Media Press (C‑492/23)

  • Thug cumann dúshlán os comhair údaráis cosanta sonraí na Fraince i gcoinne na hoibleagáide a cuireadh ar chustaiméirí SNCF Connect ‘Monsieur’ nó ‘Madame’ a roghnú agus iad ag déanamh ceannach ar líne, ag áitiú nach raibh an bailiú seo ar fhaisnéis faoi chéannacht inscne riachtanach faoin Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (RGCS). Mheabhraigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais nach féidir ach sonraí atá go hiomlán riachtanach a bhailiú agus nach bhfuil próiseáil dlíthiúil ach amháin má tá sí riachtanach chun conradh a chomhlíonadh nó má tá údar maith léi le leas dlisteanach atá mínithe go soiléir. Ar deireadh, shonraigh an Chúirt nach féidir próiseáil den sórt sin a chosaint ar bhonn leas dlisteanach mura nochtar an leas sin, má théann sí thar a bhfuil riachtanach go docht, nó má tá baol ann go sárófar cearta bunúsacha, go háirithe i ndáil le hidirdhealú ar bhonn inscne. Níl bailiú sonraí a bhaineann le teidil custaiméirí riachtanach go hoibiachtúil, go háirithe nuair is é an cuspóir atá leis ná cumarsáid tráchtála a phearsantú.

    Breithiúnas an 9 Eanáir 2025 i gcás Mousse (C‑394/23)

  • Diúltaíodh conradh teileafóin EUR 10 in aghaidh na míosa do chustaiméir Ostarach tar éis do chuideachta phríobháideach a fháil amach, ar bhealach lán-uathoibrithe, nach raibh sí sócmhainneach. Fuair cúirteanna na hOstaire amach gur theip ar an gcuideachta an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (RGCS) a chomhlíonadh toisc nár mhínigh sí conas a tháinig an chuideachta ar an gcinneadh. Dar leis an gCúirt Bhreithiúnais tá ábhar sonraí i dteideal míniú soiléir i gcás go ndéantar próiseáil ar shonraí an duine sin: ní mór a rá sa mhíniú sin cad iad na sonraí a úsáideadh agus an tionchar a bhí acu ar an toradh, agus más féidir, a thaispeáint cad a bheadh athraithe dá mbeadh sonraí áirithe éagsúil. Ní féidir leis an ngnóthas rúndacht ghnó a úsáid mar leithscéal chun diúltú faisnéis den sórt sin a nochtadh; má agraítear an rúndacht sin, is faoin gcúirt nó faoin údarás maoirseachta atá sé cinneadh a dhéanamh maidir leis an méid rochtana is féidir a dheonú.

    Breithiúnas an 27 Feabhra 2025 i gcás Dun & Bradstreet Austria (C‑203/22)

  • D'iarr Philippe Latombe, saoránach Francach, go gcuirfí ar neamhní cinneadh an Choimisiúin Eorpaigh lenar údaraíodh aistriú sonraí pearsanta ón Aontas Eorpach go dtí na Stáit Aontaithe. Dar leis, níor chuir córas na Stát Aontaithe cosaint leordhóthanach ar fáil, go háirithe mar gheall ar easpa neamhspleáchais an ‘Data Protection Review Court’ (an Chúirt Athbhreithnithe um Chosaint Sonraí) (DPRC) agus mar gheall ar an ollbhailiú sonraí ag gníomhaireachtaí faisnéise na Stát Aontaithe. Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta don chaingean. Chinn sí go raibh feabhas curtha ag na Stáit Aontaithe ar a gcreat dlíthiúil um chosaint sonraí ó glacadh le hordú forghníomhaithe nua in 2022 agus go raibh ráthaíochtaí leordhóthanacha neamhspleáchais ag DPRC. Ní féidir breithiúna a bhriseadh as oifig ach ar chúiseanna bailí agus ní féidir le gníomhaireachtaí faisnéise tionchar a imirt ar a gcuid oibre. Chinn an Chúirt Ghinearálta freisin nach bhfuil ollbhailiú sonraí ar neamhréir le dlí an Aontais fad a chinntítear athbhreithniú breithiúnach ex post ag DPRC. Ina theannta sin, beidh sé de dhualgas ar an gCoimisiún Eorpach monatóireacht leanúnach a dhéanamh ar an gcomhlíonadh leis an gcreat seo agus féadfaidh sé an cinneadh a chur ar fionraí má laghdaíonn an chosaint a thairgeann córas na Stát Aontaithe.

    Breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2025 in Latombe v an Coimisiún (T‑553/23)

  • D'ordaigh an Chúirt Ghinearálta don Choimisiún Eorpach EUR 400 i ndamáistí a íoc le saoránach Gearmánach ar aistríodh a shonraí pearsanta go dtí na Stáit Aontaithe nuair a chláraigh sé le haghaidh imeachta ar shuíomh gréasáin na Comhdhála ar Thodhchaí na hEorpa. Trí úsáid a bhaint as an rogha 'logáil isteach le Facebook' ar EU Login, aistríodh seoladh IP an ábhair sonraí chuig Meta Platforms gan cosaintí leordhóthanacha agus gan aon chinneadh leordhóthanachta i bhfeidhm ag an am. Chinn an Chúirt Ghinearálta go raibh an Coimisiún freagrach as an aistriú sin, toisc nár chloígh sé le haon cheann de na coinníollacha a leagtar síos le dlí an Aontais maidir le sonraí a aistriú chuig an tríú tír. Dúirt an Chúirt Ghinearálta go raibh sárú sách tromchúiseach ann ar riail dlí a thugann cearta do dhaoine aonair, agus go raibh damáiste neamhábhartha ann a bhain leis an éiginnteacht a bhaineann le próiseáil sonraí, rud a chuireann dliteanas neamhchonarthach an Aontais i gceist.

    Breithiúnas an 8 Eanáir 2025 in Bindl v an Coimisiún (T‑354/22)

Comhshaol

An Chúirt Bhreithiúnais agus an Comhshaol

Tá an tAontas tiomanta do cháilíocht an chomhshaoil ​​a chaomhnú agus a fheabhsú, agus do shláinte an duine a chosaint. Má chinneann an Chúirt Bhreithiúnais nár chomhlíon Ballstát dlí an Aontais, caithfidh an Ballstát sin an breithiúnas a chomhlíonadh chomh luath agus is féidir. Má mheasann an Coimisiún nár chomhlíon an Ballstát an breithiúnas, féadfaidh sé caingean nua a thionscnamh ag lorg pionóis airgeadais.

  • Níor chomhlíon an Ghréig breithiúnas ó 2014 inar ordaíodh di stopadh de bheith ag úsáid láithreán líonta talún i bPáirc Mhuirí Náisiúnta Zakynthos, gnáthóg faoi chosaint don turtar ‘Caretta-caretta’. D'ainneoin malartuithe leis an gCoimisiún idir 2014 agus 2023, níor dúnadh ná níor uasghrádaíodh an láithreán líonta talún i gcomhréir le treoracha Eorpacha maidir le dramhaíl, agus leanadh ag glacadh le dramhaíl go dtí deireadh 2017. Agus an teip leanúnach seo á tabhairt faoi deara, ghearr an Chúirt íocaíocht pionóis EUR 12 500 in aghaidh an lae moille go dtí go gcomhlíonfaí an breithiúnas go hiomlán, chomh maith le suim aonuaire EUR 5.5 milliún, de bharr dhéine agus fhad an tsáraithe, na rioscaí a bhain leis do shláinte agus don chomhshaol, agus teipeanna leantacha na Gréige i mbainistíocht dramhaíola.

    Breithiúnas an 9 Deireadh Fómhair 2025 in an Coimisiún v an Ghréig (Forfheidhmiú an bhreithiúnais maidir le suíomh líonta talún Zakynthos) (C‑368/24)

  • Tá an Iodáil os comhair na Cúirte arís mar gheall ar dhrochbhainistíocht cóireála fuíolluisce uirbigh. Breis agus 20 bliain tar éis dheireadh na dteorannacha ama a leag an Treoir Eorpach is infheidhme síos, agus beagnach 10 mbliana tar éis breithiúnas tosaigh a tugadh in 2014, lean roinnt bailte san Iodáil orthu ag scaoileadh amach fuíolluisce gan bailiú ná cóireáil leordhóthanach. Ag an am, bhí sáruithe aimsithe cheana féin ag an gCúirt in 41 bhaile. Mar sin féin, d'ainneoin feabhsuithe, ní raibh cúig cinn acu, atá lonnaithe sa tSicil agus i nGleann Aosta, curtha i gcomhréir fós, agus i gcás ceithre cinn acu bhí na sáruithe fós ann tráth na héisteachta a tionóladh i mí na Samhna 2024. I bhfianaise an mhéid sin, thionscain an Coimisiún Eorpach imeachtaí os comhair na Cúirte chun pionóis airgeadais a ghearradh. Chinn an Chúirt nár chomhlíon an Iodáil breithiúnas 2014 laistigh den teorainn ama a leagadh síos agus rialaigh sí go raibh an teip leanúnach seo ag déanamh dochar tromchúiseach don chomhshaol, go háirithe toisc go raibh an sceitheadh i gceist ag sreabhadh isteach i limistéir íogaire. Dá bhrí sin, d'ordaigh sí don Iodáil cnapshuim EUR 10 milliún a íoc, mar aon le híocaíocht pionóis de bhreis agus EUR 13 mhilliún in aghaidh gach thréimhse 6 mhí moille go dtí go mbainfear lán-chomhlíonadh amach, agus tromchúis an tsáraithe, a fhad eisceachtúil agus cumas íocaíochta an Bhallstáit á gcur san áireamh.

    Breithiúnas an 27 Márta 2025 in an Coimisiún v an Iodáil (Cóireáil fuíolluisce uirbeach) (C‑515/23)

  • Sa tSlóivéin, bhí bainistíocht láithreáin líonta talún i mbardas Teharje, ar a dtugtar Bukovžlak, ina cúis le cás nua os comhair na Cúirte. Le roinnt blianta, bhí ábhar tochailte á chur ann gan na húdaráis náisiúnta a sheiceáil an raibh dramhaíl eile i láthair ná na bearta riachtanacha a dhéanamh chun dramhaíl nach raibh cumhdaithe ag an gceadúnas a bhaint, agus ar an gcaoi sin láithreán líonta talún neamhdhleathach á chruthú. I mbreithiúnas in 2015, chinn an Chúirt gur sárú ar dhlí an Aontais maidir le bainistíocht dramhaíola a bhí sa chás seo. Mar sin féin, níor cuireadh na bearta a bhí ag teastáil chun an suíomh a ghlanadh i bhfeidhm faoin spriocdháta. I bhfianaise na neamhghníomhaíochta leanúnaí seo, thionscain an Coimisiún Eorpach imeachtaí arís os comhair na Cúirte chun pionós airgeadais a ghearradh. Rialaigh an Chúirt nár chomhlíon an tSlóivéin breithiúnas 2015 d'ainneoin na teorann ama a tugadh di agus mheas sí nach bhféadfaí na moilleanna a chosaint, inter alia, le paindéim Covid-19. Thug sí faoi deara go raibh rioscaí tromchúiseacha ann don chomhshaol agus do shláinte an duine ar feadh níos mó ná 9 mbliana mar thoradh ar an teip fhada seo. Dá bhrí sin, d'ordaigh sí don tSlóivéin suim aonuaire EUR 1.2 milliún a íoc, agus an tromchúis agus fad an tsáraithe agus cumas íocaíochta an Bhallstáit á gcur san áireamh.

    Breithiúnas an 8 Bealtaine 2025 in an Coimisiún v an tSlóivéin (Láithreán Líonta Talún Bukovžlak) (C‑318/23)

  • D'iarr an Ostair go gcuirfí rialachán tarmligthe ó 2022 ar neamhní, lenar áiríodh, faoi dhálaí dochta, gníomhaíochtaí áirithe a bhaineann le cumhacht núicléach agus gás iontaise in aicmiú na n-infheistíochtaí inbhuanaithe ag an gCoimisiún Eorpach. Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta don chaingean agus dhearbhaigh sí nár sháraigh an Coimisiún na cumhachtaí a bhronn reachtas an Aontais air. Chinn an Chúirt Ghinearálta go bhfuil táirgeadh fuinnimh núicléach beagnach saor ó astaíochtaí gás ceaptha teasa agus nach féidir le fuinneamh in-athnuaite amháin an leictreachas iomlán is gá a sholáthar go hiontaofa go fóill. Mheas an Chúirt Ghinearálta freisin go raibh a ndóthain airde tugtha ag an gCoimisiún ar na rioscaí a bhaineann le cumhacht núicléach, gan gá le ceanglas maidir le leibhéal cosanta níos airde ná na caighdeáin atá ann cheana a éileamh. Maidir le gás iontaise, rialaíodh go bhféadfaí é a chuimsiú de réir dhlí an Aontais, toisc go bhfuil sé bunaithe ar chur chuige céimiúil chun astaíochtaí a laghdú agus slándáil an tsoláthair fuinnimh a chinntiú ag an am céanna.

    Breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2025 in an Ostair v an Coimisiún (T‑625/22)

  • Thug an Spáinn agus roinnt eagraíochtaí iascairí Gailíseacha agus Asturias dúshlán i gcoinne rialachán de chuid an Choimisiúin Eorpaigh lena n-ainmnítear limistéir iascaireachta dhomhainfharraige ina bhfuil éiceachórais mhara leochaileacha, nó inar dócha go mbeidh, ina bhfuil cosc ar iascaireacht le gléasanna grinnill. Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta dá gcaingean agus dheimhnigh sí go bhfuil an t-ainmniú bunaithe ar chritéir eolaíocha iontaofa atá bunaithe ar láithreacht chruthaithe nó dóchúil speiceas cosanta agus ar shaintréithe na n-éiceachóras. Ní raibh sé de cheangal ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar thionchar gach cineáil gléis ná ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a bhaineann leis na bearta sin. Chinn an Chúirt Ghinearálta freisin nár sháraigh an mhodheolaíocht a úsáideadh, bunaithe ar chomhairle na Comhairle Idirnáisiúnta um Thaiscéalaíocht na Mara, corrlach lánrogha an Choimisiúin. Ar deireadh, dhiúltaigh sí do na hargóintí a bhí bunaithe ar shárú líomhnaithe ar rialacha an chomhbheartais iascaigh nó ar phrionsabal na comhréireachta, agus thug sí faoi deara nach mbaineann an cosc le gach iascaireacht le gléasanna grinnill agus nár léiríodh nach bhfuil aon éifeachtaí díobhálacha ag gléasanna éighníomhacha áirithe ar na héiceachórais leochaileacha sin.

    Breithiúnas an 11 Meitheamh 2025 in an Spáinn v an Coimisiún agus Madre Querida agus páirtithe eile v an Coimisiún (T‑781/22, T‑681/22)

An tsochaí faisnéise

An Chúirt Bhreithiúnais sa Domhan Digiteach

Tá ról lárnach ag an Aontas Eorpach i bhforbairt na sochaí faisnéise, d’fhonn timpeallacht a chruthú atá fabhrach don nuálaíocht agus don iomaíochas agus, ag an am céanna, cearta tomhaltóirí a chosaint agus deimhneacht dhlíthiúil a sholáthar. Áirithítear leis margaí digiteacha atá cothrom agus oscailte, agus baintear bacainní ar sheirbhísí trasteorann ar líne laistigh den mhargadh inmheánach chun a saorghluaiseacht a áirithiú.

  • I mí Aibreáin 2023, d'ainmnigh an Coimisiún Eorpach siopa ar líne Zalando mar 'ardán an-mhór ar líne' faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA), toisc go n-úsáideann níos mó ná 83 mhilliún duine a chuid seirbhísí gach mí, i bhfad os cionn na tairsí 45 mhilliún a leagtar síos sa rialachán. Thug Zalando dúshlán i gcoinne an ainmniúcháin seo, ach dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta dá chaingean. Dheimhnigh sí go bhfuil Zalando ina ardán ar líne go deimhin, óir óstálann sé díoltóirí tríú páirtí trína ‘Partner Programme’, fiú mura dtagann a ghníomhaíocht díolacháin dhírigh féin (‘Zalando Retail’) faoin gcatagóir sin. D'fhéadfadh an Coimisiún a mheas go raibh úsáideoirí uile nochtaithe d'fhaisnéis ó dhíoltóirí tríú páirtí. Dhiúltaigh an Chúirt freisin do na hargóintí a bhí bunaithe ar shárú phrionsabail na deimhneachta dlíthiúla, na córa comhionainne agus na comhréireachta, agus meabhraíodh di go gcaithfidh ard-oibleagáidí a bheith i bhfeidhm maidir le hardáin den sórt sin chun na rioscaí a bhaineann le dáileadh táirgí contúirteacha nó neamhdhleathacha a theorannú.

    Breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2025 in Zalando v an Coimisiún (T‑348/23)

  • Chuir an Chúirt Ghinearálta ar neamhní na cinntí lenar leag an Coimisiún Eorpach síos an táille mhaoirseachta is iníoctha ag Facebook, Instagram agus TikTok mar 'ardáin an-mhór ar líne' do 2023 faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA). Rialaigh an Chúirt Ghinearálta gur cheart go mbeadh an modh a úsáideadh chun an táille a ríomh, bunaithe ar an meánlíon úsáideoirí míosúla, glactha le gníomh tarmligthe agus ní le cinntí cur chun feidhme simplí, toisc gur gné bhunúsach den ríomh é. Mar sin féin, ós rud é nach raibh aon earráid a ndearnadh dochar d’oibleagáid na n-ardán sin an táille a íoc, d'fhág an Chúirt i bhfeidhm go sealadach iarmhairtí na gcinntí a cuireadh ar neamhní, go dtí go nglacfaidh an Coimisiún le modheolaíocht atá comhréireach agus le cinntí nua. Ní fhéadfaidh an tréimhse idirthréimhse a bheith níos faide ná 12 mhí tar éis do na breithiúnais a bheith críochnúil, áfach.

    Breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2025 in Meta Platforms Ireland v an Coimisiún agus Tiktok Technology v an Coimisiún (T‑55/24, T‑58/24)

  • Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta do chaingean Amazon le haghaidh neamhniú ar chinneadh an Choimisiúin Eorpaigh lenar ainmníodh ardán Amazon Store mar 'ardán an-mhór ar líne' faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA), lena bhforchuirtear oibleagáidí feabhsaithe ar sheirbhísí a bhfuil níos mó ná 45 mhilliún úsáideoir san Aontas acu. Mhaígh Amazon gur sáraíodh roinnt buncheart a ráthaítear leis an gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, lena n-áirítear an tsaoirse chun gnó a sheoladh, an ceart chun maoine, an comhionannas os comhair an dlí, saoirse chun tuairimí a nochtadh agus an ceart go n-urramófaí an saol príobháideach agus faisnéis rúnda. Chinn an Chúirt Ghinearálta, áfach, go bhfuil na hoibleagáidí a fhorchuirtear le DSA, cé go bhféadfadh costais a bheith ag baint leo agus go mbíonn tionchar acu ar eagrú an ardáin, leagtha síos faoin dlí, agus go bhfuil siad comhréireach agus intuigthe i bhfianaise an chuspóra leasa ghinearálta rioscaí sistéamacha a chosc a bhaineann le hardáin an-mhór, go háirithe scaipeadh ábhair mhídhleathaigh agus cosaint tomhaltóirí. Tháinig sí ar an gconclúid nach ndéanann na bearta atá faoi conspóid, amhail an rogha córais moltaí a dhéanamh gan phróifíliú, an clár poiblí d'fhógraí nó rochtain ar shonraí ag taighdeoirí, croílár na gceart a lagú, agus go dtagann bearta diana rúndachta agus slándála ina dteannta.

    Breithiúnas an 19 Samhain 2025 in Amazon EU v an Coimisiún (T‑367/23)

Rochtain ar dhoiciméid

Is prionsabal bunúsach den Aontas Eorpach é an trédhearcacht sa saol poiblí. Dá bhrí sin, féadfaidh aon saoránach den Aontas nó aon eintiteas dlíthiúil, i bprionsabal, rochtain a fháil ar dhoiciméid na n-institiúidí Eorpacha.

  • D'iarr iriseoir ón New York Times ar an gCoimisiún Eorpach rochtain a fháil ar theachtaireachtaí a malartaíodh idir an tUachtarán Ursula von der Leyen agus Príomhoifigeach Feidhmiúcháin Pfizer, ag maíomh gur baineadh úsáid as na teachtaireachtaí i gcainteanna maidir le vacsaíní Covid-19 a cheannach. Dhiúltaigh an Coimisiún don iarratas, ag rá nach raibh na teachtaireachtaí aige. Chinn an Chúirt Ghinearálta raibh na mínithe a tugadh doiléir agus neamhréireach, áfach, agus nár léirigh an Coimisiún go soiléir cá háit ná conas a rinne sé cuardach ar na doiciméid, nó an raibh na teachtaireachtaí scriosta nó caillte. Ina theannta sin, bhí fianaise iontaofa curtha ar fáil ag an iriseoir a léirigh gur dhóchúil go mór gur tharla na malartuithe. Rialaigh an Chúirt Ghinearálta nach féidir le hinstitiúid Eorpach a rá go simplí nach bhfuil doiciméid ina seilbh aici gan fianaise láidir, go háirithe i gcás cinntí poiblí chomh tábhachtach sin. Dá bhrí sin, chuir sí ar neamhní cinneadh an Choimisiúin lenar diúltaíodh rochtain ar na doiciméid.

    Breithiúnas an 14 Bealtaine 2025 i gcás Stevi agus The New York Times v an Coimisiún (T‑36/23)

Cuireann an Stiúrthóireacht um Thaighde agus um Dhoiciméadú ar fáil do ghairmithe dlí, ina Cnuasach de résumés, 'Roghnú na Mórbhreithiúnas’ agus ‘Feasachán Míosúil Cásdlí’ na Cúirte Breithiúnais agus na Cúirte Ginearálta.

go to top